{"id":544,"date":"2010-01-06T12:27:08","date_gmt":"2010-01-06T11:27:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2010\/01\/06\/nagroda-dla-fundacji-pamietamy-czesc-2-2\/"},"modified":"2010-01-06T12:27:08","modified_gmt":"2010-01-06T11:27:08","slug":"nagroda-dla-fundacji-pamietamy-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=544","title":{"rendered":"Nagroda dla Fundacji "Pami\u0119tamy" – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"
BOJOWNICY O PAMI\u0118\u0106 \u017bO\u0141NIERZY WYKL\u0118TYCH<\/span><\/font>
Grzegorz Wierzcho\u0142owski<\/span><\/font><\/p>\n

Kilkana\u015bcie
\nniezwykle warto\u015bciowych publikacji naukowych, 19 pomnik\u00f3w \u017co\u0142nierzy AK,
\nNSZ, WiN i NZW w ca\u0142ej Polsce, dzia\u0142ania na rzecz odk\u0142amania powojennej
\nhistorii Polski, wreszcie pomys\u0142 wydania p\u0142yty z piosenkami
\nantykomunistycznego podziemia… Trudno uwierzy\u0107, \u017ce te wszystkie
\ndokonania s\u0105 dzie\u0142em niewielkiej, kilkuosobowej fundacji.<\/span><\/div>\n

\"\"<\/div>\n
NSZ
\nto formacja, kt\u00f3rej „karty chwa\u0142y sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z dobijania
\nocala\u0142ych \u017byd\u00f3w, mordowania ch\u0142op\u00f3w i nauczycieli, wieszania
\nmilicjant\u00f3w” – grzmia\u0142 w 1991 r. w „Polityce” Wies\u0142aw G\u00f3rnicki, znany
\nreporta\u017cysta i felietonista. Rok p\u00f3\u017aniej w tym samym tygodniku temat
\n\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych podj\u0105\u0142 satyryk i dziennikarz Ryszard Marek Gro\u0144ski.
\n„Stosowali oni kryterium rasistowskie: zabijali nie dlatego, \u017ce w ich
\nr\u0119ce wpadli przedstawiciele nowej w\u0142adzy. Zabijali wy\u0142\u0105cznie za
\npochodzenie” – pisa\u0142. R\u00f3wnie k\u0142amliwe tezy publikowano w latach 90. na
\n\u0142amach „Gazety Wyborczej”, „Warsaw Voice” i innych znacz\u0105cych pism – a
\nka\u017cdy, kto si\u0119 tej linii przeciwstawia\u0142, m\u00f3g\u0142 spodziewa\u0107 si\u0119. \u017ce
\nwkr\u00f3tce zostanie okrzykni\u0119ty antysemit\u0105.
Gdyby zabrak\u0142o w\u00f3wczas
\nludzi, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142tworzyli Fundacj\u0119 „Pami\u0119tamy”<\/a> – kto wie, czy w
\nnajwi\u0119kszych dziennikach do dzi\u015b nie pisano by o „zbrojnym i morderczym
\nramieniu polskiego faszyzmu” (K. Gebert, „Gazeta Wyborcza”, 13-14 marca
\n1993 r.).<\/p>\n

Od Ligi do Fundacji<\/span><\/p>\n

Cho\u0107
\nformalnie Fundacja „Pami\u0119tamy"<\/a> rozpocz\u0119\u0142a swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 w 1999 r.
\nto \u015brodowisko, kt\u00f3re j\u0105 dzi\u015b wsp\u00f3\u0142tworzy, walczy\u0142o o pami\u0119\u0107 \u017bo\u0142nierzy
\nWykl\u0119tych ju\u017c od pierwszej po\u0142owy lat 90. Sam termin „\u017bo\u0142nierze
\nWykl\u0119ci” zosta\u0142 ukuty w\u0142a\u015bnie przez przysz\u0142ych tw\u00f3rc\u00f3w Fundacji.
–
\nDzia\u0142ali\u015bmy wtedy w ramach Ligi Republika\u0144skiej. W listopadzie 1993 r.
\nstworzyli\u015bmy pierwsz\u0105 w Polsce wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 podziemiu
\nantykomunistycznemu<\/a>. Poniewa\u017c ekspozycja, z czasem wzbogacana o nowe
\nmateria\u0142y, cieszy\u0142a si\u0119 du\u017cym powodzeniem, do 1997 r. pokazali\u015bmy j\u0105 w
\nkilkudziesi\u0119ciu miastach w ca\u0142ej Polsce<\/span> – wspomina Grzegorz W\u0105sowski z
\nzarz\u0105du Fundacji „Pami\u0119tamy”.
Jego wuj by\u0142 uczestnikiem
\nantykomunistycznej konspiracji m\u0142odzie\u017cowej w latach 50., siedzia\u0142
\nkilka lat w wi\u0119zieniu. Rodzice innego wa\u017cnego wsp\u00f3\u0142pracownika Fundacji.
\nKazimierza Krajewskiego, walczyli w Armii Krajowej – zar\u00f3wno z
\nNiemcami, jak i komunistami.
\"\"
\"\"
\"\"
\"\"
Po sukcesie wystawy przyszed\u0142 czas na
\nnast\u0119pny krok. W 1998 r. Oficyna Wydawnicza Volumen wyda\u0142a album "\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r."<\/a> (aut. Leszek \u017bebrowski, Grzegorz W\u0105sowski), w kt\u00f3rym znalaz\u0142y
\nsi\u0119 teksty licznych historyk\u00f3w, m.in. obecnego prezesa IPN Janusza
\nKurtyki. Premierze albumu (kt\u00f3ry doczeka\u0142 si\u0119 dw\u00f3ch wyda\u0144) towarzyszy\u0142a
\nbogata ekspozycja archiwalnych fotografii w Sejmie.
– To by\u0142o du\u017ce
\nwydarzenie. Pos\u0142owie zobaczyli twarze tysi\u0119cy m\u0142odych, inteligentnych
\nludzi, patriot\u00f3w w mundurach Wojska Polskiego. Postacie na zdj\u0119ciach w
\nniczym nie przypomina\u0142y bandyt\u00f3w z komunistycznej propagandy<\/span> – m\u00f3wi
\nW\u0105sowski.
Warto doda\u0107, \u017ce w przygotowaniu i promocji wystawy w
\nparlamencie kluczow\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 \u00f3wczesny pose\u0142 AWS i przewodnicz\u0105cy
\nLigi Republika\u0144skiej, Mariusz Kami\u0144ski – p\u00f3\u017aniejszy szef Centralnego
\nBiura Antykorupcyjnego.<\/p>\n

\"\"_<\/span>\"\"<\/div>\n

Powy\u017cej ok\u0142adki dw\u00f3ch wyda\u0144 (z lewej wyd. I) albumu \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.<\/span> Wydanie drugie zosta\u0142o poprawione i uzupe\u0142nione o ok. 200 dodatkowych stron.<\/font> Poni\u017cej fragment zawarto\u015bci albumu.<\/font> Oba wydania s\u0105 ju\u017c praktycznie nieosi\u0105galne, jedynie na allegro.pl<\/span><\/a> czasami pojawiaj\u0105 si\u0119 jeszcze pojedyncze egzemplarze w do\u015b\u0107 wysokich cenach.\u00a0<\/font> <\/p>\n

\"\"<\/div>\n

Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 rok 1999. Cho\u0107 Liga
\nRepublika\u0144ska, w ramach kt\u00f3rej dzia\u0142a\u0142o wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u00f3wczesnych
\norganizator\u00f3w wystawy „\u017bo\u0142nierze wykl\u0119ci”, znacznie ograniczy\u0142a swoj\u0105
\naktywno\u015b\u0107, to idea upami\u0119tniania \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego
\npodziemia wci\u0105\u017c by\u0142a w tym \u015brodowisku \u017cywa. Wkr\u00f3tce pad\u0142 wi\u0119c pomys\u0142,
\nby powo\u0142a\u0107 w tym celu fundacj\u0119. Chyba nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas,
\n\u017ce nadchodz\u0105ca dekada najbardziej nawet wyt\u0119\u017conej pracy mo\u017ce przynie\u015b\u0107
\ntak imponuj\u0105ce rezultaty.<\/p>\n

19 pomnik\u00f3w, 1000 nazwisk<\/span><\/p>\n

Dorobek
\nFundacji „Pami\u0119tamy”<\/a> robi dzi\u015b ogromne wra\u017cenie – efekt\u00f3w pracy mog\u0142oby
\npozazdro\u015bci\u0107 jej wiele instytucji pa\u0144stwowych. Dla przyk\u0142adu: od 2001
\nr. dzi\u0119ki wysi\u0142kom cz\u0142onk\u00f3w Fundacji stan\u0119\u0142o w ca\u0142ej Polsce a\u017c 19
\npomnik\u00f3w upami\u0119tniaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego podziemia<\/a>.
\"\"
Od
\n2001 r. dzi\u0119ki wysi\u0142kom cz\u0142onk\u00f3w Fundacji stan\u0119\u0142o w ca\u0142ej Polsce 19
\npomnik\u00f3w upami\u0119tniaj\u0105cych \u017co\u0142nierzy antykomunistycznego podziemia.<\/font><\/p>\n

–
\nPierwszy by\u0142 monument w Radomiu<\/a>, po\u015bwi\u0119cony bojownikom ze zgrupowania
\nWiN majora Franciszka Jaskulskiego „Zago\u0144czyka”<\/a>. Idea zrodzi\u0142a si\u0119 w
\ngrudniu 1999 r., sam pomnik stan\u0105\u0142 w czerwcu 2001 r. Wcze\u015bniej
\nmusieli\u015bmy stoczy\u0107 trwaj\u0105c\u0105 ponad rok walk\u0119 z postkomunistycznymi
\nw\u00f3wczas w\u0142adzami samorz\u0105dowymi Radomia<\/span> – m\u00f3wi Grzegorz W\u0105sowski. W
\nuroczystym ods\u0142oni\u0119ciu pomnika bohaterskich \u017co\u0142nierzy wzi\u0119\u0142o udzia\u0142
\nkilka tysi\u0119cy ludzi.
Wkr\u00f3tce, dzi\u0119ki staraniom Fundacji (i
\nfinansowemu wsparciu Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa), zacz\u0119\u0142y
\npowstawa\u0107 kolejne miejsca pami\u0119ci. 16 wrze\u015bnia 2001 r. w Siedlcach<\/a>
\nods\u0142oni\u0119to pomnik \u017co\u0142nierzy V i VI Brygady Wile\u0144skiej Armii Krajowej<\/a>,
\npoleg\u0142ych i zamordowanych w walce z komunistami w \u0142atach 1944-1953; dwa
\nlata p\u00f3\u017aniej w Lublinie<\/a> mieszka\u0144cy mogli obejrze\u0107 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy
\nponad 250 poleg\u0142ych i pomordowanych \u017co\u0142nierzy WiN-AK zgrupowania mjr.
\nHieronima Dekutowskiego „Zapory”<\/a>. Dzi\u015b monumenty upami\u0119tniaj\u0105ce
\nbohater\u00f3w z Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107,
\nNarodowych Si\u0142 Zbrojnych i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego stoj\u0105
\nm.in. w Drohiczynie<\/a>, Mielniku<\/a>, Ostro\u0142\u0119ce<\/a>, Soko\u0142owie Podlaskim<\/a>,
\nW\u0142odawie<\/a>, Wyszkowie<\/a>, Wysokiem Mazowieckiem<\/a> i Zakopanem<\/a>.
– Dotychczas na naszych pomnikach
\nuwiecznionych zosta\u0142o ponad tysi\u0105c polskich patriot\u00f3w, kt\u00f3rzy padli w
\nwalce z komunistami <\/span>– opowiada W\u0105sowski.
Ods\u0142oni\u0119ciu niemal ka\u017cdego
\npomnika towarzysz\u0105 wydawane przez fundacj\u0119 ksi\u0105\u017ceczki, po\u015bwi\u0119cone
\nupami\u0119tnianym postaciom i wydarzeniom: s\u0105 one bezp\u0142atnie rozdawane
\nw\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci. Autorzy tych opracowa\u0144 to wybitni
\nznawcy dziej\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia antykomunistycznego, m.in.
\nKazimierz Krajewski, Maciej Korku\u0107 i Tomasz \u0141abuszewski.<\/p>\n

"My\u015bmy rebelianci"<\/a><\/p>\n

Od
\nkilku lat Fundacja „Pami\u0119tamy”<\/a> szczeg\u00f3lny nacisk k\u0142adzie na
\nprzybli\u017cenie los\u00f3w „\u017bo\u0142nierzy wykl\u0119tych” m\u0142odzie\u017cy. W sierpniu 2005 r.
\nw Perlejewie<\/a> (woj. podlaskie) dzia\u0142acze Fundacji zorganizowali
\nrekonstrukcj\u0119 jednego z najciekawszych epizod\u00f3w antykomunistycznego
\npowstania: zwyci\u0119skiej potyczki 5. Brygady Wile\u0144skiej AK z grup\u0105 NKWD w
\nMiodusach Pokrzywnych<\/a>. W rekonstrukcji, przygotowanej przez Tr\u00f3jmiejsk\u0105
\nGrup\u0119 Rekonstrukcji Historycznych<\/a>, wykorzystano samochody, bro\u0144 i
\nmundury z epoki. Dzi\u0119ki atrakcyjnemu pomys\u0142owi impreza przyci\u0105gn\u0119\u0142a
\nkilkaset (g\u0142\u00f3wnie m\u0142odych) os\u00f3b.

Strza\u0142em w dziesi\u0105tk\u0119 okaza\u0142 si\u0119
\ntak\u017ce pomys\u0142 p\u0142yty z piosenkami „\u017bo\u0142nierzy wykl\u0119tych”<\/a>. Pocz\u0105tkowo
\nutwory, kt\u00f3re stworzyli i wykonywali bojownicy podziemia, mia\u0142y zosta\u0107
\nnagrane na instrumentach bli\u017cszych epoce: skrzypcach, akordeonie,
\newentualnie gitarze klasycznej. Potem jednak w Fundacji przewa\u017cy\u0142o
\nzdanie, by z piosenkami bohater\u00f3w zbrojnego podziemia
\nantykomunistycznego spr\u00f3bowa\u0107 dotrze\u0107 w\u0142a\u015bnie do os\u00f3b m\u0142odszych. W
\nMuzeum Powstania Warszawskiego<\/a>, kt\u00f3re zgodzi\u0142o si\u0119 wyda\u0107 p\u0142yt\u0119,
\nnarodzi\u0142a si\u0119 koncepcja wsp\u00f3\u0142pracy ze znanym zespo\u0142em rockowym De
\nPress.
– Decyzj\u0119 podj\u0105\u0142em, gdy tylko us\u0142ysza\u0142em propozycj\u0119. Mia\u0142em ku
\ntemu pow\u00f3d. M\u00f3j ojciec by\u0142 w AK. Gdy by\u0142em ma\u0142y, bawi\u0142em si\u0119 w
\npartyzantk\u0119, cz\u0119sto nuci\u0142em piosenki partyzanckie. To by\u0142y d\u017awi\u0119ki
\nmojego dzieci\u0144stwa<\/span> – m\u00f3wi Andrzej Dziubek, lider grupy.

Efekt
\nprzeszed\u0142 naj\u015bmielsze oczekiwania. Pi\u0119knie wydana p\u0142yta z piosenkami
\n\u017co\u0142nierzy podziemia w wykonaniu De Press spodoba\u0142a si\u0119 zar\u00f3wno
\nkrytykom, jak i s\u0142uchaczom. Wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce promuj\u0105c\u0105 album
\npiosenk\u0119 „My\u015bmy rebelianci” ods\u0142ucha\u0142o w serwisie YouTube<\/a> – w ci\u0105gu
\nzaledwie dw\u00f3ch miesi\u0119cy – ponad 55 tys. os\u00f3b, a transmisj\u0119 koncertu De
\nPress z Muzeum Powstania Warszawskiego<\/a> obejrza\u0142o 11 listopada 2009 r. w
\nTVP2 blisko milion widz\u00f3w. To, jak dot\u0105d, zdecydowanie najlepszy
\nprzyk\u0142ad popularyzacji dziej\u00f3w „\u017bo\u0142nierzy wykl\u0119tych” we wsp\u00f3\u0142czesnej
\nkulturze masowej.<\/p>\n

Pracami Fundacji „Pami\u0119tamy”<\/a>
\nkieruje zarz\u0105d w sk\u0142adzie: Micha\u0142 Bichniewicz i Grzegorz W\u0105sowski.
\nEkspertem Fundacji i jednocze\u015bnie osob\u0105 odpowiedzialn\u0105 za jej dzia\u0142ania
\nw aspekcie historycznym i edukacyjnym jest Kazimierz Krajewski.<\/font><\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: NIEZALE\u017bNA GAZETA POLSKA – NOWE PA\u0143STWO, 12\/2009, #46<\/a><\/font><\/p>\n<\/div>\n