{"id":523,"date":"2010-03-15T19:27:07","date_gmt":"2010-03-15T18:27:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2010\/03\/15\/kapelan-wyklety-czesc-3-3\/"},"modified":"2020-12-03T19:45:03","modified_gmt":"2020-12-03T18:45:03","slug":"kapelan-wyklety-czesc-3-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=523","title":{"rendered":"Kapelan Wykl\u0119ty – cz\u0119\u015b\u0107 3\/3"},"content":{"rendered":"
Przed komunistycznym trybuna\u0142em<\/span><\/p>\n

Rozprawa
\ngrupy dowodzonej przez Stefana Balickiego \u201eBylin\u0119\u201d, nazywana \u201eprocesem
\nks. Gurgacza\u201d, a w prasie tak\u017ce \u201eprocesem bandy ks. Gurgacza\u201d, sta\u0142a
\nsi\u0119 pretekstem do rozp\u0119tania nagonki na Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki.
\nPrzeprowadzono j\u0105 w sali nr 16 S\u0105du Okr\u0119gowego przy ul. Senackiej 1,
\ncho\u0107 w sprawie orzeka\u0142 Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie.
\nPrzewodnicz\u0105cym sk\u0142adu zosta\u0142 szef WSR w Krakowie Stanis\u0142aw Stasica,
\nwspiera\u0142 go \u2013 s\u0142yn\u0105cy z dyspozycyjno\u015bci wobec partii \u2013 \u201es\u0119dzia\u201d Ludwik
\nKie\u0142tyka, a sk\u0142ad uzupe\u0142nia\u0142 \u0142awnik Mieczys\u0142aw Motyczko. Oskar\u017cycielem
\nby\u0142 szef WPR w Katowicach Henryk Ligi\u0119za \u2013 zaprawiony w rozprawach ze
\nszczeg\u00f3lnym rozg\u0142osem. Proces szeroko relacjonowano w radio i prasie,
\nokraszaj\u0105c teksty fotografiami oskar\u017conych, k\u0105\u015bliwymi komentarzami
\ndyspozycyjnych dziennikarzy, a tak\u017ce \u2013 cz\u0119sto zafa\u0142szowanymi \u201ecytatami\u201d
\nz zezna\u0144.
\n\"\"
\nWycinek z \u00f3wczesnej prasy tendencyjnie relacjonuj\u0105cej proces ks. Gurgacza i \u017co\u0142nierzy PPAN.<\/span><\/span>

\nW
\nczasie procesu ks. Gurgacz stara\u0142 si\u0119 pomaga\u0107 wsp\u00f3\u0142oskar\u017conym i broni\u0107
\nich przed stawianymi zarzutami. Broni\u0142 tak\u017ce idei PPAN, maj\u0105c
\n\u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce prowokuje tym samym w\u0142adze re\u017cimu do podj\u0119cia decyzji o
\nwysokim wymiarze kary. M\u00f3wi\u0142 m.in.: […] ocen\u0119 polityczn\u0105, kt\u00f3r\u0105 poda\u0142em, podtrzymuj\u0119 nadal, a s\u0142owo organizacja istnieje dla mnie nadal, poniewa\u017c nie tworzyli\u015bmy bandy<\/span>. Dodawa\u0142 tak\u017ce: […] s\u0142ysza\u0142em, \u017ce wybory <\/span>[z 19 stycznia 1947 r.] nie
\nby\u0142y po my\u015bli ca\u0142ego narodu i uwa\u017cam, \u017ce spe\u0142nia\u0142a si\u0119 ta zasada \u00bbvox
\npopuli, vox Dei\u00ab. Ko\u015bci\u00f3\u0142 jest oboj\u0119tny na uznawanie systemu
\npolitycznego, byleby by\u0142 oparty na etyce katolickiej<\/span>.
\nMo\u017cemy
\njedynie domy\u015bla\u0107 si\u0119, jak mocno ks. Gurgacz musia\u0142 walczy\u0107 na sali
\nrozpraw, skoro zmusi\u0142 komunist\u00f3w do sfa\u0142szowania protoko\u0142u rozprawy
\ng\u0142\u00f3wnej. 13 sierpnia 1949 r., w ostatnim dniu procesu, po wyst\u0105pieniu
\nprokuratora \u017c\u0105daj\u0105cego kary \u015bmierci m.in. dla ks. Gurgacza, duchowny
\nwyg\u0142osi\u0142 ostatnie s\u0142owo. W protokole rozprawy zapisano: osk. ks. Gurgacz W\u0142adys\u0142aw \u2013 nie o\u015bwiadcza si\u0119<\/span>.
\nNiemniej biograf kapelana \u2013 Danuta Suchorowska \u2013 na podstawie relacji
\nos\u00f3b obecnych na procesie stre\u015bci\u0142a niezwykle mocne ostatnie s\u0142owo
\nksi\u0119dza. Odnalezione niedawno zapiski anonimowego funkcjonariusza pionu
\n\u015bledczego bezpieki, potwierdzaj\u0105 tamte relacje. Ubek zapisa\u0142:
\nOst<\/span>[atnie] s\u0142owo Gurgacz \u2013 do oddz<\/span>[ia\u0142u] nie nale\u017ca\u0142 z przyczyn polit<\/span>[ycznych],
\njest niewinny jako kap\u0142an, zakonnik i Polak. Niewinny dlatego \u2013 bo
\ndzia\u0142a\u0142 w dobrej wierze. Niewinny wobec Ko\u015bcio\u0142a. Do lasu zosta\u0142
\nzabrany \u2013 przymus fizyczny i moralny. Zrobi\u0142 b\u0142\u0105d. Nie tylko mo\u017ce, lecz
\ni powinien uda\u0107 si\u0119 do lasu, aby przeciwdzia\u0142a\u0107 wi\u0119kszemu z\u0142u<\/span> [dopisek na marginesie: moralista]. Zamieni\u0142
\nsukienk\u0119 duchown\u0105 na mundur polskiego \u017co\u0142nierza. Przeciwdzia\u0142a\u0142
\nrozwojowi organizacji (gdyby nie on, by\u0142oby nie 20, a ca\u0142y batalion,
\nca\u0142e Podhale). On ch\u0142opc\u00f3w umoralnia\u0142. Uwa\u017ca, \u017ce wyra\u017ca przekonania
\nwi\u0119kszo\u015bci narodu. Nie uznaje w\u0142adz obecnych. Uwa\u017ca si\u0119 za przeds<\/span>[tawiciela] 24 milj<\/span>[on\u00f3w] Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 z obecn\u0105 rzeczyw<\/span>[isto\u015bci\u0105] i modl\u0105 si\u0119 o wolno\u015b\u0107. Iudica me deus <\/span>[sic!] et discerne causam meam <\/span>[\u0142ac.: Os\u0105d\u017a mnie Bo\u017ce i rozstrzygnij spraw\u0119 moj\u0105].<\/p>\n

Wed\u0142ug
\nrelacji zebranych przez Danut\u0119 Suchorowsk\u0105, ks. Gurgacz mia\u0142 w ostatnim
\ns\u0142owie wypowiedzie\u0107 jeszcze kilka, niezwykle istotnych zda\u0144: […] ci
\nm\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rych tutaj s\u0105dzicie, to nie bandyci, jak ich
\noszczerczo nazywacie, ale obro\u0144cy Ojczyzny! Nie \u017ca\u0142uj\u0119 tego, co
\nczyni\u0142em. Moje czyny by\u0142y zgodne z tym, o czym my\u015bl\u0105 miliony Polak\u00f3w,
\ntych Polak\u00f3w, o kt\u00f3rych obecnym losie zadecydowa\u0142y bagnety NKWD. Na
\n\u015bmier\u0107 p\u00f3jd\u0119 ch\u0119tnie. C\u00f3\u017c to jest zreszt\u0105 \u015bmier\u0107?\u2026 Wierz\u0119, \u017ce ka\u017cda
\nkropla krwi niewinnie przelanej zrodzi tysi\u0105ce przeciwnik\u00f3w i obr\u00f3ci
\nsi\u0119 wam na zgub\u0119<\/span>.
\n\"\"
\nStanis\u0142aw Szajna ps. „Orze\u0142”. \u017bolnierz oddzia\u0142u „\u017bandarmeria” PPAN. Skazany na \u015bmier\u0107 i stracony\u00a0 14 IX 1949 r.<\/span><\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej 14 sierpnia 1949 r. WSR w
\nKrakowie wyda\u0142 wyrok. Na \u015bmier\u0107 skazano ks. Gurgacza, Stefana
\nBalickiego \u201eBylin\u0119\u201d i Stanis\u0142awa Szajn\u0119 \u201eOr\u0142a\u201d. Skazanych osadzono
\nnast\u0119pnie w tzw. bloku \u015bmierci Centralnego Wi\u0119zienia Montelupich w
\nKrakowie. Boles\u0142aw Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski, o kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105
\nks. Gurgacz nie prosi\u0142. Wyrok zosta\u0142 wykonany 14 wrze\u015bnia 1949 r. na
\npodw\u00f3rku wi\u0119zienia przy ul. Montelupich. Wed\u0142ug relacji naocznego
\n\u015bwiadka egzekucji wykonano j\u0105 \u201estrza\u0142em katy\u0144skim\u201d, w ty\u0142 g\u0142owy. Nale\u017cy
\nzatem uzna\u0107, \u017ce katem wykonuj\u0105cym wyrok komunistycznego trybuna\u0142u by\u0142
\nW\u0142adys\u0142aw Szymaniak, wpisany w protokole jako \u201edow\u00f3dca plutonu
\negzekucyjnego\u201d. Obecni przy wykonaniu wyroku byli: prokurator WPR w
\nKrakowie Zenon Grela, naczelnik wi\u0119zienia W\u0142adys\u0142aw Pestka oraz \u2013
\nstwierdzaj\u0105cy zgon, lekarz wi\u0119zienny Eryk Dormicki.
\n\"\"
\nProtok\u00f3\u0142 wykonania kary \u015bmierci na ks. W\u0142adys\u0142awie Gurgaczu w dniu 14 IX 1949 r.<\/span><\/span><\/p>\n

Kapelan
\nzosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, natomiast miejsce
\njego wiecznego spoczynku mia\u0142o pozosta\u0107 nieznane. Kto\u015b jednak odszuka\u0142
\ni oznaczy\u0142 mogi\u0142\u0119, a w latach 60. dotarli do niej by\u0142y kleryk Micha\u0142
\n\u017bak \u2013 skazany wraz z ks. Gurgaczem oraz jezuita ks. Stanis\u0142aw
\nSzyma\u0144ski, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 te\u017c pierwszym biografem swego wsp\u00f3\u0142brata.
\nDopiero
\npo 1989 r. mo\u017cliwe sta\u0142o si\u0119 przypomnienie los\u00f3w bohaterskiego
\nkapelana, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119cono kilka tablic pami\u0105tkowych, a w Krakowie i
\nKrynicy jego imieniem nazwano ulice.
\n\"\"
\nTablica pami\u0105tkowa przy ul. Ks. W\u0142adys\u0142awa Gurgacza w Krakowie.<\/span><\/span><\/p>\n

W 2008 r. Prezydent RP Lech
\nKaczy\u0144ski odznaczy\u0142 po\u015bmiertnie ks. Gurgacza Krzy\u017cem Komandorskim
\nOrderu Odrodzenia Polski. Uroczysto\u015b\u0107 przekazania orderu odby\u0142a si\u0119 14
\nczerwca 2008 r. w ko\u015bciele jezuickim w Nowym S\u0105czu, a order trafi\u0142
\nostatecznie do muzeum jezuit\u00f3w w Starej Wsi. W okoliczno\u015bciowym li\u015bcie
\nLech Kaczy\u0144ski napisa\u0142 m. in.: \u201eOjciec Gurgacz wiedzia\u0142, \u017ce
\nprzyst\u0119puj\u0105c do Polskiej Podziemnej Armii Niepodleg\u0142o\u015bciowej, zamyka
\nprzed sob\u0105 wszelkie mo\u017cliwo\u015bci powrotu do normalnego \u017cycia. W imi\u0119
\nmi\u0142o\u015bci Boga i Ojczyzny wybra\u0142 los ludzi wykl\u0119tych przez komunistyczn\u0105
\npropagand\u0119 i wyj\u0119tych spod prawa, nieustannie tropionych przez aparat
\nbezpiecze\u0144stwa, zaciekle zwalczanych, a w razie aresztowania okrutnie
\ntorturowanych i skazywanych na \u015bmier\u0107. I nie zawaha\u0142 si\u0119 p\u00f3j\u015b\u0107 t\u0105 drog\u0105
\na\u017c do samego ko\u0144ca\u201d.<\/p>\n

Dawid Golik, Filip Musia\u0142<\/span>, IPN Krak\u00f3w<\/span><\/div>\n


\nKapelan Wykl\u0119ty – cz\u0119\u015b\u0107 1\/3><\/a><\/span>
\nStrona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/span>
\n<\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"