{"id":548,"date":"2009-12-16T09:31:55","date_gmt":"2009-12-16T08:31:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2009\/12\/16\/warto-przeczytac-22\/"},"modified":"2009-12-16T09:31:55","modified_gmt":"2009-12-16T08:31:55","slug":"warto-przeczytac-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=548","title":{"rendered":"WARTO PRZECZYTA\u0106… (22)"},"content":{"rendered":"
\"\"
Miros\u0142aw Piotrowski<\/span>
Narodowe Si\u0142y Zbrojne na Lubelszczy\u017anie 1944-1947<\/span><\/font>
Towarzystwo Naukowe KUL, Lublin 2009, ss. 399.<\/span>
<\/font>
Nak\u0142adem Wydawnictwa Towarzystwa Naukowego KUL ukaza\u0142a si\u0119 praca autorstwa prof. Miros\u0142awa Piotrowskiego<\/a> Narodowe Si\u0142y Zbrojne na Lubelszczy\u017anie 1944-1947<\/span>. NSZ w tym regionie sformowa\u0142y si\u0119 na prze\u0142omie listopada i grudnia 1942 r., a od po\u0142owy 1944 r. stan\u0119\u0142y przed nowym wyzwaniem – aktywno\u015bci w ramach tzw. „Polski Lubelskiej”. Zauwa\u017cy\u0107 nale\u017cy, i\u017c na p\u0142aszczy\u017anie geopolitycznej oraz ideowej narodowcy od samego pocz\u0105tku g\u0142osili koncepcje dw\u00f3ch wrog\u00f3w. Po przegranej narodowo-socjalistycznych Niemiec, zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 przeciwko komunistycznemu zniewoleniu, realizowanemu przez Zwi\u0105zek Sowiecki wraz z „polskimi” komunistami.<\/p>\n

Omawiana publikacja jest pierwszym monograficznym uj\u0119ciem dziej\u00f3w Narodowych Si\u0142 Zbrojnych na tym terenie po II wojnie \u015bwiatowej (wcze\u015bniej M. Piotrowski\u00a0 m.in. opublikowa\u0142 przyczynek do dzia\u0142alno\u015bci Stronnictwa Narodowego – b\u0119d\u0105cego w du\u017cej mierze zapleczem politycznym NSZ: patrz. Stronnictwo Narodowe na Lubelszczy\u017anie w latach 1944-1947<\/span>, [w:] Ojczyzna i Wolno\u015b\u0107. Prace ofiarowane Profesorowi Janowi Zi\u00f3\u0142kowi w siedemdziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 urodzin<\/span>, red. A. Bara\u0144ska, W. Matwiejczyk, E. Zi\u00f3\u0142ek, Lublin 2000, s. 603-623)<\/font>. Dzieje tej formacji z okresu okupacji niemieckiej te\u017c nie s\u0105 do ko\u0144ca zbadane. Z tym tematem pierwszej po\u0142owie lat 90-tych zmierzy\u0142 si\u0119 Marcin Zaborski (<\/font>patrz: Okr\u0119g Lubelski Narodowych Si\u0142 Zbrojnych<\/span>, [w:] Narodowe Si\u0142y Zbrojne, Materia\u0142y z sesji naukowej po\u015bwi\u0119conej historii Narodowych Si\u0142 Zbrojnych<\/span>, red. P. Szucki, Warszawa 1994, s. 179-237)<\/font><\/font>, kt\u00f3ry jedynie zarysowa\u0142 zagadnienie ukazuj\u0105c g\u0142\u00f3wne aspekty tego tematu. Praca Miros\u0142awa Piotrowskiego jest podzielona na dwie zasadnicze cz\u0119\u015bci: opracowanie oraz s\u0142ownik zawieraj\u0105cy 870 biogram\u00f3w \u017co\u0142nierzy NSZ aktywnych po 1944 r. na badanym terenie.<\/p>\n

Opracowanie zasadnicze sk\u0142ada si\u0119 z czterech rozdzia\u0142\u00f3w. W pierwszym autor przedstawia genez\u0119 i zarys dzia\u0142alno\u015bci NSZ w Okr\u0119gu Lubelskim podczas II wojny \u015bwiatowej. W drugim rozdziale ukazuje odbudow\u0119 struktur NSZ po wkroczeniu Armii Czerwonej na ziemie polskie a tak\u017ce obsad\u0119 Komendy Okr\u0119gu III (XVI) Lublin oraz komend powiatowych, jak r\u00f3wnie\u017c analiz\u0119 liczebno\u015bci oddzia\u0142\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych rejonach Okr\u0119gu. Niezwykle wa\u017cny a zarazem najciekawszy jest rozdzia\u0142 trzeci, w kt\u00f3rym autor przedstawia akcje bojowe narodowego podziemia zbrojnego. W tym miejscu na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguje opis dotychczas niewyja\u015bnionej egzekucji, dokonanej 6 czerwca 1945 r. przez oddzia\u0142 NSZ pod dow\u00f3dztwem Mieczys\u0142awa Pazderskiego ps. "Szary" na ludno\u015bci ukrai\u0144skiej kolaboruj\u0105cej z komunistami i na konfidentach UB\/NKWD we wsi Wierzchowiny. Ostatni rozdzia\u0142 wykracza nieco poza cezur\u0119 zawart\u0105 w tytule pracy i opisuje\u00a0\u00a0 inwigilacje oraz rozpracowanie przez Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa \u015brodowiska NSZ a\u017c do lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, a niekiedy sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XX w. <\/p>\n

Lubelskie zbrojne formacje narodowe oznaczono jako Okr\u0119g III (XVI) NSZ, kt\u00f3ry swoim zasi\u0119giem obejmowa\u0142 \u015brodkowo-po\u0142udniow\u0105 cze\u015b\u0107 dawnego wojew\u00f3dztwa lubelskiego. Wed\u0142ug dotychczasowych ustale\u0144 i relacji w okresie II wojny \u015bwiatowej na Lubelszczy\u017anie walczy\u0142o oko\u0142o 6 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy NSZ. Bazuj\u0105c na nie do ko\u0144ca kompletnych danych sporz\u0105dzonych przez komunistyczn\u0105 bezpiek\u0119 ustalono nazwiska oko\u0142o 1300 \u017co\u0142nierzy tej formacji, kt\u00f3rzy walczyli z sowieckim okupantem w latach 1944-1947. Z opisywanych dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych NSZ wynika, i\u017c g\u0142\u00f3wnym ich celem by\u0142a likwidacja posterunk\u00f3w UB i MO oraz nadgorliwych funkcjonariuszy bezpieki w terenie. W ten spos\u00f3b zamierzano zmniejszy\u0107 ucisk ludno\u015bci polskiej oraz ukaza\u0107 si\u0142\u0119 podziemia narodowego. Cz\u0119\u015b\u0107 prowadzonych akcji specjalnych narodowcy koordynowali z innymi formacjami zbrojnymi, dzia\u0142aj\u0105cymi na tym terenie, przed wszystkim z AK a nast\u0119pnie WiN.<\/p>\n

Praca Miros\u0142awa Piotrowskiego, napisana jest w g\u0142\u00f3wnej mierze na aktach obecnie przechowywanych w zbiorach Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, ukazuje znaczenie tej formacji i jej rol\u0119 w\u015br\u00f3d innych oddzia\u0142\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia zbrojnego na Lubelszczy\u017anie oraz formy zwalczania eNeSZetowc\u00f3w przez uzurpatorsk\u0105 w\u0142adz\u0119 komunistyczn\u0105. Autor we wst\u0119pie zaznacza:\u00a0 Poznanie skali<\/span> zjawiska stanowi znakomity punkt odniesienia do szerszych bada\u0144 nad dzia\u0142alno\u015bci\u0105 NSZ…<\/span> – miejmy nadziej\u0119, \u017ce na kolejne publikacje po\u015bwi\u0119cone bohaterom wolnej Polski nie b\u0119dziemy musieli d\u0142ugo czeka\u0107.
<\/span><\/font><\/p>\n