{"id":319,"date":"2012-12-14T09:32:39","date_gmt":"2012-12-14T08:32:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/12\/14\/z-zeszytow-historycznych-win-u-6\/"},"modified":"2012-12-14T09:32:39","modified_gmt":"2012-12-14T08:32:39","slug":"z-zeszytow-historycznych-win-u-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=319","title":{"rendered":"Z Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u&#8230; (6)"},"content":{"rendered":"<div align=\"justify\" style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/zhwin.pl\/\"><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/ZH_WiNu.JPG\" \/><\/a><\/div>\n<div align=\"justify\"><font size=\"2\">Wraz z ukazaniem si\u0119 <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/12\/WARTO-PRZECZYTAC-50.html\">kolejnego numeru periodyku &quot;Zeszyty Historyczne WiN-u&quot; nr 3<font size=\"2\">6<\/font>, rok XXI, grudzie\u0144 2012<\/a>,<br \/>\n zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w<br \/>\nautorstwa historyka krakowskiego oddzia\u0142u IPN, Marcina Kasprzyckiego,<br \/>\npt. <i>Ustalanie miejsc poch\u00f3wk\u00f3w ofiar terroru komunistycznego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.<font size=\"2\"> <\/font>Stan bada\u0144<\/i><\/font><font size=\"2\">.<\/font><\/div>\n<hr align=\"justify\" \/>\n<div align=\"right\"><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/12\/WARTO-PRZECZYTAC-50.html\"><font size=\"2\"><span style=\"font-weight: bold;\">Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 3<font size=\"2\">6<\/font>\/2012<\/span><\/font><\/a><\/p>\n<div align=\"justify\"><font size=\"5\"><b>Marcin Kasprzycki<br \/><u><i>Ustalanie miejsc poch\u00f3wk\u00f3w ofiar terroru komunistycznego na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Stan bada\u0144<\/i><\/u><\/b><\/font><\/p>\n<p><b>Dzi\u0119ki podpisaniu 10 XI 2011 r. przez prezesa Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, ministra sprawiedliwo\u015bci i sekretarza Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa listu intencyjnego w sprawie wsp\u00f3\u0142pracy w zakresie poszukiwania nieznanych miejsc poch\u00f3wku ofiar terroru komunistycznego z lat 1944&#8211;1956, mo\u017cliwym sta\u0142o si\u0119 podj\u0119cie na szerok\u0105 skal\u0119 bada\u0144 w tym zakresie.<\/b><\/p>\n<p>Do tej pory dzia\u0142ania ukierunkowane na ustalenie miejsc pogrzebania zw\u0142ok, a nast\u0119pnie na doprowadzenie do skutku ekshumacji ofiar terroru komunistycznego, w spos\u00f3b najbardziej zaawansowany podejmowane by\u0142y we Wroc\u0142awiu. Przez wiele lat gromadzono rozproszon\u0105 wiedz\u0119 na temat poch\u00f3wk\u00f3w ofiar terror z lat 1945&#8211;1956, dokonuj\u0105c w tym czasie pojedynczych ekshumacji<b><font size=\"2\"><sup>1<\/sup><\/font><\/b>. Intensyfikacja prac nast\u0105pi\u0142a jesieni\u0105 ubieg\u0142ego roku &#8211; od pa\u017adziernika 2011 do maja 2012 r. pod kierunkiem dr. hab. Krzysztofa Szwagrzyka (naczelnika tamtejszego Oddzia\u0142owego Biura Edukacji Publicznej IPN) zesp\u00f3\u0142 specjalist\u00f3w z r\u00f3\u017cnych dziedzin z dr. Paw\u0142em Konczewskim z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego na czele prowadzi\u0142 prace archeologiczne i ekshumacyjne na Cmentarzu Osobowickim we Wroc\u0142awiu<font size=\"2\"><b><sup>2<\/sup><\/b><\/font>.<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0 <br \/>Tak\u017ce w krakowskim Oddziale IPN wiosn\u0105 2012 r. podj\u0119to podobne badania. Punktem wyj\u015bcia dla ich prowadzenia by\u0142y ustalenia Filipa Musia\u0142a zawarte w publikacji <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria.html\"><i>Skazani na kar\u0119 \u015bmierci przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie<\/i><\/a> (Krak\u00f3w 2005). Dzi\u0119ki tej pracy kwerenda na tym etapie mog\u0142a si\u0119 w zasadzie ograniczy\u0107 do ustalenia miejsc poch\u00f3wk\u00f3w ofiar, bowiem autor ksi\u0105\u017cki po pierwsze, opublikowa\u0142 pe\u0142n\u0105 list\u0119 skazanych na kar\u0119 \u015bmierci, w tym straconych (w siedmiu przypadkach &#8211; z powodu braku dokumentacji &#8211; nie uda\u0142o mu si\u0119 ustali\u0107, czy wyroki zosta\u0142y wykonane), po drugie, rozpatruj\u0105c przypadek ka\u017cdego ze skazanych dokona\u0142 klasyfikacji zarzucanych czyn\u00f3w na:<\/p>\n<ul>\n<li>zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105,<\/li>\n<li>niezwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 (przest\u0119pstwa kryminalne, gospodarcze i wojskowe),<\/li>\n<li>dzia\u0142ania irredentystyczne mniejszo\u015bci narodowych (w przypadku WSR w Krakowie &#8211; mniejszo\u015bci ukrai\u0144skiej).<\/li>\n<\/ul>\n<p>I cho\u0107 autor <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria.html\"><i>Skazanych&#8230;<\/i><\/a> zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z problemu jednoznacznego zakwalifikowania konkretnych przypadk\u00f3w do jednej z wy\u017cej wymienionych kategorii, jego ustalenia zawieraj\u0105 informacje na temat dzia\u0142alno\u015bci straconych, bior\u0105c pod uwag\u0119 postawione im zarzuty<font size=\"2\"><b><sup>3<\/sup><\/b><\/font>.<\/p>\n<p>Warto nadmieni\u0107, \u017ce cz\u0119\u015bciowego zlokalizowania poch\u00f3wk\u00f3w ofiar wyrok\u00f3w WSR w Krakowie dokonali pracownicy Zarz\u0105du Cmentarzy Komunalnych w wyniku kwerendy przeprowadzonej na wniosek Wydzia\u0142u Rewaloryzacji Zabytk\u00f3w Krakowa i Dziedzictwa Narodowego Ma\u0142opolskiego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego. Nazwiska te w znajduj\u0105cej si\u0119 ni\u017cej tabeli sumuj\u0105cej wyniki bada\u0144 zaznaczone zosta\u0142y czcionk\u0105 pogrubion\u0105.<\/p>\n<p>W przypadku poszukiwania miejsc pogrzebania ofiar wykonanych kar \u015bmierci orzeczonych przez WSR, zespo\u0142em, od kt\u00f3rego rozpocz\u0119to kwerend\u0119 archiwaln\u0105, by\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 w archiwum ZCK w Krakowie ksi\u0119gi zmar\u0142ych oraz indeksy zmar\u0142ych, obejmuj\u0105ce lata 1945&#8211;1956. By\u0142o to konieczne, bowiem w\u0142adze wi\u0119zienia Montelupich nie tylko nie informowa\u0142y rodzin ofiar o ich \u015bmierci i nie wydawa\u0142y cia\u0142 straconych, ale tak\u017ce w aktach nadzoru nad wykonaniem kary (czyli teczkach osobowych wi\u0119\u017ani\u00f3w) nie dokonywano zapis\u00f3w informuj\u0105cych o miejscu pogrzebania cia\u0142 skaza\u0144c\u00f3w na cmentarzu<font size=\"2\"><b><sup>4<\/sup><\/b><\/font>.<br \/>Jak ustali\u0142 Filip Musia\u0142, WSR w Krakowie orzek\u0142 397 wyrok\u00f3w \u015bmierci (wobec 392 os\u00f3b, bowiem 5 z nich ten wyrok us\u0142ysza\u0142o dwukrotnie), z tego wykonano 172 wyroki, 218 nie wykonano, 7 przypadk\u00f3w pozosta\u0142o nieustalonych wobec niemo\u017cno\u015bci dotarcia w latach 2001&#8211;2004 &#8211; kiedy prowadzi\u0142 badania &#8211; do dotycz\u0105cych ich dokument\u00f3w<font size=\"2\"><b><sup>5<\/sup><\/b><\/font>.<br \/><img border=\"0\" src=\"resources\/ZHWiN_IPN_Kr_425_717.jpg\" alt=\"\" \/><br \/><font size=\"2\"><i>Pismo naczelnika wi\u0119zienia Montelupich do Departamentu Wi\u0119ziennictwa MBP, Krak\u00f3w, 14 XI 1947 (ze zbior\u00f3w IPN).<\/i><\/font><\/p>\n<p>Przeprowadzona analiza dokumentacji w ZCK pozwoli\u0142a ustali\u0107, \u017ce w latach 1946&#8211;1956 na Cmentarzu Rakowickim pochowano w sumie 155 cia\u0142 lub szcz\u0105tk\u00f3w os\u00f3b straconych w wi\u0119zieniu Montelupich. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce ponadto 8 os\u00f3b stracono w wi\u0119zieniu w Tarnowie, a jedn\u0105 w Bia\u0142ej. Jednocze\u015bnie nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 zapis\u00f3w potwierdzaj\u0105cych fakt pochowania na Rakowicach 9 os\u00f3b: braci Franciszka i Stefana Boduch\u00f3w, Jana Kmiecia, Bazylego Kondry, Eugeniusza i Wincentego Str\u00f3zik\u00f3w, Stanis\u0142awa Sali, Antoniego Trzepli oraz Jana Rzesz\u00f3tko, przy czym w przypadku tego ostatniego jest to efekt wykupienia jego cia\u0142a przez \u017con\u0119 zanim dokonano jego pogrzebania<font size=\"2\"><b><sup>6<\/sup><\/b><\/font>. Tak wi\u0119c liczba wykonanych wyrok\u00f3w podana przez F. Musia\u0142a dzi\u0119ki przeprowadzonej analizie zosta\u0142a zweryfikowana o jedn\u0105 ofiar\u0119, zatem mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce w wyniku egzekucji w wi\u0119zieniach stracono \u0142\u0105cznie 173 osoby.<br \/>Jak wynika z zapis\u00f3w w ksi\u0119gach, instytucj\u0105, kt\u00f3ra przekazywa\u0142a cia\u0142a lub szcz\u0105tki by\u0142o tylko wi\u0119zienie Montelupich, w \u017cadnym przypadku nie natrafiono na zapis \u015bwiadcz\u0105cy o tym, by u\u015bmierceni z mocy wyrok\u00f3w WSR trafiali na cmentarz z wi\u0119zienia \u015bw. Micha\u0142a przy ul. Senackiej.<\/p>\n<p>Jak pokazuje analiza &#8222;geografii&#8221; miejsc grzebania cia\u0142 ofiar terroru (dotyczy to wy\u0142\u0105cznie straconych na mocy wyrok\u00f3w WSR w Krakowie), do ko\u0144ca 1947 r. poch\u00f3wk\u00f3w dokonywano w starej cz\u0119\u015bci Rakowic na kwaterach: XIb, XVb, XVII, XIXb, XX, XXIa, XXVa, XXVb, LX, LXXV i LXXVIII. Jednak jeszcze w 1947 r., a dok\u0142adniej 3 grudnia, dokonano pierwszego poch\u00f3wku straconego z wyroku WSR na kwaterze LXXIX, mieszcz\u0105cej si\u0119 na cz\u0119\u015bci wojskowej cmentarza przy ul. Prandoty, a w latach 1948&#8211;1954 (w\u00f3wczas dokonano ostatniego poch\u00f3wku osoby straconej na mocy wyroku WSR) grzebanie cia\u0142 przeprowadzano wy\u0142\u0105cznie na cz\u0119\u015bci wojskowej, na kwaterach: LXXIX, LXXXI, LXXXII, LXXXIII, LXXXIV i LXXXVI. Zmiana miejsca poch\u00f3wk\u00f3w, jakiej dokonano na prze\u0142omie 1947\/1948 r., prawdopodobnie nie jest przypadkowa. Podobnie we Wroc\u0142awiu na Cmentarzu Osobowickim, do 1948 r. straconych grzebano na tej cz\u0119\u015bci cmentarza, na kt\u00f3rej dokonywano poch\u00f3wk\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w miasta<font size=\"2\"><b><sup>7<\/sup><\/b><\/font>. Tak wi\u0119c w przypadku Cmentarza Rakowickiego utworzenie tzw. kwater wi\u0119ziennych na cz\u0119\u015bci wojskowej mog\u0142o si\u0119 wi\u0105za\u0107 z decyzj\u0105 w\u0142adz bezpiecze\u0144stwa o ukryciu tego typu poch\u00f3wk\u00f3w w wydzielonych cz\u0119\u015bciach cmentarza.<br \/>Wszystkie poch\u00f3wki zosta\u0142y precyzyjnie odnotowane w ksi\u0119gach zmar\u0142ych (kwatera, rz\u0105d, miejsce), jednak 5 V 1948 r. cia\u0142a trzech straconych pochowano &#8211; jak zapisano w ksi\u0119dze zmar\u0142ych za 1948 r. &#8211; na skwerze pod parkanem od strony p\u00f3\u0142nocnej (razem z Niemcami pochowanymi 6 marca 1948 r.)<font size=\"2\"><b><sup>8<\/sup><\/b><\/font> na cz\u0119\u015bci wojskowej cmentarza przy ul. Prandoty. Obecnie skwer ten nie istnieje i trzeba ustali\u0107 w dokumentacji cmentarza,<br \/>\nkiedy zosta\u0142 zagospodarowany na nowe poch\u00f3wki.<\/p>\n<p>Poch\u00f3wku 149 cia\u0142 lub ich szcz\u0105tk\u00f3w dokonano imiennie, to znaczy w ksi\u0119gach cmentarnych widniej\u0105 imiona i nazwiska ofiar, daty urodzenia, \u015bmierci oraz pochowania. Wobec sze\u015bciu cia\u0142 post\u0105piono inaczej. 30 VIII 1946 r. pochowano na kwaterze XVII cia\u0142a trzech nieznanych m\u0119\u017cczyzn. Nie podano ani ich daty urodzenia, ani daty zgonu. Z ustale\u0144 Musia\u0142a wynika, \u017ce dzie\u0144 przed odnotowan\u0105 w ksi\u0119gach dat\u0105 poch\u00f3wku w wi\u0119zieniu Montelupich dokonano egzekucji na trzech wi\u0119\u017aniach: J\u00f3zefie Nowaku oraz braciach Henryku i Janie Sroga. W archiwum ZCK brak jest kart zgonu tych trzech os\u00f3b, zachowa\u0142o si\u0119 natomiast pismo naczelnika Wi\u0119zienia Montelupich do Zarz\u0105du Cmentarzy w Krakowie z 30 VIII 1946 r., w kt\u00f3rym zwraca\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105 o pogrzebanie trzech cia\u0142 m\u0119\u017cczyzn zmar\u0142ych w dniu 29 VIII 1946 r. Tre\u015b\u0107 tego dokumentu pozwala stwierdzi\u0107, \u017ce trzej pochowani bezimiennie to wy\u017cej wymienieni wi\u0119\u017aniowie.<\/p>\n<p>Jeszcze inne podej\u015bcie pracownicy wi\u0119zienia, a by\u0107 mo\u017ce funkcjonariusze WUBP zastosowali do trzech straconych 13 XI 1947 r. W bli\u017cej nieokre\u015blonym czasie po egzekucji ich cia\u0142a przekazano do Zak\u0142adu Anatomii Opisowej UJ, gdzie zosta\u0142y wykorzystane do bada\u0144 prowadzonych przez student\u00f3w medycyny. Stamt\u0105d 23 IV 1948 r. szcz\u0105tki cia\u0142 dw\u00f3ch z nich &#8211; Waleriana Zachariasiewicza i Alojzego S\u0142apaka pochowano na kwaterze LXXIX. Szcz\u0105tki trzeciego z nich &#8211; J\u00f3zefa Maczyszyna pochowano w ten sam spos\u00f3b 5 V 1948 r. na wspomnianym wcze\u015bniej skwerze pod parkanem od strony p\u00f3\u0142nocnej. Wszyscy trzej pod wymienionymi nazwiskami zostali odnotowani w ksi\u0119dze zmar\u0142ych za 1948 r., jednak nie zapisano dat ich urodzenia. Analiza publikacji Musia\u0142a wskazywa\u0142a jednak, \u017ce osoby o takich nazwiskach nie zosta\u0142y skazane na \u015bmier\u0107 przez WSR w Krakowie. Oczywi\u015bcie, mo\u017cna by\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce s\u0105 to osoby zmar\u0142e w szpitalu wi\u0119ziennym b\u0105d\u017a skazani przez s\u0105d powszechny. Jednak kwerenda w bazach Instytutu Pami\u0119ci Narodowej nie potwierdzi\u0142a istnienia os\u00f3b o podanych w ksi\u0119gach danych personalnych. Owszem, krakowski WSR skaza\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 wykonano, dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn o podobnie brzmi\u0105cym nazwisku Macyszyn &#8211; Micha\u0142 i Miko\u0142aj, jednak w obu przypadkach w ksi\u0119gach odnaleziono miejsca, gdzie ich pogrzebano. Tym, co naprowadzi\u0142o na w\u0142a\u015bciwy trop, by\u0142y daty \u015bmierci wymienionych. Ot\u00f3\u017c 13 XI 1947 r. w wi\u0119zieniu Montelupich przeprowadzono egzekucj\u0119 czterech skazanych, trzech w konsekwencji zapad\u0142ego 10 IX 1947 r. wyroku w sprawie II Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego WiN<font size=\"2\"><sup><b>9<\/b><\/sup><\/font>, czyli <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria7.html\">Alojzego Kaczmarczyka<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria13.html\">J\u00f3zefa Ostafina<\/a> i <a href=\"http:\/\/fundacjaormianska.pl\/walerian-tumanowicz-o-nierz-wykl-ty\/\">Waleriana Tumanowicza<\/a> oraz skazanego 30 IX t.r. cz\u0142onka UPA W\u0142adys\u0142awa Werbowego (jak wynika z dokumentacji Wydzia\u0142u Wi\u0119ziennictwa WUBP w Krakowie, pomi\u0119dzy 1 a 15 XI 1947 r. stracono tylko te cztery osoby)<font size=\"2\"><sup><b>10<\/b><\/sup><\/font>. Miejsce poch\u00f3wku tego ostatniego potwierdzono w ksi\u0119dze zmar\u0142ych, poch\u00f3wek nast\u0105pi\u0142 5 VI 1948 r.<br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/ZHWiN_Kaczmarczyk.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria7.html\"><b>Alojzy Kaczmarczyk<\/b><\/a>, zamordowany 13 XI 1947 r. w wi\u0119zieniu Montelupich w Krakowie (ze zbior\u00f3w IPN).<\/i><\/font><br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/ZHWiN_Ostafin.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><b><a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria13.html\">J\u00f3zef Ostafin<\/a><\/b>, zamordowany 13 XI 1947 r. w wi\u0119zieniu Montelupich w Krakowie (ze zbior\u00f3w IPN).<\/i><\/font><br \/><img border=\"0\" alt=\"\" src=\"resources\/ZHWiN_Tumanowicz.jpg\" \/><br \/><font size=\"2\"><i><a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/galeria16.html\"><b>P\u0142k Walerian Tumanowicz<\/b><\/a>, zamordowany 13 XI 1947 r. w wi\u0119zieniu Montelupich w Krakowie (ze zbior\u00f3w IPN).<br \/><\/i><\/font><br \/>Pozosta\u0142y do ustalenia miejsca poch\u00f3wku trzech straconych dzia\u0142aczy WiN. Przyj\u0119to wi\u0119c za\u0142o\u017cenie, \u017ce mogli oni zosta\u0107 pochowani pod fa\u0142szywymi nazwiskami, z zachowaniem prawdziwych imion. Nast\u0119pnym krokiem w weryfikacji tej tezy by\u0142a analiza zapisu w kartach zgonu znajduj\u0105cych si\u0119 w archiwum ZCK. Wed\u0142ug informacji w nich zamieszczonych, zgon Alojzego S\u0142apaka<font size=\"2\"><b><sup>11<\/sup><\/b><\/font> stwierdzono o godz. 1915, J\u00f3zefa Maczyszyna<font size=\"2\"><b><sup>12<\/sup><\/b><\/font> o godz. 1930, a Waleriana Zachariasiewicza<font size=\"2\"><b><sup>13<\/sup><\/b><\/font> o godz. 1945 &#8211; wszystkich w dniu 13 XI 1947 r. By wykluczy\u0107 pomy\u0142k\u0119, dane te por\u00f3wnano z protoko\u0142ami wykonania kary \u015bmierci. Wed\u0142ug nich Alojzy Kaczmarczyk zosta\u0142 stracony o godz. 19.00, J\u00f3zef Ostafin o godz. 19.10, a Walerian Tumanowicz o godz. 19.20<font size=\"2\"><b><sup>14<\/sup><\/b><\/font>. Zgadza si\u0119 kolejno\u015b\u0107, a r\u00f3\u017cnica w godzinach wynika z tego, \u017ce w protoko\u0142ach wykonania wyroku podano czas, w kt\u00f3rym nast\u0105pi\u0142a egzekucja, a w kartach zgonu godzin\u0119, w kt\u00f3rej lekarz stwierdzi\u0142 zgon ofiar. Jak wi\u0119c wida\u0107, celem funkcjonariuszy UB by\u0142o zatarcie \u015blad\u00f3w istnienia tych os\u00f3b tak\u017ce po \u015bmierci, jednak nawet przekazanie ich cia\u0142 do Zak\u0142adu Anatomii Opisowej pod fa\u0142szywymi nazwiskami nie da\u0142o oczekiwanego efektu.<\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, absolutn\u0105 pewno\u015b\u0107 zyskaliby\u015bmy dopiero po ekshumacji i przeprowadzeniu bada\u0144 DNA, jednak mo\u017cna przyj\u0105\u0107 jako granicz\u0105c\u0105 z pewno\u015bci\u0105 hipotez\u0119, \u017ce uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 zapisy pozwalaj\u0105ce na wskazanie miejsc poch\u00f3wk\u00f3w trzech wybitnych dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowych.<b>[&#8230;]<\/b>.<\/p>\n<ul>\n<li><font size=\"2\"><b><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2012\/12\/WARTO-PRZECZYTAC-50.html\">Zainteresowanych ca\u0142o\u015bci\u0105 tekstu odsy\u0142am do nr 36 &quot;Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u&quot;&gt;<\/a><\/b><\/font><\/li>\n<li><font size=\"2\"><b><a href=\"http:\/\/www.ipn.gov.pl\/ftp\/wystawy\/skaz_na_smierc_krakow\/index.html\"><font size=\"2\">Zobacz WYSTAW\u0118 ONLINE: &quot;Skazani na kar\u0119 \u015bmierci przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie w latach 1946-1955&quot;&gt;<\/font><\/a><br \/><\/b><\/font><\/li>\n<\/ul>\n<p><font size=\"2\"><b><a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/a><\/b><\/font><\/p>\n<hr \/>\n<p><u><font size=\"2\"><b>PRZYPISY:<\/b><\/font><\/u><\/p>\n<p><font size=\"1\"><b>1.<\/b> Prace K. Szwagrzyka doprowadzi\u0142y m.in. do ekshumacji we wrze\u015bniu 2003 r. kpt. W\u0142odzimierza Paw\u0142owskiego oraz w kwietniu 2006 r. ppor. Mieczys\u0142awa Bujaka. K. Szwagrzyk, <i>Ekshumacje w dzia\u0142aniach Oddzia\u0142u IPN we Wroc\u0142awiu<\/i>, &#8222;BIPN&#8221;, 2008 nr 1&#8211;2(84&#8211;85), s. 171&#8211;176; Zob. tak\u017ce: <i>O miejscach poch\u00f3wk\u00f3w ofiar komunizmu w Polsce z Krzysztofem Szwagrzykiem rozmawia Barbara Polak<\/i>, ibidem, 2003 nr 7(30), s. 4&#8211;18; O M. Bujaku Grzegorz Braun nakr\u0119ci\u0142 film dokumentalny &#8222;Oskar\u017cenie&#8221;, a K. Szwagrzyk opublikowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 <i>Kryptonim &#8222;Mordercy&#8221; (Sprawa ppor. Mieczys\u0142awa Bujaka). Studium prowokacji i terroru<\/i>, Wroc\u0142aw 2009.<br \/><b>2.<\/b> Rozmowa z dr. Paw\u0142em Konczewskim pt. <i>Prawda kryje si\u0119 pod ziemi\u0105<\/i>, opublikowana zosta\u0142a w pi\u015bmie &#8222;Archeologia \u017bywa&#8221;, 2012 nr 4(64), s. 22&#8211;27.<br \/><b>3.<\/b> F. Musia\u0142,<i> Skazani na kar\u0119 \u015bmierci przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Krakowie 1946&#8211;1955<\/i>, Krak\u00f3w 2005, s. 27&#8211;28.<br \/><b>4.<\/b> W tej materii istnia\u0142a zupe\u0142na dowolno\u015b\u0107 w\u0142adz wi\u0119ziennych. Np. w wi\u0119zieniu w Jeleniej G\u00f3rze naczelnicy dbali nie tylko o zawiadomienie rodzin o \u015bmierci bliskich, ale tak\u017ce wydawali cia\u0142a, a je\u015bli nikt po nie si\u0119 nie zg\u0142asza\u0142, pilnowali, by poch\u00f3wek odby\u0142 si\u0119 nale\u017cycie na cmentarzu komunalnym. Z kolei w wi\u0119zieniach wroc\u0142awskich w aktach nadzoru po egzekucji uzupe\u0142niano dane na temat miejsca poch\u00f3wku. Por. Ibidem, s. 42&#8211;43; K. Szwagrzyk,<i> Straceni na Dolnym \u015al\u0105sku 1945&#8211;1956<\/i>, Wroc\u0142aw&#8211;Rzesz\u00f3w 2002, s. 34<br \/>\n&#8211;35.<br \/><b>5.<\/b> F. Musia\u0142, <i>Skazani na kar\u0119 \u015bmierci&#8230;<\/i>, s. 25.<br \/><b>6.<\/b> F. Musia\u0142, <i>Jan Rzesz\u00f3tko<\/i>, &#8222;ZHW&#8221;, nr 19&#8211;20: 2003, s. 499&#8211;500.<br \/><b>7.<\/b> K. Szwagrzyk, <i>Kwatery wi\u0119zienne Cmentarza Osobowickiego we Wroc\u0142awiu<\/i>, &#8222;BIPN&#8221;, 2003 nr 7(30), s. 19.<br \/><b>8.<\/b> Z kolei przy wspomnianych Niemcach zapis dotycz\u0105cy miejsca poch\u00f3wku brzmi: <i>Pochowano na nowej cz\u0119\u015bci cmentarza przy ogrodzeniu od strony p\u00f3\u0142nocnej &#8211; na skwerze przy cmentarzu wojskowym.<\/i><br \/><b>9.<\/b> Na temat dzia\u0142alno\u015bci II ZG WiN i tzw. procesu krakowskiego zob. &#8222;ZHW&#8221;, nr 18: 2002 (numer w ca\u0142o\u015bci po\u015bwi\u0119cony tej tematyce).<br \/><b>10.<\/b> IPN Kr 425\/717, Imienne wykazy wi\u0119\u017ani\u00f3w u\u0142askawionych i straconych 1946&#8211;1951, k. 51, Pismo naczelnika wi\u0119zienia Montelupich do Departamentu Wi\u0119ziennictwa MBP, Krak\u00f3w, 14 XI 1947.<br \/><b>11.<\/b> Urz\u0105d Stanu Cywilnego wystawi\u0142 akt zgonu &#8211; nr III Zg. 2198\/47. Zob. Karta zgonu A. S\u0142apaka, Archiwum ZCK w Krakowie.<br \/><b>12.<\/b> Urz\u0105d Stanu Cywilnego wystawi\u0142 akt zgonu &#8211; nr III Zg. 2199\/47. Zob. Karta zgonu J. Maczyszyna, Archiwum ZCK w Krakowie.<br \/><b>13.<\/b> Urz\u0105d Stanu Cywilnego wystawi\u0142 akt zgonu &#8211; nr III Zg. 2200\/47. Zob. Karta zgonu W. Zachariasiewicza, Archiwum ZCK w Krakowie.<br \/><b>14.<\/b> Protoko\u0142y wykonania kar \u015bmierci opublikowa\u0142a D. Suchorowska, <i>Bohaterowie procesu krakowskiego w moich wspomnieniach<\/i>, &#8222;ZHW&#8221;, nr 18: 2002, s. 231&#8211;233.<\/font><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<div align=\"justify\" ... \n\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/319"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=319"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/319\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=319"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=319"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=319"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}