{"id":344,"date":"2012-08-22T11:42:34","date_gmt":"2012-08-22T09:42:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/08\/22\/z-zeszytow-historycznych-win-u-5\/"},"modified":"2012-08-22T11:42:34","modified_gmt":"2012-08-22T09:42:34","slug":"z-zeszytow-historycznych-win-u-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=344","title":{"rendered":"Z Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u… (5)"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div>\n
Wraz z ukazaniem si\u0119 kolejnego numeru periodyku "Zeszyty Historyczne WiN-u" nr 35, rok XXI, czerwiec 2012<\/a>,
\n zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w
\nautorstwa historyka, autora strony "\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci – Zapomniani Bohaterowie"<\/a> – Grzegorza Makusa (prosz\u0119 wybaczy\u0107 t\u0119 odrobin\u0119 autopromocji<\/i>),
\npo\u015bwi\u0119conego dzia\u0142aniom operacyjnym PUBP we W\u0142odawie przeciwko polskiemu podziemiu niepodleg\u0142o\u015bciowemu w latach 1944-1947<\/font>.
<\/font><\/p>\n
\n
Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 35\/2012<\/span><\/font><\/a><\/p>\n
Grzegorz Makus
Dzia\u0142ania operacyjne Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we W\u0142odawie wobec polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego w latach 1944–1947<\/i><\/u><\/b><\/font><\/p>\n

Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego we W\u0142odawie by\u0142 jedn\u0105 z wielu plac\u00f3wek komunistycznego aparatu bezpiecze\u0144stwa rozsianych po ca\u0142ej Polsce i jak one wszystkie, by\u0142 jednocze\u015bnie g\u0142\u00f3wnym filarem, na kt\u00f3rym opiera\u0142 si\u0119 proces zniewalania i terroryzowania polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa przez aparat represji1<\/sup><\/font><\/b>. <\/b><\/p>\n

Jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 „powiat\u00f3wek” w woj. lubelskim, PUBP we W\u0142odawie rozpocz\u0105\u0142 funkcjonowanie – jako Wydzia\u0142 Bezpiecze\u0144stwa przy PRN – ju\u017c w sierpniu 1944 r. Organizowa\u0142 si\u0119 on w skomplikowanych warunkach narodowo\u015bciowych, w kt\u00f3rych po wkroczeniu Sowiet\u00f3w, mentalno\u015b\u0107 i postawy polityczne ludno\u015bci ukrai\u0144skiej, licznie zamieszkuj\u0105cej powiat w\u0142odawski, zosta\u0142y zdominowane przez ideologi\u0119 komunistyczn\u0105, czemu niew\u0105tpliwie sprzyja\u0142a \u00f3wczesna z\u0142o\u017cona sytuacja socjalna, ekonomiczna i etniczna. Wp\u0142yn\u0119\u0142o to na fakt, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 pracownik\u00f3w rzeczonej instytucji stanowili w\u0142a\u015bnie Ukrai\u0144cy. Wed\u0142ug danych z 1 II 1946 r. w PUBP W\u0142odawa na 62 pracownik\u00f3w a\u017c 18 by\u0142o narodowo\u015bci ukrai\u0144skiej, co stanowi\u0142o najwy\u017cszy odsetek w ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie lubelskim2<\/sup><\/b><\/font>. Na siedzib\u0119 PUBP wybrano budynek przy Al. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego 53, kt\u00f3ry w II RP zajmowali urz\u0119dnicy skarbowi, a w czasie II wojny \u015bwiatowej mie\u015bci\u0142 si\u0119 w nim posterunek policji granicznej – Grenzpolizeiposten3<\/b><\/sup><\/font>. By\u0142 to pi\u0119trowy gmach, w kt\u00f3rego piwnicy znajdowa\u0142 si\u0119 areszt, na g\u00f3rze pomieszczenia biurowe. Ulokowany by\u0142 naprzeciwko placu sportowego, obok znajdowa\u0142 si\u0119 niewielki kort tenisowy4<\/b><\/sup><\/font>, za\u015b\u00a0 z ty\u0142u w kierunku p\u00f3\u0142nocno-zachodnim, w odleg\u0142o\u015bci 200-300 metr\u00f3w, kirkut – cmentarz \u017cydowski (obecnie park miejski), kt\u00f3ry funkcjonariusze UB w latach 40. i 50. cz\u0119sto wykorzystywali jako miejsce egzekucji lub grzebania cia\u0142 swoich ofiar, pomordowanych podczas operacji w terenie5<\/sup><\/b><\/font>. Po 1956 r. w budynku tym mia\u0142y swoj\u0105 siedzib\u0119 Prokuratura i Komenda Powiatowa MO6<\/sup><\/b><\/font>, przy kt\u00f3rej funkcjonowa\u0142 referat do spraw bezpiecze\u0144stwa (od 1967 r. – referat ds. SB)7<\/sup><\/b><\/font>. Komenda Powiatowa, obecnie ju\u017c Policji, zajmuje ten budynek do dnia dzisiejszego.
\"\"<\/a>
Budynek,
\n w kt\u00f3rym od sierpnia 1944 r. mie\u015bci\u0142 si\u0119 Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa
\nPublicznego we W\u0142odawie. Zdj\u0119cie pochodzi z lat 80-tych, gdy mia\u0142y tam
\nsiedzib\u0119 S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa i\u00a0 Komenda Powiatowa Milicji
\nObywatelskiej. <\/span><\/font>[kliknij w zdj\u0119cie aby powi\u0119kszy\u0107].<\/span><\/font> <\/p>\n

<\/span><\/font>W\u0142odawski PUBP by\u0142 pod wzgl\u0119dem obsady stanowiska kierowniczego jednym z najbardziej stabilnych w ca\u0142ym wojew\u00f3dztwie lubelskim. Od 14 IX 1944 r. kierownikiem tymczasowym by\u0142 W\u0142odzimierz Kaliszczuk8<\/sup><\/b><\/font>. 1 VI 1945 r. zosta\u0142 oficjalnie zatwierdzony i funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do 15 XI 1945 r. Jego zast\u0119pc\u0105, a jednocze\u015bnie kierownikiem kontrwywiadu, by\u0142 do 12 I 1945 r. Bronis\u0142aw Paj\u0105czkowski9<\/sup><\/b><\/font>, kt\u00f3ry zosta\u0142 nast\u0119pnie kierownikiem grupy operacyjnej w powiecie Ko\u0144skie (woj. kieleckie). Po nim obowi\u0105zki kierownika Powiatowej Sekcji Kontrwywiadu PUBP we W\u0142odawie przej\u0105\u0142 Jan Jurkowski10<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

W latach 1944-1947 szczeg\u00f3lne miejsce w\u015br\u00f3d wielu innych zada\u0144 postawionych przed funkcjonariuszami UBP zajmowa\u0142a walka z polskim podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym oraz, w zale\u017cno\u015bci od narodowo\u015bciowej specyfiki terenu, podziemiem ukrai\u0144skim. Pomimo \u017ce propaganda komunistyczna twierdzi\u0142a, i\u017c podstawowym zadaniem resortu jest likwidacja wszelkiego rodzaju agentury, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w i kolaborant\u00f3w hitlerowskich, funkcjonariusze bezpieki od pierwszych dni znali prawdziwe priorytety11<\/sup><\/b><\/font>. Do og\u0142oszenia ustawy amnestyjnej z 22 II 1947 r. oraz b\u0119d\u0105cego jej efektem „roz\u0142adowania” las\u00f3w i ujawnienia si\u0119 struktur podziemnych, by\u0142a to przede wszystkim ca\u0142kowita likwidacja zbrojnego oporu przeciwko w\u0142adzy komunist\u00f3w, czemu s\u0142u\u017cy\u0107 mia\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 operacyjnych i agenturalnych podejmowanych przez UBP\u00a0 w omawianym okresie.<\/p>\n

* * *<\/b><\/font><\/div>\n

W powiecie w\u0142odawskim do\u015b\u0107 wcze\u015bnie, bo ju\u017c od pocz\u0105tku 1944 r., Sowieci wspierani przez polskich komunist\u00f3w rozpocz\u0119li rozpracowywanie i likwidacj\u0119 cz\u0142onk\u00f3w podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, kt\u00f3rzy mogliby w przysz\u0142o\u015bci stanowi\u0107 zarzewie oporu przeciwko ich panowaniu. 23 II 1944 r. we wsi Za\u0142ucze Stare (gm. Wola Wereszczy\u0144ska) sowieccy partyzanci pod dow\u00f3dztwem Wo\u0142odimira Mojsenko ps. „Wo\u0142odia” ze zgrupowania p\u0142k. Iwana Banowa „Czornego”12<\/sup><\/b><\/font> zamordowali komendanta Obwodu AK W\u0142odawa kpt. J\u00f3zefa Millerta „S\u0119pa”<\/a>, jego adiutanta ppor. rez. J\u00f3zefa Majewskiego „Jotem” i \u017co\u0142nierza ochrony st. strzelca J\u00f3zefa Pasonia „S\u0142owika”13<\/sup><\/b><\/font>.
Dnia 3 III 1944 r. zosta\u0142 zabity na terenie las\u00f3w parczewskich ppor. Dominik Bolesta „Abisy\u0144czyk”, kt\u00f3ry pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kwatermistrza Obwodu AK W\u0142odawa. Prawdopodobnie zosta\u0142 rozstrzelany na terenie wsi B\u00f3jki przez partyzantk\u0119 sowieck\u0105, r\u00f3wnie\u017c ze zgrupowania p\u0142k. Banowa14<\/sup><\/b><\/font>. 12 III 1944 r., \u017co\u0142nierze Obwodu AK W\u0142odawa z 7 pp Leg. I komp. por. Ludwika Pa\u0142ysa „Ludwika” z oddzia\u0142u „Nadbu\u017canka” zostali zaatakowani w Za\u0142uczu Starym przez Korpus Lenkina 1 Ukrai\u0144skiej Dywizji Partyzanckiej Sidora Kowpaka. W starciu poleg\u0142o siedmiu partyzant\u00f3w AK15<\/sup><\/b><\/font>.
Na pocz\u0105tku czerwca, gdy po ci\u0119\u017ckich walkach\u00a0 na Wo\u0142yniu i wyj\u015bciu z okr\u0105\u017cenia, przeprawi\u0142a si\u0119 przez Bug w okolicach W\u0142odawy ok. 3-tysi\u0119czna 27. Wo\u0142y\u0144ska Dywizja Piechoty AK, rozk\u0142adaj\u0105c si\u0119 na odpoczynek w lasach powiat\u00f3w w\u0142odawskiego, lubartowskiego i che\u0142mskiego, zapa\u0142 czerwonej partyzantki na jaki\u015b czas uleg\u0142 ostudzeniu16<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

Mimo tych wszystkich dzia\u0142a\u0144, jasno pokazuj\u0105cych zamiary „wyzwolicieli”, \u017co\u0142nierze w\u0142odawskiego Obwodu AK podejmowali wsp\u00f3lnie z Sowietami akcje przeciwko wycofuj\u0105cym si\u0119 Niemcom i pr\u00f3bowali traktowa\u0107 wkraczaj\u0105c\u0105 na te tereny Armi\u0119 Czerwon\u0105 jako „sojusznika naszych sojusznik\u00f3w”17<\/sup><\/b><\/font>. Niestety, taka postawa u\u0142atwi\u0142a grupom wywiadowczym partyzantki sowieckiej i wspieraj\u0105cym j\u0105 oddzia\u0142om Armii Ludowej do\u015b\u0107 dobre rozpoznanie kto jest kim w strukturach miejscowej AK. Dzi\u0119ki temu niemal natychmiast po wkroczeniu na teren powiatu w\u0142odawskiego NKWD i sowiecki kontrwywiad wojskowy „Smiersz”, przy wydatnej wsp\u00f3\u0142pracy funkcjonariuszy polskiego UBP, rozpocz\u0119\u0142y aresztowania \u017co\u0142nierzy podleg\u0142ych Rz\u0105dowi RP w Londynie. <\/p>\n

Kierownik PUBP we W\u0142odawie w meldunku z 10 X 1944 r. skierowanym do WUBP w Lublinie donosi\u0142, \u017ce nasza instytucja<\/i> […] ma wci\u0105gni\u0119tych na list\u0119 pod obserwacj\u0105 83 osoby, z czego propagandyst\u00f3w AK – 35, S.D. – 33 i ukrai\u0144skich nacjonalist\u00f3w – 19<\/i>18<\/sup><\/b><\/font>, a w raporcie z 31 X 1944 r. informowa\u0142, \u017ce przekazuje 19 aresztowanych wraz z aktami oskar\u017cenia, protoko\u0142ami osobistej rewizji i ich rzeczami. W\u015br\u00f3d aresztowanych by\u0142o 13 \u017co\u0142nierzy AK, dw\u00f3ch dziedzic\u00f3w, dw\u00f3ch wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w niemieckich (volksdeutsche)19<\/sup><\/b><\/font>.
Z kolei zast\u0119pca kierownika PUBP Bronis\u0142aw Paj\u0105czkowski w raporcie skierowanym r\u00f3wnie\u017c do WUBP w Lublinie pisa\u0142, \u017ce od dnia 21 do 31 X 1944 r. pod kontrol\u0105 Bezpiecze\u0144stwa, by\u0142o aresztowanych 50 os\u00f3b, z tego 39 os\u00f3b za przynale\u017cno\u015b\u0107 do AK<\/i>20<\/sup><\/b><\/font>. Reszta os\u00f3b zosta\u0142a zatrzymana, jak podawano w raporcie, za przechowywanie broni (siedem os\u00f3b), za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami (dwie osoby), jako obszarnicy (dwie osoby).
\"\"
Por. W\u0142odzimierz Kaliszczuk, w latach 1944-1945
\nkierownik PUBP we W\u0142odawie.<\/p>\n

<\/font>Koronnym przyk\u0142adem g\u0142\u0119bokiej infiltracji przez komunist\u00f3w struktur niepodleg\u0142o\u015bciowego podziemia w powiecie w\u0142odawskim jest niew\u0105tpliwie, zachowane w zasobach archiwalnych IPN, pismo z 22 III 1945 r. \u00f3wczesnego kierownika Sekcji \u015aledczej WUBP w Lublinie Adama Humera21<\/sup><\/b><\/font> do kierownika PUBP we W\u0142odawie W\u0142odzimierza Kaliszczuka, w kt\u00f3rym poleca on dokona\u0107 wywiadu i aresztowa\u0107 ni\u017cej wymienione osoby a nast\u0119pnie przekaza\u0107 do Woj<\/i>[ew\u00f3dzkiego] Urz<\/i>[\u0119du] Bezp<\/i>[iecze\u0144stwa] Publ<\/i>[icznego] w Lublinie<\/i>, po czym nast\u0119puje lista nazwisk, pseudonim\u00f3w i rysopis\u00f3w 43 \u017co\u0142nierzy w\u0142odawskiego Obwodu AK, na czele z najwy\u017csz\u0105 kadr\u0105 dow\u00f3dcz\u0105. Nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tak szczeg\u00f3\u0142owych informacji mogli dostarczy\u0107 przede wszystkim przedstawiciele lokalnych struktur komunistycznych, w tym Armii Ludowej, doskonale zorientowani w znanym sobie od lat \u015brodowisku lokalnym, kt\u00f3re rozpracowywali od d\u0142u\u017cszego ju\u017c czasu22<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

Wraz ze wzrostem liczby aresztowanych zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 problemy z prowadzeniem \u015bledztw. Odstawiaj\u0105c 6 XI 1944 r. 16 aresztant\u00f3w do WUBP w Lublinie kierownik w\u0142odawskiego PUBP prosi\u0142 w za\u0142\u0105czonym pi\u015bmie prze\u0142o\u017conych o przekazanie obszernych instrukcji w sprawie prowadzenia \u015bledztw i areszt\u00f3w, z powodu braku na naszym terenie prokuratora, kt\u00f3ry by m\u00f3g\u0142 wydawa\u0107 wszelkie formalno\u015bci na przeprowadzenie aresztowa\u0144. <\/i>[…] Poszczeg\u00f3lne \u015bledztwa prowadzi\u0107 w\u0142odawski aparat Bezp<\/i>[iecze\u0144stwa] Publ<\/i>[icznego] nie jest w sile <\/i>[w stanie]23<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n
Zestawienie aresztowa\u0144 przeprowadzonych przez wszystkie Urz\u0119dy Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w wojew\u00f3dztwie lubelskim do dnia 31 XII 1944 roku.<\/i><\/font><\/div>\n

<\/div>\n

Mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce k\u0142opoty w\u0142odawskiego PUBP nie by\u0142y wyj\u0105tkiem, poniewa\u017c ju\u017c 14 XI 1944 r. kierownik WUBP w Lublinie mjr Stanis\u0142aw Szot24<\/sup><\/b><\/font> wyda\u0142 \u015bci\u015ble tajny rozkaz skierowany do kierownik\u00f3w powiatowych UBP, kt\u00f3ry obna\u017ca\u0142 g\u0142\u00f3wny cel komunist\u00f3w, jakim by\u0142a bezpardonowa likwidacja ca\u0142ego podziemia. Jako \u017ce rozkaz by\u0142 \u015bci\u015ble tajny nie pr\u00f3bowano w nim zachowywa\u0107 pozor\u00f3w praworz\u0105dno\u015bci. Pokazywa\u0142 ca\u0142\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 metod jakimi si\u0119 miano w tej walce pos\u0142ugiwa\u0107 oraz skal\u0119 uzale\u017cnienia polskiego aparatu represji od sowieckich mocodawc\u00f3w. Mjr Szot rozkazywa\u0142:
<\/font><\/font><\/p>\n

Aresztowanych cz\u0142onk\u00f3w AK, NSZ i OUN za dzia\u0142alno\u015b\u0107 przeciw PKWN i Armii Czerwonej, a kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w nie mog\u0105 by\u0107 s\u0105dzeni, nale\u017cy za okazaniem niniejszego rozkazu wyda\u0107 przedstawicielowi Armii Czerwonej. Ile i kogo konkretnie z aresztowanych wyda\u0107 nale\u017cy uzgodni\u0107 na miejscu z przedstawicielem Armii Czerwonej. Na wszystkich przekazanych nale\u017cy zachowa\u0107 u siebie akta sprawy (odpisy), a dok\u0142adn\u0105 list\u0119 przekazanych przys\u0142a\u0107 do Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Lublinie<\/font><\/font>25<\/sup><\/b>.<\/font><\/font><\/p><\/blockquote>\n

Rozkaz ten by\u0142 jedynie formalnym usankcjonowaniem dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re praktycznie ju\u017c wcze\u015bniej by\u0142y prowadzone w terenie. Dwa tygodnie przed jego wydaniem, 29 X 1944 r. z aresztu w\u0142odawskiego PUBP 13 os\u00f3b zabra\u0142a grupa operacyjna pp\u0142k. Michaj\u0142owa, kt\u00f3ra operowa\u0142a na terenie powiatu w\u0142odawskiego. By\u0142 to najprawdopodobniej oddzia\u0142 wchodz\u0105cy w sk\u0142ad 64 Zbiorczej Dywizji NKWD, prowadz\u0105cej dzia\u0142ania przeciwko oddzia\u0142om partyzanckim i ludno\u015bci cywilnej26<\/sup><\/b><\/font>.<\/div>\n

Dnia 21 XI 1944 r. pododdzia\u0142y tej dywizji wspomagane przez funkcjonariuszy PUBP we W\u0142odawie rozbi\u0142y we wsi Czarny Las (gm. Ludwin) oddzia\u0142 partyzancki dowodzony przez komendanta Obwodu AK W\u0142odawa ppor. Boles\u0142awa Flisiuka „Jarem\u0119”. W meldunku majora gwardii Mastiukina z dnia 21 XI 1944 roku mo\u017cemy m.in. przeczyta\u0107:<\/p>\n

Dzisiaj tj. 21.11.1944 roku przyby\u0142 agent bezpiecze\u0144stwa publicznego z powiatu w\u0142odawskiego i poinformowa\u0142, \u017ce we wsi Czarny Las, gmina Ludwin\u00f3w [Ludwin], powiat W\u0142odawa, ukrywa si\u0119 dow\u00f3dca 22 pu\u0142ku piechoty AK, major „Jarema” (Flisiuk Boles\u0142aw) ze swoim sztabem, zast\u0119pc\u0105 kapitanem „Aleksandrem”, „Po\u017cog\u0105” i innymi cz\u0142onkami AK, razem 70 ludzi. Uzbrojeni s\u0105 w 15 lekkich karabin\u00f3w maszynowych, pozosta\u0142a bro\u0144 to: pistolety maszynowe PPSz i angielskie STEN27<\/sup><\/b>.<\/font><\/p><\/blockquote>\n

W wyniku ob\u0142awy 120 osobowego oddzia\u0142u NKWD, z grupy „Jaremy” zgin\u0119\u0142o 7\u00a0 ludzi, a 27 zosta\u0142o aresztowanych, m.in. zast\u0119pca dow\u00f3dcy Witold Drozdowski ps. „Aleksander”. Cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142u zdo\u0142a\u0142a si\u0119 przebi\u0107 i uj\u015b\u0107 po\u015bcigowi, jednak po tej walce nast\u0105pi\u0142o rozwi\u0105zanie oddzia\u0142u, \u017co\u0142nierze przeszli do g\u0142\u0119bszej konspiracji, pr\u00f3buj\u0105c unikn\u0105\u0107 aresztowania, w razie potrzeby podejmuj\u0105c dzia\u0142ania samoobronne28<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

W okresie od sierpnia 1944 do stycznia 1945 r., mimo nasilaj\u0105cych si\u0119 aresztowa\u0144 i pacyfikacji powiatu w\u0142odawskiego, struktury AK zosta\u0142y cz\u0119\u015bciowo zachowane. Do ko\u0144ca 1944 r. dzia\u0142a\u0142a Komenda Obwodu AK W\u0142odawa, na czele kt\u00f3rego stali ppor. Boles\u0142aw Flisiuk „Jarema”29<\/sup><\/b><\/font> i jego zast\u0119pca ppor. Bronis\u0142aw Armaci\u0144ski „Tajfun”30<\/sup><\/b><\/font>, kt\u00f3rzy starali si\u0119 m.in. kontrolowa\u0107 dzia\u0142aj\u0105ce w terenie oddzia\u0142y partyzanckie.
Oddzia\u0142 ppor. B. Flisiuka „Jaremy” nie by\u0142 jedyn\u0105 grup\u0105 partyzanck\u0105 na tym terenie, wi\u0119c resort mia\u0142 nadal pe\u0142ne r\u0119ce roboty. W sprawozdaniu kierownika PUBP we W\u0142odawie ppor. Kaliszczuka na temat sytuacji politycznej od 1-go do 20-go XII 1944 r. mo\u017cemy przeczyta\u0107:<\/p>\n

Przez konspiracyjne organizacje opanowane s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce gminy: Wola Wereszczy\u0144ska, wsie tej gminy: Za\u0142ucze Stare, Za\u0142ucze Nowe, Wereszczyn, Michelsdorf, Urszulin, Grabniak, Wyci\u0119cin, Zawad\u00f3wka. Gmina U\u015bcim\u00f3w: Krasne, Zag\u0142\u0119bocze, Piaseczno. Gmina Ty\u015bmienica: Burad\u00f3w, Makoszka, Pohulanka, Laski, Plebania-Wola. Przyw\u00f3dcy ich s\u0105 znani jak: „Jarema”, „Przybysz”31<\/sup><\/b><\/font>, „Mars”32<\/sup><\/b><\/font> i Urban33<\/sup><\/b><\/font>.34<\/sup><\/b><\/font><\/font><\/p><\/blockquote>\n

Sowieci wspomagani operacyjnie przez w\u0142odawski UBP zadali podziemiu niepodleg\u0142o\u015bciowemu powa\u017cny cios, cho\u0107 zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce nie rozbili jego struktur ca\u0142kowicie. Jednak tylko w okresie od wrze\u015bnia 1944 do ko\u0144ca grudnia 1944 r. PUBP we W\u0142odawie aresztowa\u0142 264 osoby, w wi\u0119kszo\u015bci zwi\u0105zane z konspiracj\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. W protokole z odprawy powiatowych kierownik\u00f3w urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w WUBP w Lublinie z 6 I 1945 r.35<\/sup><\/b><\/font> czytamy m.in. <\/p>\n

Ostatnio zosta\u0142a przeprowadzona w powiecie [w\u0142odawskim] akcja na wielka skal\u0119, kt\u00f3ra da\u0142a wyniki dodatnie. Aresztowano m.in. komendanta obwodu AK kpt. „Marsa”36<\/sup><\/b><\/font>.<\/font><\/p><\/blockquote>\n

W okresie od 10 do 20 II 1945 r. w\u0142odawski PUBP odnotowa\u0142 kolejne sukcesy. Agentura wykry\u0142a na terenie powiatu grup\u0119 AK sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z 17 ludzi, dowodzon\u0105 przez J\u00f3zefa Struga „Wilka”, „Ordona”37<\/sup><\/b><\/font>, zast\u0119pc\u0119 komendanta plac\u00f3wki AK w Za\u0142uczu Starym. Podczas przeprowadzonych dzia\u0142a\u0144 funkcjonariusze UB zatrzymali dw\u00f3ch partyzant\u00f3w i zlikwidowali magazyn broni: 1 rkm, 5 PPSz, 15 kbk38<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n

\n\"\"<\/div>\n

\u017bo\u0142nierze oddzia\u0142u partyzanckiego Armii Krajowej Obwodu W\u0142odawa por. Konstantego Piotrowskiego ps. „Zag\u0142oba”.<\/i><\/font><\/p>\n

Dnia 2 III 1945 r. z II batalionu 28. pp 9 Dywizji WP stacjonuj\u0105cego w Radzyniu Podlaskim zdezerterowa\u0142o 380 \u017co\u0142nierzy. Cztery dni p\u00f3\u017aniej funkcjonariusze w\u0142odawskiego PUBP zauwa\u017cyli ich w rejonie wsi Do\u0142hobrody nad Bugiem (pow. W\u0142odawa). Natychmiast wys\u0142ano za nimi w po\u015bcigu 150 \u017co\u0142nierzy NKWD, dwa samochody pancerne, dwa transportery opancerzone oraz 300 \u017co\u0142nierzy WP stacjonuj\u0105cych we W\u0142odawie. Ok. 18.00 dosz\u0142o do d\u0142ugotrwa\u0142ej walki, kt\u00f3ra nie da\u0142a rozstrzygni\u0119cia, a dezerterzy wycofali si\u0119. Przerywany walkami po\u015bcig trwa\u0142 do 8 marca, kiedy to wy\u0142apano w okolicach Ha\u0144ska (pow. W\u0142odawa) wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 uciekinier\u00f3w. Ok. 100 \u017co\u0142nierzom uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107 w okolicznych lasach. Pr\u00f3buj\u0105c unikn\u0105\u0107 trwaj\u0105cego po\u015bcigu spora cz\u0119\u015b\u0107 z nich zasili\u0142a lokalne oddzia\u0142y partyzanckie39<\/sup><\/b><\/font>. […].<\/b><\/p>\n