{"id":392,"date":"2011-12-03T01:02:25","date_gmt":"2011-12-03T00:02:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2011\/12\/03\/ostatni-komendant-nzw-czesc-2-2\/"},"modified":"2019-09-16T19:45:57","modified_gmt":"2019-09-16T17:45:57","slug":"ostatni-komendant-nzw-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=392","title":{"rendered":"Ostatni komendant NZW &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"<div style=\"text-align: justify;\"><img src=\"resources\/Zebrowski_11.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\"> \u017bo\u0142nierze I Brygady Podlaskiej <\/span><\/span><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Narodowego Zjednoczenia Wojskowego dowodzonej przez por. <\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Tadeusza Narkiewicza &#8222;Ciemnego&#8221; <\/span><\/span><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">(stoi 6 od lewej), maj<\/span><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\"> 1947 r.<\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: bold;\">Komendant niez\u0142omnych<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>Komenda Okr\u0119gu III NZW Bia\u0142ystok powsta\u0142a w kwietniu 1945 r. Okr\u0119g podzielony by\u0142 na 9 komend powiatowych. Szacuje si\u0119, \u017ce si\u0142y NZW na Bia\u0142ostocczy\u017anie liczy\u0142y w 1945 r. oko\u0142o 10 tysi\u0119cy ludzi. Funkcje komendant\u00f3w Okr\u0119gu sprawowali kolejno: kpt\/mjr <a href=\"http:\/\/nsz.com.pl\/index.php\/wspomnienia\/188-wspomnienia-mieczysawa-grygorcewicza-qbohdanq\">Mieczys\u0142aw Grygorcewicz ps. &#8222;Miecz&#8221;, &#8222;Bohdan&#8221;<\/a>, mjr <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Szklarek\">Jan Szklarek ps. &#8222;Roja&#8221;<\/a> i pp\u0142k <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/W%C5%82adys%C5%82aw_%C5%BBwa%C5%84ski\">W\u0142adys\u0142aw \u017bwa\u0144ski ps. &#8222;B\u0142\u0119kit&#8221;<\/a>. Po \u015bmierci tego ostatniego, w dniu 1 lipca 1948 r., na czele struktur NZW w wojew\u00f3dztwie bia\u0142ostockim stan\u0105\u0142 Kazimierz \u017bebrowski &#8222;B\u0105k&#8221;. \u0141\u0105czy\u0142 funkcj\u0119 komendanta powiat\u00f3w: \u0141om\u017ca &#8222;\u0141aba&#8221; &#8211; &#8222;Podhale&#8221;, Wysokie Mazowieckie &#8222;Mazur&#8221;, Ostr\u00f3w Mazowiecka &#8222;Noc&#8221; \u2013 &#8222;Tatry&#8221;. D\u0105\u017c\u0105c do odbudowy i konsolidacji zniszczonych struktur narodowego podziemia, pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki komendanta Okr\u0119gu w stopniu porucznika. Pe\u0142ni\u0142 je sumiennie, przywi\u0105zuj\u0105c ogromn\u0105 wag\u0119 do dyscypliny w\u015br\u00f3d podleg\u0142ych sobie \u017co\u0142nierzy. Nawet &#8222;resortowi&#8221; bolszewicy przyznawali w swych meldunkach, \u017ce \u017celazn\u0105 r\u0119k\u0105 t\u0119pi\u0142 wszelkie nadu\u017cycia, zw\u0142aszcza te \u2013 jak pisano \u2013 <span style=\"font-style: italic;\">w formie przyw\u0142aszczania zdobytych w drodze rabunku pieni\u0119dzy i towar\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y surowo karane, w\u0142\u0105cznie do kary \u015bmierci<\/span>.<br \/>\n<img src=\"resources\/Zebrowski_1.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Grupa \u017co\u0142nierzy z oddzia\u0142u PAS NZW por. Tadeusza Narkiewicza &#8222;Ciemnego&#8221;, 1947 r.<\/span><\/span><\/p>\n<p>W wyniku represji komunistycznych si\u0142y NZW i w og\u00f3le podziemia na Bia\u0142ostocczy\u017anie topnia\u0142y w zatrwa\u017caj\u0105cym tempie. O ile w 1945 r. w konspiracji i oddzia\u0142ach le\u015bnych by\u0142o oko\u0142o 10 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy NZW, o tyle wiosn\u0105 1947 r. w &#8222;lesie&#8221; trwa\u0142a ich ju\u017c tylko po\u0142owa. Najwi\u0119ksze uszczuplenie si\u0142 konspiracji spowodowa\u0142a jednak <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Amnestia_w_1947_roku\">tzw. amnestia<\/a>. W 1947 r. skorzysta\u0142o z niej przesz\u0142o 2 tysi\u0105ce \u017co\u0142nierzy narodowego podziemia na Bia\u0142ostocczy\u017anie. Wi\u0119kszo\u015bci z nich komuni\u015bci nie pozostawili w spokoju i w nast\u0119pnych miesi\u0105cach i latach aresztowali. Amnestia by\u0142a tylko zabiegiem taktycznym. Chodzi\u0142o o roz\u0142adowanie las\u00f3w. S\u0142usznie pisa\u0142 <a href=\"http:\/\/tylkoprawda.akcja.pl\/\">J\u00f3zef Mackiewicz<\/a> na \u0142amach londy\u0144skich &#8222;Wiadomo\u015bci&#8221;, komentuj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 komunistyczn\u0105 amnesti\u0119:<\/p>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-style: italic;\">Spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re strzela, nigdy nie da si\u0119 zbolszewizowa\u0107. Bolszewizacja zapanuje dopiero, gdy ostatni \u017co\u0142nierze wychodz\u0105 z ukrycia i pos\u0142usznie staj\u0105 w ogonkach. W\u0142a\u015bnie w Polsce gasn\u0105 dzi\u015b po lasach ostatnie strza\u0142y prawdziwych Polak\u00f3w, kt\u00f3rych nikt na \u015bwiecie nie chce nazywa\u0107 bohaterami <\/span>[\u2026].<\/div>\n<p>Doskonale rozumia\u0142 to r\u00f3wnie\u017c &#8222;B\u0105k&#8221; i nie zamierza\u0142 si\u0119 ujawnia\u0107. Poamnestyjne represje solidnie os\u0142abi\u0142y si\u0142y III (krypt. XV) Okr\u0119gu NZW Bia\u0142ystok. W pierwszej po\u0142owie 1948 r. w szeregach organizacji pozostawa\u0142o od 300 do 600 \u017co\u0142nierzy. Ich dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 &#8222;B\u0105k&#8221;. Nieprzerwanie towarzyszy\u0142 mu jego syn Jerzy ps. &#8222;Konar&#8221;, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 zarazem funkcj\u0119 adiutanta ojca.<br \/>\nW ramach komend powiatowych NZW \u0141om\u017ca, Wysokie Mazowieckie i Ostro\u0142\u0119ka dzia\u0142a\u0142o kilka oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, kt\u00f3re od po\u0142owy 1945 r. przeprowadzi\u0142y wiele spektakularnych akcji przeciwko komunistom. By\u0142y to m.in.:<\/p>\n<ul>\n<li>Oddzia\u0142 por. Tadeusza Narkiewicza &#8222;Ciemnego&#8221;, &#8222;Rymicza&#8221;, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 od jesieni 1945 r. do wrze\u015bnia 1947 r. sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z ok. 30 \u017co\u0142nierzy. Por. &#8222;Ciemny&#8221; (ur. 1920 r.) rozpocz\u0105\u0142 konspiracj\u0119 w oddziale KP NZW Wysokie Mazowieckie &#8222;Mazur&#8221; Feliksa \u0141uniewskiego &#8222;\u017bbika&#8221;, nast\u0119pnie szef ochrony sztabu KO NZW Bia\u0142ystok &#8222;Chrobry&#8221;, w 3 Brygadzie Wile\u0144skiej NZW <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2008\/06\/WARTO-PRZECZYTAC-8.html\">kpt. Romualda Rajsa &#8222;Burego&#8221;<\/a> (pa\u017adziernik 1945 &#8211; luty 1946); p\u00f3\u017aniej szef PAS KP NZW \u0141om\u017ca &#8222;\u0141aba Po\u0142udniowa&#8221; (pa\u017adziernik 1946 &#8211; luty 1947), komendant Powiatu NZW \u0141om\u017ca &#8222;Podhale&#8221; (marzec &#8211; wrzesie\u0144 1947), komendant Powiatu NZW Wysokie Mazowieckie &#8222;Mazur&#8221; (maj &#8211; wrzesie\u0144 1947). Nie ujawni\u0142 si\u0119 w trakcie amnestii w 1947 r. Zgin\u0105\u0142 6 wrze\u015bnia 1947 r. w pobli\u017cu wsi <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Czochanie-G%C3%B3ra\">Czochanie-G\u00f3ra<\/a> w walce z GO UBP-KBW, w wyniku zdrady kolegi &#8211; ppor. Jana Skowro\u0144skiego &#8222;Cygana&#8221;. Dwukrotnie odznaczony Krzy\u017cem Walecznych. Najwa\u017cniejsze akcje jego oddzia\u0142u to: starcie z oddzia\u0142em WP w Kossakach (29 marca 1946 r.), zasadzka na samoch\u00f3d Armii Czerwonej, a nast\u0119pnie na grup\u0119 operacyjn\u0105 MO w Zambrzycach-Kapustach (10 maja 1947 r.), rozstrzelanie w Chlebiotkach starosty \u0142om\u017cy\u0144skiego Tadeusza \u017beglickiego i przewodnicz\u0105cego PRN w \u0141om\u017cy Stanis\u0142awa To\u0144skiego (7 sierpnia 1947 r.).<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Oddzia\u0142 st. sier\u017c.\/ppor.\/por. Henryka Jastrz\u0119bskiego &#8222;Zbycha&#8221;, &#8222;Bohuna&#8221; dzia\u0142a\u0142 na terenie powiat\u00f3w: \u0141om\u017ca, Ostr\u00f3w Mazowiecka i Ostro\u0142\u0119ka od czerwca 1945 r. do 3 kwietnia 1948 r., kiedy to por. &#8222;Zbych&#8221; wpad\u0142 w r\u0119ce funkcjonariuszy UB. Kilka dni p\u00f3\u017aniej pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo w celi aresztu UB. W jego oddziale s\u0142u\u017cy\u0142o ok. 30-40 \u017co\u0142nierzy, a przewin\u0119\u0142o si\u0119 przeze\u0144 ok. 80 partyzant\u00f3w. Najwa\u017cniejsze akcje to: zasadzka na GO UBP-MO-NKWD w Wierzbowie (18 wrze\u015bnia 1945 r.), zasadzka na GO UBP-MO-KBW zorganizowana wsp\u00f3lnie z oddzia\u0142em PAS NZW ppor. Micha\u0142a Bierzy\u0144skiego &#8222;S\u0119pa&#8221; pod Jedwabnem (23 pa\u017adziernika 1945 r.), rozbrojenie posterunku MO w \u015aniadowie (21 grudnia 1945 r.), rozbicie GO UBP-WP pod Usnikiem wsp\u00f3lnie z oddzia\u0142em plut. Henryka Gawkowskiego &#8222;Roli&#8221; (18 lutego 1946 r.), rozbrojenie oddzia\u0142u WP wsp\u00f3lnie z &#8222;S\u0119pem&#8221; w Jurcu W\u0142o\u015bcia\u0144skim (13 czerwca 1946 r.), starcie z oddzia\u0142em WP w Kamieniewie (czerwiec 1946 r.), zaj\u0119cie siedziby Zarz\u0105du Gminy w Szczepankowie (23 listopada 1946 r.), atak na urz\u0119dy gminy w Szczepankowie, Nowogrodzie, Rutkach, Pucha\u0142ach, Miastkowie (10 lutego 1947 r.).<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Wiosn\u0105 1947 r. z oddzia\u0142\u00f3w por. &#8222;Ciemnego&#8221; i &#8222;Zbycha&#8221; powsta\u0142o zgrupowanie partyzanckie, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142o nazw\u0119 I Brygady Podlaskiej NZW i nad kt\u00f3r\u0105 komend\u0119 obj\u0105\u0142 por. T. Narkiewicz. W ramach tej struktury partyzanci dzia\u0142ali do prze\u0142omu sierpnia i wrze\u015bnia 1947 r. (\u015bmier\u0107 por. &#8222;Ciemnego&#8221;) na terenie powiat\u00f3w \u0141om\u017ca i Wysokie Mazowieckie. Brygada sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z ok. 50-70 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rymi w poszczeg\u00f3lnych pododdzia\u0142ach dowodzili st. sier\u017c.\/ppor.\/por. Henryk Jastrz\u0119bski &#8222;Zbych&#8221; i plut. Henryk Gawkowski &#8222;Rola&#8221;.<\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"resources\/Zebrowski_1a.jpg\"><img loading=\"lazy\" src=\"resources\/Zebrowski_1a.jpg\" alt=\"\" width=\"520\" height=\"416\" border=\"0\" \/><\/a><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Komendant<br \/>\nKazimierz \u017bebrowski &#8222;B\u0105k&#8221; (oznaczony cyfr\u0105 4) przed szeregiem \u017co\u0142nierzy III Okr\u0119gu NZW. Zdj\u0119cie wykonane na prze\u0142omie kwietnia i maja 1947 na kolonii Tab\u0119dz (za domem Jana G\u0142\u0119bockiego \u201eBrzytwy\u201d \u2013 dow\u00f3dcy batalionu). Pod numerami:<br \/>\n1. 17-letni w\u00f3wczas Jerzy \u017bebrowski \u201eKonar\u201d (syn Kazimierza \u017bebrowskiego &#8222;B\u0105ka&#8221;) zgin\u0105\u0142 wraz z ojcem 3.12.1949 r. w M\u0119\u017ceninie. (W zwi\u0105zku z licznymi b\u0142\u0119dami w publikacjach, podaj\u0119 prawid\u0142ow\u0105 dat\u0119 jego urodzenia: 21 I 1930 r.); 2. Stanis\u0142aw Zienkiewicz \u201eKalina\u201d zgin\u0105\u0142 28.01.1948 r. w Lipiance; 3. NN.; 4. Por. Kazimierz \u017bebrowski \u201eB\u0105k\u201d zgin\u0105\u0142 3.12.1949 r. w M\u0119\u017ceninie; 5. Antoni Przychodze\u0144 \u201eGrom\u201d zgin\u0105\u0142 3.05.1947 r. w Tab\u0119dzu (obok zabudowa\u0144 Jana G\u0142\u0119bockiego \u201eBrzytwy\u201d) &#8211; pochowany na miejscowym cmentarzu; 6. Henryk Rogowski \u201eSokora\u201d zabity 22.07.1947 w Kleczkowie, pochowany na miejscowym cmentarzu; 7. NN \u201eMarian\u201d od \u201e\u015amia\u0142ego\u201d (z Brygady Wile\u0144skiej); 8. Marian \u0141uba \u201eSmal\u201d zabity 14.05.1948 w Krajewie Borowym; 9. NN.; 10. NN; 11. Teofil Jemielity \u201eWicher\u201d zabity 30\/31.07.1947 w PUBP w Ostro\u0142\u0119ce; 12. NN; 13. NN \u201e\u015amia\u0142y\u201d \u2013 zabity. (<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/LeszekZebrowskiNSZ\/posts\/dzi%C5%9B-mija-68-rocznica-%C5%9Bmierci-por-kazimierza-%C5%BCebrowskiego-b%C4%85ka-ostatniego-komend\/1696365690414675\/\"><b>Opis zdj\u0119cia: Leszek \u017bebrowski<\/b><\/a>).<\/span><\/span><br \/>\n<img src=\"resources\/Zebrowski_2a.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><i><span style=\"font-size: small;\">Zdj\u0119cie wykonane <\/span><\/i><i><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">na kolonii Tab\u0119dz (za domem Jana G\u0142\u0119bockiego \u201eBrzytwy\u201d \u2013 dow\u00f3dcy batalionu) na<\/span><\/span> prze\u0142omie kwietnia i maja 1947 r. Z przodu le\u017c\u0105: NN i NN. Od lewej w g\u0142\u0119bi stoi \u201e\u015amia\u0142y\u201d NN, le\u017c\u0105: Marian \u0141uba \u201eSmal\u201d, Antoni Przychodze\u0144 \u201eGrom\u201d, \u201eMarian\u201d NN, Henryk Rogowski \u201eSokora\u201d, Teofil Jemielity \u201eWicher\u201d, Stanis\u0142aw Zienkiewicz \u201eKalina\u201d, w g\u0142\u0119bi po\u015brodku stoi por. Kazimierz \u017bebrowski \u201eB\u0105k\u201d (z lornetk\u0105), le\u017c\u0105: NN, NN, stoi Jerzy \u017bebrowski \u201eKonar\u201d. <\/span><\/i><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">(<a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/LeszekZebrowskiNSZ\/posts\/dzi%C5%9B-mija-68-rocznica-%C5%9Bmierci-por-kazimierza-%C5%BCebrowskiego-b%C4%85ka-ostatniego-komend\/1696365690414675\/\"><b>Opis zdj\u0119cia: Leszek \u017bebrowski<\/b><\/a>).<\/span><\/span><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">By\u0142o coraz ci\u0119\u017cej, teren zosta\u0142 w spos\u00f3b <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2007\/04\/Poslancy-smierci-czesc-1.html\">wr\u0119cz niewiarygodny nasi\u0105kni\u0119ty konfidentami UB<\/a>. Samego tylko &#8222;B\u0105ka&#8221; rozpracowywali agenci i informatorzy o kryptonimach: &#8222;Szczery&#8221;, &#8222;Przyby\u0142&#8221;, &#8222;Kaczka&#8221;, &#8222;Kanarek&#8221;, &#8222;Zgroza&#8221;, &#8222;Staszek&#8221;, &#8222;Szpak&#8221;, &#8222;Gruchacz&#8221; czy &#8222;Z\u0142oczy\u0144ca&#8221;. To oczywi\u015bcie nie wszyscy. Wy\u0142\u0105cznie miejscowi. Bardzo wiele przekaza\u0142, z\u0142amany ubeckimi torturami, \u017co\u0142nierz okr\u0119gu ppor. Jan Skowro\u0144ski ps. &#8222;Cygan&#8221; \u2013 wyjawiaj\u0105c niemal wszystkie &#8222;meliny&#8221; Komendanta. Na podstawie jego zezna\u0144 aresztowano p\u00f3\u017aniej dziesi\u0105tki dzielnych ludzi\u00a0 z rodzin udzielaj\u0105cych wsparcia i opieki partyzantom. Oddzia\u0142y partyzanckie stopnia\u0142y do ma\u0142ych grup po kilka, g\u00f3ra kilkana\u015bcie os\u00f3b, lecz nadal walczy\u0142y i &#8222;k\u0105sa\u0142y&#8221; komunist\u00f3w. Jak wspomina\u0142, \u017co\u0142nierz \u0142om\u017cy\u0144skiej konspiracji, Teofil Lipka: <span style=\"font-style: italic;\">&#8222;B\u0105k&#8221; przyzwyczai\u0142 si\u0119 do partyzantki i nic sobie z niej nie robi\u0142; szed\u0142 na \u015bmia\u0142ego. Cz\u0119sto do mnie zachodzi\u0142 \u2013 wiadomo, stary znajomy<\/span>.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" src=\"resources\/Zebrowski_2.jpg\" alt=\"\" width=\"520\" height=\"334\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze I Brygady Podlaskiej <\/span><\/span><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Narodowego Zjednoczenia Wojskowego<\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">. Od lewej N.N. &#8222;\u015amia\u0142y&#8221;, por. Henryk Jastrz\u0119bski &#8222;Zbych&#8221;, por. Tadeusz Narkiewicz &#8222;Ciemny&#8221;, sier\u017c. Boles\u0142aw Olsi\u0144ski &#8222;Paj\u0105k&#8221;, &#8222;Szczerba&#8221; i ppor. Jan Skowro\u0144ski &#8222;Cygan&#8221; (w wyniku jego zdrady osaczono i zabito por. T. Narkiewicza &#8222;Ciemnego&#8221;). <\/span><\/span><\/p>\n<p>Noc\u0105 3 grudnia 1949 r. &#8222;B\u0105k&#8221; i &#8222;Konar&#8221; tak\u017ce znale\u017ali si\u0119 w gospodarstwie Teofila Lipki we wsi M\u0119\u017cenin, w gminie \u015aniadowo powiatu \u0141om\u017cy\u0144skiego. Jednak tym razem dom i zabudowania gospodarcze pa\u0144stwa Lipk\u00f3w otoczy\u0142o UB i KBW.<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: bold;\">Pan Teofil<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>Rekonstrukcja wydarze\u0144 z nocy i poranka 3 grudnia 1949 r., i zarazem ostatnich chwil \u017cycia &#8222;B\u0105ka&#8221; i &#8222;Konara&#8221; jest mo\u017cliwa po przeczytaniu raportu Korpusu Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego pn. &#8222;Opis walki operacyjnej&#8221;, meldunk\u00f3w WUBP z \u0141om\u017cy do Warszawy\u00a0 oraz dzi\u0119ki kapitalnej wr\u0119cz relacji cytowanego ju\u017c Teofila Lipki. Nim oddamy jednak g\u0142os Teofilowi Lipce, nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 mu nieco miejsca i przybli\u017cy\u0107 dzieln\u0105 posta\u0107 tego cz\u0142owieka.<\/p>\n<p>Teofil Lipka przed wojn\u0105 by\u0142 rolnikiem. Po wybuchu wojny, do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, bo ju\u017c w lutym 1940 roku zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z podziemiem. W trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, w ramach drugiej &#8211; kwietniowej deportacji ludno\u015bci polskiej do ZSRS, zosta\u0142 wraz z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105 wywieziony na Syberi\u0119. Prze\u017cy\u0142. Po ustaleniu granicy mi\u0119dzy Polsk\u0105 Ludow\u0105 a Sowietami cz\u0119\u015b\u0107 z tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli \u0142agry zosta\u0142a zwolniona z oboz\u00f3w. By\u0142y to osoby pochodz\u0105ce z teren\u00f3w, kt\u00f3re Stalin wraz z naszymi by\u0142ymi sojusznikami z Zachodu, \u0142askawie pozostawili w zarz\u0105d komunistycznej Polsce. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Teofil. W po\u0142owie maja 1946 r., poci\u0105g kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cowa\u0142\u00a0 przejecha\u0142 most na Bugu. Wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej wsi. Nast\u0119pnego dnia Teofilowi z\u0142o\u017cyli wizyt\u0119 niespodziewani go\u015bcie.<\/p>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-size: small;\">[&#8230;] Wiecz\u00f3r, ciep\u0142o. Nasi jeszcze z transportu [<span style=\"font-style: italic;\">repatriacyjnego z Syberii \u2013 przyp. M.W.<\/span>] nie przyjechali. Po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 spa\u0107 w stodole. Po jakim\u015b czasie kto\u015b mnie ci\u0105gnie za marynark\u0119. Odkr\u0119cam si\u0119 i s\u0142ysz\u0119: &#8211; wstawaj Teofil. Patrz\u0119: automat na plecach, he\u0142m na g\u0142owie. To chyba Boguski z Wierzbowa.<br \/>\n&#8211; Przyszli my ciebie odwiedzi\u0107.<br \/>\n&#8211; A sk\u0105d wy wiecie\u2026<br \/>\n&#8211; Widzieli\u015bmy jak \u017ce\u015b szed\u0142 przez wie\u015b \u2013 m\u00f3wi zadowolony.<br \/>\n&#8211; Chod\u017a na podw\u00f3rko. Zobaczysz ilu nas jest. Rzeczywi\u015bcie &#8211; ca\u0142e podw\u00f3rko ich stoi. W szeregu, brz\u0119kaj\u0105 karabinami. To by\u0142 oddzia\u0142 &#8222;Zbycha&#8221; <span style=\"font-size: small;\">[<\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">ppor. Henryk Jastrz\u0119bski<\/span>]<\/span> i &#8222;B\u0105ka&#8221; [<span style=\"font-style: italic;\">por. Kazimierz \u017bebrowski<\/span>] z NZW. Ze trzydziestu, wszyscy umundurowani. Przywitali si\u0119 ze mn\u0105 kolejno.<br \/>\n&#8211; B\u0119dziemy do ciebie [<span style=\"font-style: italic;\">Teofilu<\/span>] przychodzi\u0107. Dobrze, \u017ce\u015b przyjecha\u0142.<br \/>\nWst\u0105pi\u0142em, przepad\u0142o. Kto ma \u017cy\u0107, \u017cy\u0107 b\u0119dzie. Jeszcze raz z\u0142o\u017cy\u0142em przysi\u0119g\u0119. Odbiera\u0142 j\u0105 ode mnie &#8222;B\u0105k&#8221;. To by\u0142 jeden z najtwardszych Polak\u00f3w. Powiedzia\u0142, \u017ce broni nie z\u0142o\u017cy dop\u00f3ki komuna w Polsce.[&#8230;].\u00a0 <\/span><\/p>\n<\/div>\n<p><img src=\"resources\/Zebrowski_8.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">Por. Henryk Jastrz\u0119bski &#8222;Zbych&#8221;, &#8222;Bohun&#8221;, dow\u00f3dca oddzia\u0142u partyzanckiego NZW operuj\u0105cego na terenie powiat\u00f3w <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">\u0141om\u017ca, Ostr\u00f3w Mazowiecka i Ostro\u0142\u0119ka.<\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\"><br \/>\n<img src=\"resources\/\nZebrowski_12.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\nPor. Henryk Jastrz\u0119bski <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\"> &#8222;Zbych&#8221;, <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">&#8222;Bohun&#8221; (z prawej)\u00a0 przyjmuje raport.<br \/>\n<\/span><\/span><\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: bold; font-style: italic;\">Tato! Jestem ranny&#8230;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>Wieczorem 2 grudnia 1949 r. UB otrzyma\u0142o informacj\u0119 od informatora o kryptonimie &#8222;Kanarek&#8221;, \u017ce <span style=\"font-style: italic;\">dw\u00f3ch bandyt\u00f3w: &#8222;B\u0105k&#8221; wraz z drugim uzbrojonym osobnikiem znajduj\u0105 si\u0119 u mieszka\u0144ca wsi M\u0119\u017cenin, obywatela Olszewskiego Grzegorza<\/span>. By\u0142 to te\u015b\u0107 Teofila Lipki. Informacj\u0119 t\u0119 przekazano do KBW. Dow\u00f3dca 2 Brygady KBW, towarzysz mjr Tomczakowski zmobilizowa\u0142 do akcji operacyjnej, maj\u0105cej na celu schwytanie lub zlikwidowanie dw\u00f3ch &#8222;gro\u017anych bandyt\u00f3w&#8221; cztery plutony wojska z podleg\u0142ej sobie brygady. Ponadto w ob\u0142awie uczestniczyli te\u017c funkcjonariusze Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. W sumie by\u0142o to sto kilkadziesi\u0105t os\u00f3b wyposa\u017conych w samochody osobowe, ci\u0119\u017car\u00f3wki, uzbrojeni w szybkostrzeln\u0105 bro\u0144 maszynow\u0105. Gospodarstwo, w kt\u00f3rym przebywali &#8222;B\u0105k&#8221; i jego syn zosta\u0142o szczelnie otoczone. Bia\u0142ostockie UB dysponowa\u0142o dok\u0142adnym rozpoznaniem. Wiedzieli, \u017ce partyzanci s\u0105 w stodole, a mimo to pr\u00f3bowali zmusi\u0107 gospodarza do wyjawienia ich kryj\u00f3wki. \u015awiadczy o tym wspomniany wy\u017cej dokument, sporz\u0105dzony przez dowodz\u0105cego akcj\u0105 &#8222;bezpieczniaka&#8221;, w kt\u00f3rym zapisano, \u017ce <span style=\"font-style: italic;\">na zapytanie gospodarza, czy w jego zabudowaniach przebywaj\u0105 bandyci \u2013 ww. nie przyznawa\u0142 si\u0119.<\/span><br \/>\nPotwierdza to r\u00f3wnie\u017c raport z dnia 10 grudnia 1949 r. sporz\u0105dzony przez naczelnika Wydzia\u0142u III WUBP do centrali w Warszawie, w kt\u00f3rym czytamy, \u017ce indagowany Olszewski <span style=\"font-style: italic;\">czy u niego w domu s\u0105 bandyci, w kategoryczny spos\u00f3b o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce u niego bandyci nie ukrywaj\u0105 si\u0119.<br \/>\n<\/span>Wspominany ju\u017c Teofil Lipka tak zapami\u0119ta\u0142 ostatnie chwile Komendanta:<span style=\"font-style: italic;\"><br \/>\n<\/span><\/p>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-size: small;\">[&#8230;] Ca\u0142y czas trzymali mnie w domu, bo bali si\u0119, \u017ce w nocy tamci maj\u0105 szans\u0119 ucieczki. Sta\u0142em z r\u0119kami do g\u00f3ry. Gdy rozwidni\u0142o si\u0119, powiedzieli (<span style=\"font-style: italic;\">ubowcy<\/span>): Chod\u017a. Patrz\u0119: mi\u0119dzy stodo\u0142\u0105, a domem stoi karabin maszynowy, za chlewem \u2013 \u017co\u0142nierz z automatem.<br \/>\n\u2013 Niech tylko kt\u00f3ry\u015b z nas zginie, to ty nie wr\u00f3cisz \u2013 powiedzia\u0142 do mnie szef UB. Wszed\u0142em do stodo\u0142y, zajrza\u0142em do zasieka \u2013 nie tam, gdzie oni le\u017c\u0105, ale na drugie klepisko.<br \/>\n&#8211; Nie widz\u0119 tutaj nikogo &#8211;\u00a0 g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0119, \u017ceby wszyscy s\u0142yszeli. A ten szef UB sta\u0142 za w\u0119g\u0142em i krzykn\u0105\u0142: S\u0105! Roztwieraj wierzeje! Wychodzi\u0107 ze stodo\u0142y, bo podpalimy budynki.<br \/>\nI odzywa si\u0119 &#8222;B\u0105k&#8221; dono\u015bnym g\u0142osem:<br \/>\n&#8211; Tak jest. Wychodzimy.<br \/>\nWybrykn\u0119li z tej s\u0142omy na klepisko ko\u0142o mnie. &#8222;B\u0105k&#8221; mia\u0142 dwa pistolety, a jego syn &#8222;Konar&#8221; \u017celazny automat, naboje na piersi. I biegn\u0105 za stodo\u0142\u0119. Dopiero zacz\u0119\u0142a si\u0119 strzelanina! Wyskoczy\u0142em na podw\u00f3rze i uk\u0142ad\u0142em si\u0119 w taki d\u00f3\u0142. Patrz\u0119: stodo\u0142a ju\u017c si\u0119 pali i s\u0105siada te\u017c zaczyna. &#8222;B\u0105k&#8221; z synem biegn\u0105 w kierunku olszyny. Ci z podw\u00f3rka grzej\u0105 do nich. &#8222;Konar&#8221; zachwia\u0142 si\u0119, krzyczy: Tato! Jestem ranny \u2013 i zwali\u0142 si\u0119 na ziemi\u0119. &#8222;B\u0105k&#8221; zaraz si\u0119 wr\u00f3ci\u0142, ukl\u0105k\u0142 przy g\u0142owie syna, prze\u017cegna\u0142 si\u0119, przystawi\u0142 mu pistolet do g\u0142owy i dwa razy strzeli\u0142. Tamci krzycz\u0105, \u017ceby przesta\u0142 si\u0119 bi\u0107. &#8222;B\u0105k&#8221; strzeli\u0142 sobie w g\u0142ow\u0119. B\u00f3j si\u0119 sko\u0144czy\u0142. <\/span><\/p>\n<\/div>\n<p>Sporz\u0105dzona &#8211; tu\u017c po walce &#8211; przez dr. Czes\u0142awa Jurka sekcja potwierdza samob\u00f3jstwo &#8222;B\u0105ka&#8221;, wskazuje ponadto, \u017ce Komendant by\u0142 przed \u015bmierci\u0105 postrzelony w lew\u0105 \u0142opatk\u0119. Ubowcy, co zreszt\u0105 podobnie jak u gestapowc\u00f3w, by\u0142o ich sta\u0142ym zwyczajem, zrobili po \u015bmierci zdj\u0119cia poleg\u0142ym.<\/p>\n<ul>\n<li><span style=\"font-weight: bold;\">Post Mortem<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p>W raporcie z likwidacji &#8222;B\u0105ka&#8221; i &#8222;Konara&#8221; sporz\u0105dzonym dwa dni po walce napisano, \u017ce przy poleg\u0142ych zdobyto: <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Pistolet_maszynowy_MP18\">1 automat &#8222;Bergmann&#8221;<\/a>, dziesi\u0119ciostrza\u0142owy karabin niemiecki, 2 pistolety TT, 3 granaty, 8 magazynk\u00f3w do broni automatycznej i pistolet\u00f3w, 800 szt. amunicji r\u00f3\u017cnej oraz 3 torby polowe z rozkazami &#8222;B\u0105ka&#8221;. Zatrzymano trzech &#8222;aktywnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w B\u0105ka&#8221;. Jednym z aresztowanych by\u0142 Teofil Lipka. Odsiedzia\u0142 w komunistycznych wi\u0119zieniach do \u015bmierci Stalina. Wyszed\u0142 w 1953 roku ze steranym zdrowiem. Do ko\u0144ca \u017cycia mieszka\u0142 w swojej rodzinnej wsi. Zw\u0142oki Kazimierza \u017bebrowskiego i jego syna Jerzego zosta\u0142y zabrane do \u0141om\u017cy. Nigdy, mimo pr\u00f3\u015bb, nie wydano ich rodzinie. Do dzi\u015b nie znane jest te\u017c miejsce ich poch\u00f3wku. Podobno szcz\u0105tki tych dw\u00f3ch niez\u0142omnych \u017co\u0142nierzy zosta\u0142y w\u0142o\u017cone do work\u00f3w wype\u0142nionych kamieniami i utopione w torfowisku ko\u0142o wsi <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Stare_Kupiski\">Kupiski<\/a>. Funkcjonariusze KBW i UB bior\u0105cy udzia\u0142 w ob\u0142awie we wsi M\u0119\u017cenin oraz w profanacji zw\u0142ok Kazimierza i Jerzego nigdy nie zostali os\u0105dzeni i skazani.<\/p>\n<p>\u015amier\u0107 Kazimierza i Jerzego \u017bebrowskich nie by\u0142a ko\u0144cem zbrojnego oporu na Ziemi Bia\u0142ostockiej. W ramach NZW walk\u0119 kontynuowa\u0142 sier\u017c.\/ppor. <a href=\"http:\/\/www.rp.pl\/artykul\/655855.html?print=tak\">Stanis\u0142aw Grabowski &#8222;Wiarus&#8221;<\/a> oraz ostatni z &#8222;samozwa\u0144czych&#8221; komendant\u00f3w NN o ps. &#8222;Kordian&#8221;.<br \/>\n<img src=\"resources\/Zebrowski_13.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/>\n<span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Patrol NZW sier\u017c.\/ppor. Stanis\u0142awa Grabowskiego &#8222;Wiarusa&#8221; (pierwszy z lewej), ok. 1950 r. <\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">&#8222;Wiarus&#8221; do 1952 r. by\u0142 szefem PAS w Komendzie Powiatu NZW &#8222;Mazur&#8221; Wysokie Mazowieckie<span style=\"font-size: small;\">.<\/span><\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\"> Drugi od lewej &#8211; NN &#8222;Jastrz\u0105b&#8221;, trzeci &#8211; J\u00f3zef Grabowski &#8222;Vis&#8221; &#8211; brat &#8222;Wiarusa&#8221;.<\/span><\/span><\/p>\n<p>Ppor. &#8222;Wiarus&#8221;, jeden z najd\u0142u\u017cej walcz\u0105cych z komunistami \u017co\u0142nierzy NZW, b\u0119d\u0105cy szefem powiatu Wysokie Mazowieckie krypt. &#8222;Mazur&#8221; (od pa\u017adziernika 1948 r.) oraz szefem Pogotowia Akcji Specjalnej NZW woj. bia\u0142ostockiego &#8211; nawiasem m\u00f3wi\u0105c mianowanym uprzednio przez &#8222;B\u0105ka&#8221; &#8211; zgin\u0105\u0142 w zasadzce we wsi Babino (powiat Wysokie Mazowieckie) w dniu 22 marca 1952 r. Zadenuncjowa\u0142a go agentka UB Franciszka Lenczewska nosz\u0105ca kryptonim &#8222;Ewa&#8221;.<br \/>\nWraz z dwoma swoimi \u017co\u0142nierzami poleg\u0142 w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 WUBP Bia\u0142ystok oraz 2. Brygady KBW. Partyzanci nie mieli \u017cadnych szans, jednak gdy zorientowali si\u0119, \u017ce s\u0105 otoczeni, podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 przebicia si\u0119 przez kordon ob\u0142awy. W wyniku p\u00f3\u0142godzinnej wymiany ognia wszyscy trzej zgin\u0119li. Opr\u00f3cz Stanis\u0142awa Grabowskiego &#8222;Wiarusa&#8221; polegli r\u00f3wnie\u017c: Lucjan Zalewski &#8222;\u017bbik&#8221; oraz Edward W\u0105do\u0142owski &#8222;Humor&#8221;.<br \/>\nPozosta\u0142o\u015bci oddzia\u0142u &#8222;Wiarusa&#8221;, nad kt\u00f3rymi obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo chor. Kazimierz Wieczorkiewicz &#8222;Ordon&#8221;, zosta\u0142y rozbite przez komunist\u00f3w do ko\u0144ca 1952 roku.<\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-weight: bold;\"><span style=\"font-style: italic;\">Micha\u0142 Wo\u0142\u0142ejko<\/span>*<\/span><\/div>\n<p><span style=\"font-weight: bold;\">\u00a0<\/span><\/p>\n<div style=\"text-align: right;\"><span style=\"font-size: small;\">* Micha\u0142 Wo\u0142\u0142ejko jest historykiem, doktorantem na <a href=\"http:\/\/www.uksw.edu.pl\/\">UKSW<\/a>.<br \/>\nDzi\u0119kuj\u0119 bardzo autorowi za udost\u0119pnienie tekstu do publikacji.<\/span><\/div>\n<p><span style=\"font-size: small;\"><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=391\"><span style=\"font-weight: bold;\">Ostatni komendant NZW &#8211; cz\u0119\u015b\u0107 1\/2&gt;<\/span><\/a><br \/>\n<a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div style=\"text-align: ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/392"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=392"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/392\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1683,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/392\/revisions\/1683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}