{"id":362,"date":"2012-04-26T12:05:06","date_gmt":"2012-04-26T10:05:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/04\/26\/krotka-opowiesc-o-rekach-katow\/"},"modified":"2012-04-26T12:05:06","modified_gmt":"2012-04-26T10:05:06","slug":"krotka-opowiesc-o-rekach-katow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=362","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka opowie\u015b\u0107 o r\u0119kach kat\u00f3w…"},"content":{"rendered":"
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/font>
[wyb\u00f3r zdj\u0119\u0107 – autor strony]<\/p>\n

<\/font>O R\u0118KACH KAT\u00d3W I DYGRESYJNIE O FOTOGRAFII HISTORYCZNEJ<\/span><\/font><\/p>\n

Dow\u00f3dca organizacji warszawskich Sztyletnik\u00f3w<\/span><\/a> walczy\u0142 do ko\u0144ca. 17 lutego 1865 roku pod szubienic\u0105 ustawion\u0105 na stokach warszawskiej Cytadeli<\/a> stan\u0105\u0142 Emanuel Szafarczyk<\/a>. Liczy\u0142 sobie wtedy 30 wiosen. U\u017cywa\u0142 pseudonimu <\/span>Kami\u0144ski<\/span>.<\/span><\/p>\n

By\u0142 ostatnim dow\u00f3dc\u0105 warszawskiej organizacji Sztyletnik\u00f3w<\/span><\/a>, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a w latach 1862-1864. Historycy oceniaj\u0105, \u017ce przez jej szeregi przewin\u0119\u0142o si\u0119 \u0142\u0105cznie oko\u0142o dwustu cz\u0142onk\u00f3w, przy czym w sk\u0142ad grupy wykonuj\u0105cej wyroki \u015bmierci wchodzi\u0142o jednocze\u015bnie nie wi\u0119cej ni\u017c trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 os\u00f3b. Celem\u00a0 podejmowanych przez nich akcji likwidacyjnych byli carscy urz\u0119dnicy i szpicle, a poczynaj\u0105c od 1863 r. tak\u017ce zdrajcy sprawy Powstania Styczniowego<\/a>.
\"\"
Ignacy Chmiele\u0144ski<\/a>, tw\u00f3rca Oddzia\u0142u V \u017bandarmerii Narodowej tzw. sztyletnik\u00f3w<\/a>. Od 19 wrze\u015bnia 1863 r. Szef Rz\u0105du Narodowego i naczelnik wojskowy miasta sto\u0142ecznego Warszawy.<\/span><\/font><\/p>\n

Po raz pierwszy warszawscy sztyletnicy<\/span> zaatakowali w listopadzie 1862 r. Ich ofiar\u0105 pad\u0142 w\u00f3wczas Pawe\u0142 Felkner<\/a>, pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 szefa kancelarii tajnej w zarz\u0105dzie oberpolicmajstra Warszawy. W okresie Powstania Styczniowego organizacja kierowana przez Szafarczyka przeprowadzi\u0142a nie mniej ni\u017c 25 likwidacji, ponadto w jej akcjach rany odnios\u0142o kilku wysokich rang\u0105 rosyjskich urz\u0119dnik\u00f3w i wojskowych w tym genera\u0142 Fiodor Trepow<\/a> – policmajster Kr\u00f3lestwa Polskiego w latach 1863-1866 i major Wasyl von Rothkirch<\/a> – wicedyrektor Kancelarii Specjalnej do spraw Stanu Wojennego. <\/p>\n

Szafarczyk sam nie wykonywa\u0142 wyrok\u00f3w. Nie m\u00f3g\u0142, mia\u0142 niesprawn\u0105 praw\u0105 r\u0119k\u0119. By\u0142 jednak organizatorem wi\u0119kszo\u015bci akcji swych podkomendnych, a tak\u017ce m\u00f3zgiem i sercem organizacji. Wpad\u0142 w r\u0119ce carskiej policji dopiero we wrze\u015bniu 1864 r., ju\u017c po upadku Powstania Styczniowego. Zosta\u0142 zdradzony przez swego koleg\u0119 przekupionego koncesj\u0105 na prowadzenie szynku. W chwili aresztowania Szafarczyka nie \u017cy\u0142 ju\u017c ostatni przyw\u00f3dca powsta\u0144czego zrywu ze stycznia 1863 r., Romuald Traugutt<\/a>, stracony w publicznej egzekucji na stokach Cytadeli 5 sierpnia 1864 r. Wraz z Trauguttem powieszono czterech innych cz\u0142onk\u00f3w podziemnego Rz\u0105du Narodowego<\/a>. Egzekucja Traugutta i towarzyszy zgromadzi\u0142a oko\u0142o 30-tysi\u0119czny t\u0142um mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy, manifestuj\u0105cy w tej tragicznej chwili wsp\u00f3\u0142czucie dla traconych i przywi\u0105zanie do sprawy wolno\u015bci. Ludzie kl\u0119czeli, modlili si\u0119, \u015bpiewano hymn \u015awi\u0119ty Bo\u017ce, \u015awi\u0119ty mocny<\/span>. Gdy dope\u0142nia\u0142 si\u0119 los Szafarczyka, t\u0142um\u00f3w wok\u00f3\u0142 nie by\u0142o. Obok niego sta\u0142 Aleksander Waszkowski<\/a>, ostatni naczelnik Warszawy z okresu Powstania Styczniowego. Ten sam, kt\u00f3ry kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, nazajutrz po straceniu Traugutta i towarzyszy, wyda\u0142 odezw\u0119, rozkolportowan\u0105 w nak\u0142adzie kilkuset egzemplarzy po Warszawie, w kt\u00f3rej napisa\u0142:<\/p>\n

Zostali zamordowani za to, \u017ce (…) ukochali nad \u017cycie Ojczyzn\u0119. Po\u015br\u00f3d niezliczonych niebezpiecze\u0144stw (…) walczyli oni niezmordowanie o wolno\u015b\u0107 (…) ojczystej ziemi, po\u015bwi\u0119cali dla niej wszystko i w ko\u0144cu dali \u017cycie na \u015bwiadectwo \u015bwi\u0119to\u015bci sprawy Narodu.<\/font><\/div>\n

Na niego tak\u017ce czeka\u0142a szubienica.<\/p>\n

\"\"
Aleksander Waszkowski, w grudniu 1863 r. mianowany przez R. Traugutta powsta\u0144czym naczelnikiem Warszawy. Po aresztowaniu Traugutta faktycznie dowodzi\u0142 niedobitkami powsta\u0144czymi, aresztowany w grudniu 1864 r. i stracony 17 lutego 1865 r. na stokach Cytadeli Warszawskiej.<\/span><\/font><\/p>\n

Nie wiem po\u015br\u00f3d ilu wsp\u00f3\u0142czuj\u0105cych \u015bwiadk\u00f3w przysz\u0142o Szafarczykowi i Waszkowskiemu dawa\u0107 \u017cycie na \u015bwiadectwo \u015bwi\u0119to\u015bci sprawy Narodu<\/span>, ale nie by\u0142o ich wielu. Na miejscu ka\u017ani na pewno towarzyszy\u0142 im niezawodny w takich sytuacjach kat i carscy \u017co\u0142nierze – rutyniarze w organizacji rytua\u0142u \u015bmierci przez powieszenie, zapewne nieco nim znudzeni i w \u017cadnym razie nie przej\u0119ci losem skazanych. By\u0142a r\u00f3wnie\u017c prasa, o czym za chwil\u0119.<\/p>\n

Ponury, tak\u017ce przez swoj\u0105 przewidywalno\u015b\u0107, ceremonia\u0142 egzekucji zosta\u0142 w pewnej chwili zak\u0142\u00f3cony przez Szafarczyka. Dow\u00f3dca warszawskich Sztyletnik\u00f3w<\/span> walczy\u0142 do ko\u0144ca. Gdy zak\u0142adano mu sznur na szyj\u0119, ugryz\u0142 kata w r\u0119k\u0119. Jedna z gazet odnotowa\u0142a to zdarzenie, maluj\u0105c\u00a0 przy tej okazji obraz\u00a0 Szafarczyka jako potwora, kt\u00f3ry k\u0105sa\u0142 do ostatnich chwil \u017cycia. Poza tym\u00a0 wszystko odby\u0142o si\u0119\u00a0 planowo i w my\u015bl procedury. Skazani zawi\u015bli na szubienicy, nast\u0119pnie ich zw\u0142oki zosta\u0142y pogrzebane w nieznanym do dzisiaj miejscu. <\/p>\n

Egzekucja Szafarczyka<\/a> i Waszkowskiego<\/a> by\u0142a ostatni\u0105 publiczn\u0105 egzekucj\u0105 wykonan\u0105\u00a0 w Warszawie na powsta\u0144cach styczniowych. Ich \u015bmier\u0107 nie sta\u0142a si\u0119 tematem \u017cadnej podziemnej odezwy. Po prostu wtedy nie by\u0142o ju\u017c nikogo, kto m\u00f3g\u0142by takow\u0105 wyda\u0107. Szafarczyk i Waszkowski odeszli jako jedni z ostatnich aktywnych, na tamtym etapie dziej\u00f3w Ojczyzny, \u017co\u0142nierzy sprawy wolno\u015bci. Wolno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w my\u015bl ich plan\u00f3w, mia\u0142 przynie\u015b\u0107 powsta\u0144czy zryw ze stycznia 1863 r., a kt\u00f3ra przysz\u0142a, niestety na kr\u00f3tko, dopiero kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, w listopadzie 1918 r., wraz z pierwszowojenn\u0105 kl\u0119sk\u0105 trzech pa\u0144stw zaborczych.<\/p>\n