{"id":314,"date":"2013-01-30T12:11:53","date_gmt":"2013-01-30T11:11:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/01\/30\/krotka-refleksja-o-paralelnosci-czesc-2-2\/"},"modified":"2013-01-30T12:11:53","modified_gmt":"2013-01-30T11:11:53","slug":"krotka-refleksja-o-paralelnosci-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=314","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka refleksja o paralelno\u015bci… – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"
PARALELNO\u015aCI WYMIAR SYMBOLICZNY – CZ\u0118\u015a\u0106 PIERWSZA<\/b><\/font><\/div>\n
Nie jest przypadkiem, \u017ce mapa teren\u00f3w, na kt\u00f3rych insurekcja styczniowa by\u0142a szczeg\u00f3lnie silna, a kt\u00f3re le\u017c\u0105 w aktualnych granicach Polski, pokrywa si\u0119 z obszarem du\u017cej aktywno\u015bci podziemia antykomunistycznego z lat 1944–1954. To kolejna przes\u0142anka przemawiaj\u0105ca za paralelno\u015bci\u0105 obu tych, b\u0119d\u0105cych reakcj\u0105 na zniewolenie, wolno\u015bciowych zryw\u00f3w ludzi, kt\u00f3rzy zachowali honor i osobist\u0105 godno\u015b\u0107.
\"\"
2 szwadron 6 Brygady Wile\u0144skiej AK, jesie\u0144 1947 r., Podlasie.<\/i><\/font><\/p>\n

Znakomitym na to przyk\u0142adem jest Podlasie. Pi\u0119kna kraina, kt\u00f3ra w czasie insurekcji styczniowej by\u0142a aren\u0105 wielu wyst\u0105pie\u0144 powsta\u0144czych, i\u00a0 kt\u00f3ra\u00a0 tak\u017ce w czasie zrywu antykomunistycznego z lat 1944-1954 by\u0142a ogarni\u0119ta bardzo du\u017c\u0105 aktywno\u015bci\u0105 podziemia. To dzi\u0119ki patriotycznie nastawionym mieszka\u0144com Podlasia wspomniany w tek\u015bcie prof. Nowaka ks. Stanis\u0142aw Brz\u00f3ska, nominowany 22 lipca 1863 r. przez Rz\u0105d Narodowy generalnym kapelanem wojsk powsta\u0144czych wojew\u00f3dztwa podlaskiego<\/a>, m\u00f3g\u0142 a\u017c do jesieni 1864 r. dowodzi\u0107 blisko czterdziestoosobowym (podzielonym na grupy) oddzia\u0142em, a nast\u0119pnie ze swym adiutantem Franciszkiem Wilczy\u0144skim, z zawodu kowalem, ukrywa\u0107 si\u0119 przed usilnie poszukuj\u0105cymi ich w\u0142adzami carskimi\u00a0 do 29 kwietnia 1865 r. Aresztowani zostali w miejscowo\u015bci Krasnod\u0119by-Sypytki<\/a> pod\u00a0 Soko\u0142owem Podlaskim. Obaj zostali powieszeni w urz\u0105dzonej przez Moskali publicznej egzekucji na rynku w Soko\u0142owie Podlaskim 23 maja 1865 r.
\"\"
Ks. Stanis\u0142aw Brz\u00f3ska<\/b><\/a>, od 22 lipca 1863 r. generalny kapelan wojsk powsta\u0144czych wojew\u00f3dztwa podlaskiego.<\/i><\/font><\/p>\n

Dow\u00f3dca jednej z „partii” z okresu powstania styczniowego, Roman Rogi\u0144ski<\/a>, w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach utrwali\u0142 obraz jednego z podlaskich szlacheckich za\u015bciank\u00f3w, z kt\u00f3rych m\u0119\u017cczy\u017ani wyruszyli wraz z nim do powstania:<\/p>\n

„Gdym wjecha\u0142 do za\u015bcianka, przedstawi\u0142 mi si\u0119 widok nast\u0119puj\u0105cy: przy ka\u017cdym domu, stosownie do tego, ilu ludzi ze\u0144 sz\u0142o do powstania, sta\u0142y kosy oparte o \u015bciany domu. By\u0142a to ulica kos! (…) Dzi\u015b, gdy patrz\u0119 w przesz\u0142o\u015b\u0107 i przypominam sobie \u00f3w zast\u0119p, kt\u00f3ry poszed\u0142 ze mn\u0105 z tych trzech za\u015bciank\u00f3w, z kosami tylko w r\u0119ku, przeciw armatom i sztucerom, zostawiwszy \u017cony, starc\u00f3w i dzieci w domu bez opieki, \u0142za mimowolnie nabiega mi do oczu, jako wyraz czci dla owych ludzi, kt\u00f3rzy z mi\u0142o\u015bci dla kraju gotowi byli zdoby\u0107 si\u0119 na najwy\u017csze po\u015bwi\u0119cenie”.<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Roman Rogi\u0144ski (po prawej) i Wojciech Biecho\u0144ski. Zdj\u0119cie z okresu nauki w <\/font>Polskiej Szko\u0142y Wojskowej w Cuneo we W\u0142oszech.
<\/i><\/font>
Nawi\u0105zuj\u0105c do tego w\u0142a\u015bnie wspomnienia Rogi\u0144skiego, Kazimierz Krajewski, m\u00f3j serdeczny druh ze szlak\u00f3w w\u0119dr\u00f3wek za histori\u0105\u00a0 \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, jak\u017ce celnie napisa\u0142:<\/p>\n

„Min\u0119\u0142o 81 lat od styczniowej nocy 1863 roku – i zn\u00f3w z podlaskich wiosek wyruszali kolejni ochotnicy, zostawiaj\u0105c „\u017cony, starc\u00f3w i dzieci bez opieki”… W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk „M\u0142ot” pozostawi\u0142 \u017con\u0119 i troje kilkuletnich dzieci, J\u00f3zef Ma\u0142czuk „Brzask”<\/a> – \u017con\u0119 i dwie malutkie c\u00f3rki, poleg\u0142y wraz z nim w kwietniu 1950 r. kowal Kazimierz Tkaczuk „S\u0119p” – dwuletniego syna, a J\u00f3zef Oksiuta „Pomidor”, poleg\u0142y we wrze\u015bniu 1950 r., \u017con\u0119 i kilkuletni\u0105 c\u00f3rk\u0119. Podobnie jak tamci z kosami przeciw moskiewskim armatom, szli z automatami i karabinami w r\u0119ku podj\u0105\u0107 walk\u0119 z ca\u0142\u0105 machin\u0105 totalitarnego pa\u0144stwa komunistycznego, wspieranego przez sowieckie si\u0142y okupacyjne.”<\/p><\/blockquote>\n

I tak\u017ce oni, jak ponad osiemdziesi\u0105t lat przed nimi ks. Brz\u00f3ska, mogli w swej walce wytrwa\u0107 tak d\u0142ugo, mimo ra\u017c\u0105cej przewagi\u00a0 si\u0142 po stronie wroga, dzi\u0119ki patriotycznej ludno\u015bci Podlasia, kt\u00f3ra udziela\u0142a im schronienia i pomocy. Pi\u0119knym i jednocze\u015bnie tragicznym przyk\u0142adem takiej postawy mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi Podlaskiej s\u0105 Marian i Czes\u0142awa Borychowscy<\/a>, rodzice czw\u00f3rki dzieci, kt\u00f3rzy przez lata, a\u017c do aresztowania we wrze\u015bniu 1950 r., udzielali schronienia \u017co\u0142nierzom dowodzonej przez „M\u0142ota”, a po jego \u015bmierci w czerwcu 1949 r. przez kpt. Kazimierza Kamie\u0144skiego „Huzara”, odtworzonej na Podlasiu\u00a0 6 Brygady Wile\u0144skiej AK. Cena jak\u0105 ludzie ci zap\u0142acili za swoj\u0105 patriotyczn\u0105 postaw\u0119 by\u0142a ogromna: Marian Borychowski zosta\u0142 zam\u0119czony przez komunist\u00f3w w wi\u0119zieniu na Rakowieckiej, za\u015b jego ma\u0142\u017conka\u00a0 przesiedzia\u0142a kilka lat w kazamatach. Przez ca\u0142y ten czas ich pociechy przebywa\u0142y w domach dziecka (a bezpo\u015brednio po aresztowaniu rodzic\u00f3w przysz\u0142o im sp\u0119dzi\u0107 prawie miesi\u0105c w ubeckiej katowni – w Powiatowym Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Soko\u0142owie Podlaskim).
\"\"
Por. J\u00f3zef Ma\u0142czuk "Brzask" z \u017con\u0105 Iren\u0105.<\/p>\n

<\/span><\/font>Te postawy heroicznie patriotyczne z okresu czynnego oporu przeciwko terrorowi komunistycznemu, jak\u017ce bliskie tym ze styczniowej nocy 1863 roku, by\u0142y, nawi\u0105zuj\u0105c do tekstu prof. Nowaka, „kolejn\u0105 reakcj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy zachowali honor i osobist\u0105 godno\u015b\u0107. Reakcj\u0105 na zniewolenie.”<\/p>\n

Pami\u0119\u0107 wymaga formy trwa\u0142ej. Rozumieli to nasi przodkowie, kiedy w latach II Rzeczypospolitej upami\u0119tniali pomnikami i tablicami ofiar\u0119 powsta\u0144c\u00f3w styczniowych. R\u00f3wnie\u017c podlasiacy nie zapomnieli o swoich bohaterach z czas\u00f3w styczniowej insurekcji, a o ksi\u0119dzu Brz\u00f3sce w szczeg\u00f3lno\u015bci. Ukoronowaniem ich stara\u0144 by\u0142o wystawienie w dniu\u00a0 23 maju 1925 roku na rynku w Soko\u0142owie Podlaskim, w miejscu stracenia ksi\u0119dza Brz\u00f3ski i jego adiutanta\u00a0 Franciszka Wilczy\u0144skiego, okaza\u0142ego pomnika\u00a0 upami\u0119tniaj\u0105cego obu powsta\u0144c\u00f3w i z\u0142o\u017con\u0105 przez nich ofiar\u0119.
\"\"
Pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy ks. Stanis\u0142awa Brz\u00f3sk\u0119 i Franciszka Wilczy\u0144skiego na rynku w Soko\u0142owie Podlaskim.<\/i><\/font><\/p>\n

Ponad 80 lat p\u00f3\u017aniej, we wrze\u015bniu 2007 r., w s\u0105siedztwie tego pomnika stan\u0119\u0142o inne upami\u0119tnienie. Na skwerze po\u0142o\u017conym raptem sto metr\u00f3w od soko\u0142owskiego rynku, w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci ko\u015bcio\u0142a konkatedralnego, staraniem Fundacji „Pami\u0119tamy” we wsp\u00f3\u0142pracy z Rad\u0105 Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa oraz w\u0142adzami samorz\u0105dowymi Soko\u0142owa Podlaskiego, ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej i struktur poakowskich obwodu Soko\u0142\u00f3w Podlaski „Jezioro”, 6 Brygady Wile\u0144skiej oraz cywilnych mieszka\u0144c\u00f3w powiatu soko\u0142owskiego poleg\u0142ych w walce z komunistycznym zniewoleniem w latach 1944-1953. Na kamieniach ulokowanych u podn\u00f3\u017ca pomnika, symbolizuj\u0105cych szaniec ofiarny ze strof wiersza Juliusza S\u0142owackiego, wykute s\u0105 nazwiska ponad 160 naszych rodak\u00f3w, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie w walce o wolno\u015b\u0107 z komunistami. Po\u015br\u00f3d nich znajduj\u0105 si\u0119 oczywi\u015bcie personalia i pseudonimy wspomnianych w niniejszym tek\u015bcie: W\u0142adys\u0142awa \u0141ukasiuka „M\u0142ota”, J\u00f3zefa Ma\u0142czuka „Brzaska”, J\u00f3zefa Oksiuty „Pomidora”, Kazimierza Tkaczuka &#8
\n222;S\u0119pa” i Mariana Borychowskiego. Upami\u0119tniona jest\u00a0 tam r\u00f3wnie\u017c ponad setka ofiar, kt\u00f3rych imion, nazwisk ani pseudonim\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107.
\"\"
Dzi\u0119ki staraniom Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a> 30 wrze\u015bnia 2007 r. ods\u0142oni\u0119<\/font>to w Soko\u0142owie Podlaskim pomnik, w ho\u0142dzie \u017co\u0142nierzom Armii Krajowej i struktur poakowskich Obwodu Soko\u0142\u00f3w Podlaski, 6 Brygady Wile\u0144skiej AK , kpt. "M\u0142ota" oraz cywilnych mieszka\u0144c\u00f3w powiatu soko\u0142owskiego poleg\u0142ych w walce z komunistycznym zniewoleniem w latach 1944-1953.<\/i><\/font><\/p>\n

Obrazy z uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia i po\u015bwi\u0119cenia tego pomnika s\u0105 w mojej pami\u0119ci nadal \u017cywe. W\u015br\u00f3d licznych uczestnik\u00f3w tej ceremonii, ku wielkiej rado\u015bci jej organizator\u00f3w, znale\u017ali si\u0119 bliscy wszystkich wymienionych wcze\u015bniej w niniejszym tek\u015bcie bohater\u00f3w podlaskiej partyzantki antykomunistycznej. Doskonale pami\u0119tam, \u017ce gdy sta\u0142em przy pomniku i obserwowa\u0142em zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 od strony konkatedry poch\u00f3d uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci, na czele kt\u00f3rego znajdowa\u0142 si\u0119 niesiony przez ministrant\u00f3w majestatyczny, kilkumetrowy drewniany krucyfiks, uprzytomni\u0142em\u00a0 sobie, \u017ce\u00a0 nie ma lepszego miejsca dla tego upami\u0119tnienia, \u017ce jego bezpo\u015brednie s\u0105siedztwo z pomnikiem po\u015bwi\u0119conym ks. Stanis\u0142awowi Brz\u00f3sce i Franciszkowi Wilczy\u0144skiemu jest doskona\u0142ym symbolicznym wype\u0142nieniem tej paraleli historycznej, kt\u00f3rej potrzeba opisania zagna\u0142a mnie przed klawiatur\u0119 komputera i zrodzi\u0142a tekst, przez kt\u00f3ry, szanowni czytelnicy, w\u0142a\u015bnie usi\u0142ujecie przebrn\u0105\u0107. A gdy podczas Apelu Pami\u0119ci odczytuj\u0105cy go w przejmuj\u0105cy spos\u00f3b aktor Dariusz Jakubowski wywo\u0142a\u0142 Kazimierza Tkaczuka „S\u0119pa”, z zawodu kowala, jednego z podstawowych \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u „M\u0142ota”, poleg\u0142ego pod Soko\u0142owem Podlaskim w walce z komunistami w kwietniu 1950 r., to b\u0119d\u0105ce moim udzia\u0142em skojarzenie osoby walecznego „S\u0119pa” z postaci\u0105 r\u00f3wnie dzielnego kowala Franciszka Wilczy\u0144skiego, powieszonego przez Moskali na soko\u0142owskim rynku w maju 1865 r., spowodowa\u0142o, \u017ce istota polsko\u015bci, kt\u00f3r\u0105 tak pi\u0119knie uchwyci\u0142 w swoim tek\u015bcie prof. Nowak, by\u0142a wtedy dla mnie prawie materialnie obecna obok pomnika, zw\u0142aszcza przy kolejnych, gromkich odpowiedziach \u017co\u0142nierzy jednostki Wojska Polskiego\u00a0 asystuj\u0105cej przy Apelu Pami\u0119ci: „Polegli na polu chwa\u0142y” i „Zgin\u0119li \u015bmierci\u0105 m\u0119cze\u0144sk\u0105”.
\"\"
Pomnik w Soko\u0142owie Podlaskim<\/i><\/font><\/a><\/p>\n

PARALELNO\u015aCI WYMIAR SYMBOLICZNY – CZ\u0118\u015a\u0106 DRUGA<\/b><\/div>\n

Uroczysto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wspominam, znalaz\u0142a sw\u00f3j symboliczny i nader podnios\u0142y\u00a0 dalszy ci\u0105g\u00a0 w dniu 11 listopada 2007 r., kiedy to w Pa\u0142acu Prezydenckim w Warszawie bliscy bohater\u00f3w podlaskiej partyzantki antykomunistycznej odebrali z r\u0105k Prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego ordery przyznane po\u015bmiertnie ich przodkom w dow\u00f3d uznania zas\u0142ug dla niepodleg\u0142o\u015bci Polski<\/a>. Mia\u0142em szcz\u0119\u015bcie by\u0107 \u015bwiadkiem ceremonii przekazania tych order\u00f3w i widzie\u0107 dum\u0119 i rado\u015b\u0107 na twarzach bliskich kpt. W\u0142adys\u0142awa \u0141ukasiuka „M\u0142ota”, odznaczonego przez Prezydenta RP Krzy\u017cem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski, czy te same odczucia maluj\u0105ce si\u0119\u00a0 na twarzach czworga dzieci Mariana Borychowskiego, tych przetrzymywanych jesieni\u0105 1950 r. w ubeckiej katowni, a na moich oczach \u015bciskaj\u0105cych ze wzruszeniem odebrany przed chwil\u0105 z r\u0105k Prezydenta RP, przyznany po\u015bmiertnie ich ojcu, Krzy\u017c Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Takich chwil si\u0119 nie zapomina. Zostaj\u0105 na zawsze w sercu i pami\u0119ci.
\"\"<\/p>\n

Nied\u0142ugo potem, 23 maja 2008 r., Prezydent RP Lech Kaczy\u0144ski odznaczy\u0142 po\u015bmiertnie ks. Stanis\u0142awa Brz\u00f3sk\u0119 najwy\u017cszym polskim odznaczeniem – Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego<\/a>. Sze\u015b\u0107 dni p\u00f3\u017aniej order ten przekazany zosta\u0142, w symboliczny depozyt, w\u0142adzom samorz\u0105dowym Soko\u0142owa Podlaskiego. Dosz\u0142o do tego podczas du\u017cej uroczysto\u015bci patriotycznej z udzia\u0142em Prezydenta RP w Soko\u0142owie Podlaskim. Uroczysto\u015b\u0107 ta, tak samo jak wspominana przeze mnie wcze\u015bniej ceremonia z wrze\u015bnia 2007 r., rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Msz\u0105 \u015aw. w ko\u015bciele konkatedralnym.
Podczas przej\u015bcia z ko\u015bcio\u0142a na soko\u0142owski rynek, poch\u00f3d uczestnik\u00f3w uroczysto\u015bci zatrzyma\u0142 si\u0119 na\u00a0 wysoko\u015bci wzniesionego staraniem Fundacji „Pami\u0119tamy”<\/a> pomnika upami\u0119tniaj\u0105cego \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. Prezydent RP Lech Kaczy\u0144ski podszed\u0142 w\u00f3wczas pod\u00a0 ten pomnik, z\u0142o\u017cy\u0142 pod nim wieniec, po czym przykl\u0119kn\u0105\u0142. W ten spos\u00f3b \u00f3wczesny piastun najwy\u017cszego urz\u0119du w naszym pa\u0144stwie odda\u0142 ho\u0142d tym, kt\u00f3rzy\u00a0 ponad osiemdziesi\u0105t lat po styczniowej nocy 1863 roku\u00a0 po raz kolejny z podlaskich wiosek wyruszyli walczy\u0107 o woln\u0105 Polsk\u0119. Tym, kt\u00f3rych dow\u00f3dca, kpt. W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk „M\u0142ot”, w odezwie kolportowanej na terenie Podlasia, sygnowanej: „6 Partyzancka Brygada Wile\u0144ska AK”, napisa\u0142:<\/p>\n

"Nie obchodz\u0105 nas partie lub te, czy owe programy. My chcemy Polski suwerennej, Polski chrze\u015bcija\u0144skiej, Polski – polskiej (…). Tak jak walczyli\u015bmy w lasach Wile\u0144szczyzny, czy na gruzach kochanej stolicy- Warszawy – z Niemcami, by \u015bwi\u0119tej Ojczy\u017anie zerwa\u0107 p\u0119ta niewoli, tak dzi\u015b do ostatniego legniemy, by wyrzuci\u0107 precz z naszej Ojczyzny Sowiet\u00f3w. \u015awi\u0119cie b\u0119dziemy sta\u0107 na stra\u017cy wolno\u015bci i suwerenno\u015bci Polski i nie wyjdziemy dot\u0105d z lasu, dop\u00f3ki cho\u0107 jeden Sowiet b\u0119dzie depta\u0142 Polsk\u0105 Ziemi\u0119."
<\/b><\/p><\/blockquote>\n

Kilkana\u015bcie minut po oddaniu ho\u0142du \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym, nieco dalej, na soko\u0142owskim rynku, pod pomnikiem upami\u0119tniaj\u0105cym ks. Brz\u00f3sk\u0119 i jego adiutanta Franciszka Wilczy\u0144skiego, Prezydent RP Lech Kaczy\u0144ski przekaza\u0142 na r\u0119ce Burmistrza Soko\u0142owa Podlaskiego Bogus\u0142awa Karakuli przyznany po\u015bmiertnie ks. Stanis\u0142awowi Brz\u00f3sce Order Or\u0142a Bia\u0142ego.
\"\"
Prezydent
\n RP Lech Kaczy\u0144ski dokonuje uroczystego wr\u0119czenia na r\u0119ce burmistrza
\nSoko\u0142owa Podlaskiego Bogus\u0142awa Karakuli Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego nadanego
\npo\u015bmiertnie bohaterowi powstania styczniowego ks. Stanis\u0142awowi Brz\u00f3sce.<\/p>\n

<\/i><\/font>I to ju\u017c jest ostatnia paralelno\u015b\u0107, o kt\u00f3rej chcia\u0142em w niniejszym tek\u015bcie opowiedzie\u0107.<\/p>\n