{"id":542,"date":"2010-01-25T10:35:05","date_gmt":"2010-01-25T09:35:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2010\/01\/25\/warto-przeczytac-23\/"},"modified":"2010-01-25T10:35:05","modified_gmt":"2010-01-25T09:35:05","slug":"warto-przeczytac-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=542","title":{"rendered":"WARTO PRZECZYTA\u0106&#8230; (23)"},"content":{"rendered":"<div style=\"text-align: justify;\"><img src=\"resources\/Lis_okladka.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/><font size=\"5\"><span style=\"font-weight: bold; font-style: italic;\">Miros\u0142aw Surdej<\/span><br style=\"font-weight: bold;\" \/><\/font><span style=\"font-weight: bold;\"><font size=\"5\">Oddzia\u0142 partyzancki Wojciecha Lisa 1941-1948<\/font><br \/><font style=\"font-style: italic;\" size=\"4\">Rzesz\u00f3w 2009, ss. 368 + 32 s. wk\u0142. zdj.<\/font><\/span><font style=\"font-style: italic;\" size=\"4\"><br \/><\/font><br \/>Na histori\u0119 polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 indywidualne losy tysi\u0119cy ludzi, kt\u00f3rzy w imieniu suwerennej Rzeczpospolitej przeciwstawili si\u0119 dw\u00f3m totalitaryzmom &#8211; brunatnemu i czerwonemu. Wojciech Lis ws\u0142awi\u0142 si\u0119 w czasie wojny z Niemcami, dowodz\u0105c oddzia\u0142em partyzanckim operuj\u0105cym na terenie powiat\u00f3w mieleckiego i kolbuszowskiego. Gdy Europa \u015bwi\u0119towa\u0142a upadek Niemiec, tak jak setki mu podobnych w ca\u0142ej Polsce, zosta\u0142 zmuszony ponownie podj\u0105\u0107 walk\u0119 zbrojn\u0105, tym razem przeciwko sowieckim &#8222;wyzwolicielom&#8221;.<\/p>\n<p>Ksi\u0105\u017cka jest monografi\u0105 autorstwa pracownika Oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Rzeszowie. Przez pryzmat los\u00f3w jednego z dw\u00f3ch dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich ukazano w niej proces brutalnych narodzin systemu komunistycznego w Polsce. Baz\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ow\u0105 publikacji s\u0105 przede wszystkim archiwalia wytworzone przez aparat bezpiecze\u0144stwa, uzupe\u0142nione o dokumenty podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, akta administracyjne i materia\u0142y PPR. W aneksach zaprezentowano wybrane dokumenty oraz oko\u0142o stu fotografii. <br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\"><\/span><\/font><br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\"><span style=\"text-decoration: underline;\">Ksi\u0105\u017ck\u0119 mo\u017cna naby\u0107 <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/portal\/pl\/229\/11726\/Oddzial_partyzancki_Wojciecha_Lisa_19411948.html\">bezpo\u015brednio w IPN<\/a> lub ksi\u0119garni internetowej:<\/span><br \/><\/span><\/font><\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><font size=\"4\"><span style=\"font-weight: bold;\"><a href=\"http:\/\/ksiegarnia.debiccy.pl\/sklep\/index.php?p=productsMore&#038;iProduct=366&#038;sName=.Oddzial-partyzancki-Wojciecha-Lisa-1941-1948\">Ksi\u0119garnia D\u0119bickich&gt;<\/a><\/span><\/font><\/li>\n<\/ul>\n<p><img alt=\"\" src=\"resources\/Lis_spis.jpg\" border=\"0\" \/><br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\">Fotografia na ok\u0142adce:<\/span> od lewej: Konstanty K\u0119dzior, Wojciech Lis, Jan Rydzowski &#8211; zima 1947\/1948.<\/font><\/p>\n<hr style=\"width: 100%; height: 2px;\" \/><img alt=\"\" src=\"resources\/Lis_foto.jpg\" border=\"0\" \/><br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\">Wojciech Lis ps. &quot;M\u015bciciel&quot; (1913-1948) &#8211; \u017co\u0142nierz AK, NSZ, WiN, dow\u00f3dca oddzia\u0142u partyzanckiego walcz\u0105cego przeciw Niemcom i Sowietom w Puszczy Sandomierskiej. <\/span><\/p>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 w <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ostrowy_Tuszowskie\">Ostrowach Tuszowskich<\/a>. Jego rodzice byli rolnikami, mieszkali w pobliskim <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Topor%C3%B3w_%28wojew%C3%B3dztwo_podkarpackie%29\">Toporowie<\/a>. Maj\u0105c 21 lat, Lis wst\u0105pi\u0142 do ZMW &quot;Wici&quot;, p\u00f3\u017aniej zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 Stronnictwa Ludowego.<br \/>W 1942 r. Niemcy wysiedlili Topor\u00f3w, tworz\u0105c poligon wojskowy. Rodzina Lis\u00f3w musia\u0142a opu\u015bci\u0107 gospodarstwo. W 1942 r. za zgod\u0105 Niemc\u00f3w powr\u00f3cili do Toporowa, a syn podj\u0105\u0142 prac\u0119 przy budowie dr\u00f3g. W niejasnych okoliczno\u015bciach pobi\u0142 i rozbroi\u0142 oficera niemieckiego, po czym skry\u0142 si\u0119 w lasach. W odwecie Niemcy spalili gospodarstwo Lis\u00f3w, a jego ojca i siostr\u0119 rozstrzelali. Lis przyj\u0105\u0142 pseudonim &quot;M\u015bciciel&quot;, zgromadzi\u0142 innych sobie podobnych uciekinier\u00f3w, tworz\u0105c z nich oddzia\u0142 partyzancki. Pocz\u0105tkowo oddzia\u0142 ten nie podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 \u017cadnej wi\u0119kszej organizacji, pozostawa\u0142 jednak pod wp\u0142ywami NOW\/NSZ. Lis n\u0119ka\u0142 Niemc\u00f3w, operuj\u0105c na granicy powiat\u00f3w mieleckiego i <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Powiat_kolbuszowski\">kolbuszowskiego<\/a>. W sierpniu 1944 r. jego \u017co\u0142nierze stanowili trzon sformowanego w ramach AK oddzia\u0142u &quot;Hejna\u0142&quot;, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 czynny udzia\u0142 w &quot;Burzy&quot;, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105c przy tym z Armi\u0105 Czerwon\u0105.<\/p>\n<p>Po przej\u015bciu frontu Lis wst\u0105pi\u0142 do formuj\u0105cej si\u0119 Milicji Obywatelskiej. Pr\u00f3ba pozyskania go do wsp\u00f3\u0142pracy w wy\u0142apywaniu \u017co\u0142nierzy AK nie przynios\u0142a rezultatu, tote\u017c w pa\u017adzierniku 1944 r. zosta\u0142 aresztowany przez NKWD. Zbieg\u0142, wy\u0142amuj\u0105c drzwi celi aresztu w <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Mielec\">Mielcu<\/a>. W ko\u0144cu marca 1945 r. pr\u00f3b\u0119 aresztowania Lisa podj\u0119li funkcjonariusze KP MO w <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kolbuszowa\">Kolbuszowej<\/a>, jednak ponownie zdo\u0142a\u0142 zbiec. Wiosn\u0105 1945 r. rozpocz\u0105\u0142 formowanie oddzia\u0142u partyzanckiego. Na bazie okolicznych by\u0142ych plac\u00f3wek AK i BCh utworzy\u0142 sprawn\u0105 sie\u0107 wywiadowczo-zaopatrzeniow\u0105. W maju 1945 r. podporz\u0105dkowa\u0142 sw\u00f3j oddzia\u0142 komendantowi powiatowemu NSZ w Mielcu, kpt. Janowi Fia\u0142kowskiemu. W czerwcu 1945 r. otrzyma\u0142 awans podoficerski z ramienia NSZ. W po\u0142owie 1946 r. oddzia\u0142 Lisa sta\u0142 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 zgrupowania WiN <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2009\/11\/Odsloniecie-pomnika-mjr-Zapory-w-Tarnobrzegu.html\">mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. &quot;Zapora&quot;<\/a>. Przez ca\u0142y okres dzia\u0142ania, od marca 1945 r. do stycznia 1948 r., przez oddzia\u0142 przewin\u0119\u0142o si\u0119 oko\u0142o 160 os\u00f3b. Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w MBP, Wojciech Lis i jego \u017co\u0142nierze przeprowadzili oko\u0142o dwustu akcji przeciw rodzimym komunistom i Armii Czerwonej. Wyra\u017anie objawia\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna. \u017bo\u0142nierze Lisa zakazywali wst\u0119powa\u0107 do wojska, prowadzili agitacj\u0119 na rzecz niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa polskiego, zdzierali plakaty PPR, kolportowali pras\u0119 podziemn\u0105. Funkcjonariusze UB w roku 1945 prowadzili z Lisem rozmowy na temat ujawnienia i rozwi\u0105zania oddzia\u0142u, zako\u0144czy\u0142y si\u0119 one jednak niepowodzeniem. R\u00f3wnocze\u015bnie PUBP Mielec i PUBP Kolbuszowa, wspierane przez Wydzia\u0142 III WUBP w Rzeszowie aktywnie rozpracowywa\u0142y oddzia\u0142; usi\u0142owano wprowadzi\u0107 w jego sk\u0142ad informator\u00f3w. Od wrze\u015bnia 1945 r. w\u015br\u00f3d wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Lisa dzia\u0142a\u0142 agent &quot;Wat&quot; (p\u00f3\u017aniej &quot;Tor&quot;). Pod tymi pseudonimami ukrywa\u0142 si\u0119 Wojciech Paluch, by\u0142y \u017co\u0142nierz Lisa, kt\u00f3ry ujawni\u0142 si\u0119 w 1945 roku. W tym samym czasie aktywny by\u0142 agent ukryty pod pseudonimem &quot;M\u0142ot&quot;, by\u0142 nim gajowy Stanis\u0142aw Pawlik. Od stycznia 1946 r. dzia\u0142a\u0142 agent &quot;Pilniak&quot;, w tym\u017ce roku zwerbowano informatora ps. &quot;S\u0142up&quot;.<\/p>\n<p>Momentem prze\u0142omowym w dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142u Lisa sta\u0142a si\u0119 amnestia z lutego 1947 roku. Po sfa\u0142szowanych wyborach wiele walcz\u0105cych jeszcze oddzia\u0142\u00f3w rozwi\u0105zano, a ich \u017co\u0142nierze si\u0119 ujawnili. Z amnestii skorzysta\u0142a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy Lisa. Po amnestii przy Lisie pozosta\u0142o nie wi\u0119cej ni\u017c 10 najbli\u017cszych i najwierniejszych \u017co\u0142nierzy. W listopadzie by\u0142y to 4 osoby uzbrojone w bro\u0144 maszynow\u0105. Do tego czasu sie\u0107 agent\u00f3w UB zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 o nowych ludzi u\u017cywaj\u0105cych pseudonim\u00f3w: &quot;Konrad&quot;, &quot;Gro\u017any&quot;, &quot;Z\u0105bek&quot;, &quot;Ry\u015b&quot; i &quot;Mi\u015b&quot;. Kierownictwo PUBP w Mielcu, widz\u0105c nieskuteczno\u015b\u0107 kolejnych ob\u0142aw na ukrywaj\u0105cego si\u0119 Lisa, si\u0119gn\u0119\u0142o po metod\u0119 skrytob\u00f3jstwa. Polecenie zamordowania Lisa wydano Paluchowi. <\/font><font size=\"2\">Sta\u0142o si\u0119 to 30.01.1948 r. <\/font><font size=\"2\">&quot;Tor&quot; zastrzeli\u0142 Lisa i jednego z jego \u017co\u0142nierzy Konstantego K\u0119dziora podczas snu w okolicach le\u015bnicz\u00f3wki Pateraki w lesie ko\u0142o <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Ostrowy_Baranowskie\">Ostrow\u00f3w Baranowskich<\/a>, a nast\u0119pnie powiadomi\u0142 UB. Na miejsce mordu pojecha\u0142a grupa funkcjonariuszy UB dowodzona przez Szefa PUBP w Mielcu &#8211; por. Wojciecha Pacanowskiego, kt\u00f3ra upozorowa\u0142a potyczk\u0119, a nast\u0119pnie zabra\u0142a cia\u0142a Lisa i K\u0119dziory, kt\u00f3re skrycie pochowano na \u015bmietniku Komendy Powiatowej MO w Mielcu. Agent &quot;Tor&quot; za sw\u00f3j czyn dosta\u0142 2000 z\u0142 oraz kupon na garnitur i sk\u00f3r\u0119 na buty z cholewami. Zw\u0142oki zamordowanych zosta\u0142y odnalezione po 44 latach.\u00a0 2 maja 1992 r. cia\u0142a Lisa i K\u0119dziora<br \/>\nspocz\u0119\u0142y na cmentarzu parafialnym w Mielcu. <\/font><br \/><img alt=\"\" src=\"resources\/Lis_zabity1.jpg\" border=\"0\" \/><br \/><font style=\"font-style: italic;\" size=\"2\">Zdj\u0119cie wykonane przez UB. Zw\u0142oki zamordowanego Wojciecha Lisa ps. &quot;M\u015bciciel&quot;. <\/font><br \/><img alt=\"\" src=\"resources\/Lis_zabity2.jpg\" border=\"0\" \/><br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-style: italic;\">Zdj\u0119cie wykonane przez UB. Zw\u0142oki zamordowanych Wojciecha Lisa i Konstantego K\u0119dziora. <\/p>\n<p><\/span><span style=\"font-weight: bold;\"><span style=\"text-decoration: underline;\">Czytaj r\u00f3wnie\u017c:<\/span><br \/><\/span><\/font><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/ipn.gov.pl\/pl\/archiw\/archiwalia\/archiwalia-rzeszow\/31596,Materialy-dotyczace-zabojstwa-Wojciecha-Lisa-i-Konstantego-Kedziora-przez-agenta.html\"><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\">Materia\u0142y dotycz\u0105ce zab\u00f3jstwa Wojciecha Lisa i Konstantego K\u0119dziora przez agenta UB ps. &#8222;Tor&#8221; w dniu 30 I 1948 r.<\/span><\/font><\/a><\/li>\n<li><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\"><a href=\"http:\/\/floo.bloog.pl\/?ticaid=59863\">\u015aciana \u015bwiat\u0142a &#8211; <span style=\"font-style: italic;\">Szcz\u0105tki Wojciecha Lisa odnalezione!<\/span>&#8230;<\/a><\/span><\/font><\/li>\n<\/ul>\n<p><font style=\"font-weight: bold;\" size=\"2\">\u0179r\u00f3d\u0142o: <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/portal\/pl\/229\/11726\/Oddzial_partyzancki_Wojciecha_Lisa_19411948.html\">Instytut Pami\u0119ci Narodowej<\/a>, <a href=\"http:\/\/ksiegarnia.debiccy.pl\/sklep\/index.php?p=productsMore&#038;iProduct=366&#038;sName=.Oddzial-partyzancki-Wojciecha-Lisa-1941-1948\">Ksi\u0119garnia D\u0119bickich<\/a>, <a href=\"http:\/\/patriotycznymielec.blogspot.com\/2010\/01\/oddzia-partyzancki-wojciecha-lisa-1941.html\">Patriotyczny Mielec<\/a>.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/a><\/font>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div style=\"text-align: ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=542"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/542\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}