{"id":313,"date":"2013-01-30T12:12:08","date_gmt":"2013-01-30T11:12:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/01\/30\/krotka-refleksja-o-paralelnosci-czesc-1-2\/"},"modified":"2013-01-30T12:12:08","modified_gmt":"2013-01-30T11:12:08","slug":"krotka-refleksja-o-paralelnosci-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=313","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka refleksja o paralelno\u015bci… – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/font>
[wyb\u00f3r zdj\u0119\u0107 – autor strony]<\/font><\/p>\n

KR\u00d3TKA REFLEKSJA O PARALELNO\u015aCI NA MARGINESIE TEKSTU PROF. NOWAKA O POWSTANIU STYCZNIOWYM, CZYLI RZECZ O DW\u00d3CH "<\/font>UZIEMIONYCH"<\/font> POLITRUKACH I TYLU TE\u017b DZIELNYCH\u00a0 KOWALACH<\/u>
<\/b><\/font><\/p>\n

Tekst ten\u00a0 o\u015bmielam si\u0119 zadedykowa\u0107 Panu Andrzejowi \u0141ukasiukowi, synowi kpt. W\u0142adys\u0142awa \u0141ukasiuka „M\u0142ota”
<\/b><\/font><\/div>\n

<\/p>\n

Walka beznadziejna, walka o spraw\u0119 z g\u00f3ry przegran\u0105,
bynajmniej\u00a0 nie jest poczynaniem bez sensu.
<\/i>[<\/font>…]<\/font> Warto\u015b\u0107 walki tkwi nie w szansach zwyci\u0119stwa sprawy,
w imi\u0119 kt\u00f3rej si\u0119 j\u0105 podj\u0119\u0142o, ale w wielko\u015bci tej sprawy.<\/i>
Prof. Henryk Elzenberg<\/b><\/font><\/div>\n

<\/p>\n

"<\/font>D\u0141UGI \u0141A\u0143CUCH LUDZKICH ISTNIE\u0143 PO\u0141\u0104CZONYCH MY\u015aL\u0104 PROST\u0104"<\/font><\/font><\/b><\/div>\n

Numer 2 (6) 2013 tygodnika „W sieci”<\/a> przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 znakomity esej prof. Andrzeja Nowaka na temat powstania styczniowego. Autor, z dobrze znan\u0105 czytelnikom jego tekst\u00f3w wielk\u0105 erudycj\u0105, kultur\u0105 s\u0142owa, jasno\u015bci\u0105 my\u015bli i wykwintn\u0105 form\u0105 ich przekazu,\u00a0 poddaje analizie styczniow\u0105 insurekcj\u0119. Widzi w niej wa\u017cne ogniwo w b\u0119d\u0105cej istot\u0105 polsko\u015bci tradycji wolno\u015bciowej, tradycji zmaterializowanej w historii naszego zak\u0105tka ziemi\u00a0 \u0142a\u0144cuchem zryw\u00f3w powsta\u0144czych ulokowanych w ramach czasowych XVIII – XX wieku. Autor, ko\u0144cz\u0105c sw\u00f3j tekst, pisze:<\/p>\n

"To jest istota polsko\u015bci: 255 lat walki o wolno\u015b\u0107. Od konfederacji dzikowskiej 1734 r. do strajk\u00f3w „Solidarno\u015bci” 1988 r. W\u00a0 samym centrum\u00a0 tej d\u0142ugiej, podtrzymuj\u0105cej polsko\u015b\u0107 tradycji, jest powstanie styczniowe”. I w samym finale pyta: „A gdzie my wobec niej jeste\u015bmy?"<\/p><\/blockquote>\n

Przygotowaniem do przywo\u0142anych, ko\u0144cowych fraz eseju prof. Nowaka jest zwi\u0119z\u0142e przypomnienie kolejnych przystank\u00f3w na drodze do naszej niepodleg\u0142o\u015bci, tych po powstaniu styczniowym: <\/p>\n

"I wybucha\u0142y kolejne powstania: mniej znane (…) Potem bardziej znane, wielkie: warszawskie. I kolejne, cho\u0107 bez nazwy insurekcje, kontynuuj\u0105ce tego samego ducha po\u015bwi\u0119cenia dla wolno\u015bci i Polski: manifestacja m\u0142odzie\u017cy w Krakowie 3 maja 1946 r., potem Czerwiec Pozna\u0144ski 1956 r., wyst\u0105pienia milenijne w 1966 r., Marzec 1968 r. (…) a\u017c po ostanie strajki „Solidarno\u015bci” – w Nowej Hucie i Stoczni Gda\u0144skiej w kwietniu – maju 1988 r."<\/p><\/blockquote>\n

\"\"
"B\u00f3j", grafika Artura Grottgera z cyklu Lithuania<\/i><\/font><\/p>\n

ZGUBIONE WA\u017bNE OGNIWO<\/font><\/b><\/div>\n

I tym w\u0142a\u015bnie, ow\u0105 zwi\u0119z\u0142o\u015bci\u0105 wspomnienia kolejnych po powstaniu styczniowym zryw\u00f3w wolno\u015bciowych naszych przodk\u00f3w, a tak\u017ce naturalnymi dla prasy drukowanej ograniczeniami obj\u0119to\u015bci tekst\u00f3w, nawet tak donios\u0142ych jak ten, o kt\u00f3rym pisz\u0119, t\u0142umacz\u0119 sobie, \u017ce Autor pomin\u0105\u0142 w swym wyliczeniu akurat z ducha i charakterystyki toczonej walki chyba najbli\u017csz\u0105 powstaniu styczniowemu epopej\u0119. Mam na my\u015bli zbrojny op\u00f3r przeciw komunistycznemu zniewoleniu stawiany w latach 1944-1954\u00a0 przez partyzantk\u0119 antykomunistyczn\u0105 – \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych.<\/p>\n

A przecie\u017c je\u017celi na polskiej drodze do niepodleg\u0142o\u015bci, po\u015br\u00f3d kolejnych na niej przystank\u00f3w, wzniesionych z hartu woli i ofiary kolejnych pokole\u0144 naszych rodak\u00f3w, pokole\u0144 kt\u00f3rym przysz\u0142o walczy\u0107 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny czy te\u017c w jej obronie, szuka\u0107 najbli\u017cszej powstaniu styczniowemu analogii, to bez w\u0105tpienia epopeja \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142\u00f3w „\u0141upaszki”<\/a>, „M\u0142ota”<\/a>, „Zapory”<\/a>, „Uskoka”<\/a>, „Warszyca”<\/a> i wielu innych jednostek partyzanckich z okresu walki z komunistycznym zniewoleniem wydaje si\u0119 nie\u00a0 mie\u0107 konkurencji. Dlatego, zach\u0119caj\u0105c do lektury tekstu prof. Nowaka tych, kt\u00f3rzy jeszcze nie mieli okazji zapozna\u0107 si\u0119 z tym, powtarzam, wspania\u0142ym szkicem, pozwol\u0119 sobie w dost\u0119pny mi, czyli raczej zgrzebny, spos\u00f3b uzupe\u0142ni\u0107 istotn\u0105 luk\u0119, kt\u00f3r\u0105 dostrzeg\u0142em w wywodzie Autora. Przy tej okazji apeluj\u0119 do wszystkich wra\u017cliwych na polsk\u0105 tradycj\u0119 wolno\u015bciow\u0105 ludzi \u015bwiat\u0142ych umys\u0142\u00f3w, aby w podobnie wa\u017cnych tekstach, jak ten, kt\u00f3ry wyszed\u0142 spod „pi\u00f3ra” prof. Nowaka i ucieszy\u0142 oczy czytelnik\u00f3w tygodnika „W sieci”, nie pomijali \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. S\u0105 oni dopiero od bardzo niedawna nieco szerzej obecni w \u015bwiadomo\u015bci naszej wsp\u00f3lnoty narodowej, a przecie\u017c ich walka stanowi na polskiej drodze do niepodleg\u0142o\u015bci jeden z najwa\u017cniejszych, z racji skali heroizmu i ofiary z\u0142o\u017conej w\u00f3wczas na o\u0142tarzu wolno\u015bci Ojczyzny, przystank\u00f3w; po\u015bwi\u0119cenie \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych jest bardzo wa\u017cne dla naszej narodowej to\u017csamo\u015bci i czas najwy\u017cszy, aby by\u0142o tak powszechnie postrzegane.
\"\"
Kpt. Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski "Uskok", dow\u00f3dca oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich na Lubelszczy\u017anie, poleg\u0142 21 maja 1949 r. <\/a><\/font><\/font>rozrywaj\u0105c si\u0119 granatem, otoczony przez grup\u0119 operacyjn\u0105 UB-KBW<\/i><\/font><\/a>.<\/p>\n

PARALELNO\u015aCI WYMIAR\u00a0 HISTORYCZNY <\/b><\/font><\/div>\n

Prof. Nowak pisze w swoim tek\u015bcie: „Przez szeregi powsta\u0144c\u00f3w przewin\u0119\u0142o si\u0119 nie mniej ni\u017c 100 tys. ochotnik\u00f3w. Stoczyli przesz\u0142o 1200 bitew i potyczek z wojskiem rosyjskim (…) I przegrali. Symbolicznie ko\u0144czy powstanie szubienica, na kt\u00f3rej 23 maja 1865 r. w Soko\u0142owie Podlaskim zawis\u0142 ks. Stanis\u0142aw Brz\u00f3ska, kapelan i genera\u0142 armii powsta\u0144czej, ostatni dow\u00f3dca oddzia\u0142u, kt\u00f3ry w okolicach \u0141ukowa przetrwa\u0142 do przedwio\u015bnia 1965 r.”<\/p>\n

Wykazuj\u0105c tytu\u0142ow\u0105 analogi\u0119, przypomn\u0119, \u017ce przez szeregi polskiego podziemia antykomunistycznego walcz\u0105cego w latach 1944-1954 na ziemiach b\u0119d\u0105cych w aktualnych granicach Polski (osobny i praktycznie zupe\u0142nie zapomniany rozdzia\u0142 stanowi epopeja polskiej partyzantki antykomunistycznej dzia\u0142aj\u0105cej na „straconych posterunkach” na wsch\u00f3d od linii Curzona po lipcu 1944 r.<\/a>) przewin\u0119\u0142o si\u0119 ok. 200 tys. ludzi, z czego w samym tylko 1945 r. ok. 20 tys. wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w walce z broni\u0105 w r\u0119ku. \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci stoczyli setki bitew i potyczek (najwi\u0119ksze i najbardziej zaciek\u0142e z\u00a0 nich to walki z wojskiem sowieckim wspieranym przez rodzime si\u0142y komunistyczne: pod Kury\u0142\u00f3wk\u0105<\/a>, w Lesie Stockim<\/a>, w Miodusach Pokrzywnych<\/a>, w \u0141empicach<\/a>, pod Zwoleniem<\/a> i w Ostrowach Tuszowskich<\/a>). I tak\u017ce przegrali. Symbolicznie ko\u0144czy powstanie antykomunistyczne \u015bmier\u0107 J\u00f3zefa Franczaka „Lalka”<\/a> w dniu 21 pa\u017adziernika 1963 r., czyli dok\u0142adnie, je\u015bli mierzy\u0107 latami, sto lat od wybuchu powstania styczniowego.
\"\"
Kadra
\n 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, sierpie\u0144 1945 r. Od lewej: NN, NN, ppor. Lucjan
\nMinkiewicz "Wiktor", por. Marian Pluci\u0144ski "M\u015bcis\u0142aw", por. Zygmunt
\nB\u0142a\u017cejewicz "Zygmunt", mjr Zygmunt Szendzielarz "\u0141upaszka", ppor.
\nW\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk "M\u0142ot", ppor. Jan Zaleski "Zaja", ppor. Romuald Rajs
\n"Bury".<\/font><\/p>\n

Prof. Nowak podaje w swym tek\u015bcie bilans strat powstania styczniowego. Czytamy tam:<\/p>\n

„Blisko 20 tys. poleg\u0142ych i zabitych (w tym niemal tysi\u0105c straconych z wyroku carskich s\u0105d\u00f3w polowych), 35 – 40 tys. zes\u0142anych na Syberi\u0119 i w inne oddalone rejony Imperium.”<\/p><\/blockquote>\n

Bilansuj\u0105c straty po stronie \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, nale\u017cy wymieni\u0107 liczb\u0119 co najmniej 8 tys. poleg\u0142ych w walkach, nie mniej ni\u017c 30 tys. zam\u0119czonych\u00a0 w wi\u0119zieniach i podczas \u015bledztw w katowniach bezpieki (w tym blisko pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy ludzi straconych z wyrok\u00f3w r\u00f3\u017cnego rodzaju s\u0105d\u00f3w komunistycznych), kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy wywiezionych do oboz\u00f3w koncentracyjnych w Rosji Sowieckiej (z kt\u00f3rych ok. jedna czwarta pobytu na „nieludzkiej ziemi” nie prze\u017cy\u0142a) i kolejne kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy uwi\u0119zionych (os\u00f3b\u00a0 wi\u0119zionych w komunistycznych wi\u0119zieniach na ziemiach polskich by\u0142o oczywi\u015bcie znacznie wi\u0119cej; terror komunistyczny dotyka\u0142 bowiem nie tylko ludzi bezpo\u015brednio czy po\u015brednio zaanga\u017cowanych w walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, ale wszystkich, kt\u00f3rych komuni\u015bci uznawali za cho\u0107by\u00a0 potencjalnych swoich wrog\u00f3w czy przeciwnik\u00f3w).<\/b><\/p>\n

Powstanie styczniowe by\u0142o zrywem niepodleg\u0142o\u015bciowym o silnym rysie partyzanckim, bez front\u00f3w i armii w klasycznym, sztabowym rozumieniu tych poj\u0119\u0107, za to z szeregiem walcz\u0105cych w oderwaniu od siebie oddzia\u0142\u00f3w (nazywanych w\u00f3wczas partiami). Nie dosz\u0142o podczas jego trwania do jednej czy te\u017c kilku bitew decyduj\u0105cych o losach ca\u0142ej kampanii, za to mia\u0142o miejsce wiele walk o znaczeniu lokalnym. Dysproporcja si\u0142 powsta\u0144c\u00f3w i ich wrog\u00f3w by\u0142a zatrwa\u017caj\u0105co niekorzystna dla naszych przodk\u00f3w. Jedyn\u0105 szans\u0105 na sukces powstania by\u0142o uwra\u017cliwienie na los Polski tzw. wolnego \u015bwiata, ale wolny \u015bwiat losem Polski przej\u0105\u0142 si\u0119 nie za specjalnie… Dok\u0142adnie w ten sam spos\u00f3b, przy drugoplanowych r\u00f3\u017cnicach, przebiega\u0142a tak\u017ce epopeja \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych…
\"\"
Ods\u0142oni\u0119ty w dniu 26 IX 2010 r. w Radomsku jeden z pomnik\u00f3w Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a>, upami\u0119tniaj\u0105cy 230 \u017co\u0142nierzy i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w<\/u><\/b> Konspiracyjnego Wojska Polskiego poleg\u0142ych i pomordowanych w walce z komunistycznym zniewoleniem.<\/font><\/i><\/p>\n

Powstanie styczniowe, o czym trafnie napisa\u0142 w swym tek\u015bcie prof. Nowak, odegra\u0142o bardzo wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w procesie kszta\u0142towania \u015bwiadomo\u015bci historycznej i wolno\u015bciowej kolejnych pokole\u0144 naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3re krwawi\u0142y w walce o wolno\u015b\u0107. Pokole\u0144,\u00a0 kt\u00f3rym, jak\u00a0 to pi\u0119knie uj\u0105\u0142 bodaj Andrzej Przewo\u017anik, Polska nie by\u0142a dana, ale zadana. I one wielkie to zadanie przyj\u0119\u0142y i ponios\u0142y\u00a0 dalej. Dotyczy to zar\u00f3wno legionist\u00f3w J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, jak i ich nast\u0119pc\u00f3w w sztafecie pokole\u0144 ofiarnych: \u017co\u0142nierzy Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego z okresu okupacji niemieckiej i podziemia antykomunistycznego z lat 1944-1954.<\/p>\n

Tradycja insurekcji styczniowej by\u0142a bardzo silnie piel\u0119gnowana w okresie II Rzeczypospolitej. Om\u00f3wienie tylko wa\u017cniejszych uroczysto\u015bci z tamtego okresu, podczas kt\u00f3rych upami\u0119tniano powsta\u0144c\u00f3w styczniowych i oddawano im ho\u0142d, wystarczy\u0142oby na opas\u0142\u0105 publikacj\u0119 z gatunku „kronika wydarze\u0144”. W ka\u017cdym razie owo przyj\u0119cie pokoleniowego zobowi\u0105zania, testamentu spisanego krwi\u0105 i cierpieniem powsta\u0144c\u00f3w styczniowych, przekazanego w czasie mi\u0119dzywojennym przez pa\u0144stwo polskie swoim obywatelom, by\u0142o jednym z istotnych czynnik\u00f3w kszta\u0142tuj\u0105cych etos wolno\u015bciowy i propa\u0144stwowy po\u015br\u00f3d pokolenia wychowanego w II Rzeczypospolitej.
\"\"
Nadanie Order\u00f3w Virtuti Militari weteranom powstania styczniowego przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w 1921 r.<\/i><\/font><\/p>\n

PARALELNO\u015aCI WYMIAR PRAKTYCZNY<\/b><\/font><\/div>\n

Dla wielu pami\u0119\u0107 o sztafecie pokole\u0144 ofiarnych w dziejach naszej Ojczyzny nie ma \u017cadnego znaczenia. Nie chc\u0119 wchodzi\u0107 w rozwa\u017cania czy takie spojrzenie jest w\u0142a\u015bciwe. Dla mnie pami\u0119\u0107 ta jest fundamentem wsp\u00f3lnotowo\u015bci, w jej narodowym wymiarze. Ale to tylko m\u00f3j punkt widzenia. Rozumiem, \u017ce istniej\u0105 zapatrywania ca\u0142kowicie odmienne. Szanuj\u0119 prawo do ich wyznawania i g\u0142oszenia. Wedle zasady "\u017cyj i daj \u017cy\u0107", najlepszej, zdaniem J\u00f3zefa Mackiewicza<\/a>, ewangelii \u017cycia spo\u0142ecznego. Tak czy inaczej, przywo\u0142am za chwil\u0119 zdarzenie, kt\u00f3re pokazuje, \u017ce czasami owa pami\u0119\u0107 pokoleniowa o krwi przelanej za wolno\u015b\u0107 nabiera znaczenia bardzo dos\u0142ownie praktycznego. Znam t\u0119 histori\u0119 z kart "Pami\u0119tnika" kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego "Uskoka"<\/a>, ostatniego dow\u00f3dcy podziemia antykomunistycznego na Lubelszczy\u017anie.
\"\"
Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski "Uskok", Pami\u0119tnik.<\/font><\/i><\/p>\n

Wydany staraniem IPN wiosn\u0105 2004 roku „Pami\u0119tnik” uznaj\u0119 za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych pozycji stoj\u0105cych na p\u00f3\u0142kach mojej domowej biblioteki. Poniewa\u017c historia ta, zanotowana przez „Uskoka” jako wspomnienie z marca 1945 roku, jest jednocze\u015bnie\u00a0 znakomitym przyczynkiem do moich rozwa\u017ca\u0144 na temat paralelno\u015bci pomi\u0119dzy powsta\u0144cami styczniowymi i \u017bo\u0142nierzami Wykl\u0119tymi, pozwalam sobie przywo\u0142a\u0107 j\u0105 prawie w ca\u0142o\u015bci:<\/p>\n

"Kt\u00f3ry\u015b z pozosta\u0142ych ni st\u0105d, ni zow\u0105d zanuci\u0142: <\/font><\/p><\/blockquote>\n

Z p\u00f3l do p\u00f3l<\/font>
Z j\u0119kiem kartaczy z \u015bwistem kul<\/font>
Rozkaz do boju wci\u0105\u017c nas gna<\/font>
<\/i>Powsta\u0144c\u00f3w dola, ha, ha, ha<\/i> (…)<\/font><\/p>\n

Tak, s\u0142ysza\u0142em, \u017ce by\u0142a to piosenka powsta\u0144c\u00f3w z 1864 r.! I my, w osiemdziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej, ca\u0142kiem podobnie \u015bpiewamy. Oni mieli tyran\u00f3w Moskali, a my mamy tyran\u00f3w bolszewik\u00f3w (…). Pami\u0119tam z jak\u0105 czci\u0105 i zaciekawieniem patrzy\u0142em na spotykanych przed wojn\u0105 weteran\u00f3w powstania styczniowego. <\/font>Widok siwow\u0142osych, przygarbionych wiekiem postaci w granatowych uniformach przemawia\u0142 do mnie silniej ni\u017c wyk\u0142ady w szkole. <\/font>Albo to opowiadanie z tamtych czas\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142em od swego ojca, ojciec s\u0142ysza\u0142 to zn\u00f3w od swego ojca, a mego dziadka. W tych terenach te\u017c powsta\u0144cy walczyli. Ukrywali si\u0119 po lasach, noc\u0105 przychodzili po \u017cywno\u015b\u0107. Po walkach widywano rannych i spotykano \u015bwie\u017ce mogi\u0142y….<\/font>
By\u0142 jeden powstaniec, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Bogdanowicz. Mia\u0142 dwadzie\u015bcia par\u0119 lat i pochodzi\u0142 z tych stron, z Nadrybia. Pewnego razu oddzia\u0142 Bogdanowicza mia\u0142 potyczk\u0119 z Moskalami, w kt\u00f3rej Bogdanowicz zosta\u0142 ranny. Ranny powstaniec pocz\u0105\u0142 konno ucieka\u0107, a Moskale ruszyli za nim w po\u015bcig. Ko\u0144 Bogdanowicza, wierne i szlachetne zwierz\u0119, unios\u0142o swego pana do\u015b\u0107 daleko od pogoni w stron\u0119 wsi Zezulin. Bogdanowicz, os\u0142abiony, postanowi\u0142 zatrzyma\u0107 si\u0119 i opatrzy\u0107 rany (…)"<\/font><\/font><\/p><\/blockquote>\n

„Uskok” nast\u0119pnie opisuje okoliczno\u015bci, w jakich, wedle tradycyjnych przekaz\u00f3w, Moskale pochwycili Bogdanowicza, a potem powiesili go w nieodleg\u0142ym od wsi Zezulin lesie. Snuj\u0105c\u00a0 swoj\u0105 opowie\u015b\u0107, Autor wraca do czas\u00f3w mu wsp\u00f3\u0142czesnych. Czytamy dalej w Jego „Pami\u0119tniku”:<\/p>\n

"<\/font>Opowiedzia\u0142em t\u0119 histori\u0119 s\u0142uchaczom, kt\u00f3rzy znajdowali si\u0119 na kwaterze, a gdy sko\u0144czy\u0142em, zjawili si\u0119 ch\u0142opcy z podwodami i z meldunkiem, \u017ce we wsi znajduj\u0105 si\u0119 dwaj bolszewicy (…). <\/font>Wys\u0142a\u0142em natychmiast patrol, kt\u00f3ry przy\u0142apa\u0142 „sojuszn
\nik\u00f3w”. Nast\u0119pnie zrobili\u015bmy dochodzenie na miejscu, w domu <\/font>W… (nazwisko gospodarza zosta\u0142o pomini\u0119te przez autora niniejszego szkicu – przyp. GW<\/i>), a siebie podali\u015bmy jako patrol polskich w\u0142adz bezpiecze\u0144stwa. Bolszewicy okazali si\u0119 politrukami z sowieckiej formacji lotniczej, znajduj\u0105cej si\u0119 w tym terenie (…). Politruk\u00f3w po rozbrojeniu dok\u0142adnie zrewidowali\u015bmy. D\u0142u\u017cszy czas nie mogli uwierzy\u0107, \u017ce znajduj\u0105 si\u0119 w r\u0119kach partyzant\u00f3w i bynajmniej nie swoich „sojusznik\u00f3w”, gdy si\u0119 jednak o tym przekonali, mocno ich to za\u0142ama\u0142o. Wiedzieli, \u017ce partyzanci politrukom nie folguj\u0105, tak samo jak enkawudzistom (…) politruk w\u00a0 wojsku komunistycznym nie po to idzie na front, by walczy\u0107 z wrogiem, ale po to, by sta\u0107 na stra\u017cy interes\u00f3w partii, jego zadanie polega na dopilnowaniu, by krwi\u0105 \u017co\u0142nierza frontowego zdobyte zwyci\u0119stwa sta\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie zwyci\u0119stwami idei komunistycznej. \u017bo\u0142nierza nale\u017cy tak otumani\u0107, by sta\u0142 si\u0119 bezwolnym narz\u0119dziem w osi\u0105ganiu tego celu – to jest te\u017c zadaniem politruka – propagatora. Politruk w wojsku, je\u015bli strzela, to przewa\u017cnie do w\u0142asnych\u00a0 \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy wahaj\u0105 si\u0119 i\u015b\u0107 naprz\u00f3d na kule wroga. Politruk ma bardzo wiele zada\u0144, nie tylko z wojskiem zwi\u0105zanych. Na przyk\u0142ad, co oni robili dzi\u015b tam, gdzie ich przy\u0142apali\u015bmy? Przyszli skierowani przez pepeerowca, a zatrzymali si\u0119 u cz\u0142owieka o m\u0119tnym charakterze, kt\u00f3rego nietrudno zrobi\u0107 i volksdeutschem, i komunist\u0105, i zdrajc\u0105, sprzedawczykiem, i czym kto chce – dla zysku. Wiadomo, towarzysze politrucy szukaj\u0105 u nas oparcia dla swoich idei. Nios\u0105 nam przecie\u017c „wolno\u015b\u0107”, a wiedz\u0105, \u017ce Polacy w to nie wierz\u0105. Trzeba wi\u0119c znale\u017a\u0107 takich, kt\u00f3rzy by „uwierzyli”, i przy ich pomocy za\u0142atwi\u0107 si\u0119 z niewierz\u0105cymi. W (…) nadawa\u0142 si\u0119 do takich cel\u00f3w. Owocami wsp\u00f3\u0142pracy takich politruk\u00f3w z takimi W (…) s\u0105 masowe aresztowania. C\u00f3\u017c wi\u0119c zrobi\u0107 z takimi? Najw\u0142a\u015bciwsz\u0105 rzecz: „uziemi\u0107”. Tak postanowili\u015bmy. W (…) pozostawili\u015bmy na razie w spokoju i tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o najlepiej, bo cho\u0107 komuni\u015bci nie doszli, co si\u0119 sta\u0142o z owymi politrukami i nikogo nie szarpano, to jednak dochodzenia by\u0142y. W (…) domy\u015bli\u0142 si\u0119 prawdy i od tej pory zaniecha\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy z „demokracj\u0105”.
Konie z powodu \u015bliskiej drogi wlok\u0142y si\u0119 powoli. Zimno i wilgo\u0107 dokucza\u0142y coraz bardziej. Ju\u017c nie d\u017cd\u017cysty opad, ale deszczyk marcowy zacina\u0142. Oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy zrobi\u0142o si\u0119 troch\u0119 widniej – to \u015bwiat\u0142o ksi\u0119\u017cyca przebija\u0142o przez chmury. Bolszewicy jechali pod eskort\u0105 na drugiej furmance. Siedzieli pos\u0119pni, milcz\u0105cy. \u017be nie mieli powod\u00f3w do rado\u015bci w tym wypadku, to prawda, ale mnie si\u0119 wydaje, \u017ce taki komunista chyba w og\u00f3le nie mo\u017ce by\u0107 weso\u0142ym, wylewnym, dowcipnym. On zawsze na kogo\u015b czyha i kogo\u015b si\u0119 boi. My\u015bli jego z zasady s\u0105 ponure. Mijamy zabudowanie przy drodze. Kto\u015b zapytuje jaka to miejscowo\u015b\u0107.
– Zezulin – odpowiadam.
– Ach! To tutaj, ten powstaniec…
-Tak! Tutaj.
– Panie poruczniku, powinni\u015bmy tych drab\u00f3w za\u0142atwi\u0107 tam, gdzie Moskale powiesili Bogdanowicza (…)
– Ze wzgl\u0119du na spok\u00f3j Zezulina powiesi\u0107 ich tutaj nie mo\u017cemy, ale mo\u017cemy ich „ulokowa\u0107” w inny spos\u00f3b. Pod ziemi\u0105, tak by ich nie odnaleziono – odpowiedzia\u0142em.
Po chwili zatrzymali\u015bmy si\u0119 przy le\u015bnych zaro\u015blach. Ch\u0142opcy bez rozkaz\u00f3w krz\u0105tali si\u0119 szybko i z ochot\u0105. Znalaz\u0142 si\u0119 szpadel. Przygotowano d\u00f3\u0142. Ustawiono „sojusznik\u00f3w”. Og\u0142oszono im wyrok. „Znaju, szto nie winowat” odpowiedzieli po swojemu i chcieli m\u00f3wi\u0107 co\u015b dalej, ale rozleg\u0142a si\u0119 komenda „Pal” i zlewaj\u0105ce si\u0119 ze sob\u0105 dwie d\u0142ugie serie zag\u0142uszy\u0142y wszystko. Po dzie\u0144 dzisiejszy nie wiem, czy mi si\u0119 wtedy wyda\u0142o, czy te\u017c rzeczywi\u015bcie po seriach kto\u015b krzykn\u0105\u0142, i to paru g\u0142osami naraz: „Za powsta\u0144ca Bogdanowicza”."<\/font>
<\/font><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Kazimierz Bogdanowicz<\/b><\/a> z Nadrybia na Lubelszczy\u017anie. W okresie powstania styczniowego wystawi\u0142 w\u0142asny oddzia\u0142 powsta\u0144czy, licz\u0105cy wed\u0142ug w\u0142adz powsta\u0144czych 200 \u017co\u0142nierzy. Walczy\u0142 w potyczce pod Rudk\u0105<\/a>. Po kl\u0119sce przegrupowa\u0142 oddzia\u0142 w rodzinne strony. Wkroczy\u0142 do Puchaczowa i \u0141\u0119cznej. Sam uda\u0142 si\u0119 do rodzinnego Nadrybia. Wracaj\u0105c do oddzia\u0142u zosta\u0142 schwytany przez Kozak\u00f3w. S\u0105d wojenny skaza\u0142 go na kar\u0119 \u015bmierci. <\/i><\/font>5 marca 1863 r. <\/i><\/font>Kazimierz Bogdanowicz zosta\u0142 rozstrzelany w Lublinie za koszarami \u015bwi\u0119tokrzyskimi (obecnie hotel asystenta UMCS). W 1916 r. prochy jego i innych powsta\u0144c\u00f3w przeniesiono na cmentarz przy ul. Lipowej w Lublinie.<\/i><\/font><\/p>\n

Dodam, z kronikarskiego, w tym wypadku bardzo smutnego obowi\u0105zku, \u017ce kpt. Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski „Uskok” zgin\u0105\u0142 21 maja 1949 r. Otoczony przez komunist\u00f3w w swojej kryj\u00f3wce w zabudowaniach rodziny Lisowskich po\u0142o\u017conych we wsi D\u0105br\u00f3wka, nie maj\u0105c szans na ucieczk\u0119, rozerwa\u0142 si\u0119 granatem<\/a>. „Pami\u0119tnik”, kt\u00f3ry po Nim pozosta\u0142, jest absolutnie unikalnym w skali\u00a0 ca\u0142ej Polski \u017ar\u00f3d\u0142em pozwalaj\u0105cym pozna\u0107 motywacje i realia walki prowadzonej przez \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. Jest lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 dla ka\u017cdego, kto chce zrozumie\u0107 histori\u0119 podziemia antykomunistycznego w Polsce. Powiem wi\u0119cej, gdyby Polska by\u0142a normalnym krajem, je\u015bli chodzi o tzw. polityk\u0119 historyczn\u0105, to „Pami\u0119tnik” „Uskoka” by\u0142by lektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105 w klasach maturalnych. Taki sam status mia\u0142aby powie\u015b\u0107 J\u00f3zefa Mackiewicza „Droga donik\u0105d”<\/a>, b\u0119d\u0105ca arcyciekawym i wr\u0119cz anatomicznym studium rozk\u0142adu wsp\u00f3lnoty ludzkiej przez zaraz\u0119 komunizmu.<\/p>\n

Tymczasem kolejne pokolenia wchodz\u0105ce w wiek dojrza\u0142y dyskutuj\u0105 na lekcjach polskiego\u00a0 na temat postaw ludzkich przedstawionych w „D\u017cumie” Camusa<\/a>, dobrej, ale alegorycznej przypowie\u015bci o cz\u0142owieku w obliczu zagro\u017cenia. O alegoriach, z natury ulokowanych w abstrakcji, rozprawia\u0107 \u0142atwo. Za\u015b, jak si\u0119 zdaje, w kraju, w kt\u00f3rym komuni\u015bci pope\u0142nili morze zbrodni i dokonali ogromnych spustosze\u0144 w praktycznie ka\u017cdej dziedzinie \u017cycia, czyli w naszym kraju, wiedza, zbudowana na tak znakomitych jak „Pami\u0119tnik” „Uskoka” czy wspomniane dzie\u0142o Mackiewicza materia\u0142ach, o tym jak system komunistyczny dzia\u0142a\u0142 na ludzi i dlaczego by\u0142 tak bardzo niebezpieczny powinna by\u0107 wa\u017cnym elementem edukacji powszechnej. Powinna, ale nie jest.<\/p>\n

Odpowied\u017a na pytanie jakie s\u0105 tego przyczyny, wychodzi poza ramy niniejszego tekstu. Sytuacja, niestety, szybko zmianie nie ulegnie, ale niech \u017cywi s\u0142uchaj\u0105 wieszcza i nie trac\u0105 tego, czego jego zdaniem traci\u0107 nie powinni. A jask\u00f3\u0142k\u0105 w tym, zapewne d\u0142ugim jeszcze oczekiwaniu na „edukacyjn\u0105 wiosn\u0119” niech b\u0119dzie informacja, \u017ce w lubelskim oddziale IPN-u trwaj\u0105, realizowane przy u\u017cyciu najnowocze\u015bniejszej aparatury specjalistycznej, prace nad odczytaniem kolejnych kart zapisk\u00f3w „Uskoka” oraz \u017ce w ko\u0144cu tego roku mo\u017cemy si\u0119 spodziewa\u0107 nowej, pe\u0142niejszej edycji ksi\u0105\u017ckowej „Pami\u0119tnika”, uzupe\u0142nionej dodatkowo o zbi\u00f3r nowoodkrytych dokument\u00f3w dotycz\u0105cych tego legendarnego partyzanta. Niech mi b\u0119dzie wolno powt\u00f3rzy\u0107: to jest lektura obowi\u0105zkowa nie tylko dla ka\u017cdego, komu droga jest tradycja wolno\u015bciowa, ale tak\u017ce dla wszystkich tych, kt\u00f3rzy chc\u0105\u00a0 zrozumie\u0107 histori\u0119 Polski po roku 1944.
\"\"
Nowogr\u00f3d (dawniej D\u0105br\u00f3wka) k\/\u0141\u0119<\/font>cznej. Pomnik ku czci kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego "Uskoka".
\"\"
<\/i>Pomnik kpt. "Uskoka" w Nowogrodzie odnowiony przez narodowc\u00f3w i kibic\u00f3w G\u00f3rnika \u0141\u0119czna w sierpniu 2012 r.<\/a><\/i><\/font><\/p>\n

W tytule artyku\u0142u prof. Nowaka czytamy, \u017ce powstanie styczniowe nie by\u0142o wynikiem „kompleksu antyrosyjskiego”, lecz kolejn\u0105 reakcj\u0105 ludzi, kt\u00f3rzy zachowali honor i osobist\u0105 godno\u015b\u0107. Reakcj\u0105 na zniewolenie. Pi\u0119kna i ze wszech miar s\u0142uszna to my\u015bl. Niech godnym jej uzupe\u0142nieniem b\u0119d\u0105 s\u0142owa jakie skre\u015bli\u0142 w swych zapiskach kpt. „Uskok”:<\/p>\n

"\u017bycie po\u015bwi\u0119ci\u0107 warto jest tylko dla jednej idei, idei wolno\u015bci! Je\u015bli walczymy i ponosimy ofiary to dlatego, \u017ce chcemy w\u0142a\u015bnie\u00a0 \u017cy\u0107, ale \u017cy\u0107 jako ludzie wolni, w wolnej Ojczy\u017anie".<\/b><\/p><\/blockquote>\n

Kr\u00f3tka refleksja o paralelno\u015bci… – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/b><\/font><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"