{"id":550,"date":"2009-11-30T07:50:19","date_gmt":"2009-11-30T06:50:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2009\/11\/30\/rajd-por-podkowy-czesc-1-6\/"},"modified":"2019-05-29T19:03:49","modified_gmt":"2019-05-29T17:03:49","slug":"rajd-por-podkowy-czesc-1-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=550","title":{"rendered":"Rajd por. "Podkowy" – cz\u0119\u015b\u0107 1\/6"},"content":{"rendered":"
Por. Tadeusz Kuncewicz ps. „Podkowa” i rajd do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej w lipcu 1945 r.\u00a0\u00a0\u00a0 <\/span><\/span><\/p>\n
„Brunet, przystojny, wzrost jak „Norbert”<\/span> [ppor. Jan Turowski]. Ch\u00f3d elastyczny. Z urody i zachowania – typ bu\u0144czuczny. Umys\u0142 jasny, ale ma\u0142o \u015bcis\u0142y. Ryzykant i szcz\u0119\u015bciarz. Ma bardzo du\u017c\u0105 ambicj\u0119. Jest ona motorem wielu czyn\u00f3w <\/span>[…]. Oblicza\u0107 nie lubi, ale na ka\u017cd\u0105 robot\u0119 ryzykown\u0105 jedzie bez zastrze\u017ce\u0144 i z humorem. Jest bardzo lubiany przez \u017co\u0142nierzy. Wytworzy\u0142a si\u0119 ko\u0142o niego legenda, kt\u00f3ra towarzyszy mu od pewnego czasu. W OP 9 ma swoje miejsce, s\u0142aw\u0119 i mi\u0142o\u015b\u0107. M\u0142ody oficer <\/span>[\u2026] jest lubiany przez wszystkich; karny i przywi\u0105zany do prze\u0142o\u017conych. Jednostka bardzo ideowa i pe\u0142na po\u015bwi\u0119ce\u0144. Fizycznie wytrzyma\u0142y”.<\/span><\/span>
\nOpinia o por. „Podkowie” wystawiona przez dow\u00f3dc\u0119 9 pp leg. AK,
\nmjr. Stanis\u0142awa Prusa ps. „Adam”<\/span><\/div>\n


<\/span>\"\"
\nPor. Tadeusz Kuncewicz ps. „Podkowa”. Zdj\u0119cie sygnalityczne wykonane przez funkcjonariuszy WUBP Lublin, 31 VII 1947 r. (\u0179r\u00f3d\u0142o: IPN<\/span><\/a>)<\/span><\/span><\/p>\n

Por. Tadeusz Kuncewicz \u201ePodkowa\u201d by\u0142 legend\u0105 zamojskiej Armii Krajowej. Cieszy\u0142 si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 wprost popularno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy, jaki i ludno\u015bci cywilnej Zamojszczyzny. Oddzia\u0142 partyzancki dowodzony przez niego rozpocz\u0105\u0142 walk\u0119 przeciwko Niemcom ju\u017c w grudniu 1942 r. Jego dzia\u0142ania uchroni\u0142y od zag\u0142ady kilkana\u015bcie wiosek w tym rejonie, a co wi\u0119cej, zniech\u0119ci\u0142y Niemc\u00f3w do prowadzenia dalszej akcji wysiedle\u0144czej. Zdolno\u015bci dow\u00f3dcze \u201ePodkowy\u201d spowodowa\u0142y, \u017ce jego oddzia\u0142 wykona\u0142 najwi\u0119cej akcji zbrojnych, ponosz\u0105c przy tym najmniejsze straty. Bardzo wysoko oceni\u0142 jego umiej\u0119tno\u015bci pp\u0142k Petro Werszyhora, dow\u00f3dca 1 Ukrai\u0144skiej Dywizji Partyzanckiej im. Sidora Kowpaka. Po wsp\u00f3lnych akcjach, w dow\u00f3d uznania ofiarowa\u0142 mu pepesz\u0119 z wygrawerowan\u0105 dedykacj\u0105: \u201ePor. Podkowie w znak dru\u017cby ruskogo i polskogo narodow – od kowpakowcew\u201d.<\/span><\/span>
Por. \u201ePodkowa\u201d roztrzaska\u0142 j\u0105 p\u00f3\u017aniej w Szczebrzeszynie, po tym gdy sowieci zmusili go do z\u0142o\u017cenia broni, po czym powr\u00f3ci\u0142 do podziemia i podj\u0105\u0142 dalsz\u0105 walk\u0119 z nowym okupantem.<\/span>
\n\"\"
\nPor. Tadeusz Kuncewicz ps. „Podkowa”<\/span><\/span><\/p>\n

Tadeusz Kuncewicz urodzi\u0142 si\u0119 26 listopada 1916 roku w Fastowie<\/a> pod Kijowem. By\u0142 synem Stanis\u0142awa (maszynisty kolejowego) i Anny z d. Mijakowskiej. Po pierwszej wojnie \u015bwiatowej rodzice przenie\u015bli si\u0119 do Stanis\u0142awowa, gdzie Tadeusz uko\u0144czy\u0142 \u015bredni\u0105 szko\u0142\u0119 handlow\u0105. W 1935 wst\u0105pi\u0142 ochotniczo do wojska, uko\u0144czy\u0142 SPRP przy 27. DP w \u0141ucku, a nast\u0119pnie kurs kolejowy. Po zako\u0144czeniu s\u0142u\u017cby wojskowej rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako dy\u017curny ruchu kolejowego w Ruskich Piaskach. Jesieni\u0105 1939 r. wst\u0105pi\u0142 do konspiracji i zosta\u0142 szefem wywiadu plac\u00f3wki Zwi\u0105zku Czynu Zbrojnego (kt\u00f3ry na prze\u0142omie 1939 i 1940 scali\u0142 si\u0119 z SZP-ZWZ) w Nieliszu. Obok pracy wywiadowczej zaj\u0105\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 plutonu konspiracyjnego. Gdy w drugiej po\u0142owie 1940 zosta\u0142 aresztowany komendant tej plac\u00f3wki, Tadeusz Kuncewicz uzna\u0142, \u017ce jest zagro\u017cony i przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Tarzymiech. Od 1940 r. by\u0142 adiutantem komendanta Obwodu Zamo\u015b\u0107 ZWZ-AK, Stanis\u0142awa Prusa, i oficerem do zada\u0144 specjalnych. Pocz\u0105tkowo kontynuowa\u0142 prac\u0119 na kolei jako dy\u017curny ruchu, ale obowi\u0105zki adiutanta zmusi\u0142y go do jej porzucenia. Od maja 1941 r. skupi\u0142 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na pracy konspiracyjnej. W styczniu 1942 r., na skutek zdrady dow\u00f3dcy oddzia\u0142\u00f3w szturmowych\u00a0 Obwodu ZWZ Zamo\u015b\u0107, Janusza Balickiego, Niemcy aresztowali wielu konspirator\u00f3w, co doprowadzi\u0142o do cz\u0119\u015bciowego za\u0142amania si\u0119 zamojskich struktur ZWZ. W kwietniu 1942 komendant Obwodu ZWZ Zamo\u015b\u0107 nakaza\u0142 mu odbudow\u0119 siatki ZWZ w zachodniej cz\u0119\u015bci obwodu, a nast\u0119pnie zorganizowanie oddzia\u0142u dywersyjnego. W listopadzie Niemcy przyst\u0105pili do wysiedlania ludno\u015bci polskiej z Zamojszczyzny. W odpowiedzi pododdzia\u0142y zbrojne Inspektoratu Zamo\u015b\u0107 ZWZ otrzyma\u0142y rozkaz przeprowadzenia dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych. W 1943 r. \u201ePodkowa\u201d dowodzi\u0142 oddzia\u0142em licz\u0105cym okresowo do 120 ludzi. W ramach odtwarzania si\u0142 zbrojnych na bazie oddzia\u0142u Tadeusza Kuncewicza zorganizowano dwustuosobowy II baon 9 pp leg. AK, a on sam zosta\u0142 mianowany jego dow\u00f3dc\u0105. W okresie \u201eBurzy\u201d baon ten operowa\u0142 w rejonie Zwierzyniec<\/a> \u2013 Szczebrzeszyn<\/a> – Top\u00f3lcza<\/a>, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z baonem zbornym 27 Dywizji Wo\u0142y\u0144skiej AK<\/a>.<\/p>\n

ODDZIA\u0141 \u201ePODKOWY”<\/span><\/span><\/p>\n

Formalne nadanie oddzia\u0142om partyzanckim Rejonowego Inspektoratu Zamojskiego nazwy \u201eoddzia\u0142\u00f3w partyzanckich AK 9 pu\u0142ku piechoty Legion\u00f3w (OP 9) zosta\u0142o udokumentowane rozkazem Komendy Okr\u0119gu Lublin z 30 listopada 1943 r. Dnia 20 maja 1944 r. dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w 9. pu\u0142ku piechoty mjr Stanis\u0142aw Prus \u201eAdam\u201d wyda\u0142 rozkaz nr 6, wa\u017cny z dniem 25 maja 1944 r., w sprawach personalnych OP 9. Obsada OP 9 przedstawia\u0142a si\u0119 w zwi\u0105zku z tym nast\u0119puj\u0105co: dow\u00f3dca – mjr Stanis\u0142aw Prus \u201eAdam\u201d, zast\u0119pca – kpt. Janusz Pruszkowski \u201eWac\u0142aw\u201d, I adiutant – ppor. Jan Turowski \u201eNorbert\u201d, II adiutant – ppor. Marian Kleban \u201eCezary\u201d, oficer \u0142\u0105czno\u015bci – ppor. Mieczys\u0142aw Skwarczy\u0144ski \u201eLeszcz\u201d, dow\u00f3dca plutonu sztabowego – plut. Witold Kot \u201eOsa\u201d, dow\u00f3dca zwiadu konnego – ppor. Stefan Suchodolski \u201eDniestr\u201d, czasowo ppor. Tadeusz Ogi\u0144ski \u201eS\u0119p\u201d, dow\u00f3dca plutonu artylerii – czasowo ppor. Tadeusz Ogi\u0144ski \u201eS\u0119p\u201d, dow\u00f3dca plutonu pionier\u00f3w – bosman Micha\u0142 Zawi\u015blak \u201eReja\u201d, dow\u00f3dca plutonu ppanc. – wakat, dow\u00f3dca patrolu BIP – Tadeusz Lewicki \u201eRogala\u201d, kwatermistrz – por. Wiktor Przyczynek \u201eB\u00f3r\u201d, oficer gospodarczy – ppor. Czes\u0142aw Bo\u0144cza-Pi\u00f3ro \u201eColt\u201d, naczelny lekarz – por. dr Leopold Bodek-Bielecki \u201eSkiba\u201d, kapelan – o. Wac\u0142aw P\u0142onka \u201eCzarny\u201d, dow\u00f3dca I batalionu -ppor. Adam Piotrowski \u201eDolina\u201d (batalion w zawi\u0105zku), jego zast\u0119pca – ppor. Wac\u0142aw Wnukowski \u201eKabel\u201d, dow\u00f3dca II batalionu – ppor. Tadeusz Kuncewicz \u201ePodkowa\u201d, jego zast\u0119pca – ppor. Jan Brochalski \u201eDan\u201d (batalion w zawi\u0105zku), dow\u00f3dca III batalionu – por. W\u0142odzimierz Hascewicz \u201eWar\u201d, jego zast\u0119pca – ppor. Edward B\u0142aszczak \u201eGrom\u201d (batalion w zawi\u0105zku), dow\u00f3dca kompanii zmotoryzowanej – ppor. J\u00f3zef \u015amiech \u201eCi\u0105g\u201d, jego zast\u0119pca – por. \u201eBoj\u201d.
\n\"\"
\nFragment obozu oddzia\u0142u „Podkowy” (II O
\nP9) w Puszczy Solskiej. Stoj\u0105 od prawej: dow\u00f3dca oddzia\u0142u por. Tadeusz Kuncewicz ps. „Podkowa” i sier\u017c. Micha\u0142 Wysocki ps. „Wit” – z-ca dow\u00f3dcy. <\/span><\/span><\/p>\n

Tym rozkazem zosta\u0142 udokumentowany stan faktyczny. Pocz\u0105tku powstania oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich nale\u017cy upatrywa\u0107 ju\u017c we wrze\u015bniu 1939 r. Bro\u0144, pozostawiona przez rozbrajaj\u0105ce si\u0119 jednostki Wojska Polskiego, by\u0142a zbierana przez ludno\u015b\u0107 i chowana w magazynach i r\u00f3\u017cnorodnych kryj\u00f3wkach. Przegrana wojna nie z\u0142ama\u0142a ducha oporu w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim. Ludzie wierzyli, \u017ce powodzenie Niemc\u00f3w jest chwilowe, a ofensywa wojsk alianckich w 1940 r. zako\u0144czy si\u0119 kl\u0119sk\u0105 Niemiec hitlerowskich. Jednocze\u015bnie dzia\u0142acze spo\u0142eczni, byli wojskowi, zacz\u0119li tworzy\u0107 grupy konspiracyjne, z\u0142o\u017cone z zaufanych ludzi. Nawi\u0105zywali kontakty z najbli\u017cszymi s\u0105siadami. Organizacja ta mia\u0142a charakter wojskowy i wesz\u0142a w sk\u0142ad S\u0142u\u017cby Zwyci\u0119stwu Polski (od stycznia 1940 r. ju\u017c jako ZWZ, od 14 lutego 1942 r. – AK). Na bazie takich organizacji, kt\u00f3re zawi\u0105zywa\u0142y si\u0119 w ca\u0142ym Obwodzie Zamo\u015b\u0107, powsta\u0142y oddzia\u0142y partyzanckie 9. pu\u0142ku piechoty (OP 9). Na terenie gminy Nielisz dow\u00f3dca plac\u00f3wki Edmund Mazur \u201eSkiba\u201d poleci\u0142 Tadeuszowi Kuncewiczowi ps. „Wierny” utworzenie plutonu, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 gotowy do akcji na wiosn\u0119 1940 r. Przy pomocy miejscowych dzia\u0142aczy powsta\u0142 pluton. Zast\u0119pc\u0105 \u201eWiernego\u201d zosta\u0142 Ksawery Szarlip \u201eElski\u201d. Pluton sk\u0142ada\u0142 si\u0119 przewa\u017cnie z podoficer\u00f3w i szeregowych rezerwy. W maju 1942 r. wszed\u0142 w sk\u0142ad II batalionu OP 9.<\/p>\n

W kwietniu 1941 r. w akcji na kas\u0119 gminn\u0105 w Starym Zamo\u015bciu uczestniczy\u0142 \u201eCzw\u00f3rka\u201d z plutonu nieliskiego. Niemcy w odwecie dokonali wielu aresztowa\u0144 na terenie gminy Nielisz. Zosta\u0142 w\u00f3wczas zabrany komendant plac\u00f3wki \u201eSkiba\u201d oraz \u201eCzw\u00f3rka\u201d. Na skutek zagro\u017cenia dow\u00f3dca plutonu \u201eWierny\u201d porzuci\u0142 prac\u0119 na kolei i ca\u0142kowicie przeszed\u0142 do pracy w konspiracji. Zmieni\u0142 pseudonim na \u201eKmicic\u201d i zosta\u0142 adiutantem \u201eAdama\u201d. Bra\u0142 r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w akcjach prowadzonych przez oddzia\u0142y szturmowe, mi\u0119dzy innymi 4 lipca 1941 r. w akcji na kas\u0119 gminn\u0105 w Su\u0142owie i we wrze\u015bniu 1941 r. w akcji na kasjera \u201eSpo\u0142em\u201d w Zamo\u015bciu. Podczas tej ostatniej zosta\u0142 zabity \u017candarm, a Niemcy wyznaczyli nagrod\u0119 za uj\u0119cie sprawc\u00f3w.
\nPod koniec 1941 r. w Warszawie zosta\u0142 aresztowany komendant oddzia\u0142\u00f3w szturmowych \u201eRust\u201d, \u201eWisman\u201d wraz z kilkoma lud\u017ami. \u201eWisman\u201d wyda\u0142 Niemcom ca\u0142\u0105 sie\u0107 organizacyjn\u0105 oddzia\u0142\u00f3w szturmowych, magazyny broni oraz znanych dzia\u0142aczy konspiracyjnych. Po zlikwidowaniu \u201eWismana\u201d przez grup\u0119 ppor. Jana Turowskiego \u201eNorberta\u201d, komendant \u201eAdam\u201d w kwietniu 1942 r. wys\u0142a\u0142 Tadeusza Kuncewicza \u201eKmicica\u201d do odbudowy organizacji na terenie plac\u00f3wki Zwierzyniec. Po wykonaniu przeze\u0144 zadania mjr \u201eAdam\u201d poleci\u0142 mu zorganizowanie oddzia\u0142u dywersyjnego i zmieni\u0142 mu pseudonim z \u201eKmicica\u201d na \u201ePodkow\u0119\u201d. W sk\u0142ad tego oddzia\u0142u wszed\u0142 oddzia\u0142 ze Zwierzy\u0144ca pod dow\u00f3dztwem Micha\u0142a Wysockiego \u201eWita\u201d w sile oko\u0142o 120 ludzi, stanowi\u0105cych trzon oddzia\u0142u. Byli to robotnicy z fabryki mebli, browaru i tartaku w Zwierzy\u0144cu, pozostali pochodzili z oddzia\u0142\u00f3w szturmowych ze Szczebrzeszyna. Zwerbowano tak\u017ce nowych ludzi, kt\u00f3rych dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 pchor. Aleksander Bortkiewicz \u201eMongo\u0142\u201d. W sk\u0142ad oddzia\u0142u dywersyjnego \u201ePodkowy\u201d wchodzi\u0142 te\u017c pluton z teren\u00f3w Radecznicy i Su\u0142owa – dow\u00f3dca Stanis\u0142aw Mazur \u201eElski 2\u201d, pluton z plac\u00f3wki Nielisz – dow\u00f3dca Ksawery Szarlip \u201eElski\u201d, grupa z terenu Tereszpola – dow\u00f3dca Czes\u0142aw J\u00f3\u017awiakowski \u201eMost\u201d. Zast\u0119pc\u0105 \u201ePodkowy\u201d zosta\u0142 ppor. Jan Kryk \u201eTopola\u201d. W grudniu 1942 r. \u201ePodkowa\u201d dosta\u0142 od \u201eAdama\u201d rozkaz wykonania akcji dywersyjnej na stacji Ruskie Piaski. Do akcji tej \u201ePodkowa\u201d wyznaczy\u0142 jedn\u0105 dru\u017cyn\u0119 z Su\u0142owa i jedn\u0105 dru\u017cyn\u0119 z Nielisza. W nocy z 16 na 17 grudnia zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo spalony most, spalona wie\u017ca ci\u015bnie\u0144 oraz postrzelane wagony – cysterny stoj\u0105ce na stacji Ruskie Piaski.
\n\"\"
\nPpor. Jan Turowski „Norbert”<\/span><\/span><\/p>\n

W listopadzie 1942 r. Niemcy zacz\u0119li wysiedlanie ludno\u015bci polskiej z Zamojszczyzny. W odpowiedzi na to komendant \u201eAdam\u201d zorganizowa\u0142 akcj\u0119 przeciwko Niemcom w noc sylwestrow\u0105 z 1942 na 1943 r. Tej nocy miano przeprowadzi\u0107 mo\u017cliwie najwi\u0119cej akcji na terenie ca\u0142ego Inspektoratu Zamojskiego. \u201ePodkowa\u201d mia\u0142 wykona\u0107 zadanie na linii kolejowej Rejowiec – Zawada – Be\u0142\u017cec. G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o wysadzenie mostu i zniszczenie wie\u017cy ci\u015bnie\u0144 na stacji kolejowej Ruskie Piaski, spalenie wie\u017c ci\u015bnie\u0144 na stacjach w Szczebrzeszynie i Krasnobrodzie. \u201ePodkowa\u201d rozdzieli\u0142 zadania: ppor. Adam Piotrowski \u201eDolina\u201d, plut. Witold Kot \u201eOsa\u201d oraz miner bosman Micha\u0142 Zawi\u015blak \u201eReja\u201d wraz z plutonem \u017co\u0142nierzy mieli wysadzi\u0107 most i zniszczy\u0107 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 na stacji Ruskie Piaski<\/a>, plut. Micha\u0142 Wysocki \u201eWit\u201d wraz z dru\u017cyn\u0105 spali\u0107 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 na stacji Szczebrzeszyn, a dru\u017cyna pod dow\u00f3dztwem sier\u017c. Czes\u0142awa J\u00f3\u017awiakowskiego \u201eMosta\u201d wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144 na stacji Krasnobr\u00f3d.
\nZ nastaniem Nowego Roku \u201eReja\u201d wysadzi\u0142 most, naprawiony po podpaleniu 16 grudnia 1942 r. Tak samo wie\u017ca ci\u015bnie\u0144, odbudowana po spaleniu, zosta\u0142a przeze\u0144 zniszczona. Na stacji Szczebrzeszyn \u201eWit\u201d spali\u0142 wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144, a na stacji Krasnobr\u00f3d \u201eMost\u201d wraz z dow\u00f3dc\u0105 plac\u00f3wki por. Stefanem Krzaczkiem \u201eGrud\u0105\u201d, kt\u00f3ry obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo akcji, spalili wie\u017c\u0119 ci\u015bnie\u0144. Wysadzenie mostu oraz spalenie wie\u017c ci\u015bnie\u0144 na trzech kolejnych stacjach zdezorganizowa\u0142o komunikacj\u0119 kolejow\u0105 na tej linii.<\/p>\n

Rajd por. „Podkowy” – cz\u0119\u015b\u0107 2\/6><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"