{"id":496,"date":"2010-08-06T18:42:10","date_gmt":"2010-08-06T16:42:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2010\/08\/06\/zmarla-janina-wasilojc-smolenska-ps-jachna\/"},"modified":"2010-08-06T18:42:10","modified_gmt":"2010-08-06T16:42:10","slug":"zmarla-janina-wasilojc-smolenska-ps-jachna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=496","title":{"rendered":"Zmar\u0142a Janina Wasi\u0142oj\u0107-Smole\u0144ska ps. "Jachna""},"content":{"rendered":"
Sanitariuszka oddzia\u0142u mjr. "\u0141upaszki" Janina Wasi\u0142oj\u0107-Smole\u0144ska ps. "Jachna" nie \u017cyje!<\/span><\/font><\/p>\n

Z przykro\u015bci\u0105 informuj\u0119, \u017ce wczorajszej nocy, 5 VIII 2010 r. zmar\u0142a Janina Wasi\u0142oj\u0107-Smole\u0144ska ps. "Jachna". Prze\u017cy\u0142a 84 lata. By\u0142a \u017co\u0142nierzem Oddzia\u0142u Partyzanckiego Antoniego Burzy\u0144skiego "Kmicica", 4 Wile\u0144skiej Brygady "Narocz", a nast\u0119pnie V Wile\u0144skiej Brygady zwanej "Brygad\u0105 \u015amierci", kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 major Zygmunt Szendzielarz "\u0141upaszka". By\u0142a jednym z najstarszych sta\u017cem partyzant\u00f3w Okr\u0119gu Wile\u0144skiego AK. Sanitariuszka i \u0142\u0105czniczka. Szczecinianka. W komunistycznej Polsce skazana na dwukrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci, przesiedzia\u0142a w wi\u0119zieniu 10 lat. Od 1957 roku uczy\u0142a j\u0119zyka polskiego w szczeci\u0144skich szko\u0142ach i uczelniach wy\u017cszych, odznaczana wysokimi odznaczeniami pa\u0144stwowymi.<\/span>

Pogrzeb odb\u0119dzie si\u0119 w poniedzia\u0142ek 9 sierpnia na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie o godzinie 11:00.<\/span>

Wieczny odpoczynek racz jej da\u0107, Panie!<\/span><\/font><\/font>
\"\"
Janina Wasi\u0142oj\u0107 (Smole\u0144ska) trzy dni po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia – 25 maja 1956 roku.<\/span><\/font><\/p>\n

Janina Wasi\u0142oj\u0107-Smole\u0144ska ps. "Jachna" urodzi\u0142a si\u0119 7 lutego 1926 r. w Tarkowszczy\u017anie, powiat \u015awi\u0119ciany. Do szko\u0142y powszechnej ucz\u0119szcza\u0142a w Duksztach. Od 1937 r. uczy\u0142a si\u0119 w Gimnazjum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cym im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w \u015awi\u0119cianach. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej kontynuowa\u0142a nauk\u0119 w Niepe\u0142nej Szkole \u015aredniej i na tajnych kompletach w Podbrodziu. Od wrze\u015bnia 1944 r. uczy\u0142a si\u0119 w V Gimnazjum \u017be\u0144skim w Wilnie. Matur\u0119 zrobi\u0142a eksternistycznie w 1945 r. w kuratorium o\u015bwiaty w Sopocie. Wraz z rodzicami w 1941 r., tu\u017c przed atakiem Niemiec na ZSRR, wyjecha\u0142a ze \u015awi\u0119cian do Podbrodzia. Ojca Janiny Wasi\u0142oj\u0107 aresztowa\u0142a policja litewska. Skazano go na \u015bmier\u0107. Cudem unikn\u0105\u0142 wyroku. Zwolniony przez Niemc\u00f3w, wraz z rodzin\u0105 szuka\u0142 schronienia w Miadziole, na terenie administrowanym przez Bia\u0142orusin\u00f3w. Tutaj ca\u0142a rodzina zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Janina jako pracownica magistratu dostarcza\u0142a ukrywaj\u0105cym si\u0119 konspiratorom potrzebne dokumenty.<\/p>\n

W czerwcu 1943 r. wraz z rodzicami przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do oddzia\u0142u "Kmicica" – pierwszego partyzanckiego oddzia\u0142u na Wile\u0144szczy\u017anie. Wst\u0119puj\u0105c w szeregi Armii Krajowej, z\u0142o\u017cy\u0142a przysi\u0119g\u0119 oraz przyj\u0119\u0142a pseudonim "Jachna". W sierpniu 1943 r. […] oddzia\u0142 zosta\u0142 rozbrojony przez partyzantk\u0119 sowieck\u0105. Dow\u00f3dc\u0119, Antoniego Burzy\u0144skiego ps. "Kmicic" i cz\u0119\u015b\u0107 jego podw\u0142adnych rozstrzelano. Rodzina Wasi\u0142ojci\u00f3w ocala\u0142a i zosta\u0142a w\u0142\u0105czona do oddzia\u0142u partyzanckiego im. Bartosza G\u0142owackiego. Janina wraz z rodzicami zbieg\u0142a, ale w trakcie ucieczki wszyscy zostali aresztowani przez Niemc\u00f3w i skazani na roboty w Rzeszy. Dzi\u0119ki przekupstwu unikn\u0119li wyw\u00f3zki. Rodzice ukrywali si\u0119 w folwarku Felino, a "Jachna" wr\u00f3ci\u0142a do partyzantki jako sanitariuszka w 5. Wile\u0144skiej Brygadzie Armii Krajowej dowodzonej przez Zygmunta Szendzielarza "\u0141upaszk\u0119". Po utworzeniu 4. Brygady “Narocz” pod dow\u00f3dztwem Longina Wojciechowskiego ps. “Ronin’ zosta\u0142a przeniesiona w jej szeregi. 13 lipca 1945 r. 4. Brygada walczy\u0142a pod Krawczunami z wojskami niemieckimi. 17–18 lipca 1945 r. nast\u0105pi\u0142y aresztowania dow\u00f3dc\u00f3w wile\u0144skiej AK i rozbrojenie jej oddzia\u0142\u00f3w na granicy Puszczy Rudnickiej. Janina Wasi\u0142oj\u0107 trafi\u0142a do miejsca internowania polskich partyzant\u00f3w w Miednikach Kr\u00f3lewskich, a stamt\u0105d do wi\u0119zienia na \u0141ukiszkach w Wilnie. Po kolejnej odmowie wst\u0105pienia do Armii Berlinga zosta\u0142a zwolniona. Podj\u0119\u0142a prac\u0119 w Pa\u0144stwowym Urz\u0119dzie Repatriacyjnym, gdzie ponownie pomaga\u0142a za\u0142atwia\u0107 spalonym konspiratorom konieczne do wyjazdu dokumenty.<\/p>\n

W kwietniu 1945 r. zosta\u0142a zatrzymana przez NKGB, ale po kilku dniach zwolniona. Ca\u0142a rodzina, obawiaj\u0105c si\u0119 aresztowania, zdecydowa\u0142a si\u0119 na wyjazd do Polski. Osiedli w Sopocie, gdzie ojciec Wiktor Wasi\u0142oj\u0107 podj\u0105\u0142 prac\u0119 w tamtejszym kuratorium o\u015bwiaty. "Jachna" rozpocz\u0119\u0142a studia medyczne, pocz\u0105tkowo w Poznaniu, a nast\u0119pnie na Akademii Medycznej w Gda\u0144sku. Nawi\u0105za\u0142a r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z “Zago\u0144czykiem”, Feliksem Selmanowiczem, nale\u017c\u0105cym do oddzia\u0142u partyzanckiego "\u0141upaszki". Zaj\u0119\u0142a si\u0119 drukowaniem i kolporta\u017cem ulotek antykomunistycznych. W czerwcu 1946 r. na koncentracji w Jod\u0142\u00f3wce pod Sztumem ponownie przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do partyzantki, przydzielona jako sanitariuszka do szwadronu Leona Smole\u0144skiego "Zeusa". Oddzia\u0142 operowa\u0142 na Warmii, a nast\u0119pnie w Borach Tucholskich. Na okres zimowy 1946\/1947 zawiesi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107, a “Jachna” ukrywa\u0142a si\u0119 pod fa\u0142szywym nazwiskiem w Zielonej G\u00f3rze, gdzie w styczniu 1947 r. zosta\u0142a aresztowana.<\/p>\n

8 marca 1947 r. wyrokiem Wojskowego S\u0105du Rejonowego w Bydgoszczy skazano j\u0105 na dwukrotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na mocy amnestii na 15 lat wi\u0119zienia, oraz pozbawienie praw obywatelskich i honorowych na zawsze. Kar\u0119 wi\u0119zienia odbywa\u0142a w Zak\u0142adzie Karnym w Fordonie oraz w wi\u0119zieniu o zaostrzonym rygorze w Inowroc\u0142awiu i ponownie w Fordonie. W kwietniu 1956 r. zosta\u0142a zwolniona na p\u00f3\u0142roczn\u0105 przerw\u0119 w odbywaniu kary. Wyrok 15 lat wi\u0119zienia z\u0142agodzono do 10, a po wielu zabiegach adwokata Witolda Lisa-Olszewskiego reszt\u0119 kary (8 miesi\u0119cy) darowano. W 1959 r. Janina Smole\u0144ska rozpocz\u0119\u0142a studia w Wy\u017cszej Szkole Pedagogicznej w Opolu i w 1963 r. uzyska\u0142a tytu\u0142 magistra filologii polskiej.<\/p>\n

Od 1957 r. pracowa\u0142a jako nauczycielka j\u0119zyka polskiego w szczeci\u0144skich szko\u0142ach i uczelniach wy\u017cszych […]. Wielokrotnie odznaczana m.in.: Krzy\u017cem Armii Krajowej, Medalem Wojska Polskiego przyznanym przez w\u0142adze polskie w Londynie, Krzy\u017cem Zrzeszenia WiN, Krzy\u017cem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1996 r. zosta\u0142a matk\u0105 chrzestn\u0105 12. Dywizji Zmechanizowanej im. J. Hallera w Szczecinie. "Jachna" jest jak\u017ce typowym, szlachetnym reprezentantem swojego pokolenia. Przesz\u0142a ca\u0142y szlak charakterystyczny dla "\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych": od walki z okupantem niemieckim, przez konspiracj\u0119 antykomunistyczn\u0105, po wi\u0119zienie epoki stalinowskiej.<\/p>\n

Czytaj wi\u0119cej:<\/span>
<\/font><\/p>\n