{"id":325,"date":"2012-11-24T18:42:27","date_gmt":"2012-11-24T17:42:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/11\/24\/st-sierz-pawel-heczko-edek-i-op-wedrowiec-czesc-1-2\/"},"modified":"2012-11-24T18:42:27","modified_gmt":"2012-11-24T17:42:27","slug":"st-sierz-pawel-heczko-edek-i-op-wedrowiec-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=325","title":{"rendered":"St. sier\u017c. Pawe\u0142 Heczko "Edek" i OP "W\u0119drowiec" – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
St. sier\u017c. Pawe\u0142 Heczko ps. "Edek" i oddzia\u0142 partyzancki "W\u0119drowiec"
<\/u><\/b><\/font>
Burzliwy wiek XX wyda\u0142 wielu zbrodniarzy, ale tak\u017ce i setki bohater\u00f3w. W polskiej historiografii niew\u0105tpliwie w czo\u0142\u00f3wce najwi\u0119kszych heros\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci – ludzie podst\u0119pnie mordowani, celowo usuwani ze \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa przez w\u0142adz\u0119 ludow\u0105, przedstawiani jako „zaplute kar\u0142y reakcji” i „faszystowskie bandy” rzekomo morduj\u0105ce \u017byd\u00f3w. Osoby m\u0142ode, kt\u00f3rym wojna przerwa\u0142a spokojn\u0105 egzystencj\u0119, walcz\u0105ce sze\u015b\u0107 lat z hitlerowskim okupantem po to, by w powojennej Polsce – wydawa\u0142oby si\u0119 wolnej – zgin\u0105\u0107 za rzekom\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami.
Jedn\u0105 z takich postaci jest zapomniany przez histori\u0119 st. sier\u017c. Pawe\u0142 Heczko. Mia\u0142 zaledwie 40 lat gdy go stracono. 66 lat temu, 29 sierpnia 1946 roku, w katowickim wi\u0119zieniu przy ulicy Miko\u0142owskiej zosta\u0142 rozstrzelany wraz z ostatnimi \u017co\u0142nierzami oddzia\u0142u „W\u0119drowiec”.<\/b><\/p>\n
\"\"<\/a><\/div>\n

Pawe\u0142 Heczko (pierwszy z prawej) z rodzin\u0105 [kliknij w zdj\u0119cie aby powi\u0119kszy\u0107].<\/i><\/font><\/p>\n

Pawe\u0142 Heczko ps. „Edek”, „Wary\u0144ski”, „Lampart”, „Dee”, „War\u0119cki” urodzi\u0142 si\u0119 30 listopada 1906 roku w Brennej, w rodzinie ewangelickiej, jako jeden z sze\u015bciorga dzieci Jerzego i Ewy z domu Bujok. 5 lutego 1930 roku o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Mari\u0105 Pierzchawk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 tr\u00f3jk\u0119 dzieci. Cztery lata p\u00f3\u017aniej urodzi\u0142 im si\u0119 syn Henryk, w kolejnych latach c\u00f3rka Wanda i syn Pawe\u0142.
Heczko uko\u0144czy\u0142 dwie klasy szko\u0142y powszechnej, z zawodu by\u0142 kamieniarzem, rze\u017abiarzem i kierowc\u0105. Pracowa\u0142 w firmie kamieniarskiej, jako ceniony fachowiec. Od 1931 roku by\u0142 kierownikiem kamienio\u0142om\u00f3w na Wo\u0142yniu. Rok p\u00f3\u017aniej wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnej miejscowo\u015bci, gdzie za\u0142o\u017cy\u0142 w\u0142asny zak\u0142ad kamieniarski, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 do wybuchu wojny. Pracowa\u0142 m.in. przy budowie Opery w Poznaniu, gmachu \u017beglugi Polskiej w Gdyni oraz Banku Gospodarstwa Krajowego w Katowicach. W 1941 roku odm\u00f3wi\u0142 podpisania volkslisty, przez co utraci\u0142 firm\u0119 i zmuszony zosta\u0142 podj\u0105\u0107 prac\u0119 w nadle\u015bnictwie. W 1943 roku wpisano go przymusowo na III grup\u0119 volkslisty i wcielono do Wehrmachtu. Na prze\u0142omie 1943\/1944 zdezerterowa\u0142, przy\u0142\u0105czaj\u0105c si\u0119 do stacjonuj\u0105cego w okolicach Brennej oddzia\u0142u Armii Krajowej „W\u0119drowiec”, podleg\u0142ego Rybnickiemu Inspektoratowi AK, w kt\u00f3rym od 1 wrze\u015bnia 1944 roku do 5 kwietnia 1945 roku pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy oddzia\u0142u.<\/p>\n

Jeszcze w sierpniu 1944 roku – noc\u0105 z 23 na 24 – w Brennej wyl\u0105dowa\u0142 desant o\u015bmiu spadochroniarzy sowieckich pod dow\u00f3dztwem mjr. NKWD Wasilija Stiepanowicza Anisimowa „Szczepanowicza”, pr\u00f3buj\u0105cego przej\u0105\u0107 dow\u00f3dztwo nad bre\u0144skim oddzia\u0142em, co mu si\u0119 po cz\u0119\u015bci uda\u0142o. Argumentowa\u0142 to niepewn\u0105 sytuacj\u0105 oddzia\u0142u po wkroczeniu Armii Czerwonej. W rzeczywisto\u015bci ich g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142y dzia\u0142ania agenturalne i przekazywanie informacji o sytuacji na ziemiach polskich. Informacje wywiadowcze, zbierane przez niekt\u00f3rych partyzant\u00f3w, przesy\u0142ano drog\u0105 radiow\u0105. Jedynie grupa Paw\u0142a Heczki, kt\u00f3ry by\u0142 najbardziej zorientowany w sytuacji Akowc\u00f3w pod sowieck\u0105 okupacj\u0105, ca\u0142kowicie odci\u0119\u0142a si\u0119 od Anisimowa. Na z\u0142e stosunki Heczki z enkawudzist\u0105 wp\u0142yn\u0119\u0142o rozbrojenie przez "Szczepanowicza" krewnego „Edka”, chc\u0105cego po dezercji z niemieckiej armii przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do „W\u0119drowca”. Pawe\u0142 Heczko, z rozkazu inspektora rybnickiego AK – Paw\u0142a Cierpio\u0142a, zorganizowa\u0142 zamach na Anisimowa. Noc\u0105 – wraz z bra\u0107mi Jerzym i Karolem oraz Emilem Ru\u015bniokiem "Gustlikiem" i paroma innymi cz\u0142onkami oddzia\u0142u „W\u0119drowiec” – zakrad\u0142 si\u0119 do bunkra na Diablim M\u0142ynie by zlikwidowa\u0107 Sowiet\u00f3w. Niestety, major NKWD zosta\u0142 wcze\u015bniej poinformowany o planach Heczki, wi\u0119c atak si\u0119 nie powi\u00f3d\u0142.
\"\"
Sier\u017c. Emil Ru\u015bniok "Gustlik", \u017co\u0142nierz oddzia\u0142u AK "W\u0119drowiec".<\/i><\/font><\/p>\n

„Edek” chcia\u0142 obj\u0105\u0107 dow\u00f3dztwo nad ca\u0142ym oddzia\u0142em, b\u0119d\u0105c \u015bwiadomym tego, czym mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 wsp\u00f3\u0142praca z Sowietami. Grupa Heczki, ju\u017c po ca\u0142kowitym odci\u0119ciu si\u0119 od Anisimowa, prowadzi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 dywersyjn\u0105. 7 wrze\u015bnia 1944 roku brat Paw\u0142a – Karol, otrzyma\u0142 zgod\u0119 na odwiedzenie rodziny, jednak pod warunkiem, \u017ce nie p\u00f3jdzie sam. Zabra\u0142 wi\u0119c ze sob\u0105 braci – Paw\u0142a i Jerzego. Dwa dni p\u00f3\u017aniej, przed po\u0142udniem dom gdzie przebywa\u0142a \u017cona Karola, Emilia, otoczyli Niemcy. Po zlokalizowaniu przebywaj\u0105cych w stodole partyzant\u00f3w otworzyli ogie\u0144, w wyniku czego Jerzy zosta\u0142 postrzelony w p\u0142uco. Jego bracia wynie\u015bli go ze stodo\u0142y i uciekli do lasu, jednak wr\u00f3cili po niego, gdy dowiedzieli si\u0119, \u017ce prze\u017cy\u0142. Pawe\u0142 Heczko wyci\u0105gn\u0105\u0142 mu kul\u0119 z piersi, po czym wr\u00f3cili do bunkra. Jesieni\u0105 1944 roku grupa Heczki rozkr\u0119ci\u0142a szyny w rejonie Pog\u00f3rza i zaatakowa\u0142a posterunek policji w Grod\u017acu. W listopadzie zorganizowano wypad na Niemc\u00f3w w Kisielowie (poleg\u0142o 5 Niemc\u00f3w, zdobyto bro\u0144). Nast\u0119pnie starcie mia\u0142o miejsce pod koniec listopada w Harbutowicach gdzie zgin\u0105\u0142 jeden Niemiec. 10 maja 1945 roku mia\u0142a miejsce ostatnia potyczka z Niemcami, grup\u0105 SS-man\u00f3w na Bukowym Groniu, w wyniku kt\u00f3rej zgin\u0119\u0142o dw\u00f3ch Niemc\u00f3w, a osiemnastu wzi\u0119to do niewoli.
\"\"
Rozkaz awansu sier\u017c. "Gustlika", podpisany przez dow\u00f3dc\u0119 K.P. "W\u0119drowiec" Paw\u0142a Heczko "Edka".<\/i><\/font><\/p>\n

Po wydaniu przez gen. Okulickiego rozkazie o rozwi\u0105zaniu Armii Krajowej – o kt\u00f3rym dowiedziano si\u0119 na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim z op\u00f3\u017anieniem – \u017co\u0142nierze oddzia\u0142u og\u0142osili:<\/p>\n

[…] wyzwolenie nast\u0105pi\u0142o, german zosta\u0142 pobity, lecz tego o co\u015bmy walczyli, nie mamy. Wobec tego \u017co\u0142nierze plutonu »W\u0119drowiec« zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 trzyma\u0107 starego has\u0142a: B\u00f3g, Honor i Ojczyzna i zastosowa\u0107 si\u0119 do rozkaz\u00f3w Rz\u0105du Polskiego zasiadaj\u0105cego w Londynie. Wobec czego pluton, jaki by\u0142 po zorganizowaniu »Mr\u00f3wki«<\/i> [Wiktora Kani], kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 do 1.9.44 pod jego dow\u00f3dztwem, a od 1.9.44 do 5.4.45 pod dow\u00f3dztwem »Lamparta« <\/i>[Paw\u0142a Heczko], opr\u00f3cz sze\u015bciu \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy okazali si\u0119 zwolennikami komunistycznymi, stoi i pluton »W\u0119drowiec« czeka na dalsze rozkazy. <\/i><\/p><\/blockquote>\n

Inspektor rybnickiego inspektoratu AK Pawe\u0142 Cierpio\u0142 ps. „Makopol” nie by\u0142 jednak zainteresowany dalsz\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 oddzia\u0142u, co spowodowa\u0142o, \u017ce Pawe\u0142 Heczko na kr\u00f3tko wr\u00f3ci\u0142 do pracy na gospodarstwie. Niestety, w wyniku dzia\u0142a\u0144 nowych okupant\u00f3w do\u015b\u0107 szybko zmuszony zosta\u0142 do powrotu w szeregi partyzantki, tym razem ju\u017c antykomunistycznej. Powsta\u0142 obw\u00f3d „W\u0119drowiec” Narodowej Organizacji Wojskowej<\/a>, kt\u00f3rym kierowa\u0142 Heczko pod ps. „Wary\u0144ski”.
\"\"
Sier\u017c.\/por. Wiktor Kania "Felek", "Andrzej", "Mr\u00f3wka", "Nad"<\/a>, od 1 lipca 1943 roku dow\u00f3dca oddzia\u0142u partyzanckiego AK "W\u0119drowiec".<\/font><\/i> Zdj\u0119cie z okresu rob\u00f3t przymusowych, 1941 r.<\/i><\/font><\/p>\n

Ju\u017c we wrze\u015bniu 1945 roku, w okolicy Grod\u017aca, grupa Paw\u0142a Heczko ostrzela\u0142a samoch\u00f3d, w kt\u00f3rym zgin\u0119li sowiecki pu\u0142kownik i szofer. W wyniku dzia\u0142a\u0144 aparatu bezpiecze\u0144stwa w pa\u017adzierniku 1945 roku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 aresztowania cz\u0142o
\nnk\u00f3w NOW, w wyniku czego struktury organizacji zosta\u0142y rozbite. Pawe\u0142 Heczko unikn\u0105\u0142 aresztowania, a oddzia\u0142 przeszed\u0142 pod dow\u00f3dztwo Narodowych Si\u0142 Zbrojnych<\/a>. Pod koniec 1945 roku na B\u0142atniej Heczko spotka\u0142 si\u0119 z podleg\u0142\u0105 kpt. Henrykowi Flame „Bartkowi”<\/a> grup\u0105 st. sier\u017c. J\u00f3zefa Ko\u0142odzieja ps. „Wichura”<\/a>. W ocenie szefa PUBP Cieszyn, zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa powiatu stanowi\u0142y pod koniec 1945 roku jedynie grupy Paw\u0142a Heczki i Stanis\u0142awa Krausa ps. „Andrus”, zwi\u0105zane z grup\u0105 Henryka Flamego ps. „Bartek”. 15 pa\u017adziernika 70-osobowa ob\u0142awa cieszy\u0144skiego UB, milicji i wojska otoczy\u0142a grup\u0119 Heczki w schronisku na B\u0142atniej. Pawe\u0142 Heczko zdo\u0142a\u0142 ponownie umkn\u0105\u0107, zabijaj\u0105c przy tym dw\u00f3ch funkcjonariuszy MO. Podczas starcia ranny J\u00f3zef Suchy dosta\u0142 si\u0119 do niewoli i wkr\u00f3tce zmar\u0142.
\"\"
St. sier\u017c. J\u00f3zef Ko\u0142odziej „Wichura"<\/a>, jeden z dow\u00f3dc\u00f3w w zgrupowaniu NSZ kpt. Henryka Flame "Bartka". Zamordowany przez komunist\u00f3w 31 grudnia 1946 roku w Katowicach, w wi\u0119zieniu przy ul. Miko\u0142owskiej.<\/i><\/font><\/p>\n

W grudniu 1945 roku Wiktor Kania „Mr\u00f3wka” odnalaz\u0142 ukrywaj\u0105cy si\u0119 w g\u00f3rach oddzia\u0142 „W\u0119drowiec”. Przekwaterowa\u0142 partyzant\u00f3w do Osin ko\u0142o \u017bor i nawi\u0105za\u0142 kontakty z lud\u017ami inspektora rybnickiego „Makopola”. Na pocz\u0105tku stycznia 1946 roku pozyska\u0142 do wsp\u00f3\u0142pracy funkcjonariuszy MO w \u017borach: zast\u0119pc\u0119 komendanta Rudolfa Bednarza i Franciszka Skrobola, kt\u00f3ry pom\u00f3g\u0142 mu nawi\u0105za\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z Wilhelmem Szwajnochem „Promem”. W styczniu Heczko spotka\u0142 si\u0119 z Kani\u0105, Ru\u015bniokiem i Szwajnochem by odebra\u0107 przysi\u0119g\u0119 od dw\u00f3ch milicjant\u00f3w, zwerbowanych do wsp\u00f3\u0142pracy. <\/p>\n

Ponownie podj\u0119to dzia\u0142ania zbrojne i porz\u0105dkowe. 6 stycznia 1946 roku zastrzelono w Kleszczowie k. \u017bor I Sekretarza KM Polskiej Partii Robotniczej i cz\u0142onka miejskiej Rady Narodowej w \u017borach Augustyna Biskupa. Do oko\u0142o 50 cz\u0142onk\u00f3w PPR z \u017bor trafi\u0142y ostrze\u017cenia o zaprzestaniu dzia\u0142alno\u015bci komunistycznej, opatrzone piecz\u0105tk\u0105 „1-wszy pluton »W\u0119drowiec« NSZ”. 30 stycznia mia\u0142a miejsce akcja na kopalni\u0119 w D\u0119bie\u0144sku. Tego dnia partyzanci spotkali si\u0119 w Le\u015bnicz\u00f3wce (prawdopodobnie Rz\u0119d\u00f3wce). Nie licz\u0105c jednego NSZ-owca wszyscy ubrani byli w wojskowe mundury. Ustawiono blokad\u0119 w Przeg\u0119dzy, na drodze z Rybnika do D\u0119bie\u0144ska, gdzie wkr\u00f3tce zatrzymano pojazd z konwojentami. Okaza\u0142o si\u0119 jednak, i\u017c wyp\u0142ata znajdowa\u0142a si\u0119 w ci\u0119\u017car\u00f3wce jad\u0105cej przed eskort\u0105. Konwojent\u00f3w odprowadzono do lasu. Pilnowa\u0142o ich trzech partyzant\u00f3w, a trzech pozosta\u0142ych ruszy\u0142o w po\u015bcig za ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, kt\u00f3r\u0105 dogonili 400 m przed kopalni\u0105. Zatrzymano ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0119 i rozbrojono stra\u017cnik\u00f3w. W wyniku akcji zdobyto 2,5 mln z\u0142, jednak reperkusje by\u0142y powa\u017cne – aresztowano wielu by\u0142ych akowc\u00f3w. Akcja ta mia\u0142a na celu zdobycie pieni\u0119dzy na przetrwanie zimy 1946 roku. Dawa\u0142a tak\u017ce nadzieje na zjednoczenie grupy dywersyjnej.<\/p>\n

Na pocz\u0105tku 1946 roku Wiktor Kania i Pawe\u0142 Heczko rozpocz\u0119li rozmowy z dow\u00f3dztwem Okr\u0119gu \u015al\u0105skiego Konspiracyjnego Wojska Polskiego „Klimczok”. W lutym 1946 roku powsta\u0142a Komenda Powiatowa „Le\u015bnicz\u00f3wka” z Wiktorem Kani\u0105 na czele i Paw\u0142em Heczko jako zast\u0119pc\u0105, kt\u00f3ry od marca zosta\u0142 ju\u017c dow\u00f3dc\u0105 nowo utworzonej KP „W\u0119drowiec”. W tym czasie Heczko dowodzi\u0142 tak\u017ce grup\u0105 S\u0142u\u017cby Ochrony Spo\u0142ecze\u0144stwa „W\u0119drowiec” – jednostk\u0105 bojow\u0105, kt\u00f3ra liczy\u0142a pocz\u0105tkowo czterech ludzi i dzia\u0142a\u0142a w powiecie Cieszyn i cz\u0119\u015bciowo Pszczyna, \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c z SOS „Le\u015bnicz\u00f3wka”.
\"\"
Raport K.P. "W\u0119drowiec" do K.P. KWP "Klimczok".<\/i><\/font><\/p>\n

W lutym 1946 roku grupa Wiktora Kani (najprawdopodobniej tak\u017ce Heczko i Ru\u015bniok) dokona\u0142a akcji na siedzib\u0119 PPR w \u017borach. W jednym z raport\u00f3w pisano:<\/p>\n

W nocy z 19 na 20 II <\/i>[1946] nieznani sprawcy w\u0142amali si\u0119 do biura PPR w \u017borach przez wyt\u0142uczenie wszystkich szyb w oknach, po czym zniszczyli wszystkie znajduj\u0105ce si\u0119 w biurze akta, kradn\u0105c maszyn\u0119 do pisania oraz sztandar PPR-u. Po dokonaniu napadu zbiegli w niewiadomym kierunku.<\/i><\/p><\/blockquote>\n

13 marca 1946 roku Heczko i Kania przeprowadzili akcj\u0119 na garbarni\u0119 sk\u00f3r w Orzeszu-Ja\u015bkowicach, za\u015b 16 marca „Mr\u00f3wka” z Ryszardem Kul\u0105 w Ja\u015bkowicach zlikwidowali Jana Rajc\u0119 – sekretarza PPR Miko\u0142\u00f3w, wcze\u015bniej cz\u0142onka KPP. Warto wspomnie\u0107 o sytuacji, kiedy kierownik garbarni w Ja\u015bkowicach poprosi\u0142 W. Kani\u0119 o zwrot torby, ten nakaza\u0142 j\u0105 odda\u0107. Podobnie by\u0142o w innych sytuacjach, co bez w\u0105tpienia \u015bwiadczy o tym, i\u017c \u017co\u0142nierze KWP przestrzegali zasady o niezabieraniu cywilom ich prywatnego mienia. 19 marca 1946 roku w miejscowo\u015bci Gotartowice mi\u0119dzy \u017borami a Rybnikiem Kania wraz z Heczk\u0105 i Ru\u015bniokiem wykonali w wyrok na referencie PUBP Rybnik – Zygmuncie \u0106wikli\u0144skim oraz na sekretarzu PPS Augustynie Buchaliku. Heczko zorganizowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c akcj\u0119 na browar w Tychach, gdzie zdoby\u0142 1,3 mln z\u0142 w got\u00f3wce. Partyzanci oddalili si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wk\u0105, kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie porzucili w lesie. Funkcjonariusze Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, wsparci przez oddzia\u0142 „ludowego” Wojska Polskiego dogonili w lesie „W\u0119drowc\u00f3w”. Partyzanci zastosowali fortel i zacz\u0119li udawa\u0107 milicjant\u00f3w, co pozwoli\u0142o im rozbroi\u0107 czujk\u0119. Nast\u0119pnie „W\u0119drowcy” ruszyli w las, jednoczenie otwieraj\u0105c ogie\u0144. W trakcie starcia uda\u0142o im si\u0119 partyzantom schwyta\u0107 trzech ubek\u00f3w, kt\u00f3rych nast\u0119pnie wypuszczono.<\/p>\n

St. sier\u017c. Pawe\u0142 Heczko "Edek" i OP "W\u0119drowiec" – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/b><\/font><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"