{"id":327,"date":"2012-11-06T13:18:31","date_gmt":"2012-11-06T12:18:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/11\/06\/pomnik-ostatnim-z-nzw-na-mazowszu\/"},"modified":"2012-11-06T13:18:31","modified_gmt":"2012-11-06T12:18:31","slug":"pomnik-ostatnim-z-nzw-na-mazowszu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=327","title":{"rendered":"Pomnik ostatnim z NZW na Mazowszu"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\"><font size=\"5\"><b><u>Ods\u0142oni\u0119cie pomnika ostatnim \u017co\u0142nierzom NZW na Mazowszu<\/u><\/b><\/font><\/p>\n<div align=\"center\"><a href=\"resources\/Zaproszenie_NZW_01.JPG\"><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/Zaproszenie_NZW_01a.jpg\" \/><br \/><font size=\"1\"><b>[kliknij w zdj\u0119cie aby powi\u0119kszy\u0107]<\/b><\/font><\/a><\/p>\n<\/div>\n<p><b>W niedziel\u0119 11 listopada 2012 roku, w 59. rocznic\u0119 walki w <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Dudy_Puszcza%C5%84skie\">Dudach Puszcza\u0144skich<\/a>, odb\u0119dzie si\u0119 uroczyste ods\u0142oni\u0119cie pomnika po\u015bwi\u0119conego \u017co\u0142nierzom Narodowego Zjednoczenia Wojskowego &#8211; Aleksandrowi G\u00f3ralczykowi &#8222;Toporowi&#8221;, Stanis\u0142awowi Grajkowi &#8222;Mazurowi&#8221; i W\u0142adys\u0142awowi Sad\u0142owskiemu &#8222;Twardemu&#8221; &#8211; kt\u00f3rzy polegli w starciu z ob\u0142aw\u0105 UB-KBW-MO 11 listopada 1953 roku. Uroczysto\u015b\u0107\u00a0 rozpocznie si\u0119 o godz. 12.00 msz\u0105 \u015bwi\u0119t\u0105 w ko\u015bciele pod wezwaniem \u015awi\u0119tego Stanis\u0142awa Kostki w miejscowo\u015bci <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Zalas_%28powiat_ostro%C5%82%C4%99cki%29\">Zalas<\/a>. Nast\u0119pnie, o godz. 13.30 nast\u0105pi ods\u0142oni\u0119cie pomnika i z\u0142o\u017cenie kwiat\u00f3w w Dudach Puszcza\u0144skich.<br \/>Inicjatorami budowy pomnika i jego fundatorami s\u0105 parlamentarzy\u015bci PiS &#8211; pose\u0142 Arkadiusz Czartoryski, senator Robert Mam\u0105tow oraz dzia\u0142acz tej partii Stanis\u0142aw Sylwester Kami\u0144ski.<\/b><\/p>\n<div align=\"center\"><a href=\"resources\/Zaproszenie_NZW_02.JPG\"><img border=\"0\" src=\"resources\/Zaproszenie_NZW_02b.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"1\"><b>[kliknij w zdj\u0119cie aby powi\u0119kszy\u0107]<\/b><\/font><\/a><\/p>\n<\/div>\n<p>Z histori\u0105 powstania pomnika, a dok\u0142adnie z g\u0142azem granitowym, kt\u00f3ry jest jego podstaw\u0105, wi\u0105\u017ce si\u0119 niezwyk\u0142e wydarzenie, kt\u00f3re warto wspomnie\u0107. G\u0142az zosta\u0142 odkryto przypadkowo, przez osob\u0119 nie znaj\u0105c\u0105 historii wydarze\u0144 w Dudach Puszcza\u0144skich. Znaleziono go w wiosce Rawy, w miejscu po\u0142o\u017conym niedaleko gospodarstwa pa\u0144stwa Boruckich, gdzie nadal mieszka brat Witolda Boruckiego &#8222;Babinicza&#8221;. Podczas podnoszenia g\u0142azu, by go przetransportowa\u0107, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce mieszka pod nim jaszczurka, kt\u00f3ra jest symbolem narodowych formacji wojskowych. Pomimo huku silnika jaszczurka nie da\u0142a si\u0119 sp\u0142oszy\u0107 i pi\u0119knie pozowa\u0142a do zdj\u0119cia&#8230;<br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/NZW_jaszczurka.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i>Jaszczurka znaleziona w m. Rawy (gmina Sypniewo) podczas podnoszenia g\u0142azu stanowi\u0105cego podbudow\u0119 pomnika w Dudach Puszcza\u0144skich.<\/i><\/font><\/p>\n<p>Historia, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 z pomnikiem w Dudach Puszcza\u0144skich, zaczyna si\u0119 w roku 1949. Prze\u0142om lat 40. i 50. by\u0142 na Mazowszu okresem ko\u0144cz\u0105cym walk\u0119 na \u015bmier\u0107 i \u017cycie z bolszewickim zdobywcami Polski. Na Kurpiach pozosta\u0142y ostanie ma\u0142e oddzia\u0142y partyzanckie, kt\u00f3re utrzymywa\u0142y si\u0119 w lesie od 1942 roku. Komunistyczne si\u0142y UB, MO i KBW nie zwalcza\u0142y wcale zwyk\u0142ego bandytyzmu i z\u0142odziejstwa, kt\u00f3ry nadal doskwiera\u0142 ludno\u015bci wiejskiej, ale \u015bciga\u0142y ostatnich partyzant\u00f3w wolnej ojczyzny.<\/p>\n<p>Komendant Okr\u0119gu XVI Narodowego Zjednoczenia Wojskowego chor. Witold Borucki &#8222;Babinicz&#8221;,\u00a0 jeden z najwytrwalszych antykomunistycznych partyzant\u00f3w powojennej Polski, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 nadchodz\u0105cej chwili, w kt\u00f3rej odda \u017cycie za ojczyzn\u0119, 13 kwietnia 1949 r. stworzy\u0142<i> Raport do Administracji Przysz\u0142ej Nowej Polski<\/i>, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 w archiwach UB i jest niezwyk\u0142ym testamentem tego wspania\u0142ego patrioty i dow\u00f3dcy. Fragmenty raportu &#8211; testamentu &quot;Babinicza&quot; s\u0105 tym bardziej wstrz\u0105saj\u0105ce, gdy wiemy ju\u017c, \u017ce zgin\u0105\u0142 on cztery miesi\u0105ce po jego napisaniu, w sierpniu 1949 r.:<\/p>\n<blockquote><p><i>Niewielu z nas powzi\u0119\u0142o dalsze kroki podtrzymuj\u0105ce honor Organizacji i honor Tych, kt\u00f3rzy na \u015bmier\u0107 i \u017cycie chcieli walczy\u0107 z wrogiem. W roku 1947 i 1948 podnie\u015bli\u015bmy ponownie echo walk naszych. Ze swej strony prosz\u0119 o pami\u0119\u0107 macierzyst\u0105 dla Tych, co w imieniu si\u0142 naszych za granic\u0105 <\/i>[chodzi o rz\u0105d emigracyjny]<i>, walczyli tu, nie szcz\u0119dz\u0105c \u017cycia.<\/i><\/p><\/blockquote>\n<p>Po \u015bmierci w dniu 18 kwietnia 1952 r. ostatniego dow\u00f3dcy XVI okr\u0119gu NZW Hieronima Rogi\u0144skiego &#8222;Roga&#8221;, kt\u00f3ry zosta\u0142 otoczony w swoim bunkrze w kolonii Czerwone pod Kolnem, dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142em Komendy Powiatu NZW &#8222;\u0141u\u017cyca&#8221; &#8211; &#8222;\u0141uk\u00f3w&#8221; obj\u0105\u0142 Marian Borys &#8222;Czarny&#8221;.<br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Roginski2.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><span style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze PAS powiatu<br \/>\nKolno NZW, Okr\u0119g Mazowsze &#8211; prawdopodobnie 1950 r. Od lewej: Marian Borys<br \/>\n&quot;Czarny&quot;, od kwietnia 1952 dow\u00f3dca oddzia\u0142u PAS NZW, zgin\u0105\u0142 w walce w<br \/>\n1954; Hieronim Rogi\u0144ski &quot;R\u00f3g&quot;, Komendant Powiatu Kolno NZW, jednocze\u015bnie<br \/>\n d-ca 15-osobowego oddzia\u0142u PAS, zgin\u0105\u0142 w walce 17 kwietnia<br \/>\n1952; Stanis\u0142aw \u015aledzik &quot;Huragan&quot;.<\/span><\/font><br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Roginski.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\" style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze PAS powiatu Kolno NZW, Okr\u0119g Mazowsze &#8211; prawdopodobnie 1950 r.<br \/>Stoj\u0105<br \/>\n od lewej: Stanis\u0142aw Waszkiewicz &quot;Piskorz&quot;, szef PAS Powiatu, ci\u0119\u017cko<br \/>\nranny w g\u0142ow\u0119, wyleczony dzi\u0119ki uporowi i wytrwa\u0142o\u015bci Komendanta Powiatu<br \/>\n &quot;Roga&quot;, kt\u00f3ry przez ca\u0142y czas opiekowa\u0142 si\u0119 nim. Nie odzyska\u0142 pe\u0142nej<br \/>\nsprawno\u015bci fizycznej. W kwietniu 1952 r. opu\u015bci\u0142 kryj\u00f3wk\u0119 i wyda\u0142 UB<br \/>\nschronienie &quot;Roga&quot;<font size=\"2\">,<\/font> W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski &quot;Twardy&quot;, &quot;Franek&quot;, zgin\u0105\u0142 11<br \/>\nlistopada 1953 r.<font size=\"2\">; <\/font>w drugim rz\u0119dzie od lewej: Marian Borys &quot;Czarny&quot;; Stanis\u0142aw<br \/>\n \u015aledzik &quot;Huragan&quot;; w dolnym rz\u0119dzie od lewej siedz\u0105: Hieronim Rogi\u0144ski<br \/>\n&quot;R\u00f3g&quot;, Komendant Powiatu<\/font><font size=\"2\"><span style=\"font-style: italic;\">, Stanis\u0142aw Grajek &quot;Mazur&quot;<\/span><\/font><font size=\"2\" style=\"font-style: italic;\">.<\/font><\/p>\n<p>Urodzi\u0142 si\u0119 30 lipca 1927 r. w Zabiele, pow. \u0141om\u017ca, w rodzinie ch\u0142opskiej. Uko\u0144czy\u0142 5 klas szko\u0142y powszechnej. Od 1943 r. walczy\u0142 w AK. W 1948 r. wst\u0105pi\u0142 do NZW, gdzie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 sekretarza KP NZW &#8222;\u0141uk\u00f3w&#8221;. Do jego obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142o dokumentowanie spraw organizacyjnych Komendy i pisanie rozkaz\u00f3w &#8222;Roga&#8221;. Opracowywa\u0142 informacje o cz\u0142onkach partii, organizacjach politycznych i funkcjonariuszach UBP, MO i ORMO, jak r\u00f3wnie\u017c dane o osobach podejrzewanych o wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z organami bezpiecze\u0144stwa. Bra\u0142 udzia\u0142 w 25 akcjach. Cieszy\u0142 si\u0119 ca\u0142kowitym zaufaniem &#8222;Roga&#8221;.<br \/>W 1952 roku oddzia\u0142 &#8222;Czarnego&#8221; liczy\u0142 9 cz\u0142onk\u00f3w. Nie posiada\u0142 ju\u017c struktury organizacyjnej i nie utrzymywa\u0142 \u017cadnych kontakt\u00f3w z innymi grupami. W \u015brodki do \u017cycia zaopatrywano si\u0119 dzi\u0119ki rozbudowanej siatce wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Wed\u0142ug danych na dzie\u0144 1 stycznia 1953 r. trzon grupy stanowili: Marian Borys &#8222;Czarny&#8221;, Aleksander G\u00f3ralczyk &#8222;Top\u00f3r&#8221;, W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski &#8222;Twardy&#8221; i Stanis\u0142aw Grajek &#8222;Mazur&#8221;. Czw\u00f3rka ta ukrywa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3lnie. Natomiast Romuald Korwek &#8222;Orzech&#8221;, Czes\u0142aw Kuli\u015b &#8222;Chrom&#8221;, Stefan Kownacki &#8222;Go\u0142\u0105b&#8221;, Sczepan Sawicki &#8222;Wicher&#8221; i Stefan Greloch &#8222;Jastrz\u0105b&#8221; ukrywali si\u0119 indywidualnie i utrzymywali sta\u0142y kontakt z &#8222;Czarnym&#8221;. Od lutego 1953 r. partyzanci dzia\u0142ali w dw\u00f3ch patrolach, z kt\u00f3rych pierwszy operowa\u0142 na terenie gmin Czerwone, Ma\u0142y P\u0142ock, Lachowo i w po\u0142udniowych gminach woj. olszty\u0144skiego, drugi natomiast na terenie gmin Turo\u015bl i Wiartel.<br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Wladyslaw_SadlowskiTwardy2.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i>\u017bo\u0142nierz<font size=\"2\"> NZW z oddzia\u0142u Mariana Borysa <font size=\"2\">&quot;<\/font>Czarnego<font size=\"2\">&quot;<\/font> &#8211; <\/font>W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski <font size=\"2\">&quot;<\/font>Twardy<font size=\"2\">&quot;.<\/font><\/i><\/font><br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Stanislaw_GrajekMazur_2.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><font size=\"2\"><i>\u017bo\u0142nierz<font size=\"2\"> NZW z oddzia\u0142u Mariana Borysa <font size=\"2\">&quot;<\/font>Czarnego<font size=\"2\">&quot;<\/font> &#8211; <\/font><\/i><\/font>Stanis\u0142aw Grajek <font size=\"2\">&quot;<\/font>Mazur&quot;<\/i><\/font>.<\/p>\n<p>Po \u015bmierci komendanta Powiatu chor. &#8222;Roga&#8221; oddzia\u0142\u00a0 nie przejawia\u0142 przez pewien czas du\u017cej aktywno\u015bci zbrojnej, ale nie zaprzesta\u0142 ca\u0142kowicie dzia\u0142alno\u015bci. Pierwsz\u0105 akcje przeprowadzi\u0142 w dniu 24 czerwca 1952 r., kiedy to partyzanci rozstrzelali cz\u0142onka PZPR i ORMO Piotra Roszko ze wsi Ciemianka, gm. Grabowo, pow. Kolno. 26 czerwca 1952 r. Aleksander G\u00f3ralczyk &#8222;Top\u00f3r&#8221; usi\u0142owa\u0142 zastrzeli\u0107 Jana Piaseckiego z kolonii wsi Ma\u0142y P\u0142ock, pow. Kolno. Przeszkodzi\u0142 mu patrol milicjant\u00f3w i ormowc\u00f3w. W walce ranny zosta\u0142 cz\u0142onek ORMO Bogdan Kutu\u0142a, za\u015b &#8222;Top\u00f3r&#8221; wycofa\u0142 si\u0119. Nast\u0119pna akcja mia\u0142a miejsce 9 lipca 1952 r. Tego dnia &#8222;Top\u00f3r&#8221; postrzeli\u0142 ormowca Makowskiego we wsi Ko\u0142aki, gm. Rogienice, pow. \u0141om\u017ca. Z kolei 22 lipca 1952 r. &#8222;Czarny&#8221; i &#8222;Top\u00f3r&#8221; zaatakowali milicjanta kpr. J\u00f3zefa Bur\u0119 i dw\u00f3ch ormowc\u00f3w, Aleksandra Pisow\u0142adzkiego i Franciszka Supi\u0144skiego. W starciu, do kt\u00f3rego dosz\u0142o we wsi K\u0105ty, gm. Ma\u0142y P\u0142ock, ci\u0119\u017cko ranny zosta\u0142 milicjant. <br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/NZW_Roginski5.jpg\" \/><br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/NZW_Roginski3.jpg\" \/><br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/NZW_Roginski4.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i>Po\u015bmiertne zdj\u0119cia komendanta Hieronima Rogi\u0144skiego &quot;Roga&quot; wykonane przez UB 18 IV 1952 r.<\/i><\/font><\/p>\n<p>Przez kolejny rok oddzia\u0142 nie przeprowadzi\u0142 \u017cadnej akcji. Dopiero na pocz\u0105tku lipca 1953 r. &#8222;Twardy&#8221; i &#8222;Mazur&#8221; uprowadzili pracownika GRN w Czerwonem, kt\u00f3rego nast\u0119pnie rozstrzelano. 7 listopada 1953 r. oddzia\u0142 dowodzony przez &#8222;Czarnego&#8221;, w sk\u0142adzie: W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski &#8222;Twardy&#8221;, Stanis\u0142aw Grajek &#8222;Mazur&#8221;, Romuald Korwek &#8222;Orzech&#8221;, Aleksander G\u00f3ralczyk &#8222;Top\u00f3r&#8221; i Szczepan Sawicki &#8222;Wicher&#8221;, ko\u0142o wsi Rogienice, pow. Kolno, usi\u0142owa\u0142 opanowa\u0107 autobus PKS relacji Kolno-\u0141om\u017ca. Chciano zarekwirowa\u0107 przewo\u017cone pieni\u0105dze pa\u0144stwowe w sumie 80 tys. z\u0142otych. Wobec zaciek\u0142ej obrony jad\u0105cych w charakterze pasa\u017cer\u00f3w funkcjonariuszy PUBP i MO partyzanci ostrzelali autobus. W wyniku walki zabici zostali funkcjonariusz PUBP, milicjant z posterunku MO w Pi\u0105tnicy i cztery osoby cywilne.<br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/NZW_Szczepan_Sawicki_Wicher.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><font size=\"2\"><i>\u017bo\u0142nierz<font size=\"2\"> NZW z oddzia\u0142u Mariana Borysa <font size=\"2\">&quot;<\/font>Czarnego<font size=\"2\">&quot;<\/font> &#8211; Szczepan Sawicki &quot;Wicher&quot;.<\/font><\/i><\/font><\/i><\/font><\/p>\n<p>Po akcji oddzia\u0142 podzieli\u0142 si\u0119 na dwa patrole i zapad\u0142 na &#8222;melinach&#8221;. Jej nast\u0119pstwem by\u0142o uruchomienie natychmiastowych i zakrojonych na szerok\u0105 skal\u0119 dzia\u0142a\u0144 si\u0142 bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y w efekcie do akcji likwidacyjnej we wsi Dudy Puszca\u0144skie, gm. \u0141yse, pow. Kolno. W kolonii tej wsi schroni\u0142 si\u0119 trzyosobowy patrol, w sk\u0142adzie: W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski &#8222;Twardy&#8221;, Stanis\u0142aw Grajek &#8222;Mazur&#8221; i Aleksander G\u00f3ralczyk &#8222;Top\u00f3r&#8221;.<\/p>\n<p>W dniu 11 listopada 1953 r. 3 pluton 2 kompanii 14 Samodzielnego Baonu KBW dowodzony przez ppor. \u0141osia przeprowadzi\u0142 przeszukiwanie &#8222;melin&#8221; w kolonii Dudy Puszcza\u0144skie. Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w UBP partyzanci &#8222;Czarnego&#8221; mieli przebywa\u0107 w zabudowaniach Franciszka i Franciszki D\u0105browskich, kt\u00f3re by\u0142y po\u0142o\u017cone na otwartym terenie, ale od po\u0142udnia i p\u00f3\u0142nocy, w odleg\u0142o\u015bci ok. 300 metr\u00f3w, rozci\u0105ga\u0142y si\u0119 masywy le\u015bne. Partyzanci mieli dogodne warunki do obserwowania przedpola. Mimo trudno\u015bci, o godzinie 13.40 \u017co\u0142nierzom KBW uda\u0142o si\u0119 okr\u0105\u017cy\u0107 &#8222;podejrzane&#8221; gospodarstwo. Dow\u00f3dca plutonu wraz z grup\u0105 szturmow\u0105 ruszy\u0142 w stron\u0119 zabudowa\u0144, ale w pewnej odleg\u0142o\u015bci od nich zauwa\u017cy\u0142 biegn\u0105cych trzech partyzant\u00f3w. Rozwin\u0105\u0142 grup\u0119 szturmow\u0105 w tyralier\u0119 i posuwa\u0142 si\u0119 w ich kierunku, otwieraj\u0105c jednocze\u015bnie ogie\u0144. Partyzanci pr\u00f3bowali wycofa\u0107 si\u0119 w kierunku po\u0142udniowo-wschodnim, kieruj\u0105c si\u0119 na las, nie wiedz\u0105c jednak, \u017ce tam r\u00f3wnie\u017c znajdowa\u0142a si\u0119 ju\u017c linia ob\u0142awy. Gdy jeden z partyzant\u00f3w zosta\u0142 zabity, pozosta\u0142a dw\u00f3jka kontynuowa\u0142a ucieczk\u0119, co pozwoli\u0142o im przedrze\u0107 si\u0119 przez lini\u0119 okr\u0105\u017cenia. Niestety, \u017co\u0142nierze KBW rozpocz\u0119li po\u015bcig, podczas kt\u00f3rego zastrzelono kolejnego partyzanta. Ostatni z osaczonych zosta\u0142 trafiony przez strzelca wyborowego z grupy szturmowej. Ponadto w wyniku akcji aresztowano czterech wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oddzia\u0142u. Przy zabitych partyzantach znaleziono automaty: bergman, PPSz, dwa pistolety parabellum, pistolet TT, pistolet nagan, 2 granaty, amunicj\u0119, notatki &#8222;Czarnego&#8221; i ulotki antypa\u0144stwowe. Miejsce poch\u00f3wku ich cia\u0142 zosta\u0142o starannie ukryte przez UB i nie jest znane do dzisiaj, natomiast gospodarstwo rodziny D\u0105browskich, gdzie ukrywali si\u0119 \u017co\u0142nierze NZW, zosta\u0142o ca\u0142kowicie zniszczone, a ziemia w tym miejscu skrupulatnie zaorana.<br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Aleksander_GoralczykTopor.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><font size=\"2\"><i>Aleksander G\u00f3ralczyk &quot;Top\u00f3r&quot;. <\/i><\/font>Zdj\u0119cie po\u015bmiertne wykonane przez UB.<\/i><\/font><br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Wladyslaw_SadlowskiTwardy.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><font size=\"2\"><i>W\u0142adys\u0142aw Sad\u0142owski &quot;Twardy&quot;. <\/i><\/font>Zdj\u0119cie po\u015bmiertne wykonane przez UB.<\/i><\/font><br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Stanislaw_GrajekMazur.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><font size=\"2\"><i>Stanis<br \/>\n\u0142aw Grajek &quot;Mazur&quot;. <\/i><\/font>Zdj\u0119cie po\u015bmiertne wykonane przez UB.<\/i><\/font><\/p>\n<p>Po \u015bmierci W\u0142adys\u0142awa Sad\u0142owskiego &#8222;Twardego&#8221;, Stanis\u0142awa Grajka &#8222;Mazura&#8221; i Aleksandra G\u00f3ralczyka &#8222;Topora&#8221; w dniu 11 listopada 1953 r., oddzia\u0142 &#8222;Czarnego&#8221; przesta\u0142 praktycznie istnie\u0107. &#8222;Czarny&#8221; ukrywa\u0142 si\u0119 wsp\u00f3lnie ze Stefanem Grelochem &#8222;Jastrz\u0119biem&#8221;, z kt\u00f3rym przebywali przewa\u017cnie w kompleksach le\u015bnych i na bagnach, nie podejmuj\u0105c \u017cadnych akcji. Natomiast &#8222;Wicher&#8221; i &#8222;Orzech&#8221; ukrywali si\u0119 indywidualnie. Na skutek donosu tajnego wsp\u00f3\u0142pracownika, UBP ustali\u0142 miejsce pobytu &#8222;Wichra&#8221;. Ukrywa\u0142 si\u0119 on u swojego te\u015bcia Aleksandra Komorowskiego we wsi Go\u0142dynek, pow. Pisz. W dniu 3 lipca 1954 r. grupa wojskowa w sile 1 kompanii przeprowadzi\u0142a pozorowany &#8222;po\u015bcig&#8221; za jednym z pracownik\u00f3w UBP, kt\u00f3ry udawa\u0142 partyzanta. Ubowcy okr\u0105\u017cyli &#8222;podejrzane&#8221; obej\u015bcie. W czasie rewizji odnaleziono bunkier pod zabudowaniami, w kt\u00f3rym uj\u0119to Szczepana Sawickiego &#8222;Wichra&#8221;.<\/p>\n<p>W tym momencie organom bezpiecze\u0144stwa zale\u017ca\u0142o ju\u017c tylko na uj\u0119ciu b\u0105d\u017a likwidacji Mariana Borysa &#8222;Czarnego&#8221;. Postanowiono wykorzysta\u0107 do tego informacje zgromadzony w teczkach personalnych cz\u0142onk\u00f3w miejscowego podziemia. Ustalono, \u017ce agent &#8222;Krzakowski&#8221;, jako by\u0142y podw\u0142adny Stefana Grelocha &#8222;Jastrz\u0119bia&#8221; ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 nawi\u0105zania z nim kontaktu, a przez niego &#8211; z &#8222;Czarnym&#8221;. &#8222;Krzakowski&#8221; w dniu 30 czerwca 1954 r., udaj\u0105c ukrywaj\u0105cego si\u0119, nawi\u0105za\u0142 kontakt z &#8222;Jastrz\u0119biem&#8221;, a za jego po\u015brednictwem z &#8222;Czarnym&#8221;. Dwaj ostatni \u017co\u0142nierze NZW ukrywali si\u0119 w masywie le\u015bnym ko\u0142o wsi Dzierzba i Zaskrodzie, gm. Stawiski, pow. Kolno. Po dotarciu do partyzant\u00f3w, agent przebywa\u0142 z nimi przez 5 dni, a nast\u0119pnie z polecenia &#8222;Czarnego&#8221; wszyscy trzej rozeszli si\u0119 na swoje &#8222;meliny&#8221; wyznaczaj\u0105c na dzie\u0144 10 sierpnia termin kolejnego spotkania. Na podstawie informacji uzyskanych od TW &#8222;Krzakowskiego&#8221; por. Zdzis\u0142aw Bana\u015b z WUBP w Bia\u0142ymstoku dok\u0142adnie sprawdzi\u0142 miejsce przysz\u0142ego spotkania &#8222;Czarnego&#8221; z &#8222;Jastrz\u0119biem&#8221; i opracowano plan zasadzki. <\/p>\n<p>W dniu 8 sierpnia 1954 r. o p\u00f3\u0142nocy zasadzka zosta\u0142a za\u0142o\u017cona i trwa\u0142a bez przerwy do 12 sierpnia, kiedy to ok. godziny 7.30 dow\u00f3dca grupy operacyjnej zauwa\u017cy\u0142 zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 &#8222;Czarnego&#8221;, kt\u00f3ry wyszed\u0142 z lasu i kierowa\u0142 si\u0119 do pobliskiego jeziorka po wod\u0119. Kiedy &#8222;Czarny&#8221; by\u0142 o 10 metr\u00f3w od stosu drzewa, zgodnie z wcze\u015bniejszym planem pr\u00f3bowano wypu\u015bci\u0107 na niego psa, jednak okaza\u0142o si\u0119 to bezskuteczne. &#8222;Czarny&#8221; zorientowa\u0142 si\u0119 w sytuacji, wymierzy\u0142 pistolet w kierunku ubowc\u00f3w i ostrzeliwuj\u0105c si\u0119 zacz\u0105\u0142 ucieka\u0107. W wyniku wymiany ognia &#8222;Czarny&#8221; zosta\u0142 ranny w nog\u0119 i zgubi\u0142 pistolet, jednak nadal ucieka\u0142, kieruj\u0105c si\u0119 na wie\u015b Zaskrodzie. Ubowcy strzelaj\u0105c wszcz\u0119li po\u015bcig, wzywaj\u0105c &#8222;Czarnego&#8221; do poddania si\u0119, jednak ten odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 i chcia\u0142 rzuci\u0107 granat. B\u0119d\u0105c rannym w r\u0119k\u0119, nie m\u00f3g\u0142 zerwa\u0107 gumki z d\u017awigni spustowej, co wykorzystali \u015bcigaj\u0105cy, kt\u00f3rzy otworzyli ogie\u0144 z broni maszynowej, zabijaj\u0105c go na miejscu. Ostatni \u017co\u0142nierz XVI Okr\u0119gu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego &#8211; Marian Borys &#8222;Czarny&#8221; poleg\u0142 w walce 12 sierpnia 1954 r. Podczas przeszukania lasu natrafiono na kryj\u00f3wk\u0119 w ziemi, gdzie znaleziono 10-strza\u0142owy karabin SWT i 40 sztuk amunicji.<br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/NZW_Marian_Borys_Czarny.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i>Marian Borys &quot;Czarny&quot;. Zdj\u0119cie po\u015bmiertne wykonane przez UB 12 VIII 1954 r.<\/i><\/font><\/p>\n<p>W dniu 25 grudnia 1954 r. schwytano Stefana Grelocha &#8222;Jastrz\u0119bia&#8221;, jednak nie wytoczono mu procesu i zosta\u0142 zwolniony. Romuald Korwek &#8222;Orzech&#8221; ukrywa\u0142 si\u0119 do 1960 r., mimo \u017ce prokuratura umorzy\u0142a jego spraw\u0119 na mocy amnestii w kwietniu 1956 r.<\/p>\n<p>Chor\u0105\u017cy Hieronim Rogi\u0144ski &#8222;R\u00f3g&#8221; 24 pa\u017adziernika 2008 r. zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczy\u0144skiego Krzy\u017cem Komandorskim z Gwiazd\u0105 Orderu Odrodzenia Polski. <\/p>\n<p><font size=\"5\"><b>GLORIA VICTIS ! <\/b><\/font><img border=\"0\" src=\"resources\/PLONACY_ZNICZ.gif\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><font size=\"2\"><u><b>Wi\u0119cej o XVI Okr\u0119gu NZW i jego \u017co\u0142nierzach czytaj:<\/b><\/u><br \/><\/font><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/06\/OSTATNI-LESNI-Mazowsze-i-Podlasie-w-ogniu-1948-6.html\"><font size=\"2\"><b>OSTATNI LE\u015aNI &#8211; Mazowsze i Podlasie w ogniu 1948-1953&gt;<\/b><\/font><\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.solidarni.waw.pl\/pobierz\/Rog-Hieronim_Roginski.pdf\"><font size=\"2\"><b>Wierny Polsce do ko<font size=\"2\">\u0144<\/font>ca &#8211; Hieronim Rogi\u0144ski &quot;R\u00f3g&quot;&gt;<\/b><\/font><\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/kolnoteka.pl\/index.php?option=com_content&#038;view=article&#038;id=102:hieronim-rogiski-ps-qrogq-opracowanie&#038;catid=30:aktualnoci&#038;Itemid=79\"><font size=\"2\"><b>Hieronim Rogi\u0144ski ps. &quot;R\u00f3g&quot; &#8211; opracowanie&gt;<\/b><\/font><\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/kolnoteka.pl\/index.php?option=com_content&#038;view=article&#038;id=108:ladem-qrogaq-rogiskiego&#038;catid=30:aktualnoci&#038;Itemid=79\"><font size=\"2\"><b>\u015aladem &quot;Roga&quot; Rogi\u0144skiego&gt;<\/b><\/font><\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/kolnoteka.pl\/index.php?option=com_content&#038;view=article&#038;id=114:ladem-qrogaq-rogiskiego-kontynuacja&#038;catid=30:aktualnoci&#038;Itemid=79\"><font size=\"2\"><b>\u015aladem &quot;Roga&quot; Rogi\u0144skiego &#8211; ci\u0105g dalszy. Losy Stanis\u0142awa Rucha\u0142y i Stefana Jermacza&gt;<\/b><\/font><\/a><\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2011\/08\/WARTO-PRZECZYTAC-39.html\"><font size=\"2\"><b><font size=\"2\">Krzysztof Kacprzak, <i>Podziemie zbrojne na Mazowszu p\u00f3\u0142nocnym w walce z systemem komunistycznym 1945&#8211;1952<\/i><font size=\"2\">&gt;<\/font><\/font><\/b><\/font><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\"><font size=\"2\"><b>Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/b><\/font><\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/327"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=327"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/327\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=327"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=327"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=327"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}