{"id":430,"date":"2011-04-18T14:34:48","date_gmt":"2011-04-18T12:34:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2011\/04\/18\/pawel-jasienica-u-mjr-lupaszki-czesc-2-2\/"},"modified":"2011-04-18T14:34:48","modified_gmt":"2011-04-18T12:34:48","slug":"pawel-jasienica-u-mjr-lupaszki-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=430","title":{"rendered":"Pawe\u0142 Jasienica u mjr. "\u0141upaszki" – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"
\n
Akcja i pomniki w Narewce<\/span><\/div>\n

Ju\u017c w trzy dni po opisanych wydarzeniach w Witowie, 17 kwietnia 1945 r., oddzia\u0142 "\u0141upaszki" wykona\u0142 akcj\u0119 na miejscowo\u015b\u0107 Narewka. Jej celem by\u0142a likwidacja kolejnych os\u00f3b skazanych na kar\u0119 \u015bmierci przez WSS Obwodu AKO Bielsk Podlaski oraz rozbrojenie miejscowego posterunku MO. Jednym z g\u0142\u00f3wnych wykonawc\u00f3w tej akcji, na etapie rozbrojenia posterunku MO, by\u0142\u00a0 "Nowina". Oddzia\u0142 partyzancki zosta\u0142 podzielony na dwie cz\u0119\u015bci. Pierwsza wkroczy\u0142a do miasteczka jako grupa \u017co\u0142nierzy LWP dowodzonych przez sowieckiego kapitana, konwojuj\u0105ca\u00a0 rzekomo zatrzymanych partyzant\u00f3w, czyli\u00a0 "reakcyjnych bandyt\u00f3w". Rol\u0119 sowieckiego oficera odegra\u0142 ubrany w stosowny mundur, \u015bwietnie w\u0142adaj\u0105cy rosyjskim, o czym by\u0142a ju\u017c mowa, "Nowina". "Konw\u00f3j" przeszed\u0142 g\u0142\u00f3wn\u0105 ulic\u0105 Narewki pod posterunek MO, kt\u00f3rego obsada, widz\u0105c eskortowanych "wi\u0119\u017ani\u00f3w" i na czele eskorty sowieckiego oficera, otworzy\u0142a drzwi aresztu dla zatrzymanych i wpu\u015bci\u0142a partyzant\u00f3w na posterunek. Chwil\u0119 potem milicjanci zostali przez partyzant\u00f3w rozbrojeni. Posterunek zdobyto bez jednego wystrza\u0142u. Wtedy do Narewki wesz\u0142a pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142u "\u0141upaszki". Milicjant\u00f3w puszczono wolno, rozstrzelano natomiast cztery osoby, mi\u0119dzy innymi miejscowego w\u00f3jta, z listy skazanych na \u015bmier\u0107 decyzj\u0105 s\u0105du podziemnego. Wyroki wykona\u0142a wydzielona z 4 szwadronu (wtedy ju\u017c pod dow\u00f3dztwem por. Mariana Pluci\u0144skiego "M\u015bcis\u0142awa") grupa egzekucyjna dowodzona przez Zdzis\u0142awa Badoch\u0119 "\u017belaznego"<\/a>.
\"\"\"\"\"\"\"\"
Plut.\/ppor. Zdzis\u0142aw Badocha "\u017belazny".<\/font><\/p>\n

Gdy w 2006 r. przyjecha\u0142em do Narewki na uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia wzniesionego si\u0142ami Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a> pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego pochodz\u0105c\u0105 z tej miejscowo\u015bci Danut\u0119 Siedzik\u00f3wn\u0119 "Ink\u0119"<\/a>, sanitariuszk\u0119 oddzia\u0142u "\u0141upaszki", rozstrzelan\u0105 przez komunist\u00f3w w\u00a0 wieku niespe\u0142na 18 lat (pomnik stan\u0105\u0142 na terenie przyko\u015bcielnym), ze smutkiem odnotowa\u0142em, \u017ce patronem bodaj g\u0142\u00f3wnej ulicy Narewki nadal jest jedna z os\u00f3b zlikwidowanych 17 kwietnia 1945 r. przez partyzant\u00f3w "\u0141upaszki", a wszystkie osoby zastrzelone wtedy przez "\u0142upaszkowc\u00f3w" upami\u0119tnia pomnik stoj\u0105cy przy g\u0142\u00f3wnym skrzy\u017cowaniu w Narewce. Stan ten do dzi\u015b nie uleg\u0142 zmianie. Dodam tylko, \u017ce podczas akcji\u00a0 5 Brygady Wile\u0144skiej AK w Narewce jedn\u0105 z os\u00f3b, okre\u015blon\u0105 w materia\u0142ach WSS Obwodu AKO Bielsk Podlaski jako denuncjatorka, ukarano ch\u0142ost\u0105. Stopie\u0144 winy skazanych na \u015bmier\u0107\u00a0 musia\u0142 by\u0107 zatem jeszcze bardziej ci\u0119\u017cki. Ale sw\u00f3j pomnik w Narewce maj\u0105.<\/p>\n

8 sierpnia 1945 r. Walka pod wsi\u0105 Paczuski. <\/span><\/div>\n

Dzia\u0142alno\u015b\u0107 "Nowiny" w szeregach 5 Brygady Wile\u0144skiej AK zako\u0144czy\u0142a si\u0119 8\/9 sierpnia 1945 r. Wcze\u015bniej, podczas odbytej w Czajach–W\u00f3lce (wie\u015b na skraju lasu rudzkiego) 1 sierpnia 1945 r. koncentracji licz\u0105cego w\u00f3wczas blisko 300 partyzant\u00f3w oddzia\u0142u, podj\u0119to decyzj\u0119 o wys\u0142aniu na lewy brzeg Bugu 1 szwadronu 5 Brygady wzmocnionego oddzia\u0142em "M\u0142ota" – w sumie ok. 100 partyzant\u00f3w. "Nowina" zdecydowa\u0142, \u017ce do nich do\u0142\u0105czy. Przed po\u0142udniem 8 sierpnia 1945 r. we wsi W\u0119\u017ce<\/a> (ok. 17 km na po\u0142udniowy zach\u00f3d od Soko\u0142owa Podlaskiego) partyzanci rozbroili 8 sowieckich \u017co\u0142nierzy p\u0119dz\u0105cych na wsch\u00f3d stado kr\u00f3w (rogacizna zosta\u0142a zarekwirowana, sowiet\u00f3w puszczono wolno). <\/p>\n

Wiadomo\u015b\u0107 o pobycie partyzant\u00f3w w W\u0119\u017cach dotar\u0142a do\u015b\u0107 szybko do garnizonu 1 Dywizji Piechoty LWP w Siedlcach. W sztabie dywizji podj\u0119to b\u0142yskawiczn\u0105 decyzj\u0119 o zorganizowaniu ekspedycji przeciwpartyzanckiej, z\u0142o\u017conej z pododdzia\u0142\u00f3w 2 pu\u0142ku praskiego. Przeciwko stoj\u0105cym we wsi W\u0119\u017ce "\u0142upaszkowcom" wyruszy\u0142o 230 \u017co\u0142nierzy na dziewi\u0119ciu samochodach ci\u0119\u017carowych z zamontowanymi na dachach ci\u0119\u017ckimi karabinami maszynowymi. Jeden z pojazd\u00f3w ci\u0105gn\u0105\u0142 za sob\u0105 dzia\u0142ko kaliber 45 mm. Jednocze\u015bnie uruchomiono rozpoznanie lotnicze: ok. godziny 15.00 nad W\u0119\u017cami pojawi\u0142 si\u0119 samolot rozpoznawczy typu Polikarpow PO-2 (tzw. "kukuru\u017anik"). Zosta\u0142 on "powitany" przez partyzant\u00f3w zmasowanym ogniem z broni maszynowej. Po kr\u00f3tkim rekonesansie zwiadowczym nad wsi\u0105, odlecia\u0142 w stron\u0119 Siedlec. Miejsce pobytu partyzant\u00f3w zosta\u0142o zlokalizowane przez przeciwnika. Oczywi\u015bcie pojawienie si\u0119 samolotu rozpoznawczego nad wsi\u0105 by\u0142o dla partyzant\u00f3w sygna\u0142em alarmowym. Oddzia\u0142y "Zygmunta" i "M\u0142ota", a w ich sk\u0142adzie\u00a0 "Nowina", natychmiast rozpocz\u0119\u0142y odwr\u00f3t z W\u0119\u017cy, nie mia\u0142y jednak szans uj\u015bcia przed zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 od strony Siedlec ob\u0142aw\u0105. Do starcia dosz\u0142o nieopodal, w po\u0142o\u017conym mo\u017ce dwa kilometry od W\u0119\u017cy lesie pomi\u0119dzy wsiami Paczuski i Sikory. Zanim jednak pad\u0142y pierwsze strza\u0142y, szcz\u0119\u015bliwym dla partyzant\u00f3w zbiegiem okoliczno\u015bci na kilka minut przed walk\u0105 nadje\u017cd\u017caj\u0105ca od strony Sikor grupa operacyjna podzieli\u0142a si\u0119 na dwa pododdzia\u0142y, z kt\u00f3rych jeden pojecha\u0142 do wsi W\u0119\u017ce, za\u015b drugi, w sile 120 \u017co\u0142nierzy (na czterech ci\u0119\u017car\u00f3wkach), ruszy\u0142 w kierunku na Paczuski. Partyzanci "Zygmunta" i "M\u0142ota" znajdowali si\u0119 akurat na przedpolu lasu le\u017c\u0105cego pomi\u0119dzy Paczuskami a Sikorami. Na widok nadje\u017cd\u017caj\u0105cych samochod\u00f3w ob\u0142awy natychmiast cofn\u0119li si\u0119 do lasu i tam b\u0142yskawicznie zaj\u0119li stanowiska obronne.
\"\"
1 szwadron 5 Brygady Wile\u0144skiej AK na postoju w Puszczy Bia\u0142owieskiej. Stoi 9 z lewej por. Zygmunt B\u0142a\u017cejewicz "Zygmunt" (maj 1945 r.)<\/span><\/font>.<\/p>\n

Kilkana\u015bcie lat temu mia\u0142em okazj\u0119 rozmawia\u0107 z erkaemist\u0105 oddzia\u0142u "M\u0142ota", kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w tej walce. Pokazuj\u0105c mi miejsce starcia, wspomina\u0142, \u017ce o jego przebiegu przes\u0105dzi\u0142a przytomno\u015b\u0107 umys\u0142\u00f3w partyzanckich dow\u00f3dc\u00f3w i dobre wyszkolenie \u017co\u0142nierzy 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, kt\u00f3rzy b\u0142yskawicznie zaj\u0119li stanowiska bojowe i w odpowiednim momencie otworzyli ogie\u0144 do nadje\u017cd\u017caj\u0105cych samochod\u00f3w z wojskiem. Trzeba te\u017c wiedzie\u0107 szanownym czytelnikom, \u017ce w tej cz\u0119\u015bci Podlasia komunistyczne grupy operacyjne dzia\u0142a\u0142y wcze\u015bniej bezkarnie. Miejscowe oddzia\u0142y partyzanckie by\u0142y bowiem zbyt s\u0142abo wyszkolone i uzbrojone, by stawi\u0107 czo\u0142a tak silnemu przeciwnikowi. Akcje przeciwpartyzanckie czy pacyfikacyjne w tym terenie\u00a0 nie napotyka\u0142y zatem na powa\u017cniejsze pr\u00f3by oporu.\u00a0 Zapewne dlatego\u00a0 dow\u00f3dztwo tej cz\u0119\u015bci grupy operacyjnej, kt\u00f3ra skierowa\u0142a si\u0119 na Paczuski, widz\u0105c szybko wycofuj\u0105cych si\u0119 do lasu partyzant\u00f3w s\u0105dzi\u0142o, \u017ce "sukces" przyjdzie \u0142atwo. Nie wiedzia\u0142o, bo wiedzie\u0107 nie mog\u0142o, \u017ce\u00a0 tym razem za przeciwnika ma zahartowany w bojach zesp\u00f3\u0142 ludzki, kt\u00f3ry nie zwyk\u0142 si\u0119 cofa\u0107. Za ten b\u0142\u0105d swoich dow\u00f3dc\u00f3w w ocenie potencja\u0142u bojowego "\u0142upaszkowc\u00f3w" \u017co\u0142nierze LWP zap\u0142acili wysok\u0105 cen\u0119. Wystarczy\u0142y dwie, mo\u017ce trzy minuty huraganowego ognia partyzant\u00f3w, aby ta cz\u0119\u015b\u0107 grupy operacyj
\nnej zosta\u0142a doszcz\u0119tnie rozbita – zgin\u0119\u0142o 16 \u017co\u0142nierzy LWP, a podda\u0142o si\u0119 ponad 70-ciu, w tym ok. 20 by\u0142o rannych. Reszcie uda\u0142o si\u0119 uciec i do\u0142\u0105czy\u0107 do pozosta\u0142ych si\u0142 ob\u0142awy, kt\u00f3re, stoj\u0105c w opuszczonej przez partyzant\u00f3w wsi W\u0119\u017ce, ws\u0142uchiwa\u0142y si\u0119 w dochodz\u0105ce od strony Paczusk odg\u0142osy strzelaniny.<\/p>\n

Sytuacja oddzia\u0142\u00f3w "Zygmunta" i "M\u0142ota", pomimo rozbicia przez nie cz\u0119\u015bci si\u0142 przeciwnika, nadal wygl\u0105da\u0142a bardzo gro\u017anie – by\u0142y godziny popo\u0142udniowe d\u0142ugiego, sierpniowego dnia, a w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci partyzant\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 pozosta\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 grupy operacyjnej, uzbrojona w ci\u0119\u017ck\u0105 bro\u0144 maszynow\u0105 i sprz\u0119t radiowy. Natychmiast pos\u0142ano stamt\u0105d meldunek do dow\u00f3dztwa 2 pp. LWP w Siedlcach o wydarzeniach pod Paczuskami oraz zawezwano posi\u0142ki. W tym samym czasie dow\u00f3dca 2 batalionu 2 pp. LWP, kpt.\u00a0 Tadeusz Cynkin<\/a>,\u00a0 oraz dow\u00f3dca 1 szwadronu 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, por. "Zygmunt", zawarli porozumienie, na postawie kt\u00f3rego "\u0142upaszkowcy" mieli wypu\u015bci\u0107 wszystkich je\u0144c\u00f3w, z kt\u00f3rych spora cz\u0119\u015b\u0107 chcia\u0142a wst\u0105pi\u0107 w szeregi Brygady, a kpt. Cynkin zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do przepuszczenia partyzant\u00f3w bez podejmowania walki. Przebieg negocjacji pomi\u0119dzy kpt. Cynkinem a "Zygmuntem" to temat na oddzieln\u0105 opowie\u015b\u0107. Dodam tylko, \u017ce staraniem \u015brodowiska Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a> kilka lat temu obaj Panowie spotkali si\u0119 dok\u0142adnie w miejscu, w kt\u00f3rym w sierpniu 1945 r. wynegocjowali warunki czasowego rozejmu<\/a>, dzi\u0119ki czemu w lesie pod Paczuskami nie przelano wtedy wi\u0119cej krwi.<\/p>\n

Koniec partyzanta "Nowiny", narodziny pisarza Paw\u0142a Jasienicy<\/span><\/div>\n

Partyzanci odeszli z pola walki i dokonawszy uprzednio kilku pozorowanych manewr\u00f3w dla zmylenia przeciwnika,\u00a0 przeszli do lasu ruche\u0144skiego. Zalegli w nim a\u017c do zmroku. W tym czasie woko\u0142o nich zamkn\u0105\u0142 si\u0119 kordon wielkiej ob\u0142awy, zorganizowanej przez formacje re\u017cimu komunistycznego w reakcji na wydarzenia pod Paczuskami. Udzia\u0142 w niej bra\u0142o kilka tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy LWP (przede wszystkim z 2 pp., wspieranych przez pododdzia\u0142y 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte) a tak\u017ce jednostki NKWD z W\u0119growa i Soko\u0142owa Podlaskiego. Pod os\u0142on\u0105 nocy partyzanci podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 wydostania si\u0119 z okr\u0105\u017cenia. Na czele szpicy partyzanckiej kolumny szed\u0142 "Nowina". Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy partyzanci napotkali\u00a0 na swej drodze\u00a0 zmotoryzowany batalion fizylier\u00f3w 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte<\/a> wspierany kilkoma czo\u0142gami. Dosz\u0142o do kr\u00f3tkiej, ale zaciek\u0142ej walki, w wyniku kt\u00f3rej "\u0142upaszkowcom" uda\u0142o si\u0119 przerwa\u0107 pier\u015bcie\u0144 ob\u0142awy. To w\u0142a\u015bnie wtedy ci\u0119\u017cko ranny w udo zosta\u0142 "Nowina". By\u0142a to jedyna strata po stronie partyzant\u00f3w. Przeciwnik poni\u00f3s\u0142 je wi\u0119ksze – zgin\u0119\u0142o kilku fizylier\u00f3w, kilku innych zosta\u0142o rannych. Partyzanci wzi\u0119li do niewoli sowieckiego oficera w mundurze LWP i dw\u00f3ch pancerniak\u00f3w. Tych ostatnich puszczono wolno, sowieta wkr\u00f3tce potem rozstrzelano. Po przerwaniu pier\u015bcienia ob\u0142awy partyzanci skierowali si\u0119 na Sterdy\u0144<\/a>. Tym manewrem uda\u0142o im si\u0119 zmyli\u0107 po\u015bcig. Dow\u00f3dztwo ob\u0142awy b\u0142\u0119dnie oceni\u0142o, \u017ce oddzia\u0142y "Zygmunta" i "M\u0142ota" b\u0119d\u0105 par\u0142y do Bugu, aby jak najszybciej przedosta\u0107 si\u0119 na jego prawy brzeg i zapa\u015b\u0107 w terenie, na kt\u00f3rym zwykle dzia\u0142a\u0142y. W tym w\u0142a\u015bnie kierunku – w stron\u0119 Bugu – skierowa\u0142o si\u0142y ob\u0142awy, co pozwoli\u0142o partyzantom oderwa\u0107 si\u0119 od przeciwnika.
\"\"
Kpt. W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk "M\u0142ot"<\/span><\/font><\/p>\n

Ranny "Nowina" zosta\u0142 odwieziony wozem na konspiracyjny\u00a0 punkt sanitarny O\u015brodka AK Kos\u00f3w Lacki w Hilarowie. Po tygodniu zabra\u0142 go stamt\u0105d dowodzony przez Zdzis\u0142awa Badoch\u0119 "\u017belaznego"\u00a0 patrol 5 Brygady Wile\u0144skiej AK i przerzuci\u0142 na punkt konspiracyjny we wsi Zag\u00f3rze ko\u0142o Kie\u0142pi\u0144ca nad Bugiem. Nast\u0119pnie "Nowina" trafi\u0142 do le\u017c\u0105cej po drugiej (prawej) stronie Bugu wsi Jasienica. Tam znalaz\u0142 schronienie na plebanii u miejscowego ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Falkowskiego. Nie jest prawd\u0105, co napisa\u0142 Dariusz Fikus<\/a> w ksi\u0105\u017cce Pseudonim "\u0141upaszka"<\/a>,\u00a0 jakoby "Nowina" mia\u0142 by\u0107 czasowo przechowywany pod o\u0142tarzem (\u015bw. Paw\u0142a) w ko\u015bciele, a ministrant pali\u0142 kadzid\u0142o, aby usun\u0105\u0107 od\u00f3r z rany w nodze. W rzeczywisto\u015bci partyzant "Nowina" czy te\u017c ju\u017c pisarz Pawe\u0142 Jasienica (Beynar podczas rekonwalescencji du\u017co pisa\u0142; niestety, zniszczy\u0142 p\u00f3\u017aniej te zapiski) przez ca\u0142y czas pobytu pod opiek\u0105 ksi\u0119dza Falkowskiego mieszka\u0142 w pokoju na plebanii. Opu\u015bci\u0142 go\u015bcinn\u0105 Jasienic\u0119 po kilku miesi\u0105cach, po tym jak oddzia\u0142 podziemia rozbi\u0142 miejscowy posterunek milicji, oddalony raptem o kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w od budynku plebanii. Nie wr\u00f3ci\u0142 ju\u017c w szeregi oddzia\u0142u "\u0141upaszki" – wyjecha\u0142 do Krakowa i wkr\u00f3tce rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Tygodnikiem Powszechnym.<\/p>\n

Rozkazem DSZ z 15 sierpnia 1945 r. zosta\u0142 awansowany do stopnia kapitana. Paradoksalnie, ci\u0119\u017cka rana, kt\u00f3r\u0105 odni\u00f3s\u0142 w walce z fizylierami 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte (tak, tak, nasi serialowi "czterej pancerni" kiedy powr\u00f3cili z wojny\u00a0 do domu to nie tak od razu w piecu napalili; wcze\u015bniej przez kilka miesi\u0119cy pacyfikowali Podlasie, oczyszczaj\u0105c jego teren z "element\u00f3w reakcyjnych") mo\u017cliwe, \u017ce uratowa\u0142a mu \u017cycie. Ju\u017c dziesi\u0119\u0107 dni po starciu pod Zalesiem rajduj\u0105ce po Podlasiu oddzia\u0142y "Zygmunta" i "M\u0142ota" walczy\u0142y bowiem z grup\u0105 operacyjn\u0105 NKWD–UB–LWP, pacyfikuj\u0105c\u0105 teren prawobrze\u017cnego Podlasia. W zaciek\u0142ym boju, do kt\u00f3rego dosz\u0142o we wsi Miodusy Pokrzywne<\/a> nieopodal Perlejewa, zgin\u0119\u0142o 9 partyzant\u00f3w a kilkunastu innych odnios\u0142o rany (zainteresowanych szczeg\u00f3\u0142ami tej walki zach\u0119cam do lektury publikacji 5 Brygada Wile\u0144ska AK 18 sierpnia 1945 r. Bitwa w Miodusach Pokrzywnych<\/span><\/a>). Na zako\u0144czenie w\u0105tk\u00f3w partyzanckich niniejszego tekstu nale\u017cy doda\u0107, \u017ce we wrze\u015bniu 1945 r.\u00a0 5 Brygada Wile\u0144ska AK uleg\u0142a samorozwi\u0105zaniu; wiosn\u0105 1946 r. wznowi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 na Pomorzu. Natomiast na Podlasiu dzia\u0142a\u0142a a\u017c do 1952 r. wywodz\u0105ca si\u0119 ze szwadronu "Zygmunta" i oddzia\u0142u "M\u0142ota" 6 Brygada Wile\u0144ska AK<\/a>.<\/p>\n

Aresztowanie i okoliczno\u015bci wypuszczenia Paw\u0142a Jasienicy<\/span><\/div>\n

Pomimo zaprzestania dzia\u0142alno\u015bci w szeregach 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, Pawe\u0142 Jasienica\u00a0 nadal utrzymywa\u0142 kontakt z "\u0141upaszk\u0105" i ppor. Lucjanem Minkiewiczem "Wiktorem"<\/a> (w czasie kampanii 1945 r. zast\u0119pc\u0105 dow\u00f3dcy 1 szwadronu 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, a od lutego do pa\u017adziernika 1946 r. dow\u00f3dc\u0105 6 Brygady Wile\u0144skiej AK – jednym z najlepszych i najbardziej zaufanych podkomendnych "\u0141upaszki" z okresu walki z re\u017cimem komunistycznym). Mi\u0119dzy innymi, podczas s
\npotkania, do kt\u00f3rego dosz\u0142o w Krakowie, rozwa\u017ca\u0142 z "\u0141upaszk\u0105" i "Wiktorem" stosunek do "amnestii" og\u0142oszonej w lutym 1947 r., po sfa\u0142szowanych przez parti\u0119 komunistyczn\u0105 wyborach do Sejmu. Jasienica mia\u0142 rekomendowa\u0107 obu dow\u00f3dcom zako\u0144czenie dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142u, ale bez ujawniania si\u0119 przed komunistami, co \u015bwiadczy\u0142oby dobrze o rozpoznawaniu intencji re\u017cimu komunistycznego przez pisarza.
\"\"
Ppor. Lucjan Minkiewicz "Wiktor", s\u0105dzony razem z mjr "\u0141upaszk\u0105", skazany na kar\u0119 \u015bmierci i zamordowany 8 lutego 1951 na Mokotowie.
<\/font>
Zosta\u0142 aresztowany przez UB w mieszkaniu siostry "Wiktora" 2 lipca 1948 r. Od niechybnej \u015bmierci uratowa\u0142a go interwencja Boles\u0142awa Piaseckiego<\/a> (szefa PAX-u<\/a>). Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce Pawe\u0142 Jasienica nie wyda\u0142 ani "\u0141upaszki", ani nikogo innego. Cen\u0105 za ocalenie jego g\u0142owy nie by\u0142a r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142praca z UB, jak podczas rozp\u0119tanej w marcu 1968 r. nagonki na pisarza insynuowa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka<\/a>. Zdecydowa\u0142a o tym wy\u017cej wspomniana inicjatywa Boles\u0142awa Piaseckiego. 27 sierpnia 1948 r. Pawe\u0142 Jasienica opu\u015bci\u0142 kazamaty UB.<\/p>\n

Cena za darowanie \u017cycia<\/span><\/div>\n

Czy Pawe\u0142 Jasienica nie zap\u0142aci\u0142 zatem \u017cadnej ceny za uwolnienie z r\u0105k bezpieki?
Jeszcze\u00a0 b\u0119d\u0105c osadzonym w areszcie \u015bledczym sporz\u0105dzi\u0142 na \u017c\u0105danie funkcjonariuszy UB opracowanie na temat 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, kt\u00f3rego tre\u015b\u0107, jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, nie oddaje rzeczywistych zapatrywa\u0144 pisarza na jego niedawnych w\u00f3wczas towarzyszy broni, w szczeg\u00f3lno\u015bci na mjra "\u0141upaszk\u0119", na ich horyzonty my\u015blowe i motywacje, kt\u00f3re im\u00a0 przy\u015bwieca\u0142y w czasie walki w szeregach oddzia\u0142u. Ale jaka\u017c to cena? \u017badna. Kto z nas maj\u0105c do wyboru stryczek albo napisanie kilku stron opracowania, kt\u00f3re nikomu w\u00f3wczas nie przynios\u0142o szkody – nie by\u0142 to materia\u0142 nadaj\u0105cy si\u0119 do wykorzystania operacyjnego przez UB – nie chwyci\u0142by za d\u0142ugopis, ten niech we\u017amie do r\u0119ki kamie\u0144. Ja natychmiast kucam i zaczynam pisa\u0107 na piasku.<\/p>\n

W tym opracowaniu jest jeden fragment wart przywo\u0142ania, gdy\u017c daje jakie\u015b wyobra\u017cenie o realiach walki partyzanckiej w okresie po "amnestii" z lutego 1947 r.:<\/p>\n

W kwietniu i maju 1948 r. bawi\u0142em w Bia\u0142ostockiem na podr\u00f3\u017cy reporta\u017cowej<\/span> […]. Wtedy to stwierdzi\u0142em z przera\u017ceniem, \u017ce Bug jest obsadzony przez wojsko, a od przygodnych rozm\u00f3wc\u00f3w dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce gdzie\u015b – podobno w Siedleckim – by\u0142y walki, a za "M\u0142otem" wisz\u0105 listy go\u0144cze<\/span> […].<\/div>\n

Zapewne cz\u0119\u015bci\u0105 ceny za darowanie \u017cycia by\u0142a tak\u017ce zgoda Jasienicy na wej\u015bcie, w styczniu 1950 r., do powo\u0142anych przez komunist\u00f3w tymczasowych w\u0142adz Caritasu<\/a> (ten w\u0105tek wykracza jednak poza ramy niniejszego tekstu).<\/p>\n

Niedosz\u0142y historyk oddzia\u0142u<\/span><\/div>\n

W 1955 r. Pawe\u0142 Jasienica opublikowa\u0142 w tygodniku "\u015awiat" artyku\u0142 maj\u0105cy by\u0107 recenzj\u0105 powie\u015bci J\u00f3zefa Mackiewicza<\/a> "Doga donik\u0105d"<\/a> (ka\u017cdemu, kto jest zainteresowany anatomi\u0105 procesu\u00a0 rozk\u0142adu\u00a0 wsp\u00f3lnoty dotkni\u0119tej opresj\u0105 komunistyczn\u0105, gor\u0105co polecam t\u0119 niezwyk\u0142\u0105 powie\u015b\u0107 [pos\u0142uchaj w MP3<\/a>]). Ju\u017c\u00a0 sam tytu\u0142\u00a0 wzmiankowanego artyku\u0142u – Moralne zw\u0142oki szlachcica kresowego<\/span><\/a> – odstrasza. Dalej jest jeszcze gorzej. Tekst jest niewybrednym atakiem na Mackiewicza (czytaj r\u00f3wnie\u017c: J. Mackiewicz, Casus Pawe\u0142 Jasienica<\/span><\/a>)<\/font>. Niestety, autor porusza w nim r\u00f3wnie\u017c w\u0105tki partyzanckie:<\/p>\n

[…] Z Krakowa na Podhale dwa kroki. "Ogie\u0144", kt\u00f3rego dzieje przypomnia\u0142 nam ostatnio Machejek<\/a> <\/span>(chodzi o\u00a0 perfidny paszkwil na temat J\u00f3zefa Kurasia "Ognia" pt. Rano przeszed\u0142 huragan<\/span> – przyp. GW.), by\u0142by rad z dobrego szefa sztabu. Zreszt\u0105 po drodze z Wilna do Krakowa mo\u017cna by\u0142o doszlusowa\u0107 do pogrobowc\u00f3w wile\u0144skiego okr\u0119gu AK, kt\u00f3ry niez\u0142y rejwach czynili na Bia\u0142orusi i w Bia\u0142ostockiem<\/span> […].<\/div>\n

To chyba jedyny tekst przeznaczony do druku, w kt\u00f3rym Pawe\u0142 Jasienica cho\u0107 po\u015brednio "wspomnia\u0142" swego dow\u00f3dc\u0119 i swych podkomendnych. Nie spe\u0142ni\u0142o si\u0119 marzenie mjra "\u0141upaszki", kt\u00f3ry bardzo chcia\u0142, aby dzieje 5 Brygady Wile\u0144skiej AK spisa\u0142\u00a0 jego zast\u0119pca. Na szcz\u0119\u015bcie jednak\u00a0 zosta\u0142y one\u00a0 uwiecznione przez Kazimierza Krajewskiego i Tomasza \u0141abuszewskiego w znakomitej monografii "\u0141upaszka", "M\u0142ot", "Huzar". Dzia\u0142alno\u015b\u0107 5 i 6 Brygady Wile\u0144skiej AK<\/span><\/a> (Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 2002). Od niedawna mo\u017cna cieszy\u0107 oko tak\u017ce albumem Brygady "\u0141upaszki"<\/a>, w opracowaniu wy\u017cej wymienionych oraz Piotra Niwi\u0144skiego (Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Oficyna Wydawnicza Rytm. Warszawa 2010). Gor\u0105co zach\u0119cam do zapoznania si\u0119 z tymi wydawnictwami.<\/p>\n

Przeszli, przepadli; dym tylko dusi i krzyk wysoki we mgle, we mgle<\/span> *<\/span><\/font>
\"\"
Krzy\u017c na skraju lasu rudzkiego w miejscu \u015bmierci kpt. W\u0142adys\u0142awa \u0141ukasiuka "M\u0142ota".<\/span><\/font><\/div>\n