{"id":311,"date":"2013-02-08T00:09:23","date_gmt":"2013-02-07T23:09:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/02\/08\/62-rocznica-smierci-mjr-lupaszki\/"},"modified":"2013-02-08T00:09:23","modified_gmt":"2013-02-07T23:09:23","slug":"62-rocznica-smierci-mjr-lupaszki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=311","title":{"rendered":"62. rocznica \u015bmierci mjr. "\u0141upaszki""},"content":{"rendered":"
62. rocznica zamordowania mjr. Zygmunta Szendzielarza "\u0141upaszki<\/font>"<\/span><\/font><\/div>\n
\n
<\/p>\n
…Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/font>
\nZbigniew Herbert<\/font><\/div>\n

<\/div>\n

\"\"\"\"
Mjr Zygmunt Szendzielarz "\u0141upaszka" (12 III 1910 r. – 8 II 1951 r.)<\/span><\/font><\/p>\n

62 lata temu, 8 lutego 1951 roku\u00a0 komunistyczni oprawcy zamordowali mjr. Zygmunta Szendzielarza\u00a0 ps. "\u0141upaszka"<\/a>, jednego z najwybitniejszych oficer\u00f3w Wojska Polskiego i Armii Krajowej, dow\u00f3dc\u0119 5. Brygady Wile\u0144skiej AK<\/a>, dwukrotnego kawalera\u00a0 <\/span>orderu Virtuti Militari<\/a>. <\/span><\/font><\/p>\n

Major
\n"\u0141upaszka"
\n zosta\u0142 aresztowany przez UB 30 czerwca 1948 r. w Osielcu na Podhalu i po ci\u0119\u017ckim
\n \u015bledztwie, 2 listopada 1950 r. skazany przez Wojskowy S\u0105d
\nRejonowy w Warszawie, pod przewodnictwem s\u0119dziego Mieczys\u0142awa Widaja<\/a> [czyt.: Stalinowski s\u0119dzia…<\/a>, Zmar\u0142y, nieos\u0105dzony<\/a>]<\/font> na 18-krotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok wykonano 8 lutego
\n1951 r. w wi\u0119zieniu na Rakowieckiej – strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy. <\/p>\n

Wraz z nim zamordowano trzech innych oficer\u00f3w wile\u0144skiej Armii Krajowej: pp\u0142k Antoniego Olechnowicza ps. "Pohorecki"<\/a>, ppor. Lucjana Minkiewicza ps. "Wiktor"<\/a> i kpt. Henryka Borowego – Borowskiego ps. "Trzmiel".
Ich cia\u0142a posypano wapnem i wdeptano w ziemi\u0119 w nieznanym miejscu na warszawskich Pow\u0105zkach.<\/div>\n

\"\"\"\"
Pp\u0142k Antoni Olechnowicz ps. "Pohorecki"<\/span><\/a><\/font><\/p>\n

\"\"\"\"
Ppor. Lucjan Minkiewicz ps. "Wiktor"<\/span><\/font><\/a><\/p>\n

\"\"\"\"<\/p>\n

W
\n czwartek, 8 lutego 1951 r. kat wywo\u0142a\u0142 z celi majora "\u0141upaszk\u0119". Za
\nchwil\u0119 mia\u0142 si\u0119 znale\u017a\u0107 na schodach krwawej mokotowskiej piwnicy.
\nWszystkie piwnice s\u0105 do siebie podobne, wi\u0119c mokotowska pewnie nie
\nr\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 zbytnio od tej w Twerze, w siedzibie NKWD przy ul.
\nSowieckiej 5, gdzie w kwietniu i w maju 1940 r. na polskich major\u00f3w
\nczeka\u0142 w gumowym fartuchu i z naganem w \u0142apie major NKWD B\u0142ochin. Jak
\nsi\u0119 nazywa\u0142 morderca z Mokotowa, kt\u00f3ry tego dnia "pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119" i
\nprzy\u0142o\u017cy\u0142 majorowi "\u0141upaszce" nagana do karku? Nie wiemy, s\u0105 tylko
\nprzypuszczenia, ale to nie wa\u017cne, bo i on, i B\u0142ochin to dzieci tego
\nsamego diab\u0142a. A propos dzieci: pewnie je dobrze wykszta\u0142ci\u0142, bo mia\u0142y
\ndu\u017co dodatkowych punkt\u00f3w na egzaminach wst\u0119pnych. Mo\u017ce te dzieci i ich
\ndzieci s\u0105 teraz s\u0119dziami albo prokuratorami? Pewnie ojciec mia\u0142 w tej
\nbran\u017cy znajomo\u015bci. Major powiedzia\u0142by na to wszystko tak, jak zwyk\u0142
\nmawia\u0107 w podobnych okoliczno\u015bciach: "Kat z nimi !". Zanim wyszed\u0142 ze
\nzbiorowej celi, stan\u0105\u0142 przez chwil\u0119 nieruchomo, popatrzy\u0142 po raz ostatni
\n na swoich towarzyszy niedoli i – jak relacjonowa\u0142 potem najm\u0142odszy
\nwi\u0119zie\u0144 z celi, o pseudonimie "M\u0142odzik" – powiedzia\u0142 g\u0142o\u015bno: "Czo\u0142em,
\nPanowie !"<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Czo\u0142em, Panie Majorze! Polacy pami\u0119taj\u0105.<\/span>*<\/span>
<\/font><\/div>\n<\/div>\n
\"\"<\/div>\n

Zygmunt Szendzielarz<\/b> urodzi\u0142 si\u0119 12 marca 1910 r. w Stryju (woj. stanis\u0142awowskie), w wielodzietnej rodzinie urz\u0119dnika kolejowego Karola i Eufrozyny z domu Osieckiej. Mia\u0142 dwie siostry i trzech braci. Zygmunt uczy\u0142 si\u0119 we Lwowie i Stryju, gdzie w 1929 r. uko\u0144czy\u0142 gimnazjum, a nast\u0119pnie wst\u0105pi\u0142 do szko\u0142y podchor\u0105\u017cych zawodowych w R\u00f3\u017canie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 w 1931 r. Nast\u0119pnie trafi\u0142 do Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudzi\u0105dzu, po kt\u00f3rego uko\u0144czeniu w stopniu podporucznika zosta\u0142 przydzielony do 4 pu\u0142ku u\u0142an\u00f3w zanieme\u0144skich w Wilnie. W po\u0142owie 1936 r. otrzyma\u0142 stanowisko dow\u00f3dcy 2 szwadronu.<\/p>\n

W szeregach 4 pu\u0142ku u\u0142an\u00f3w bra\u0142 udzia\u0142 w wojnie obronnej 1939 r. w sk\u0142adzie Wile\u0144skiej Brygady Kawalerii WP. W ko\u0144cowym okresie walk do\u0142\u0105czy\u0142 ze swym szwadronem do Grupy Operacyjnej Kawalerii dowodzonej przez gen. Andersa. 27 wrze\u015bnia 1939 r. dosta\u0142 si\u0119 do niewoli sowieckiej, z kt\u00f3rej uciek\u0142 po kilku dniach i przedosta\u0142 si\u0119 do Lwowa. W listopadzie 1939 r. powr\u00f3ci\u0142 do Wilna, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119 przed aresztowaniem pod fa\u0142szywym nazwiskiem W\u0142adys\u0142aw Chawling i uczestniczy\u0142 w dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej. W sierpniu 1943 r. na mocy rozkazu Komendanta Wile\u0144skiego Okr\u0119gu AK pp\u0142k. Krzy\u017canowskiego „Wilka” zosta\u0142 skierowany na stanowisko dow\u00f3dcy oddzia\u0142u partyzanckiego AK ppor. Antoniego Burzy\u0144skiego „Kmicica”. Dotar\u0142 w rejon jego bazy nad Jeziorem Narocz ju\u017c po rozbiciu tej jednostki przez sowieck\u0105 brygad\u0119 Fiodora Markowa (zamordowano w\u00f3wczas „Kmicica” i oko\u0142o 80 \u017co\u0142nierzy AK). Z niedobitk\u00f3w zorganizowa\u0142 nowy oddzia\u0142 partyzancki, od listopada 1943 r. nosz\u0105cy nazw\u0119 5 Brygady Wile\u0144skiej AK, na czele kt\u00f3rej wykona\u0142 kilkadziesi\u0105t udanych akcji przeciwko Niemcom, kolaboruj\u0105cym Litwinom, a przede wszystkim partyzantce sowieckiej.<\/p>\n

Dowodzona przez niego brygada, po uzgodnieniu tego z komendantem „Wilkiem”, nie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142u w operacji „Ostra Brama”<\/a>, lecz atakuj\u0105c oddzia\u0142y niemieckie wycofa\u0142a si\u0119 na zach\u00f3d. 23 lipca 1944 r. cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy „\u0141upaszki” zosta\u0142a rozbrojona przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w Puszczy Grodzie\u0144skiej, reszta w niewielkich grupach przedziera\u0142a si\u0119 dalej na zach\u00f3d, z zamiarem ponownego po\u0142\u0105czenia si\u0119 w Puszczy Augustowskiej. W sierpniu 1944 r. cz\u0119\u015b\u0107 partyzant\u00f3w wile\u0144skich zebra\u0142a si\u0119\u00a0 ponownie pod rozkazami „\u0141upaszki” na terenie powiatu bielskiego, gdzie podporz\u0105dkowali si\u0119 Komendzie Bia\u0142ostockiego Okr\u0119gu AK, kt\u00f3ra awansowa\u0142a Zygmunta Szendzielarza na stopie\u0144 majora i „dow\u00f3dc\u0119 partyzantki okr\u0119gu”. Odtworzona przez mjr. „\u0141upaszk\u0119” 5. Brygada Wile\u0144ska AK ponownie wysz\u0142a w pole 5 kwietnia 1945 r. Oddzia\u0142, kt\u00f3rego liczebno\u015b\u0107 pocz\u0105tkowo waha\u0142a si\u0119 w granicach 20-30 partyzant\u00f3w, w szczytowym okresie rozwoju, latem 1945 r. osi\u0105gn\u0105\u0142 stan ok. 250 \u017co\u0142nierzy i by\u0142 jedn\u0105 z najsilniejszych, a z pewno\u015bci\u0105 najlepsz\u0105 jednostk\u0105 partyzanck\u0105 w Okr\u0119gu AKO Bia\u0142ystok. Podobnie jak na Wile\u0144szczy\u017anie „\u0141upaszka” zastosowa\u0142 w prowadzeniu dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych taktyk\u0119 operowania jednocze\u015bnie kilkoma pododdzia\u0142ami spotykaj\u0105cymi si\u0119 co kilka tygodni na wyznaczanych z g\u00f3ry koncentracjach. Dzia\u0142ania jego podkomendnych cechowa\u0142y dyscyplina, karno\u015b\u0107 i wojskowy dryl, konsekwentnie egzekwowany przez dow\u00f3dc\u0119, lecz tak\u017ce zdecydowanie i radykalizm w walce z sowieckim okupantem i jego komunistycznymi poplecznikami. Funkcjonariusze UB – uznawani za cz\u0142onk\u00f3w organizacji zbrodniczej, podobnie jak wcze\u015bniej gestapo – byli przez nich likwidowani, tak samo jak i funkcjonariusze NKWD. W sumie dowodzona przez „\u0141upaszk\u0119” 5. Brygada Wile\u0144ska, dzia\u0142aj\u0105c od kwietnia do wrze\u015bnia 1945 r., przeprowadzi\u0142a na Bia\u0142ostocczy\u017anie oko\u0142o 80 akcji przeciw NKWD oraz UBP i ich agenturze, a tak\u017ce przeciw MO i KBW. W pocz\u0105tkach wrze\u015bnia 1945 r. na rozkaz Komendy Okr\u0119gu Bia\u0142ostockiego AKO wydany w zwi\u0105zku z zarz\u0105dzon\u0105 przez Delegatur\u0105 Si\u0142 Zbrojnych akcj\u0105 „roz\u0142adowywania las\u00f3w” „\u0141upaszka” poleci\u0142 rozformowa\u0107 Brygad\u0119. W polu pozosta\u0142 jedynie niewielki pododdzia\u0142 dowodzony przez ppor. Lucjana Minkiewicza „Wiktora”<\/a>, na bazie kt\u00f3rego powsta\u0142a wkr\u00f3tce 6. Brygada Wile\u0144ska AK, nad kt\u00f3r\u0105 dowodzenie obj\u0105\u0142 kpt. W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk „M\u0142ot”<\/a>.<\/p>\n

Zygmunt Szendzielarz wyjecha\u0142 jesieni\u0105 1945 r. na Pomorze, gdzie podporz\u0105dkowa\u0142 si\u0119 komendantowi eksterytorialnego Okr\u0119gu Wile\u0144skiego AK, pp\u0142k. Antoniemu Olechnowiczowi „Pohoreckiemu” i w 1946 r. wznowi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 bojow\u0105. Pocz\u0105tkowo na jego rozkaz zorganizowano cztery patrole dywersyjne, a w kwietniu 1946 r. ponownie wyszed\u0142 w pole w Borach Tucholskich zawi\u0105zek odtworzonej 5. Brygady Wile\u0144skiej, nad kt\u00f3r\u0105 obj\u0105\u0142 osobiste dow\u00f3dztwo. Jednostka ta liczy\u0142a pocz\u0105tkowo dwa, a od czerwca 1946 r. trzy kadrowe pododdzia\u0142y zwane szwadronami (ok. 70 ludzi).\u00a0 W ci\u0105gu zaledwie 7 miesi\u0119cy dzia\u0142alno\u015bci na Pomorzu wykona\u0142y one 170 akcji, w tym rozbi\u0142y 27 posterunk\u00f3w milicji i plac\u00f3wek NKWD.<\/p>\n

Jesieni\u0105 1946 r. mjr Szendzielarz na czele\u00a0 4. szwadronu dowodzonego przez ppor. Henryka Wieliczk\u0119 „Luf\u0119” przeszed\u0142 na teren woj. bia\u0142ostockiego, gdzie do\u0142\u0105czy\u0142 do 6. Brygady Wile\u0144skiej. Jeszcze zim\u0105 1947 r. „\u0141upaszka” osobi\u015bcie dowodzi\u0142 niekt\u00f3rymi akcjami, jednak po koncentracji 6. Brygady w ko\u0144cu marca 1947 r. opu\u015bci\u0142 oddzia\u0142. Pocz\u0105tkowo przebywa\u0142 w Warszawie, nast\u0119pnie w okolicach G\u0142ubczyc, wreszcie w Osielcu na Podhalu<\/a>, gdzie zosta\u0142\u00a0 aresztowany przez funkcjonariuszy MBP 30 czerwca 1948 r.<\/p>\n

Po d\u0142ugotrwa\u0142ym \u015bledztwie 2 listopada 1950 r. zosta\u0142 skazany przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Warszawie pod przewodnictwem s\u0119dziego Mieczys\u0142awa Widaja na 18-krotn\u0105 kar\u0119 \u015bmierci. Podczas \u015bledztwa zachowa\u0142 godn\u0105 postaw\u0119, bior\u0105c na siebie pe\u0142n\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za dzia\u0142ania podleg\u0142ych mu oddzia\u0142\u00f3w. Zosta\u0142 zamordowany strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy w podziemiach wi\u0119zienia MBP przy ul. Rakowieckiej w Warszawie w dniu 8 lutego 1951 r. Jego cia\u0142o pogrzebano w bezimiennej mogile na warszawskich Pow\u0105zkach.
<\/p>\n

Wbrew kilkudziesi\u0119cioletnim zabiegom komunist\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 wszelkimi sposobami zohydzi\u0107 jego posta\u0107, mjr Zygmunt Szendzielarz przeszed\u0142 do historii jako jeden z najwybitniejszych polskich dow\u00f3dc\u00f3w partyzanckich. Jak napisali znawcy historii Brygad Wile\u0144skich, dr K. Krajewski i dr T. \u0141abuszewski, mjr „\u0141upaszka” by\u0142 patriot\u0105 konsekwentnym, bez wzgl\u0119du na zmieniaj\u0105ce si\u0119 teatry dzia\u0142a\u0144 bojowych, na pi\u0119trz\u0105ce si\u0119 przeciwno\u015bci losu, by\u0142 nim wbrew kalkulacjom politycznym, wbrew znikomym, a p\u00f3\u017aniej ju\u017c \u017cadnym szansom na zwyci\u0119stwo. Z potrzeby dawania \u015bwiadectwa, wierno\u015bci z\u0142o\u017conej kiedy\u015b przysi\u0119dze<\/i>.<\/p>\n

GLORIA VICTIS !!!<\/span><\/font><\/p>\n

Obejrzyj film dokumentalny Z archiwum IPN – "\u0141upaszka"<\/span>:<\/span>
<\/font><\/p>\n