{"id":443,"date":"2011-02-11T07:48:51","date_gmt":"2011-02-11T06:48:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2011\/02\/11\/od-pulkownika-ub-do-jacka-kuronia-rozwazania-o-pamieci-czesc-1-2\/"},"modified":"2011-02-11T07:48:51","modified_gmt":"2011-02-11T06:48:51","slug":"od-pulkownika-ub-do-jacka-kuronia-rozwazania-o-pamieci-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=443","title":{"rendered":"Od pu\u0142kownika UB do Jacka Kuronia… rozwa\u017cania o pami\u0119ci – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/font>
[wyb\u00f3r zdj\u0119\u0107 i opisy do nich – autor strony]<\/font><\/p>\n

OD PU\u0141KOWNIKA UB\u00a0 DO JACKA KURONIA, CZYLI\u00a0 JAK NA PRZESTRZENI LAT HA\u0143BIONO IMI\u0118 PEWNEGO DZIELNEGO G\u00d3RALA. ROZWA\u017bANIA O PAMI\u0118CI.<\/span><\/font><\/p>\n

Zacznijmy sztampowo, od kr\u00f3tkiej noty o oplutym. Tytu\u0142owy dzielny G\u00f3ral to urodzony w podhala\u0144skiej wsi Waksmund, le\u017c\u0105cej kilka kilometr\u00f3w od Nowego Targu, J\u00f3zef Kura\u015b "Orze\u0142", "Ogie\u0144"<\/a> – partyzant antyniemieckiego, a od kwietnia 1945 r. antykomunistycznego podziemia. Jeden z najs\u0142awniejszych dow\u00f3dc\u00f3w polowych z okresu walki zbrojnej naszych przodk\u00f3w z komunizmem. W lecie 1946 r. podlega\u0142o jego rozkazom kilkana\u015bcie oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, w sumie ok. 600 partyzant\u00f3w. Liczba czynnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w zgrupowania partyzanckiego "B\u0142yskawica", kt\u00f3rym dowodzi\u0142, przekracza\u0142a 2 tysi\u0105ce. Tak pisa\u0142 "Ogie\u0144" w li\u015bcie do Bieruta z 14 listopada 1946 r.:<\/span><\/font><\/p>\n

Oddzia\u0142 Partyzancki "B\u0142yskawica" walczy o Woln\u0105, Niepodleg\u0142\u0105 i prawdziwie demokratyczn\u0105 Polsk\u0119<\/span> […] Nie uznajemy ingerencji ZSRR w sprawy wewn\u0119trzne pa\u0144stwa polskiego. Komunizm, kt\u00f3ry pragnie opanowa\u0107 Polsk\u0119, musi zosta\u0107 zniszczony.<\/span><\/div>\n

\"\"<\/span>
Mjr. J\u00f3zef Kura\u015b ps. "Ogie\u0144"<\/font><\/p>\n

Oddzia\u0142y podporz\u0105dkowane "Ogniowi" niepodzielnie panowa\u0142y na terenie Podhala i Powiatu Tatrza\u0144skiego, skutecznie parali\u017cuj\u0105c rozw\u00f3j struktur partii komunistycznej, zwalczaj\u0105c ubek\u00f3w oraz gorliwych milicjant\u00f3w, a tak\u017ce t\u0119pi\u0105c bandytyzm. Kto wie czy nie najpe\u0142niej, a na pewno najkr\u00f3cej, zas\u0142ugi "Ognia" w walce z procesem skomunizowania Polski odda\u0142 mimowolnie pewien dzia\u0142acz komunistyczny z Zakopanego, kt\u00f3ry na odbytej dnia 12 pa\u017adziernika 1946 r. naradzie aktywu wojew\u00f3dzkiego PPR, sytuacj\u0119 struktur partyjnych na swym terenie scharakteryzowa\u0142 kr\u00f3tko: Partia<\/span> [komunistyczna] w konspiracji.<\/span><\/p>\n

"Ogie\u0144" zgin\u0105\u0142 22 lutego 1947 r.<\/a> Otoczony przez grup\u0119 operacyjn\u0105 UB-KBW we wsi Ostrowsko, s\u0105siaduj\u0105cej z jego rodzinnym Waksmundem, nie chc\u0105c \u017cywym dosta\u0107 si\u0119 w r\u0119ce komunist\u00f3w, wybra\u0142 \u015bmier\u0107 z w\u0142asnej r\u0119ki. Cia\u0142o "Ognia" zosta\u0142o zabrane przez komunist\u00f3w do Krakowa. Tam \u015blad si\u0119 urywa. Do dzi\u015b nie wiadomo, gdzie je pogrzebano<\/a>. Motywy takiego dzia\u0142ania komunist\u00f3w jasno przedstawi\u0142 Kazimierz Jaworski, kierownik sekcji ds. Walki z Bandytyzmem w nowotarskim PUBP: <\/p>\n

Nie chcieli\u015bmy pochowa\u0107 go na ziemi nowotarskiej, aby jego gr\u00f3b nie sta\u0142 si\u0119 miejscem manifestacji, sk\u0142adania kwiat\u00f3w itp. <\/font><\/div>\n

\"\"
Apel w obozie oddzia\u0142u ochrony sztabu mjr. "Ognia" (zaznaczony "\u00d7") Gorce, lato 1946 r.<\/span><\/font>
\"\"
\u017bo\u0142nierze ze zgrupowania J\u00f3zefa Kurasia "Ognia".<\/span><\/font><\/p>\n

Na pocz\u0105tek ta gar\u015b\u0107 informacji o "Ogniu" niech wystarczy. Inne istotne elementy jego \u017cyciorysu przedstawi\u0119 w dalszych partiach tekstu, w kt\u00f3rych poddam konfrontacji dwa nieprzystaj\u0105ce do siebie \u015bwiaty: \u015bwiat fakt\u00f3w oraz \u015bwiat oszczerstw, kierowanych na przestrzeni dziesi\u0105tk\u00f3w lat przeciwko postaci "Ognia", kt\u00f3rych skromny wyb\u00f3r jest osi\u0105 tego artyku\u0142u.<\/p>\n

Poniewa\u017c dla wrog\u00f3w komunizmu "Ogie\u0144" ju\u017c za \u017cycia by\u0142, i pozostaje nadal, postaci\u0105 wr\u0119cz legendarn\u0105, warto prze\u015bledzi\u0107, jakimi metodami zohydzano jego posta\u0107. Powinno si\u0119 przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce dla procesu odcz\u0142owieczania "Ognia" nie by\u0142o przez ca\u0142y ponad czterdziestoletni okres PRL-u \u017cadnej przeciwwagi. Nawet mi\u0119dzypokoleniowy przekaz rodzinny uleg\u0142 co do zasady zerwaniu, z uwagi na uzasadnion\u0105 obaw\u0119 starszych, \u017ce je\u017celi dzieci w szkole powiedz\u0105 na temat "bandyty" "Ognia" co\u015b kontra komunistycznej propagandzie, to zar\u00f3wno one jak i ich rodzice b\u0119d\u0105 z tego powodu w k\u0142opotach. Taki mechanizm dzia\u0142a\u0142, niestety, w odniesieniu do ca\u0142ego zjawiska zbrojnej walki z komunistami z drugiej po\u0142owy lat 40-tych i pocz\u0105tku 50- tych ubieg\u0142ego stulecia.<\/p>\n

Ale do rzeczy. Zerknijmy na pocz\u0105tek do prasy komunistycznej z 1946 r. "Dziennik Polski", w numerze z 26 lutego 1946 r. ("Ogie\u0144" ma si\u0119 wtedy jeszcze dobrze, przed nim blisko rok intensywnej walki z komunistami), w tek\u015bcie pod wielce wymownym tytu\u0142em Cz\u0142onkowie SS w bandach NSZ<\/span>, po\u015bwi\u0119conym przede wszystkim w\u0142a\u015bnie "Ogniowi", donosi\u0142:<\/p>\n

Jest to pseudonim znanego przed wojn\u0105 koniokrada, psychopaty J\u00f3zefa Kurasia, kt\u00f3ry w czasie wojny prowadzi\u0142 partyzantk\u0119 na w\u0142asny rachunek, odznaczaj\u0105c si\u0119 szczeg\u00f3lnym sadyzmem wobec eksploatowanej ludno\u015bci g\u00f3ralskiej […] W\u0142adze bezpiecze\u0144stwa posiadaj\u0105 w tej chwili niezbite dowody wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania band "Ognia" i NSZ z cz\u0142onkami SS.<\/font><\/div>\n

C\u00f3\u017c, to ohydna, ale i toporna propaganda z pierwszego okresu socjalizmu wyw\u0142aszczeniowego (czytaj te\u017c: rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej). Podobnych tekst\u00f3w na temat "Ognia" napisano w\u00f3wczas wiele. Tak, w nieco tylko zmienionej tonacji, mia\u0142o by\u0107 jeszcze przez d\u0142ugi czas.
\"\"
Rozkaz J\u00f3zefa Kurasia "Ognia" z 8 VIII 1946 r., kt\u00f3ry nie pozostawia \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci co do \u017celaznej dyscypliny jaka panowa\u0142a w jego oddzia\u0142ach oraz jakie konsekwencje grozi\u0142y za niesubordynacj\u0119 lub pospolity bandytyzm.<\/span>
<\/font>
Przenie\u015bmy si\u0119 teraz w koniec lat 70-tych, dok\u0142adnie do roku 1978. Oto szacowne, krakowskie Wydawnictwo Literackie wypuszcza na rynek wspomnienia Stanis\u0142awa Wa\u0142acha<\/a> "By\u0142 w Polsce czas…". Autor to wysokiej rangi funkcjonariusz UB – w latach "utrwalania w\u0142adzy ludowej" szef Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa kolejno w Chrzanowie, Limanowej i Nowym S\u0105czu, nast\u0119pnie kierownik Wydzia\u0142u III (przeznaczonego do walki z "bandytyzmem", czyli podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym) w Wojew\u00f3dzkim Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa w Krakowie. Sw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 dla partii komunistycznej zako\u0144czy\u0142 w stopniu pu\u0142kownika S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Uczestniczy\u0142 w akcjach przeciwko partyzantce "Ognia". To ju\u017c trzecie wydanie wspomnie\u0144 "Pana Pu\u0142kownika", tym razem w nak\u0142adzie 20 tys. egzemplarzy. Czytamy w g\u00f3rnym rogu drugiej strony tej publikacji, \u017ce\u00a0 jest to Ksi\u0105\u017cka zatwierdzona przez Ministerstwo O\u015bwiaty i Szkolnictwa Wy\u017cszego<\/span> […] do bibliotek szk\u00f3\u0142 \u015brednich<\/span>. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kr\u00f3tki passus ze wst\u0119pu od autora:<\/p>\n

Obok licznych uzupe\u0142nie\u0144, w drugim wydaniu ksi\u0105\u017cki znalaz\u0142y si\u0119 dwa nowe wi\u0119ksze fragme
\nnty: rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cony postaci J\u00f3zefa Kurasia "Ognia", przyw\u00f3dcy znanej na Podhalu reakcyjnej bandy<\/span> […] (podkr.\u00a0 G.W.). Na przedstawienie w pe\u0142nym \u015bwietle dzia\u0142alno\u015bci "Ognia" po wyzwoleniu zdecydowa\u0142em si\u0119 z dw\u00f3ch wzgl\u0119d\u00f3w: tworz\u0105cej si\u0119 legendy Kurasia – ofiary, zmuszonego do chwycenia za bro\u0144 […].<\/font><\/div>\n

\"\"\"\"
P\u0142k. UB\/SB Stanis\u0142aw Wa\u0142ach.<\/span><\/font><\/p>\n

W ten oto spos\u00f3b pu\u0142kownik SB przyzna\u0142, \u017ce mimo trzydziestu z ok\u0142adem lat szkalowania postaci "Ognia" z u\u017cyciem pe\u0142nej palety \u015brodk\u00f3w komunistycznej propagandy, przy kt\u00f3rej wczorajszo – dzisiejszy medialny "przemys\u0142 pogardy" wydaje si\u0119 mie\u015bci\u0107 w ramach\u00a0 wymaganego od dziennikarzy przez prawo standardu kwalifikowanej staranno\u015bci i rzetelno\u015bci, nadal jeszcze pewna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa, zachowuje o nim, wbrew woli partii komunistycznej i podejmowanym przez ni\u0105 wysi\u0142kom "edukacyjnym", dobre zdanie (ju\u017c widz\u0119 wsp\u00f3\u0142czesny opis "socjologiczny" tej grupy ludzi sporz\u0105dzony przez jakiego\u015b wybitnego przedstawiciela "wsp\u00f3lnoty ludzi przyzwoitych" – m\u00f3g\u0142by brzmie\u0107 on np. tak: na t\u0119 niezno\u015bnie banaln\u0105, bogoojczy\u017anian\u0105, zbudowan\u0105 na nacjonalizmie i ksenofobii legend\u0119 "Ognia" podatni byli w\u00f3wczas przede wszystkim osobnicy przynale\u017c\u0105cy do niewykszta\u0142conej i sfrustrowanej niepowodzeniami \u017cyciowymi spo\u0142eczno\u015bci wiejskiej lub ma\u0142omiasteczkowej z Ma\u0142opolski, Podhala lub "\u015bciany wschodniej", pozostaj\u0105cy pod wp\u0142ywem obskuranckiego kleru<\/span>).
\"\"
Ksi\u0105\u017cka "By\u0142 w Polsce czas…", w kt\u00f3rej autor – <\/span><\/font>Stanis\u0142aw Wa\u0142ach – <\/span><\/font> szkalowa\u0142 niepodleg\u0142o\u015bciowe podziemie, w tym r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zefa Kurasia "Ognia".<\/span><\/font><\/p>\n

"Pan Pu\u0142kownik", zatroskany o \u015bwiadomo\u015b\u0107 tych, nadal pogr\u0105\u017conych w ciemnocie historycznej rodak\u00f3w, w\u0142o\u017cy\u0142 du\u017co swojego bezpieczniackiego serca w kolejny paszkwil po\u015bwi\u0119cony zohydzeniu postaci "Ognia". W zamy\u015ble autora jego opowie\u015b\u0107 mia\u0142a chyba sprawia\u0107 wra\u017cenie zbudowanej na faktach. Mia\u0142a dawa\u0107 czytelnikowi w realiach PRL-u 1978 poczucie, \u017ce obcuje on z przekazem w miar\u0119 wiarygodnym. Na chwil\u0119, wybaczcie Pa\u0144stwo, przeka\u017c\u0119 narracj\u0119 "Panu Pu\u0142kownikowi":<\/p>\n

Podnios\u0142a g\u0142ow\u0119, spojrza\u0142a wy\u017cej. Dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 metr\u00f3w przed ni\u0105, obok drogi, na s\u0142upie telegraficznym wisia\u0142a kobieta. Pod "Wand\u0105" ugi\u0119\u0142y si\u0119 nogi […]. Utkwi\u0142a oczy w ko\u0142ysz\u0105ce si\u0119 bezw\u0142adnie cia\u0142o kobiety, w jej opuszczone wzd\u0142u\u017c cia\u0142a r\u0119ce i przekrzywion\u0105 g\u0142ow\u0119, z kt\u00f3rej zdarto kolorow\u0105 chustk\u0119 i rzucono na \u015bnieg. G\u00f3ralka. Nie zna\u0142a jej, chocia\u017c wiedzia\u0142a, \u017ce jest tutejsza. Widywa\u0142a j\u0105 przedtem. Podesz\u0142a jeszcze bli\u017cej. POWIESZONA BY\u0141A W CI\u0104\u017bY<\/span> (podkr. – G.W.). Do kaftana mia\u0142a przypi\u0119t\u0105 kartk\u0119. Wyrok. Za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z w\u0142adzami. "Ogie\u0144" zawsze tak robi\u0142, \u017ceby mu nikt nie zarzuci\u0142, \u017ce zabija bez powodu. Przyjrza\u0142a si\u0119 i zdr\u0119twia\u0142a – kartka by\u0142a przypi\u0119ta jej agrafk\u0105. Widzia\u0142a "Ognia" strzelaj\u0105cego do ludzi, zabijaj\u0105cego, ale to, co zrobi\u0142 teraz, by\u0142o straszne i okrutne.<\/font><\/div>\n

Wystarczy tych kalumnii. Dla oddania mechaniki k\u0142amstwa naprawd\u0119 wystarczy. <\/p>\n

Zanim przedstawi\u0119 faktografi\u0119, chc\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na zabieg zastosowany przez "Pana Pu\u0142kownika". Podaje on, \u017ce ta nieszcz\u0119sna, ci\u0119\u017carna kobieta zosta\u0142a powieszona za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z w\u0142adzami. To uprawdopodabnia ca\u0142e zdarzenie. Jej \u015bmier\u0107 nie jest bowiem tylko nast\u0119pstwem tego, \u017ce mia\u0142a pecha i spotka\u0142a na swej drodze psychopatycznego morderc\u0119 – J\u00f3zefa Kurasia – ale stanowi kar\u0119 wymierzon\u0105 za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z w\u0142adzami komunistycznymi. S\u0105dz\u0119, \u017ce ten rodzaj opisu by\u0142 przez "Pana Pu\u0142kownika" obliczony na wywo\u0142anie efektu odrzucenia w\u015br\u00f3d jeszcze nie do ko\u0144ca urobionych przez instytucje propagandy komunistycznej czytelnik\u00f3w – tych podatnych na legend\u0119 "Ognia". Wszak niezale\u017cnie od przewin powieszonej kobiety fakt, \u017ce by\u0142a w ci\u0105\u017cy powinien j\u0105 uchroni\u0107 od \u015bmierci z r\u0105k "Ognia". Kto morduje kobiet\u0119 w ci\u0105\u017cy nie broni bowiem \u017cadnego porz\u0105dku, \u017cadnej regu\u0142y. Zas\u0142uguje na pot\u0119pienie.<\/p>\n

Spiesz\u0119 wyja\u015bni\u0107, \u017ce zbrodnia taka mia\u0142a miejsce. W s\u0105siaduj\u0105cym z Waksmundem Ostrowsku rzeczywi\u015bcie powieszono kobiet\u0119. W 1945 r. Na s\u0142upie telegraficznym. Powieszona by\u0142a w zaawansowanej ci\u0105\u017cy. Na czym polega zatem perfidia "Pana Pu\u0142kownika"?<\/span><\/p>\n

Na tym, \u017ce mord ten mia\u0142 t\u0142o obyczajowe i nie mia\u0142 prawie nic wsp\u00f3lnego z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 "Ognia". Pisz\u0119 "prawie", a nie "nic" z tego powodu, \u017ce to "Ogie\u0144", a nie Milicja Obywatelska, wykry\u0142 sprawc\u00f3w tego odra\u017caj\u0105cego czynu (by\u0142o ich dw\u00f3ch), wyda\u0142 na nich m.in. za to (obci\u0105\u017ca\u0142y ich r\u00f3wnie\u017c inne czyny o charakterze kryminalnym) wyrok \u015bmierci, a nast\u0119pnie z jego rozkazu zostali oni zlikwidowani. I tak oto ten, kt\u00f3ry ustali\u0142 sprawc\u00f3w zbrodni i wymierzy\u0142 im sprawiedliwo\u015b\u0107, zosta\u0142 przedstawiony jako sprawca zbrodni. I prosz\u0119 mi wierzy\u0107, praca "Pana Pu\u0142kownika" nie posz\u0142a na marne. S\u0142owo drukowane ma moc. A kiedy\u015b mia\u0142o wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c ma teraz. Do dzi\u015b dla niekt\u00f3rych mieszka\u0144c\u00f3w Podhala sprawc\u0105 tej zbrodni pozostaje "Ogie\u0144". A inni m\u00f3wi\u0105 o tym: Panie, a wiadomo jak tam by\u0142o?<\/span><\/p>\n

Uwa\u017cny czytelnik zapewne dostrzeg\u0142, \u017ce po\u015br\u00f3d przywo\u0142anych we wcze\u015bniejszych partiach tekstu fragment\u00f3w szkaluj\u0105cych "Ognia", wyr\u00f3\u017cni\u0142em przez podkre\u015blenie te ich cz\u0119\u015bci, w kt\u00f3rych pod adresem "Ognia" i jego oddzia\u0142u u\u017cywany jest obra\u017aliwy epitet "banda". Uczyni\u0142em tak nie dlatego, \u017ce jest on szczeg\u00f3lnie wyszukany, wszak w zestawieniu z "koniokradem i psychopat\u0105, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cym z SS-manami" nie robi raczej wi\u0119kszego wra\u017cenia, ale po to, aby uprzytomni\u0107 szanownym czytelnikom ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 stosowania, przez ca\u0142y czas PRL-u, tej inwektywy wobec cz\u0142owieka, kt\u00f3ry niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski i wolno\u015b\u0107 jednostki ludzkiej ceni\u0142 nad \u017cycie. Zrobi\u0142em tak r\u00f3wnie\u017c z tego powodu, \u017ce bardzo bym chcia\u0142 napisa\u0107, \u017ce to wszystko sko\u0144czy\u0142o si\u0119 wraz z upadkiem rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej w Polsce. \u017be rok 1989 jest cezur\u0105 czasow\u0105 dla tego typu obelg kierowanych pod adresem "Ognia", \u017ce ten straszny dla prawdy, wolno\u015bci i pami\u0119ci o obro\u0144cach tych warto\u015bci czas zosta\u0142 odkre\u015blony "grub\u0105 kresk\u0105", \u017ce tylko pogrobowcy partii komunistycznej mog\u0105 jeszcze powa\u017cy\u0107 si\u0119 na co\u015b takiego. Chcia\u0142bym tak napisa\u0107, ale nie mog\u0119, bo rozmin\u0105\u0142bym si\u0119\u00a0 z prawd\u0105.
\"\"
Komuni\u015bci przez kilkadziesi\u0105t lat kreowali opinie o "Ogniu". Zafa\u0142szowana propaganda mia\u0142a zast\u0105pi\u0107 fakty skrywane w archiwach.<\/font><\/font> Tak by\u0142o <\/font>r\u00f3wnie\u017c w przypadku spektaklu telewizyjnego "Rano przeszed\u0142 huragan"<\/a> (p<\/font>remiera: 17 V 1965 r.)<\/font>, wyre\u017cyserowanym przez Jana Bratkowskiego, na podstawie obrzydliwie szkaluj\u0105cej "Ognia" powie\u015bci by\u0142ego sekretarza powiatowego PPR w Nowym Targu, W\u0142adys\u0142awa Ma
\nchejka<\/a> [zobacz: tzw. machejkizm<\/a><\/span>], pod tym samym tytu\u0142em, w kt\u00f3rej autor zawar\u0142 fragmenty rzekomego notatnika J\u00f3zefa Kurasia "Ognia", i kt\u00f3ry przez lata wielokrotnie cytowany by\u0142 jako autentyk. Przygotowuj\u0105c swoje "dzie\u0142o" Bratkowski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Ministerstwa Spraw Wewn\u0119trznych (spadkobierc\u00f3w Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego<\/a>) o udost\u0119pnienie zdj\u0119\u0107 zgrupowania "Ognia", kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 wykorzystane w spektaklu.<\/font> \u00d3wczesny Zast\u0119pca Komendanta Wojew\u00f3dzkiego MO ds. Bezpiecze\u0144stwa<\/a> w Krakowie, znany ju\u017c czytelnikom, p\u0142k UB\/SB<\/a> Stanis\u0142aw Wa\u0142ach zadba\u0142 o dostarczenie re\u017cyserowi wytypowanych przez niego zdj\u0119\u0107, co pokazuje powy\u017cszy dokument. Prosz\u0119 jednak szczeg\u00f3lnie uwa\u017cnie przyjrze\u0107 si\u0119 ostatniemu zdaniu, kt\u00f3re ukazuje ca\u0142\u0105 perfidi\u0119 metod szkalowania niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia, w kt\u00f3rym to "Pan Pu\u0142kownik" sugeruje, by nie przekazywa\u0107\u00a0 TVP zdj\u0119cia zgrupowania "Ognia" w umundurowaniu WP, poniewa\u017c mog\u0142oby ono ukaza\u0107 widzom skrz\u0119tnie ukrywan\u0105 prawd\u0119, \u017ce jednak by\u0142 to oddzia\u0142\u00a0 niepodleg\u0142o\u015bciowej partyzantki, a nie – w my\u015bl za\u0142o\u017ce\u0144 komunistycznej propagandy – banda terrorystyczna, czy rabunkowa<\/span><\/span>.<\/span>
<\/font>\"\"
\"\"
Rzekomy "notatnik Ognia" z ksi\u0105\u017cki W\u0142adys\u0142awa Machejka "Rano przeszed\u0142 huragan" do dzi\u015b cytowany jest jako autentyczny dokument, a niechlubnym przyk\u0142adem niech b\u0119dzie cho\u0107by "s\u0142ynny" Jan Tomasz Gross<\/a> i jego ksi\u0105\u017cka "Strach. Antysemityzm w Polsce tu\u017c po wojnie. Historia moralnej zapa\u015bci"<\/a>.<\/font><\/p>\n

Za chwil\u0119 zapoznam szanownych czytelnik\u00f3w z wyj\u0105tkami z pisarskiej tw\u00f3rczo\u015bci Jacka Kuronia<\/a>. Zanim jednak to nast\u0105pi, jestem winien m\u0142odszym z nich kilka zda\u0144 wprowadzenia do tego w\u0105tku.<\/span><\/p>\n

Na prze\u0142omie lat 80. i 90. ubieg\u0142ego stulecia, w pierwszych miesi\u0105cach i latach wolno\u015bci Jacek Kuro\u0144<\/a> by\u0142 u szczytu swej popularno\u015bci. Jako jedna z ikon przedsierpniowej opozycji demokratycznej i czo\u0142owy dzia\u0142acz podziemia solidarno\u015bciowego lat 80., wi\u0119zie\u0144 polityczny PRL-u, cieszy\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas bardzo du\u017cym zaufaniem spo\u0142ecznym. Jego obraz medialny mo\u017cna nakre\u015bli\u0107 nast\u0119puj\u0105co: serdeczny wobec zwyk\u0142ych ludzi, bezpo\u015bredni, zatroskany o los pojedynczego cz\u0142owieka, cz\u0142owiek m\u0105drego kompromisu – polityk, czy raczej dzia\u0142acz spo\u0142eczny otwarty na racje innych (cho\u0107 czasami na obrazie tym pojawia\u0142y si\u0119 rysy, np. w 1992 r. – w sprawie lustracji, kt\u00f3rej by\u0142 zdecydowanym wrogiem; w wywiadzie telewizyjnym po\u015bwi\u0119conym tej kwestii z w\u015bciek\u0142o\u015bci\u0105 na twarzy m\u00f3wi\u0142 o zwolennikach lustracji jako o ludziach chorych z nienawi\u015bci.
Jego ksi\u0105\u017cka "Wiara i wina. Do i od komunizmu", wydana po raz pierwszy w 1989 r., bi\u0142a rekordy popularno\u015bci. Zapotrzebowanie na ni\u0105 by\u0142o tak du\u017ce, \u017ce ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej wysz\u0142o trzecie wydanie tej ksi\u0105\u017cki. Czytamy tam:<\/p>\n

W\u0142a\u015bciwie wszystko, co tu opowiadam, jest zarazem histori\u0105 PRL-u […]. <\/font><\/p>\n
(Jacek Kuro\u0144, Wiara i wina. Do i od komunizmu,<\/span> Niezale\u017cna Oficyna Wydawnicza, Warszawa 1990, Wydanie III, poprawione, s. 247)<\/font><\/div>\n<\/div>\n

Czytelnik ksi\u0105\u017cki Kuronia nie powinien mie\u0107 zatem \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce autor, cz\u0142owiek wysokiego zaufania publicznego, przedstawia obraz prawdziwy. Zw\u0142aszcza, gdy pisze o konkretnych ludziach. Po kilku kolejnych zdaniach ksi\u0105\u017cki, pe\u0142ni\u0105cych rol\u0119 wprowadzenia do interesuj\u0105cego nas w\u0105tku, czytelnik ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 pozna\u0107 do\u015b\u0107 specyficzn\u0105 charakterystyk\u0119 "Ognia", przedstawion\u0105 przez Kuronia w formie opisu relacji wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ania, z kt\u00f3rym autor "Wiary i winy. Do i od komunizmu" siedzia\u0142 przez pewien czas w jednej celi. Oto ona:<\/p>\n

Ogie\u0144 – J\u00f3zef Kura\u015b – legendarny przyw\u00f3dca Podhala, najpierw nale\u017ca\u0142 do AK, potem za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asn\u0105 band\u0119<\/span>.<\/span> Poniewa\u017c by\u0142 antyakowski, po wojnie zosta\u0142 szefem bezpiecze\u0144stwa w Nowym Targu. Potem z ca\u0142ym Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa poszed\u0142 do lasu i nies\u0142ychanie d\u0142ugo terroryzowa\u0142 Podhale.
<\/font><\/p>\n
(J. Kuro\u0144, op. cit., s. 247)<\/font><\/div>\n<\/div>\n

Stop. Kilka s\u0142\u00f3w koniecznego, jak s\u0105dz\u0119, wyja\u015bnienia. W okresie walki przeciwko okupantowi niemieckiemu, kt\u00f3ra w przypadku "Ognia" datuje si\u0119 od 1940 r. (od 1942 r. na sta\u0142e z broni\u0105 w r\u0119ku), nale\u017ca\u0142 on kolejno do Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej<\/a>, Konfederacji Tatrza\u0144skiej<\/a>, Armii Krajowej<\/a> i Ludowej Stra\u017cy Bezpiecze\u0144stwa<\/a> (od wiosny 1944 r.), kt\u00f3ra by\u0142a zbrojn\u0105 formacj\u0105 konspiracyjnego Stronnictwa Ludowego "Roch"<\/a> (rodzina "Ognia" by\u0142a zwi\u0105zana z ruchem ludowym, jego ojciec by\u0142 aktywnym dzia\u0142aczem struktur powiatowych przedwojennego ruchu ludowego). Jesieni\u0105 1944 r. oddzia\u0142 dowodzony przez "Ognia" by\u0142 oddzia\u0142em wykonawczym Powiatowej Delegatury Rz\u0105du na Kraj <\/a>w Nowym Targu.
Si\u0142\u0105 powy\u017cszych fakt\u00f3w owa "banda", o kt\u00f3rej pisze Kuro\u0144, to oddzia\u0142 polskiej partyzantki niepodleg\u0142o\u015bciowej, mocno osadzony w strukturach <\/span>Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego<\/a>. Podkre\u015blam, \u017ce w zdaniu pierwszym cytatu mowa jest o okresie okupacji niemieckiej.<\/span>
\"\"
Przej\u0119ta przez UB kartka z tekstem\u00a0 przysi\u0119gi obowi\u0105zuj\u0105cej we wszystkich oddzia\u0142ach "Ognia":<\/span> "Przysi\u0119gam Panu Bogu Wszechmog\u0105cemu, \u017ce b\u0119d\u0119 wiernie s\u0142u\u017cy\u0142 Ojczy\u017anie swojej. Dla Polski Ludowej po\u015bwi\u0119c\u0119 swoje \u017cycie. Rozkazy swoich dow\u00f3dc\u00f3w b\u0119d\u0119 sumiennie wykonywa\u0142, o prawa nale\u017cne ch\u0142opu i wsi polskiej b\u0119d\u0119 walczy\u0142. Tajemnicy dochowam cho\u0107by pad\u0142o przyp\u0142aci\u0107 w\u0142asn\u0105 krwi\u0105. Tak mi dopom\u00f3\u017c B\u00f3g."<\/font><\/p>\n

Nie jest prawd\u0105, \u017ce "Ogie\u0144" zosta\u0142 szefem UB w Nowym Targu dlatego, \u017ce by\u0142 "antyakowski". W rzeczywisto\u015bci zosta\u0142 nim, na ca\u0142e trzy tygodnie, realizuj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 polityczn\u0105 koncepcj\u0119 Stronnictwa Ludowego "Roch", polegaj\u0105c\u0105 na obsadzaniu w\u0142asnymi lud\u017ami tworz\u0105cych si\u0119 terenowych struktur w\u0142adzy. W uzyskaniu przez "Ognia" nominacji na to stanowisko pomocna by\u0142a bez w\u0105tpienia wsp\u00f3\u0142praca z partyzantk\u0105
\nradzieck\u0105, jaka by\u0142a udzia\u0142em jego oddzia\u0142u w ko\u0144cowej fazie okupacji niemieckiej. Jak ju\u017c wspomnia\u0142em, szefem UB w Nowym Targu "Ogie\u0144" by\u0142 przez trzy tygodnie (do 11 kwietnia 1945 r.), po czym na czele wi\u0119kszo\u015bci obsady tego\u017c urz\u0119du, wcze\u015bniejszych partyzant\u00f3w z oddzia\u0142u "Ognia", "poszed\u0142\u00a0 w g\u00f3ry" walczy\u0107 o Polsk\u0119 bez komunist\u00f3w. Zdezerterowa\u0142y w\u00f3wczas tak\u017ce za\u0142ogi kilku okolicznych posterunk\u00f3w MO, w wi\u0119kszo\u015bci sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119, podobnie jak UB w Nowym Targu, z podkomendnych "Ognia" z okresu partyzantki antyniemieckiej.<\/p>\n

Dla czytelnik\u00f3w ksi\u0105\u017cki Kuronia okres powojenny to kompletna degrengolada "Ognia", jego ca\u0142kowity upadek tak\u017ce w sferze obyczajowej.<\/span> W kolejnych wersach czytamy:<\/p>\n

Ot\u00f3\u017c Ogniowi co pewien czas podoba\u0142a si\u0119 jaka\u015b dziewczyna, wi\u0119c bra\u0142 z ni\u0105 \u015blub. Czy zawiera\u0142 ma\u0142\u017ce\u0144stwa w ko\u015bciele, pod broni\u0105, zmuszaj\u0105c ksi\u0119\u017cy do udzielania kolejnych \u015blub\u00f3w, czy obywa\u0142 si\u0119 bez ko\u015bcio\u0142a, niewa\u017cne, fakt, \u017ce wesela robi\u0142 najhuczniejsze na \u015bwiecie. Przy okazji rozwala\u0142 czerwonych i \u017byd\u00f3w. W\u0142a\u015bnie w Rabce odby\u0142 si\u0119 taki \u015blub. Ogie\u0144 naprz\u00f3d wyla\u0142 w\u00f3d\u0119, potem kaza\u0142 wypu\u015bci\u0107 j\u0105 w rynsztoki, podpali\u0142 gorzelni\u0119 i w \u015bwietle po\u017caru p\u0119dzi\u0142 w \u015bwietle kuligu z t\u0105 nowo po\u015blubion\u0105 \u017con\u0105.
<\/font><\/p>\n
(J. Kuro\u0144, op. cit., s. 247)<\/font><\/div>\n<\/div>\n

Uprzedza\u0142em, \u017ce czytelnik ksi\u0105\u017cki Kuronia dowie si\u0119, \u017ce po wojnie "Ogie\u0144" spad\u0142 na samo dno. Przy tym nie dziwi to, \u017ce "Ogie\u0144" stoj\u0105c na czele bandy terroryzowa\u0142 Podhale. Wszak bandy zwykle tak w\u0142a\u015bnie zachowuj\u0105 si\u0119 na terenie, na kt\u00f3rym grasuj\u0105. Co bardziej wnikliwi powinni jednak zastanowi\u0107 si\u0119 dlaczego "Ogniowi" udawa\u0142o si\u0119 to tak d\u0142ugo, skoro wiadomo, \u017ce \u017cadna partyzantka, a zw\u0142aszcza \u015bcigana przez w\u0142adze z tak\u0105 zaciek\u0142o\u015bci\u0105, jak partyzantka antykomunistyczna w Polsce, nie jest w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 w terenie bez poparcia miejscowej ludno\u015bci (gdyby cho\u0107 promil si\u0142 u\u017cytych przez parti\u0119 komunistyczn\u0105 do zwalczania podziemia antykomunistycznego wykorzystany zosta\u0142 do ochrony terenu Treblinki, ksi\u0105\u017cka Jana Tomasza Grossa "Z\u0142ote \u017cniwa"<\/a> zosta\u0142aby odarta z jednego z najwa\u017cniejszych w\u0105tk\u00f3w).<\/p>\n

Natomiast, \u015bluby z dziewoj\u0105, kt\u00f3ra akurat co wpad\u0142a w oko wata\u017cce i krwawy kulig w scenerii przesyconej w\u00f3d\u0105, \u017c\u0105dz\u0105 i rynsztokiem, pe\u0142ni\u0105cym rol\u0119 detalu uwiarygodniaj\u0105cego opis, a jednocze\u015bnie symbolizuj\u0105cym ca\u0142kowit\u0105 degrengolad\u0119 nakre\u015blonej w ten spos\u00f3b postaci, robi\u0105 jednak pewne wra\u017cenie. To i\u015bcie filmowy obraz, przy kt\u00f3rym "Dzika banda" z okresu rewolucji meksyka\u0144skiej, odmalowana w filmie Sama Peckinpaha pod tym samym tytu\u0142em, wydaje si\u0119 by\u0107 przy "Ogniu" i jego "bandzie" oddzia\u0142em Armii Zbawienia. A z drugiego planu przebija si\u0119 dyskretnie zarysowane przez narratora tch\u00f3rzostwo kleru katolickiego z Podhala. Bali si\u0119 wata\u017cki "Ognia" na tyle, \u017ce wprawdzie pod przymusem, ale jednak uczestniczyli w ohydnych spektaklach profanacji sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa – wed\u0142ug Ko\u015bcio\u0142a jednego z siedmiu sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych.
\"\"
"Najgro\u017aniejsze by\u0142o to, \u017ce banda «Ognia» mia\u0142a oparcie w tamtejszym spo\u0142ecze\u0144stwie".
<\/font><\/p>\n

(I sekretarz Komitetu Powiatowego PPR w Nowym Targu Jan P\u00f3\u0142ch\u0142opek)<\/font><\/div>\n

<\/div>\n

Jak naprawd\u0119 by\u0142o?<\/span> Ot\u00f3\u017c "Ogie\u0144" wzi\u0105\u0142 \u015blub dwukrotnie. Po raz pierwszy w lutym 1940 r. Za \u017con\u0119 poj\u0105\u0142 w\u00f3wczas El\u017cbiet\u0119 z domu Chor\u0105\u017cy. Ich ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie trwa\u0142o d\u0142ugo. Zosta\u0142o przerwane 29 czerwca 1943 r., kiedy to oddzia\u0142 \u017candarmerii niemieckiej, w odwecie za niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 partyzantk\u0119 "Ognia", zamordowa\u0142 jego \u017con\u0119 – El\u017cbiet\u0119, ich dwuletniego synka Zbyszka (ur. 17 grudnia 1940 r.), a tak\u017ce 73-letniego ojca "Ognia" – J\u00f3zefa. Dom rodzinny "Ognia" zosta\u0142 przez Niemc\u00f3w oblany benzyn\u0105 i podpalony. Cia\u0142a pomordowanych najbli\u017cszych "Ognia" Niemcy pozostawili w p\u0142on\u0105cych zabudowaniach. Mieszka\u0144com wsi Waksmund zabronili gaszenia po\u017caru. To w\u0142a\u015bnie po tych wydarzeniach J\u00f3zef Kura\u015b, u\u017cywaj\u0105cy dotychczas pseudonimu "Orze\u0142", przyj\u0105\u0142 pseudonim "Ogie\u0144", pod kt\u00f3rym walczy\u0142 do swej \u015bmierci i pod kt\u00f3rym przeszed\u0142 do historii. <\/p>\n

Po raz drugi "Ogie\u0144" wst\u0105pi\u0142 w zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski w \u015awi\u0119ta Wielkanocne – 21 kwietnia 1946 r. (niedziela). Po\u015blubi\u0142 Czes\u0142aw\u0119 z domu Polaczyk (zmar\u0142a w roku 2007). Uroczysto\u015b\u0107 udzielenia sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa m\u0142odej parze mia\u0142a miejsce w bia\u0142y dzie\u0144 (zacz\u0119\u0142a si\u0119 o godz. 14.00), w ko\u015bciele katolickim w Ostrowsku. Sakramentu ma\u0142\u017ce\u0144stwa udzieli\u0142 ks. J\u00f3zef Dewera. Na czas ceremonii za\u015blubin Ostrowsko zosta\u0142o obstawione przez "Ogniowc\u00f3w". Uroczysto\u015b\u0107 przebieg\u0142a godnie i spokojnie. Nast\u0119pnego dnia na G\u00f3rze Waksmundzkiej, w masywie Turbacza, bawiono si\u0119 i ta\u0144czono na weselu wyprawionym przez "Ognia". Weselnikom przygrywa\u0142a do ta\u0144ca orkiestra cyga\u0144ska. By\u0142a to normalna, cho\u0107 w anormalnych warunkach wyprawiona, impreza weselna (oczywi\u015bcie nikogo "przy tej okazji" nie "rozwalono", ani czerwonego, ani \u017byda). Do jesieni 1946 r. ma\u0142\u017conka "Ognia" przebywa\u0142a przy oddziale. W listopadzie 1946 r., b\u0119d\u0105c w stanie b\u0142ogos\u0142awionym, zosta\u0142a skierowana przez m\u0119\u017ca na kwater\u0119 konspiracyjn\u0105 w Bochni. 2 lutego 1947 r. w szpitalu w Krakowie urodzi\u0142a syna, kt\u00f3remu zgodnie z \u017cyczeniem "Ognia" da\u0142a na imi\u0119 Zbyszek. "Ogniowi" nie by\u0142o dane ujrze\u0107 swego potomka. Zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 samob\u00f3jcz\u0105 w niespe\u0142na trzy tygodnie po przyj\u015bciu Zbyszka na \u015bwiat. Mam zaszczyt zna\u0107 Zbigniewa Kurasia, aktualnie mieszka\u0144ca Nowego Targu, a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 rodziny Kurasi\u00f3w mieszkaj\u0105cej w ich rodzinnym Waksmundzie. Dumni ludzie. Wiele\u00a0 wycierpieli za samo nazwisko. Jak wida\u0107 nie tylko w PRL-u.
\"\"
Lato 1946, Kiczora. J\u00f3zef Kura\u015b "Ogie\u0144" z \u017con\u0105 Czes\u0142aw\u0105 z d. Polaczyk.<\/span><\/font><\/p>\n

<\/span><\/font><\/a>Od pu\u0142kownika UB do Jacka Kuronia… rozwa\u017cania o pami\u0119ci – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2><\/span><\/font><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a><\/div>\n