{"id":450,"date":"2011-02-01T12:14:24","date_gmt":"2011-02-01T11:14:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2011\/02\/01\/atak-jastrzebia-na-parczew-w-1946-r-czesc-1-2\/"},"modified":"2020-02-04T21:35:49","modified_gmt":"2020-02-04T20:35:49","slug":"atak-jastrzebia-na-parczew-w-1946-r-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=450","title":{"rendered":"Atak „Jastrz\u0119bia” na Parczew w 1946 r. – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
Zaj\u0119cie Parczewa przez oddzia\u0142 por.\u00a0 Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”, 5 lutego 1946 r. Obsesje „pogromc\u00f3w antysemityzmu” kontra prawda historyczna.<\/span><\/span>\"\"<\/p>\n

Ppor. Leon Taraszkiewicz „Jastrz\u0105b”, „Zawieja” (1925-1947)<\/em><\/p>\n

Wiele brawurowych akcji przeprowadzonych przez oddzia\u0142 partyzancki w\u0142odawskiego Obwodu WiN <\/span>por. Leona Taraszkiewicza „Jastrz\u0119bia”<\/a>, walcz\u0105cy z komunistycznym zniewoleniem w pierwszych latach powojennych, mia\u0142o charakter samoobrony i chroni\u0142o spo\u0142ecze\u0144stwo ziemi w\u0142odawskiej przed bezprawiem nowej w\u0142adzy. Jednym z przyk\u0142ad\u00f3w takich dzia\u0142a\u0144 by\u0142o <\/span>rozbicie 22 pa\u017adziernika 1946 r. Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we W\u0142odawie<\/a> i uwolnienie ok. 70 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Nie mniej spektakularne dzia\u0142ania tego typu oddzia\u0142 przeprowadzi\u0142 kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, kiedy to 5 lutego 1946 r. na kilka godzin opanowa\u0142 Parczew<\/span><\/a>, zamieszka\u0142y w\u00f3wczas w przewa\u017caj\u0105cej cz\u0119\u015bci przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/span><\/p>\n

Propaganda komunistyczna zrobi\u0142a z tej akcji wr\u0119cz wzorcowy przyk\u0142ad na antysemityzm oddzia\u0142\u00f3w niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia, a k\u0142amstwo to do tego stopnia wros\u0142o w \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105, \u017ce do dzisiaj jeszcze powielane jest przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. Fakt ten przestaje a\u017c tak bardzo dziwi\u0107, gdy przypomnimy, \u017ce w\u0105tpliwy zaszczyt – w kontek\u015bcie tej akcji – spotka\u0142 braci Taraszkiewicz\u00f3w r\u00f3wnie\u017c ze strony by\u0142ego aparatczyka PZPR (p\u00f3\u017aniej SLD, a obecnie SDPL) Marka Borowskiego, kt\u00f3ry w marcu 2001 roku z trybuny sejmowej* <\/span>bez skr\u0119powania rzuca\u0142 stare oszczerstwa, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 kontrargumentem w dyskusji o uznaniu \u017co\u0142nierzy WiN bohaterami walcz\u0105cymi o niepodleg\u0142y byt Pa\u0144stwa Polskiego.<\/span><\/p>\n

*<\/span><\/span> Przeczytaj wyst\u0105pienie M. Borowskiego w Sejmie 14.03.2001 r. – [Stenogram z posiedzenia Sejmu<\/span><\/a><\/span> – PDF] oraz artyku\u0142 K. Krajewskiego i T. \u0141abuszewskiego, w kt\u00f3rym autorzy m.in. daj\u0105 odp\u00f3r jego argumentacji – [„Z or\u0142em w koronie”<\/span><\/a><\/span>].<\/span><\/p>\n

\"\"
\nStycze\u0144 1946 r. Cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142u por. Leona Taraszkiewicza Jastrz\u0119bia”. Dow\u00f3dca siedzi przy RKM-ie<\/span>;<\/span><\/span> czwarty od lewej: Ryszard Jakubowski ps. „Kruk”.<\/span><\/span><\/p>\n

Niestety, t\u0119 z gruntu nieprawdziw\u0105 opini\u0119 nadal lansuj\u0105 w swoich publikacjach r\u00f3wnie\u017c niekt\u00f3rzy z autor\u00f3w. Koronnym przyk\u0142adem jest tutaj ksi\u0105\u017cka Jana Tomasza Grossa Strach. Antysemityzm w Polsce tu\u017c po wojnie. Historia moralnej zapa\u015bci <\/span>(Krak\u00f3w 2008), w kt\u00f3rej autor, dopasowuj\u0105c fakty do z g\u00f3ry za\u0142o\u017conej tezy, korzystaj\u0105c jedynie z publikacji pod redakcj\u0105\u00a0 Aliny Ca\u0142ej i Heleny Datner-\u015apiewak Dzieje \u017byd\u00f3w w Polsce 1944-1968. Teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe<\/span> (Warszawa 1997), wydanej przez \u017bydowski Instytut Historyczny, wyrwa\u0142 z kontekstu kilka zda\u0144 pochodz\u0105cych z kroniki oddzia\u0142u pisanej przez Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego”<\/a>, opatrzy\u0142 je odpowiednim komentarzem i w ten spos\u00f3b stworzy\u0142 wypaczony obraz parczewskich wydarze\u0144 z 5 lutego 1946 r.<\/span><\/p>\n

Jednak o ile jeszcze mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 post\u0119powanie autora Strachu…<\/span>, kt\u00f3ry niejako programowo zajmuje si\u0119 szkalowaniem Polski i Polak\u00f3w, i kt\u00f3ry – jak stwierdzi\u0142 w jednym z wywiad\u00f3w prof. Norman Finkelstein, autor g\u0142o\u015bnej ksi\u0105\u017cki „Przedsi\u0119biorstwo holokaust”<\/a> – w pewnym momencie zrozumia\u0142 – tak jak wiele innych os\u00f3b – \u017ce podejmowanie tematu antysemityzmu jest intratnym zaj\u0119ciem<\/span>, o tyle dziwi brak rzetelno\u015bci i dob\u00f3r argument\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych opisaniu celu podj\u0119cia tej samej akcji, przedstawiony przez historyka, kierownika Dzia\u0142u Naukowego Pa\u0144stwowego Muzeum na Majdanku<\/a>, Dariusza Libionk\u0119 w swoim koreferacie Polskie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe a mniejszo\u015bci narodowe<\/span>, zamieszczonym w publikacji IPN Polskie podziemie niepodleg\u0142o\u015bciowe na tle konspiracji antykomunistycznych w Europie \u015brodkowo \u2013 wschodniej w latach 1944 \u2013 1956 <\/span><\/a><\/span>(Warszawa-Lublin 2008).<\/span><\/p>\n

Tekst ten by\u0142 odpowiedzi\u0105 na referat Piotra \u0141api\u0144skiego, w kt\u00f3rym to autor zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119, \u017ce niekt\u00f3re dzia\u0142ania represyjne polskiego podziemia w stosunku do spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej s\u0105 wyra\u017anie przejaskrawione, jak np. atak oddzia\u0142u „Jastrz\u0119bia” na Parczew, kt\u00f3ry wr\u0119cz przedstawiany jest jako „pogrom \u017byd\u00f3w”. Dariusz Libionka napisa\u0142, \u017ce nie wie na czym to przejaskrawienie mia\u0142oby polega\u0107, jak te\u017c dziwi si\u0119 zakwalifikowaniu tego incydentu do dzia\u0142a\u0144 represyjnych.<\/span>
\nPrzytacza te\u017c, podobnie jak\u00a0 J.T. Gross, odpowiednio wyselekcjonowane <\/span>fragmenty dw\u00f3ch zda\u0144 z kroniki „\u017belaznego”:<\/span><\/p>\n

[…] rozgromienie zamieszka\u0142ych tam \u017byd\u00f3w<\/em> […], kt\u00f3rzy z\u0142apali w swoje r\u0119ce ca\u0142kowity handel nie daj\u0105c \u017cycia innym drobnym kupcom i handlarzom polskim<\/em> […] Przy okazji tej mo\u017cna si\u0119 by\u0142o dobrze podreperowa\u0107 na \u017cydowskich sklepach<\/em> […]<\/span><\/p><\/blockquote>\n

kt\u00f3re maj\u0105 udowodni\u0107, \u017ce atak mia\u0142 pod\u0142o\u017ce jedynie ideologiczne i praktyczne (zaopatrzeniowe). Co wi\u0119cej, Pan Libionka nadinterpretuje owe fragmenty pisz\u0105c, \u017ce nie ma wi\u0119c mowy o walce z agentur\u0105, poplecznikami systemu czy jego przedstawicielami (cho\u0107 przy okazji zastrzelono czterech uzbrojonych cz\u0142onk\u00f3w samoobrony \u017cydowskiej, to nie o nich tu chodzi\u0142o). Celem akcji w Parczewie by\u0142o sterroryzowanie \u017byd\u00f3w i\u00a0 zagarni\u0119cie ich mienia.<\/span>[…].<\/span><\/p>\n

Jakby tego by\u0142o ma\u0142o, w kolejnych zdaniach swojego koreferatu autor orzek\u0142:<\/span><\/p>\n

\n
[…] Incydent ten zawa\u017cy\u0142 fatalnie na obrazie podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, lecz cel sw\u00f3j spe\u0142ni\u0142 \u2013 ocaleni z Zag\u0142ady \u017bydzi wkr\u00f3tce opu\u015bcili Parczew, a wielu z nich Polsk\u0119<\/span>. Odniesienia do tego wydarzenia pojawiaj\u0105 si\u0119 w ka\u017cdym tek\u015bcie dotycz\u0105cym \u017byd\u00f3w w powojennej Polsce.<\/em><\/span>
\n<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

Jako \u017ce Pan Libionka jest s\u0119dzi\u0105 we w\u0142asnej sprawie, wi\u0119c by\u0107 mo\u017ce brakuje mu obiektywizmu, by dostrzec, \u017ce to nie sam „incydent” zawa\u017cy\u0142 fatalnie na obrazie podziemia, ale spos\u00f3b jego przedstawiania, najpierw przez komunist\u00f3w, a po 1989 r. przez \u2013 wydawa\u0142oby si\u0119 \u2013 niezale\u017cnych historyk\u00f3w, kt\u00f3rzy, nie wiedzie\u0107 czemu, powielaj\u0105 te stereotypy do dzi\u015b. Jednak nawet komuni\u015bci nie posun\u0119li si\u0119 do stawiania tak karko\u0142omnej tezy, jak\u0105 w dalszej cz\u0119\u015bci cytowanego zdania postawi\u0142 autor, kt\u00f3ry nawet gdyby wnikliwie zapozna\u0142 si\u0119 z ca\u0142o\u015bci\u0105 pami\u0119tnik\u00f3w „\u017belaznego” (a nie z dwoma jego zdaniami), nie znalaz\u0142 by tam jednego s\u0142owa, pozwalaj\u0105cego mu na tak kuriozalne stwierdzenie, \u017ce jakoby celem ataku partyzant\u00f3w na Parczew by\u0142o zmuszenie zamieszkuj\u0105cych tam \u017byd\u00f3w do opuszczenia miasta. Pozostaje jedynie mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce nie w ka\u017cdym tek\u015bcie dotycz\u0105cym \u017byd\u00f3w w powojennej Polsce<\/span>, obraz wydarze\u0144 z lutego 1946 r. w Parczewie, jest odmalowany w podobny spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n

W ostatnim akapicie Dariusz Libionka napisa\u0142 co\u015b, co mo\u017ce zakrawa\u0107 na ponury \u017cart:<\/span><\/p>\n

\n
[…] Rozbie\u017cno\u015bci w ocenach s\u0105 normalne dla naukowej aktywno\u015bci. Mo\u017cna zbli\u017ca\u0107 stanowiska i niwelowa\u0107 kra\u0144cowe nawet\u00a0 interpretacje tych samych wydarze\u0144. Warunkiem koniecznym jest jednak nie tylko powa\u017cne traktowanie \u017ar\u00f3de\u0142<\/span>, ale i partner\u00f3w w dyskusji.<\/em><\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n
<\/div>\n

Nie jest moim zamiarem deprecjonowanie dorobku naukowego Pana Libionki, trudno bowiem przecenia\u0107 jego wk\u0142ad w upami\u0119tnianie martyrologii narodu \u017cydowskiego podczas II wojny \u015bwiatowej, jednak doprawdy zaczyna brakowa\u0107 s\u0142\u00f3w, gdy kto\u015b, kto na podstawie dw\u00f3ch zda\u0144 wyrwanych z kilkustronicowego \u017ar\u00f3d\u0142owego opisu zdarzenia oszkalowa\u0142 ludzi walcz\u0105cych i gin\u0105cych za niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, domaga si\u0119 „powa\u017cnego traktowania \u017ar\u00f3de\u0142”. By\u0107 mo\u017ce nadmiar obowi\u0105zk\u00f3w nie pozwala autorowi z nale\u017cyt\u0105 atencj\u0105 pochyli\u0107 si\u0119 nad ogromn\u0105 ilo\u015bci\u0105 materia\u0142u \u017ar\u00f3d\u0142owego do dziej\u00f3w antykomunistycznego podziemia w Polsce, niemniej mo\u017ce w my\u015bl w\u0142asnego apelu warto by\u0142oby bardziej zadba\u0107 o powa\u017cne traktowanie partner\u00f3w w dyskusji (bo co\u015b kiepsko z tym:\u00a0 Biuletyn IPN 6\/2006 [str. 98-109 PDF]<\/span><\/a><\/span>), miast\u00a0 obcesowo nawo\u0142ywa\u0107 do przestrzegania zasad, kt\u00f3re samemu ma si\u0119 w niewielkim powa\u017caniu.<\/span><\/p>\n

Wnioski zawarte w wy\u017cej przytaczanych publikacjach przestaj\u0105 zbytnio dziwi\u0107, gdy przyjrzymy si\u0119 sposobowi <\/span>wykorzystania \u017ar\u00f3d\u0142a, jakim s\u0105 pami\u0119tniki Edwarda Taraszkiewicza <\/span>„\u017belaznego”, przez Alin\u0119 Ca\u0142\u0105, na kt\u00f3rej opracowanie powo\u0142uj\u0105 si\u0119 <\/span>wspomniani wy\u017cej autorzy. Pani Ca\u0142a opublikowa\u0142a artyku\u0142 pt. Kszta\u0142towanie si\u0119 polskiej i \u017cydowskiej wizji martyrologicznej po II wojnie \u015bwiatowej<\/span><\/a>, gdzie w rozdziale \u017bydzi jako \u201ewinni\u201d <\/span><\/span>przywo\u0142a\u0142a fragmenty pami\u0119tnika „\u017belaznego”, kt\u00f3re mia\u0142y – wed\u0142ug niej – <\/span>uzasadnia\u0107 tez\u0119 o antysemityzmie niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia. Z <\/span>bardzo obszernego opisu akcji w Parczewie, sporz\u0105dzonego przez tego <\/span>dow\u00f3dc\u0119, autorka dobra\u0142a odpowiednio wyselekcjonowane zdania i zestawi\u0142a <\/span>je w taki spos\u00f3b, by mog\u0142y potwierdzi\u0107 jej obsesje. <\/span>Szczeg\u00f3lnie \u017cenuj\u0105cym jawi si\u0119 jednak zabieg, w kt\u00f3rym by podeprze\u0107 sw\u00f3j wyw\u00f3d, i\u017c podziemie<\/span> – <\/span>jak napisa\u0142a – w garstce ocalonych widzia\u0142o zagro\u017cenie, kt\u00f3rym usprawiedliwia\u0142o<\/span> wrogo\u015b\u0107 oraz akty przemocy, zar\u00f3wno te z pobudek politycznych, jak i na tle rabunkowym<\/span>, Pani Ca\u0142a usun\u0119\u0142a z cytowanego zdania –\u00a0 kt\u00f3re w oryginale brzmi: rozgromienie zamieszka\u0142ych tam \u017byd\u00f3w w ilo\u015bci oko\u0142o 500 os\u00f3b<\/span><\/span> [podkr. autora] <\/span>– fragment m\u00f3wi\u0105cy o tym, \u017ce nie o tak\u0105 wcale „garstk\u0119 ocalonych” <\/span>chodzi\u0142o w Parczewie. Przytaczam poni\u017cej fragment z pami\u0119tnika <\/span>„\u017belaznego” ju\u017c\u00a0 po manipulacjach Pani Ca\u0142ej, by czytelnicy sami mogli <\/span>por\u00f3wna\u0107 go z obszerniejszymi fragmentami zapisk\u00f3w tego dow\u00f3dcy, kt\u00f3re zamieszczam w <\/span>dalszej cz\u0119\u015bci tekstu:\u00a0<\/span><\/p>\n

\n
„Jastrz\u0105b” […] i ja proponowali\u015bmy „Orlisowi” uderzenie na miasto Parczew i rozgromienie zamieszka\u0142ych tam \u017byd\u00f3w […], kt\u00f3rzy z\u0142apali w swoje r\u0119ce ca\u0142kowity handel nie daj\u0105c \u017cycia innym drobnym kupcom i handlarzom polskim […] Przy okazji tej mo\u017cna si\u0119 by\u0142o dobrze podreperowa\u0107 na \u017cydowskich sklepach, a przewa\u017cnie na obuwiu, kt\u00f3re nam by\u0142o bardzo potrzebne […] Plan akcji by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: grupa „D\u0105bka” z oko\u0142o 10 lud\u017ami mia\u0142a opanowa\u0107 most […] Ko\u0142o tego mostu sta\u0142a zwykle warta z\u0142o\u017cona z \u017cydowskich ormowc\u00f3w, kt\u00f3rzy pilnowali kompleks[u] budynk\u00f3w zamieszka\u0142ych przez \u017byd\u00f3w […] „D\u0105bkowi” uda\u0142o si\u0119 pi\u0119knie podej\u015b\u0107 i bez strza\u0142u rozbroi\u0107 wart\u0119 ko\u0142o mostu, z\u0142o\u017con\u0105 z dw\u00f3ch \u017bydk\u00f3w z automatami i pistoletami. Jednym z nich by\u0142 sier\u017cant z UB nazywany popularnie „Bocian”, a by\u0142o to do\u015b\u0107 pod\u0142e \u017bydzisko w stosunku obej\u015bcia z Polakami […] M\u0142odzie\u017c parczewska, przewa\u017cnie uczniowie z gimnazjum miejscowego, brawurowo pomaga nam w szukaniu \u017byd\u00f3w, \u0142adowaniu samochod\u00f3w itp.<\/em><\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

My\u015bl\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce w <\/span>tych okoliczno\u015bciach nie warto rozwodzi\u0107 si\u0119 zbytnio nad takim <\/span>„drobiazgiem”, i\u017c r\u0119kopisy pami\u0119tnik\u00f3w „\u017belaznego”, z\u0142o\u017cone w Archiwum <\/span>Pa\u0144stwowym w Lublinie – a w\u0142a\u015bnie z nich korzysta\u0142a\u00a0 Alina Ca\u0142a w swoich <\/span>pracach – znajduj\u0105 si\u0119 w tym samym zespole akt<\/span><\/span> co cytowany ni\u017cej fragment sprawozdania komendanta rejonu WiN W\u0142odawa <\/span>Jana Mazurka „Wrzosa”, a dotycz\u0105cy zatrzymania\u00a0 przez oddzia\u0142 <\/span>„Jastrz\u0119bia” Abrama Rotenberga. Czy\u017c mo\u017ce jeszcze kogo\u015b dziwi\u0107, \u017ce Pani <\/span>Ca\u0142a „nie odnalaz\u0142a” tego dokumentu…<\/span><\/p>\n

Warto wi\u0119c mo\u017ce w tym <\/span>miejscu przypomnie\u0107 kilka fakt\u00f3w, kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce „umkn\u0119\u0142y” wspomnianym <\/span>autorom.\u00a0 W drugiej po\u0142owie stycznia 1946 r. z-ca komendanta Obwodu WiN <\/span>W\u0142odawa por. Klemens Panasiuk ps. „Orlis” wyda\u0142 rozkaz, by cz\u0119\u015b\u0107 <\/span>oddzia\u0142u, w sile 8-10 ludzi pod dow\u00f3dztwem „Jastrz\u0119bia”, uda\u0142a si\u0119 w <\/span>rejon podleg\u0142y Czes\u0142awowi Kuszykowi ps. „Bia\u0142y”, czyli do gm. U\u015bcim\u00f3w i <\/span>Ostrowa Lubelskiego, z zadaniem poskromienia dzia\u0142aj\u0105cych tam silnych <\/span>grup z\u0142odziejskich oraz na\u0142o\u017cenia kontrybucji i wymierzenia kary ch\u0142osty <\/span>niekt\u00f3rym mieszka\u0144com Ostrowa Lub., kt\u00f3rzy wbrew og\u0142oszeniu w\u0142adz <\/span>konspiracyjnych bezprawnie wchodzili w posiadanie maj\u0105tk\u00f3w ludno\u015bci <\/span>\u017cydowskiej. Wprawdzie zadania tego nie uda\u0142o si\u0119 wykona\u0107, poniewa\u017c – jak <\/span>napisa\u0142\u00a0 w pami\u0119tniku „\u017belazny” – gdy wkroczyli\u015bmy do Ostrowa, wszyscy podani na li\u015bcie zwieli, najwidoczniej ju\u017c to oni dobrze wiedzieli o naszym przyje\u017adzie, <\/span>jednak <\/span>ju\u017c sama pr\u00f3ba ukarania winnych tego procederu jest jednym z wielu <\/span>fakt\u00f3w, kt\u00f3re przecz\u0105 utrwalanemu przez lata komunistycznemu k\u0142amstwu o <\/span>rzekomym antysemityzmie polskiego podziemia.<\/span><\/p>\n

Innym przyk\u0142adem <\/span>obalaj\u0105cym wspomniane zarzuty niech b\u0119dzie zdarzenie z 23 maja 1946 r., <\/span>kiedy to\u00a0 oddzia\u0142y „Jastrz\u0119bia”\u00a0 i Stefana Brzuszka „Boruty” z NSZ <\/span>wjecha\u0142y na stacj\u0119 kolejow\u0105 w Stulnie [pow. W\u0142odawa], gdzie zatrzymano <\/span>poci\u0105g relacji W\u0142odawa \u2013 Che\u0142m. Rozbrojono tam 25 \u017co\u0142nierzy WP, przej\u0119to <\/span>teczk\u0119 z bardzo wa\u017cnymi dokumentami UB, kt\u00f3r\u0105 wi\u00f3z\u0142 funkcjonariusz PUBP <\/span>we W\u0142odawie Jan Pieszakowski, kt\u00f3rego jednak nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 w <\/span>t\u0142umie pasa\u017cer\u00f3w. Partyzanci odjechali w kierunku wsi Kosy\u0144 zabieraj\u0105c <\/span>ze sob\u0105 w\u0142odawskiego \u017byda Abrama Rotenberga i kolejarza W\u0142adys\u0142awa <\/span>Przygali\u0144skiego, cz\u0142onka Egzekutywy Komitetu Powiatowego PPR w Che\u0142mie, a <\/span>przed wojn\u0105 cz\u0142onka KPP. Po przes\u0142uchaniu, w okolicy wsi Ko\u0142acze Abram <\/span>Rotenberg zosta\u0142 puszczony wolno, a kolejarz rozstrzelany.<\/span><\/p>\n

W <\/span>sprawozdaniu dla Komendy Obwodu WiN W\u0142odawa, komendant rejonu <\/span>obejmuj\u0105cego miasto W\u0142odawa Jan Mazurek „Wrzos”, wyja\u015bniaj\u0105c powody <\/span>likwidacji napisa\u0142:<\/span><\/p>\n

\n
[…] zabrany pod Stulnem kolejarz by\u0142 \u0142awnikiem s\u0105du specjalnego w Che\u0142mie z ramienia PPR i zawsze dawa\u0142 g\u0142os za skazaniem.<\/em><\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

W dalszej cz\u0119\u015bci tego samego sprawozdania „Wrzos” napisa\u0142, \u017ce:<\/span><\/p>\n

\n
[…] zabrany z poci\u0105gu pod Stulnem \u017byd wr\u00f3ci\u0142 i opowiada [zapewne w odpowiedzi na pytania, czy nie obawia\u0142 si\u0119, \u017ce nie wr\u00f3ci] „co ja mia\u0142 nie wr\u00f3ci\u0107 jak tam z W\u0142odawy by\u0142o trzech ch\u0142opak\u00f3w, [i] to oni kazali so\u0142tysowi coby mnie nakarmi\u0142 i odwi\u00f3z\u0142 z furmank\u0105 do miasta”.<\/em>
\n<\/span><\/div>\n
(APL, WiN, syg. 91, Sprawozdanie Komendy Obwodu W\u0142odawa z 28 V 1946 r., k. 1)<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n
\n
<\/div>\n<\/div>\n

By <\/span>rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci i wskaza\u0107 jak nieprawdziwe s\u0105 wszystkie powy\u017csze <\/span>oskar\u017cenia dotycz\u0105ce akcji represyjnej w Parczewie, na pocz\u0105tku nale\u017cy <\/span>przede wszystkim przedstawi\u0107 czytelnikom obszerniejsze fragmenty kronik <\/span>„\u017belaznego”, a tak\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 \u017ar\u00f3de\u0142, w tym <\/span>relacjami \u015bwiadk\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wyb\u00f3r Parczewa na cel ataku nie by\u0142 <\/span>przypadkowy. Ju\u017c od pierwszych miesi\u0119cy po tzw. „wyzwoleniu”\u00a0 zwykli <\/span>jego mieszka\u0144cy byli terroryzowani przez przedstawicieli nowej w\u0142adzy, <\/span>kt\u00f3rej szeregi (Miejski Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, Milicja Obywatelska, <\/span>administracja partyjno-pa\u0144stwowa) licznie zasili\u0142a zw\u0142aszcza ludno\u015b\u0107 <\/span>\u017cydowska, cz\u0119\u015bciowo ocalona z holocaustu (i obci\u0105\u017cona traumatycznymi <\/span>prze\u017cyciami), a cz\u0119\u015bciowo – ju\u017c odpowiednio uformowana – przyby\u0142a z ZSRR <\/span>wraz z Armi\u0105 Czerwon\u0105 i NKWD. Polityczny monopol wkr\u00f3tce przyczyni\u0142 si\u0119 <\/span>do opanowania przez nich wszystkich istotnych sfer \u017cycia spo\u0142eczno – <\/span>gospodarczego w mie\u015bcie i powzi\u0119cia przekonania o w\u0142asnej bezkarno\u015bci.<\/span>
\n\"\"<\/span>
\nWidok fragmentu Parczewa w 1939 r. <\/span>[fot. www.szukamypolski.com<\/a>]<\/span><\/p>\n

Jak pisze prof. Marek Jan Chodakiewicz w ksi\u0105\u017cce Po zag\u0142adzie. Stosunki polsko \u2013 \u017cydowskie 1944-1947 <\/span>(Warszawa <\/span>2008), nie ukaza\u0142a si\u0119 jak dot\u0105d \u017cadna praca na temat powojennych <\/span>stosunk\u00f3w mi\u0119dzy komunistami a \u017bydami w Parczewie, jednak o <\/span>faworyzowaniu spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej przez „w\u0142adz\u0119 ludow\u0105” m\u00f3wi m.in. Raport sytuacyjny Komendy Okr\u0119gu AKO-WiN Bia\u0142ystok za pa\u017adziernik 1945<\/span>, w kt\u00f3rym mo\u017cemy przeczyta\u0107, \u017ce w B<\/span>[ia\u0142ym]stoku wszyscy \u017bydzi handluj\u0105cy zostali zwolnieni z podatk\u00f3w magistrackich<\/span>.<\/span><\/p>\n

O <\/span>tym, \u017ce zamieszkuj\u0105cy Parczew Polacy nie pa\u0142ali specjaln\u0105 sympati\u0105 do <\/span>przedstawicieli miejscowej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej mo\u017cemy dowiedzie\u0107 si\u0119 <\/span>m.in. z protoko\u0142u przes\u0142uchania Szmula Kupersztejna (\u017cydowski <\/span>mieszkaniec Parczewa), sporz\u0105dzonego 11 lutego 1946 r., tu\u017c po ataku na <\/span>miasto. Na pytanie funkcjonariusza UB, kogo podejrzewa z mieszka\u0144c\u00f3w <\/span>Parczewa, \u017ce wsp\u00f3lnie z partyzantami bra\u0142 udzia\u0142 w akcji, odpowiada\u0142 on:<\/span><\/p>\n

\n
Specjalnie to podejrzewa\u0107 nie podejrzewam nikogo, ale wiem o tym, \u017ce tak ka\u017cdy jeden jest z\u0142y na nas [\u017byd\u00f3w] i m\u00f3g\u0142 bra\u0107 udzia\u0142 w tym napadzie.<\/em><\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

Niestety zeznaj\u0105cy nie zechcia\u0142 sprecyzowa\u0107 (a funkcjonariusz UB zapyta\u0107), za co „ka\u017cdy jeden” z mieszka\u0144c\u00f3w Parczewa mia\u0142 by\u0107 z\u0142y na \u017byd\u00f3w, jednak sporo \u015bwiat\u0142a na kwesti\u0119 stosunk\u00f3w polsko – \u017cydowskich w powiecie w\u0142odawskim rzuca dokument\u00a0 z 10 wrze\u015bnia 1945 r. zawieraj\u0105cy Stanowisko Starostwa <\/span>[Powiatowego] we W\u0142odawie na rozporz\u0105dzenie wojewody lubelskiego w kwestii powojennego antagonizmu polsko \u2013 \u017cydowskiego<\/span>, w kt\u00f3rym Starosta Powiatowy w pi\u015bmie skierowanym do Wydzia\u0142u Spo\u0142eczno \u2013 Politycznego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego w Lublinie informowa\u0142:<\/span><\/p>\n

\n

W zwi\u0105zku z powo\u0142anym wy\u017cej zarz\u0105dzeniem, kt\u00f3re w odpisie otrzyma\u0142em przy pi\u015bmie z dnia 4 bm. SP.II\/1266\/45, donosz\u0119, \u017ce akt\u00f3w zorganizowanej akcji antysemickiej nie by\u0142o dot\u0105d na terenie powiatu<\/span>. Spostrzega si\u0119 jednak w spo\u0142ecze\u0144stwie szerok\u0105 niech\u0119\u0107 do \u017cyd\u00f3w, a \u017ar\u00f3d\u0142o takiego nastawienia wyp\u0142ywa st\u0105d, \u017ce \u017cydzi w pierwszych miesi\u0105cach niepodleg\u0142o\u015bci byli zbyt agresywni do pozosta\u0142ej ludno\u015bci, nie potrafi\u0105 z ni\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cy\u0107, a ju\u017c je\u017celi chodzi o pozostaj\u0105cych na stanowisku w Milicji, czy w Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa, to stosunek ich do innej nacji by\u0142 wr\u0119cz wrogi. Na terenie miasta [W\u0142odawa] przed kilku miesi\u0105cami zgin\u0119\u0142o 2-ch aryjczyk\u00f3w z r\u0105k milicjanta \u017cyda<\/span>, a fakty takie nie wytwarzaj\u0105 harmonijnego wsp\u00f3\u0142\u017cycia w duchu demokratycznym.<\/em>Pocieszaj\u0105cym jest objaw zmniejszenia na miejscowym terenie obywateli narodowo\u015bci \u017cydowskiej w kadrach Milicji Obywatelskiej i wi\u0119cej pozytywny stosunek pozosta\u0142ych do og\u00f3\u0142u obywateli.<\/em><\/span><\/p>\n

(APL, Urz\u0105d Wojew\u00f3dzki Lubelski 1944-1950, Wydzia\u0142 Spo\u0142eczno-Polityczny, sygn. 50, k. 29)<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n<\/div>\n

Bior\u0105c <\/span>to wszystko pod uwag\u0119, nie dziwi fakt, \u017ce do Komendy Obwodu WiN W\u0142odawa <\/span>wkr\u00f3tce zacz\u0119\u0142y dociera\u0107 meldunki i skargi parczewian na zaistnia\u0142\u0105 <\/span>sytuacj\u0119, co w efekcie doprowadzi\u0142o do podj\u0119cia \u015brodk\u00f3w zaradczych.<\/span>
\n„\u017belazny” tak opisywa\u0142 powody podj\u0119cia akcji represyjnej:<\/span><\/p>\n

\n
„Jastrz\u0105b” jak r\u00f3wnie\u017c „Ry\u015b” [Zdzis\u0142aw Kogut], „Tygrys” [Piotr Popielewicz]\u00a0 i ja proponowali\u015bmy „Orlisowi” [Klemens Panasiuk, z-ca Komendanta Obwodu WiN W\u0142odawa] uderzenie na miasto Parczew i rozgromienie zamieszka\u0142ych tam \u017byd\u00f3w w ilo\u015bci oko\u0142o 500 os\u00f3b<\/span>, kt\u00f3rzy z\u0142apali w swoje r\u0119ce ca\u0142kowity handel nie daj\u0105c \u017cycia innym drobnym kupcom i handlarzom polskim. Milicja i UB sk\u0142ada\u0142o si\u0119 tam z oko\u0142o 25 ludzi, kt\u00f3rych w nocy mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo zaszachowa\u0107 przy pomocy 2-3 erkaem\u00f3w. Przy okazji tej mo\u017cna si\u0119 by\u0142o dobrze podreperowa\u0107 na \u017cydowskich sklepach, a przewa\u017cnie na obuwiu, kt\u00f3re nam by\u0142o bardzo potrzebne, gdy\u017c stali\u015bmy pod tym wzgl\u0119dem \u017ale. […] Parczew by\u0142 miastem do\u015b\u0107 du\u017cym, a \u017bydkowie te\u017c posiadali bro\u0144, i to prawie \u017ce ka\u017cdy<\/span>. […].<\/em><\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

Ju\u017c <\/span>przytoczenie tylko powy\u017cszego fragmentu wskazuje na to, \u017ce g\u0142\u00f3wnym <\/span>celem partyzant\u00f3w mia\u0142o by\u0107 przede wszystkim przywr\u00f3cenie porz\u0105dku i <\/span>ukr\u00f3cenie samowoli uzbrojonych \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w Parczewa i <\/span>funkcjonariuszy aparatu przemocy, a cele zaopatrzeniowe mia\u0142y by\u0107 <\/span>realizowane niejako „przy okazji”. Potwierdzenie tego faktu znajdziemy <\/span>r\u00f3wnie\u017c bez trudu w dalszej cz\u0119\u015bci zapisk\u00f3w z-cy dow\u00f3dcy, gdzie zwraca <\/span>uwag\u0119 opis przydzielonych poszczeg\u00f3lnym grupom zada\u0144 oraz rozw\u00f3j <\/span>wydarze\u0144 podczas dzia\u0142a\u0144 w Parczewie:<\/span><\/p>\n

\n
Plan by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy: grupa „D\u0105bka” [Piotr Kwiatkowski] z oko\u0142o 10 lud\u017ami mia\u0142a opanowa\u0107 most na drodze od rynku w kierunku stacji. Ko\u0142o tego mostu sta\u0142a zwykle stra\u017c z\u0142o\u017cona z \u017cydowskich ormowc\u00f3w, kt\u00f3rzy pilnowali kompleksu budynk\u00f3w zamieszkanych przez \u017byd\u00f3w. Nast\u0119pnie grupa „D\u0105bka” mia\u0142a uda\u0107 si\u0119 z przewodnikiem na rynek w pobli\u017cu post. MO, gdzie w tym czasie b\u0119dzie ju\u017c prawdopodobnie ze sw\u0105 grup\u0105 sam „Jastrz\u0105b”, kt\u00f3ry uda\u0142 si\u0119 inn\u0105 drog\u0105 celem zaatakowania posterunku z dobranemi w tym celu ch\u0142opakami. Trzecia [druga] grupa z\u0142o\u017cona z 4 ludzi, w kt\u00f3rej by\u0142 „Wacek” [Karol Mielniczuk], mia\u0142a zadanie opanowa\u0107 poczt\u0119 wraz z central\u0105 telefoniczn\u0105. Czwarta [trzecia] grupa z\u0142o\u017cona z trzech ludzi […] mia\u0142a zadanie wpa\u015b\u0107 do prywatnego mieszkania kom. UB z Parczewa.
\nCzwart\u0105 grup\u0105 w sile 5-ciu ludzi kierowa\u0142em ja, mia\u0142em za zadanie ubezpiecza\u0107 ze swoj\u0105 „suk\u0105” [niemiecki r\u0119czny karabin maszynowy, w tym przypadku – MG 13<\/a> lub MG 42<\/a> (oddzia\u0142 posiada\u0142\u00a0 oba modele)], jako najpewniejsz\u0105 broni\u0105, szos\u0119 z kierunku W\u0142odawy, celem powstrzymania ewentualnej pomocy stamt\u0105d, gdy\u017c akcja by\u0142a obliczona na par\u0119 godzin. [\u2026]<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/span>
\nLuty 1946 r. Pierwszy od lewej: dow\u00f3dca oddzia\u0142u por. Leon Taraszkiewicz „Jastrz\u0105b”, pierwszy od prawej: Piotr Kwiatkowski „D\u0105bek”.<\/span><\/span><\/p>\n

Atak „Jastrz\u0119bia” na Parczew w 1946 r. – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2><\/span><\/span><\/a>
\nStrona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n