{"id":505,"date":"2010-06-01T13:12:19","date_gmt":"2010-06-01T11:12:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2010\/06\/01\/ostatnia-walka-5-brygady-czesc-4-5\/"},"modified":"2010-06-01T13:12:19","modified_gmt":"2010-06-01T11:12:19","slug":"ostatnia-walka-5-brygady-czesc-4-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=505","title":{"rendered":"Ostatnia walka 5. Brygady – cz\u0119\u015b\u0107 4\/5"},"content":{"rendered":"
Kt\u00f3re sprawy wymagaj\u0105, Pani zdaniem, szybkiego wyja\u015bnienia?<\/span>
– Poza tymi b\u0142\u0119dami, o kt\u00f3rych og\u00f3lnie wspomina\u0142am, chcia\u0142abym, aby ludzie pisz\u0105cy o naszej walce z komunistycznym re\u017cimem i szerzej o naszej dzia\u0142alno\u015bci, doceniali na r\u00f3wni to co 5. Brygada dokona\u0142a na obszarze Pomorza, Warmii i Mazur, z tym co robi\u0142y inne jej pododdzia\u0142y, jaki i 6. Brygada na terenie Podlasia. Tym bardziej, \u017ce teren Pomorza by\u0142 dla nas, "Wilniuk\u00f3w", ca\u0142kowicie obcy. Nie mieli\u015bmy, przynajmniej na pocz\u0105tku, takiego oparcia w miejscowej ludno\u015bci, jakie mia\u0142y tamte oddzia\u0142y. Trzeba by\u0142o czasu, chocia\u017c stosunkowo kr\u00f3tkiego, aby si\u0119 do nas przekonano.<\/p>\n

Jak widz\u0119, uwagi i sprostowania Pani autorstwa oraz autorstwa Pana Christy zajmuj\u0105 kilka stron maszynopisu, mo\u017cna by z nich napisa\u0107 osobn\u0105 kilkustronicow\u0105 prac\u0119…?<\/span>
– Zgadza si\u0119.<\/p>\n

A wracaj\u0105c do Waszej dzia\u0142alno\u015bci – czy wa\u017cne by\u0142o poparcie ludno\u015bci dla Waszych dzia\u0142a\u0144?<\/span>
– Gdyby nie poparcie ludno\u015bci, by\u015bmy si\u0119 tutaj tyle czasu nie utrzymali. Nie ma mowy.<\/p>\n

Jest bardzo niewiele zdj\u0119\u0107 z okresu wojny, na kt\u00f3rych by\u0142aby uwieczniona Pani posta\u0107. Czy jest jaka\u015b konkretna przyczyna?<\/span>
– Chyba taka, \u017ce przez d\u0142u\u017cszy czas moim dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 "Zago\u0144czyk", kt\u00f3ry by\u0142 przed wojn\u0105 zwi\u0105zany z tzw. "dw\u00f3jk\u0105" (Oddzia\u0142 II Sztabu Generalnego – wywiad<\/a>) i by\u0142 zdecydowanie uprzedzony do robienia fotografii. W zasadzie jedyna znana jego fotografia to ta, kt\u00f3r\u0105 zrobiono mu podczas przes\u0142ucha\u0144 w UB.
\"\"
Maj 2007 – Budy k\/Brus. Ten odcinek pola musieli przeby\u0107 \u017co\u0142nierze 3. Szwadronu pod ostrza\u0142em si\u0142 MO i UB.<\/span>
<\/font>
Czy podczas \u015bledztwa by\u0142a Pani bita?<\/span>
– Ja podczas \u015bledztwa by\u0142am ca\u0142a sina. Cz\u0142owiek odruchowo zas\u0142ania si\u0119 r\u0119k\u0105, jeszcze gdy po wielu latach wychodzi\u0142am z wi\u0119zienia, to mia\u0142am na r\u0119ku takie zrosty, w\u0142a\u015bnie od tego zas\u0142aniania si\u0119. Oni bili fachowo. By\u0142 na przyk\u0142ad taki doradca sowiecki, kt\u00f3ry w og\u00f3le si\u0119 nie odzywa\u0142 tylko la\u0142. Do dzi\u015b pami\u0119tam, jak kiedy\u015b le\u017ca\u0142am na pod\u0142odze i on sta\u0142 przede mn\u0105, a ja mia\u0142am tak\u0105 dzik\u0105 ch\u0119\u0107 z\u0142apania za nog\u0119 i ugryzienia go. Opanowa\u0142am si\u0119, bo wiedzia\u0142am, \u017ce zrobi ze mnie miazg\u0119.<\/p>\n

A czy trafiali si\u0119 bardziej \u017cyczliwi UB-owcy?<\/span>
– Przez ca\u0142e \u015bledztwo siedzia\u0142am w pojedynczej celi. Pilnowa\u0142o mnie na zmian\u0119 dw\u00f3ch stra\u017cnik\u00f3w. Jeden z nich, m\u0142ody ch\u0142opak, gdy wraca\u0142am z przes\u0142uchania, pyta\u0142 si\u0119 czy mocno bili, przynosi\u0142 mi wod\u0119 i dawa\u0142 papierosa. Nie wiedzia\u0142am kto jest z naszych ch\u0142opak\u00f3w aresztowany, a on mi powiedzia\u0142, \u017ce za \u015bcian\u0105 siedzi "Brzoza" (Zdzis\u0142aw Kr\u0119ciejewski). Od "Brzozy" dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce siedzi jeszcze "Atlantyk" (Jan Majkowski). Gdy "Brzoza" zosta\u0142 zabrany pod Czersk do rodziny Bruskich, kt\u00f3rzy przechowywali nasz\u0105 bro\u0144, to te\u017c mi o tym powiedzia\u0142. Kilkakrotnie gdy by\u0142am na przes\u0142uchaniu zostawia\u0142 mi obiad czyli zup\u0119 i stawia\u0142 j\u0105 na kaloryferze. Pociesza\u0142 mnie, m\u00f3wi\u0142 abym si\u0119 nie martwi\u0142a, bo b\u0119dzie amnestia. Za to by\u0142 zreszt\u0105 wzywany do swoich prze\u0142o\u017conych. Ale ten stra\u017cnik by\u0142 chyba z KBW (Korpus Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego<\/a> – przyp. G.P.). Nie wiem jak si\u0119 nazywa\u0142, ale dla mnie to by\u0142o wtedy do\u015b\u0107 wa\u017cne, takie wsparcie, gdy wok\u00f3\u0142 panowa\u0142a atmosfera a\u017c g\u0119sta od nienawi\u015bci.<\/p>\n

Gdy by\u0142a Pani ju\u017c po wyroku i siedzia\u0142a w wi\u0119zieniu, by\u0142y jeszcze jakie\u015b pr\u00f3by „wyci\u0105gni\u0119cia” informacji?<\/span>
– Od czasu do czasu przyje\u017cd\u017cali i pr\u00f3bowali jeszcze czego\u015b si\u0119 dowiedzie\u0107. Najcz\u0119\u015bciej gdy z\u0142apali kogo\u015b nast\u0119pnego z naszych ch\u0142opc\u00f3w. Kiedy\u015b przyjechali i chcieli si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107 na temat kartki z pseudonimami napisanej przeze mnie. Gdy zas\u0142ania\u0142am si\u0119 brakiem pami\u0119ci, stwierdzili, \u017ce… wasza kole\u017canka „Regina” powiedzia\u0142a…. <\/span>Odpowiedzia\u0142am im: To nie jest moja kole\u017canka, a co najwy\u017cej znajoma!<\/span><\/p>\n

Pani rodzina te\u017c by\u0142a represjonowana?<\/span>
– Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Kiedy ja by\u0142am w lesie, to u moich rodzic\u00f3w urz\u0105dzano "kot\u0142y" lub siedzia\u0142a tam "Regina" (Regina \u017beli\u0144ska-Mordas, \u0142\u0105czniczka mjr. "\u0141upaszki", po aresztowaniu wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa powoduj\u0105c aresztowanie kilkudziesi\u0119ciu os\u00f3b – przyp. G.P.). Rodzice przenie\u015bli si\u0119 do Szczecina maj\u0105c nadziej\u0119 na zako\u0144czenie tych szykan. Ostatecznie w 1948 roku zostali oboje aresztowani i siedzieli w wi\u0119zieniu przez dziewi\u0119\u0107 miesi\u0119cy. Nie mieli\u015bmy w tym czasie z sob\u0105 \u017cadnego kontaktu.<\/p>\n

Przecie\u017c "Regina" by\u0142a uwa\u017cana za osob\u0119 bardzo odwa\u017cn\u0105?<\/span>
– Kiedy\u015b m.in. "\u017belazny" (ppor. Zdzis\u0142aw Badocha), "Lufa", "Zeus" i "Mercedes" (kpr. Henryk Wojczy\u0144ski) "robili" jaki\u015b bank. Gdy z niego ju\u017c "wyskoczyli" i wsiedli do samochodu gotowego do odjazdu, a tutaj nie ma "Reginy". Jak si\u0119 okaza\u0142o pobieg\u0142a do jakiej\u015b cukierni kupi\u0107 ciastka! Nikt nie m\u00f3g\u0142 uwierzy\u0107 w jej zdrad\u0119.

Kadra 4. szwadronu 5. Brygady Wile\u0144skiej AK, od lewej: plut. Zdzis\u0142aw Badocha "\u017belazny", plut. Jerzy Lejkowski "Szpagat", plut. Leon Smole\u0144ski "Zeus", NN, kpr. Zbigniew Obuchowicz "Zbyszek".<\/font><\/p>\n

Chcia\u0142bym zada\u0107 pytanie natury osobistej – kiedy Pani i Leon Smole\u0144ski, czyli "Zeus", zapa\u0142ali\u015bcie wzajemn\u0105 sympati\u0105?<\/span>
– To wszystko by\u0142o przez patriotyzm. "Zeus" uzna\u0142, mam zreszt\u0105 list, kt\u00f3ry on pisa\u0142 do mnie do wi\u0119zienia, \u017ce on nie mo\u017ce \u017cy\u0107, gdy jest taka niesprawiedliwo\u015b\u0107. Napisa\u0142, \u017ce czuje si\u0119 odpowiedzialny za to, i\u017c nie zaopiekowa\u0142 si\u0119 mn\u0105 i ja siedz\u0119 w wi\u0119zieniu, a on jest na wolno\u015bci. I wobec tego uwa\u017ca\u0142, tak przynajmniej deklarowa\u0142 w rozmowach z naszymi znajomymi, \u017ce je\u017celi mam tak wysoki wyrok (Pani Janina otrzyma\u0142a wyrok \u015bmierci zamieniony na 15 lat wi\u0119zienia), to po tylu latach mog\u0119 wyj\u015b\u0107 schorowana, b\u0119d\u0119 potrzebowa\u0142a opieki, to ze wzgl\u0119d\u00f3w patriotycznych jego obowi\u0105zkiem jest na mnie czeka\u0107. Pisa\u0142 te\u017c, \u017ce jak mnie nie ma, to on dopiero mnie doceni\u0142. Listownie odpowiedzia\u0142am mu, \u017ce jak to dobrze, \u017ce on pi\u0119tna\u015bcie lat b\u0119dzie czeka\u0142, bo z tego wynika, i\u017c im d\u0142u\u017cej mnie nie ma, to jego uczucia si\u0119 wzmagaj\u0105! To co to b\u0119dzie po pi\u0119tnastu latach za p\u0142omienna mi\u0142o\u015b\u0107!
\"\"
Czerwiec 2008 – Postolin k\/Sztumu. Pani Janina Smole\u0144ska w otoczeniu dziewcz\u0105t z patrolu bior\u0105cego udzia\u0142 w VI Rajdzie Pieszym Szlakiem \u017bo\u0142nierzy 5. Wile\u0144skiej Brygady AK mjr. "\u0141upaszki"<\/span><\/font> (dla zainteresowanych podaj\u0119 adres strony rajdu: www.lupaszko.pl<\/a>)<\/span><\/font>.<\/p>\n

Rozumiem, \u017ce „Zeus” czeka\u0142 do skutku?<\/span>
– Patriota czeka\u0142! A pobrali\u015bmy si\u0119 w dwa lata po moim wyj\u015bciu na wolno\u015b\u0107.<\/p>\n

M\u00f3wi\u0142a Pani, \u017ce
\nwsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarki w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b uczci\u0142y Pani dwudzieste czwarte urodziny?<\/span>
– Budz\u0119 si\u0119 rano i patrz\u0119, \u017ce dziewczyny stoj\u0105 przy \u0142\u00f3\u017cku. Gdy zobaczy\u0142y, \u017ce si\u0119 obudzi\u0142am, za\u015bpiewa\u0142y:<\/p>\n

P\u0142yn\u0105 latka, p\u0142yn\u0105
Jako w Wi\u015ble woda,
\u017bal wody dziewczynie,
I lat twoich szkoda.<\/p>\n

Zatrzymana rzeka,
\u015acisn\u0105\u0142 j\u0105 mr\u00f3z lodem,
Przymkn\u0119\u0142a bezpieka
Twoje serce m\u0142ode!<\/p>\n

Min\u0119\u0142o lat "Jachnie" dwa tuziny
Powinna wyprawi\u0107 huczne chrzciny,
Z ch\u0142opakiem wyprawi\u0107 nam wesele,
Zaprosi\u0107 i ugo\u015bci\u0107 dzik\u0105 cel\u0119.<\/font><\/p>\n

Tu Wronki, tam Rawicz, Szczecin Wa\u0142y,
Tu Bronek, tam Tadek, tam pu\u0142k ca\u0142y,
Z Niemcami, z bezpiek\u0105 znasz igraszki,
Lecz strze\u017c si\u0119 tych ch\u0142opc\u00f3w i "\u0141upaszki"!<\/font><\/p>\n

Gdy jeste\u015bmy ju\u017c przy tw\u00f3rczo\u015bci \u015bpiewanej, prosz\u0119 opowiedzie\u0107 o s\u0142ynnych \u017curawiejkach 5. Brygady?<\/span>
– Ich autorem by\u0142 nasz kolega z Brygady Zbigniew Trzebski "Nieczuja". By\u0142y \u015bpiewane zawsze gdy tylko nadarzy\u0142a si\u0119 okazja do \u015bpiewu w og\u00f3le. Wszystkich nie pami\u0119tam…<\/p>\n

Nie masz jak 5. Brygada
Du\u017co robi, ma\u0142o gada
Na Niemc\u00f3w, Rus\u00f3w i Litwin\u00f3w
Nie szcz\u0119dzimy karabin\u00f3w.<\/p>\n

Refren: Oj, bieda, bieda wsz\u0119dzie,
Kiedy jej koniec b\u0119dzie?
Oj, bieda, bieda wsz\u0119dzie,
Dop\u00f3ki ta wojna b\u0119dzie!<\/p>\n

Komendanta zucha mamy,
Wszyscy wi\u0119c go te\u017c kochamy,
Ka\u017cdy by za\u0144 skoczy\u0142 w ogie\u0144,
I bi\u0142 wroga cho\u0107by co dzie\u0144.<\/p>\n

"Ronin" zosta\u0142 adiutantem,
Potem sta\u0142 si\u0119 komendantem,
Nagle pan inspektor wpada,
Ju\u017c brygad\u0105 ca\u0142\u0105 w\u0142ada!<\/p>\n

"Podbipi\u0119ta" ch\u0142op morowy,
Do kieliszka wci\u0105\u017c gotowy,
Gdy kto\u015b w lesie w pie\u0144 uderzy,
"Podbipi\u0119ta" plackiem le\u017cy!<\/p>\n

"Rakoczy" woko\u0142o si\u0119 uwija,
Pi\u0119knych dziewcz\u0105t nie omija.
Strze\u017c si\u0119 dziewcz\u0119 jego wzroku,
Swoje dobro miej na oku.<\/p>\n

Ma\u0142y cia\u0142em, wielki duchem,
"M\u015bcis\u0142aw" jest nie lada zuchem.
Gdy woda drog\u0119 mu przecina,
W mig si\u0119 "Szaszce" na kark wspina.<\/p>\n

Nie m\u00f3w przy niej o mi\u0142o\u015bci,
Bo to tylko j\u0105 rozz\u0142o\u015bci.
Jednak cuda si\u0119 zdarzaj\u0105,
"Max" z "Aldon\u0105" wrzody maj\u0105!<\/p>\n

Teraz powiem co\u015b o "Lali",
Ca\u0142y sztab j\u0105 sobie chwali.
Co\u015b ostatnio spowa\u017cnia\u0142a,
Wida\u0107, \u017ce si\u0119 zakocha\u0142a!<\/p>\n

"Kicia" jest to dziewcz\u0119 p\u0142oche,
Zawsze ma k\u0142opot\u00f3w troch\u0119.
To \u015blepa kiszka nawali\u0142a,
To pami\u0119tnik m\u00f3j zgubi\u0142a!<\/font><\/p>\n

Ostatnia walka 5. Brygady – cz\u0119\u015b\u0107 5\/5><\/span><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/font><\/div>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"