{"id":295,"date":"2013-02-27T08:29:02","date_gmt":"2013-02-27T07:29:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/02\/27\/refleksja-w-zwiazku-dniem-pamieci-zolnierzy-wykletych-czesc-1-2\/"},"modified":"2013-02-27T08:29:02","modified_gmt":"2013-02-27T07:29:02","slug":"refleksja-w-zwiazku-dniem-pamieci-zolnierzy-wykletych-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=295","title":{"rendered":"Refleksja w zwi\u0105zku Dniem Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/font>
[wyb\u00f3r zdj\u0119\u0107 – autor strony]<\/font><\/p>\n

KR\u00d3TKA REFLEKSJA W ZWI\u0104ZKU Z DNIEM PAMI\u0118CI \u017bO\u0141NIERZY WYKL\u0118TYCH, CZYLI KILKA ZDA\u0143 O KINIE POLSKIM I NIESFILMOWANEJ\u00a0 HISTORII W\u0141ADKA, LUCJANA I ANTOSIA<\/font><\/b><\/u><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

"<\/font>OB\u0141AWA"<\/font>, "<\/font>POK\u0141OSIE"<\/font> I "<\/font>OR\u0141Y"<\/font><\/b><\/font><\/div>\n

Nied\u0142ugo, bo ju\u017c 4 marca br., poznamy tegorocznych laureat\u00f3w nagr\u00f3d filmowych „Or\u0142y”, rodzimych odpowiednik\u00f3w ameryka\u0144skich „Oscar\u00f3w”. Zanosi si\u0119 na triumf kina z histori\u0105 w tle. Najwi\u0119kszym zwyci\u0119zc\u0105 tej edycji „Or\u0142\u00f3w” m\u00f3g\u0142by by\u0107 film opowiadaj\u0105cy losy W\u0142adka, Lucjana i Antosia, kt\u00f3re pokr\u00f3tce przedstawi\u0119 w dalszej cz\u0119\u015bci niniejszego szkicu (patrz \u015br\u00f3dtytu\u0142: HISTORIA NIESFILMOWANA<\/i>). Ale nie b\u0119dzie… bo taki film nie powsta\u0142.<\/b><\/font>
\"\"<\/p>\n

Mo\u017ce dlatego najwi\u0119cej nominacji do „Or\u0142\u00f3w”, a\u017c dwana\u015bcie, w tym w kategorii najlepszy film, otrzyma\u0142a „Ob\u0142awa” w re\u017cyserii Marcina Krzyszta\u0142owicza<\/a>. Trzecie miejsce na li\u015bcie produkcji filmowych nominowanych do „Or\u0142\u00f3w” zaj\u0119\u0142o „Pok\u0142osie”, najnowsze dzie\u0142o W\u0142adys\u0142awa Pasikowskiego<\/a>, kt\u00f3re uzyska\u0142o nominacje w dziesi\u0119ciu kategoriach. Zapewne na oba te obrazy spadnie deszcz nagr\u00f3d, a „Ob\u0142awa” zostanie uznana najlepszym polskim filmem ubieg\u0142ego roku.<\/p>\n

Poniewa\u017c na temat „Ob\u0142awy” i t\u0142a historycznego „Pok\u0142osia” pope\u0142ni\u0142em opublikowane na portalu wPolityce<\/a> kr\u00f3tkie refleksje (patrz wPolityce.pl<\/a>: O demitologizacji nieistniej\u0105cego mitu, czyli kr\u00f3tka refleksja na marginesie filmu "Ob\u0142awa"<\/i><\/a>; Kr\u00f3tka refleksja zainspirowana filmem „Pok\u0142osie”, oparta na cytatach z materia\u0142\u00f3w pomocniczych do nauki o Polsce i \u015bwiecie wsp\u00f3\u0142czesnym<\/i><\/a>)<\/font><\/b>, to wr\u0119cz z obowi\u0105zku stara\u0142em si\u0119 \u015bledzi\u0107 inne g\u0142osy prasowo-portalowe po\u015bwi\u0119cone tym obrazom. Lektura tekst\u00f3w, w kt\u00f3rych ich autorzy pochylili si\u0119 nad „Ob\u0142aw\u0105” wywo\u0142a\u0142a u mnie sympatyczne poczucie wyalienowania. Pomijaj\u0105c b\u0119d\u0105ce udzia\u0142em publicyst\u00f3w „Gazety Wyborczej”, „Polityki” itd., i w tym kontek\u015bcie zupe\u0142nie dla mnie zrozumia\u0142e zachwyty nad t\u0105 produkcj\u0105 filmow\u0105, dzie\u0142o Marcina Krzyszta\u0142owicza zosta\u0142o wysoko ocenione tak\u017ce przez red. \u0141ukasza Adamskiego<\/a> i red. Piotra Zaremb\u0119.
\"\"<\/p>\n

Zatem mog\u0119 chyba powiedzie\u0107, \u017ce w swojej bardzo krytycznej ocenie „Ob\u0142awy” pozostaj\u0119 niczym bia\u0142y \u017cagiel z tytu\u0142u pewnej powie\u015bci bolszewickiej. Dodam jeszcze tylko, \u017ce obaj ww. redaktorzy poddali krytyce film „Pok\u0142osie”, po\u015brednio przeciwstawiaj\u0105c te dwa obrazy filmowe. Tymczasem ja uwa\u017cam filmy te za w pe\u0142ni kompatybilne, za wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105ce. Jestem przy tym przekonany, \u017ce jeszcze tylko kilka lat, jeszcze kilkana\u015bcie film\u00f3w w podobny spos\u00f3b przedstawiaj\u0105cych trudn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 z „czas\u00f3w nadaremnych” i wyobra\u017ania zbiorowa m\u0142odych odbiorc\u00f3w rodzimej X Muzy zostanie ukszta\u0142towana w takim oderwaniu od rzeczywisto\u015bci historycznej, a zatem i od prawdy \u017cycia, \u017ce rozbie\u017cno\u015b\u0107 pomi\u0119dzy tym, jak naprawd\u0119 by\u0142o, a tym co wie na dany temat m\u0142oda widownia polskich film\u00f3w b\u0119dzie bliska rozpi\u0119to\u015bci, jaka – przywo\u0142uj\u0105c my\u015bl J\u00f3zefa Mackiewicza – w czasach zniewolenia komunistycznego istnia\u0142a zwykle mi\u0119dzy my\u015bl\u0105 a s\u0142owem.<\/p>\n

TROCH\u0118 O SZTUCE I GROSZU PUBLICZNYM<\/b><\/font><\/div>\n

Tak czy inaczej, jeden istotny argument amator\u00f3w „Ob\u0142awy” uznaj\u0119 za ca\u0142kowite nieporozumienie. Ot\u00f3\u017c si\u0142\u0105 tego filmu ma by\u0107 to, \u017ce jest on bliski rzeczywisto\u015bci wojennej, \u017ce pokazuje jej znacznie bardziej prawdziwe oblicze, ni\u017c czyni to np. cukierkowaty serial telewizyjny „Czas honoru”<\/a>. W tle tego twierdzenia pojawia si\u0119\u00a0 teza, \u017ce osoby mocno krytyczne wobec „Ob\u0142awy” chc\u0105, aby kino polskie pokazywa\u0142o sielankowy, jednowymiarowy a zatem\u00a0 nieprawdziwy obraz reali\u00f3w wojennych, kt\u00f3ry ma obs\u0142ugiwa\u0107 zbiorow\u0105 wyobra\u017ani\u0119 w procesie budowy czy utrwalania mitu heroicznego. A to nie jest zadaniem sztuki. Ca\u0142kiem s\u0142uszna to opinia. Dygresyjnie mo\u017cna do tego doda\u0107, \u017ce sztuka powinna by\u0107 nieskr\u0119powana, nie musi niczemu s\u0142u\u017cy\u0107, niczego budowa\u0107, co wi\u0119cej – mo\u017ce atakowa\u0107, prowokowa\u0107, o\u015bmiesza\u0107 itd. Wolna wola artyst\u00f3w. Zw\u0142aszcza je\u017celi owoce ich wysi\u0142ku tw\u00f3rczego powstaj\u0105 niezale\u017cnie od grosza publicznego. Poniewa\u017c kwestia finansowania obu ww. film\u00f3w nie jest tematem mojego tekstu, tylko nawiasowo zasygnalizuj\u0119, \u017ce produkcje te skorzysta\u0142y z hojnego dofinansowania przez Pa\u0144stwowy Instytut Sztuki Filmowej<\/a>, kt\u00f3ry na podstawie obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w \u015bci\u0105ga pieni\u0105dze od nadawc\u00f3w telewizyjnych oraz operator\u00f3w kablowych i, jako podmiot b\u0119d\u0105cy\u00a0 beneficjentem przymusowych danin od przedsi\u0119biorc\u00f3w, dysponuje w\u0142a\u015bnie groszem publicznym.<\/p>\n

Otwarte pozostaje zatem pytanie, czy PISF koniecznie musia\u0142\u00a0 dofinansowa\u0107 film, z kt\u00f3rego nasz m\u0142ody las<\/i> mo\u017ce si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce miejscem sk\u0142adania donos\u00f3w do Gestapo by\u0142 konfesjona\u0142 w ko\u015bciele, za\u015b nasi partyzanci z czas\u00f3w Drugiej Apokalipsy generalnie i przede wszystkim byli zainteresowani pozyskaniem studz\u0105cego pop\u0119d seksualny bromu, a b\u0119d\u0105ca ich udzia\u0142em kondycja ideowa je\u017celi predysponowa\u0142a ich w og\u00f3le do jakiej\u015b akcji zaczepnej, to chyba jedynie na najbli\u017csz\u0105 aptek\u0119 w celu zdobycia owego specyfiku. Zw\u0142aszcza, \u017ce polskie oddzia\u0142y partyzanckie z tamtych dni maj\u0105 jednak pewien, nieznany szerszemu gremium dorobek bojowy i mo\u017ce warto by\u0142oby, anga\u017cuj\u0105c grosz publiczny w filmowy portret le\u015bnych<\/i>, kompletnie od tego dorobku nie abstrahowa\u0107 w imi\u0119 opacznie realizowanego has\u0142a demitologizacji, czy \u017ceby to powiedzie\u0107 m\u0105drzej i\u00a0 \u0142adniej: dla pokazania nagiej prawdy o cz\u0142owieku w czasie tak bardzo ponurym, jak wojna.<\/p>\n

Podobnie zasadnie zapyta\u0107 mo\u017cna o pow\u00f3d dofinansowania przez PISF ekranizacji spaczonej kreacji rzekomych reali\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej wsi podlaskiej i wplecionej w t\u0119 kreacj\u0119, r\u00f3wnie specyficznej wizji re\u017cyserskiej stanowi\u0105cej lu\u017ane nawi\u0105zanie do tragicznych zdarze\u0144 w Jedwabnem z lata 1941 roku. Pr\u00f3ba odpowiedzi na te pytania nieuchronnie wp\u0119dzi\u0142aby mnie w obszar polityki, historycznej, ale jednak, a w tym szkicu chc\u0119 by\u0107 od niej jak najdalej. Zatem pozostawmy je bez odpowiedzi i wr\u00f3\u0107my do w\u0105tku g\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n

MY\u015aL MACKIEWICZA NA TEMAT PRAWDY A\u00a0 X\u00a0 MUZA <\/b><\/font><\/div>\n

Ot\u00f3\u017c np. moja krytyczna kr\u00f3tka refleksja na temat filmu „Ob\u0142awa”<\/a>, do lektury kt\u00f3rej bezczelnie zach\u0119cam, bynajmniej nie oznacza specjalnego uznania dla takich obraz\u00f3w, jak „Czas honoru”. S\u0105dz\u0119, a nawet wi\u0119cej: jestem tego pewny, \u017ce pomi\u0119dzy dwoma przeciwstawnymi biegunami – z kt\u00f3rych, przyjmijmy, jeden wyznaczony jest przez „Ob\u0142aw\u0119”, za\u015b drugi przez „Czas honoru” – pozostaje ca\u0142kiem spora przestrze\u0144, kt\u00f3ra mo\u017ce i powinna zosta\u0107 wype\u0142niona interesuj\u0105c\u0105 i w miar\u0119 blisk\u0105 prawdzie \u017cycia tre\u015bci\u0105. J\u00f3zef Mackiewicz<\/a>, autor dw\u00f3ch moich zdaniem najwybitniejszych powie\u015bci wojennych w literaturze polskiej („Lewa wolna”<\/a> i „Nie trzeba g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107”<\/a>), kt\u00f3rego nie spos\u00f3b zasadnie pos\u0105dzi\u0107 o jak\u0105kolwiek cukierkowato\u015b\u0107 czy \u0142atwe uproszczenia w opisach czyn\u00f3w ludzkich i splot\u00f3w ludzkich\u00a0 los\u00f3w w czasach historycznie trudnych, swoje credo pisarskie sformu\u0142owa\u0142 w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b: <\/p>\n

"Dlaczego powie\u015b\u0107 oparta by\u0107 musi koniecznie na fikcji? S\u0105dz\u0119, \u017ce mo\u017ce by\u0107 bardziej ciekawa, gdy oparta jest na prawdzie."<\/p><\/blockquote>\n

A uzupe\u0142ni\u0142 je w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b:<\/p>\n

"Jestem za \u015bcis\u0142o\u015bci\u0105, gdy\u017c jedynie prawda jest ciekawa. Ale jednocze\u015bnie prawda jest z regu\u0142y bardziej wielostronna i bogata, i bardziej barwna ni\u017c wykoncypowane jej przer\u00f3bki. (…) Prawda bywa te\u017c z regu\u0142y bardziej wstrz\u0105saj\u0105ca, bardziej poruszaj\u0105ca czy bardziej podniecaj\u0105ca, bardziej sensacyjna i bardziej kryminalna od wymy\u015blonych sensacyjnych i kryminalnych powie\u015bci. Zupe\u0142nie nie widz\u0119 powodu odbiegania w tw\u00f3rczo\u015bci od prawdy historycznej, a\u017ceby wywo\u0142a\u0107 zamierzony efekt prawdy historycznej. (…) Dlaczego w takim razie – s\u0142ysza\u0142em – nie ograniczy\u0107 si\u0119 do samego dokumentu? Po co stosowa\u0107 form\u0119 powie\u015bciow\u0105 na przydatek? Mnie si\u0119 zdaje, \u017ce po to, aby odda\u0107 w\u0142a\u015bnie tej prawdy ca\u0142o\u015b\u0107. Bo jak\u017ce w innej formie przedstawi\u0107 nie tylko rzeczy, ale wyrazi\u0107 sfer\u0119 duchow\u0105 (Geist), emocjonaln\u0105 minionych zdarze\u0144, kt\u00f3ra bywa nie tylko drug\u0105 po\u0142ow\u0105 prawdy dokumentalnej, ale czasem wa\u017cniejsz\u0105. Tego nie zast\u0105pi najbardziej precyzyjny, ale suchy zestaw fakt\u00f3w (…) forma powie\u015bciowa jest, moim zdaniem, po to by uzupe\u0142nia\u0107, ale nigdy by zniekszta\u0142ca\u0107 prawd\u0119."<\/p><\/blockquote>\n

Jak s\u0105dz\u0119, t\u0119 znakomit\u0105 my\u015bl wybitnego pisarza polskiego mo\u017cna z pe\u0142nym powodzeniem przenie\u015b\u0107 na grunt X Muzy, i odnie\u015b\u0107 j\u0105 zw\u0142aszcza do film\u00f3w, kt\u00f3rych tw\u00f3rcy za t\u0142o fabu\u0142y wybieraj\u0105 histori\u0119.<\/p>\n

TO\u015aMY DALEKO ZASZLI<\/b><\/font><\/div>\n

Tak czy inaczej, uwa\u017cam, \u017ce je\u015bli uznajemy „Ob\u0142aw\u0119” za wyznacznik dobrych standard\u00f3w opisu j\u0119zykiem filmu kondycji naszych zbrojnych przodk\u00f3w z „czas\u00f3w nadaremnych”, to po pierwsze, zacznijmy od razu wszyscy prenumerowa\u0107 „Gazet\u0119 Wyborcz\u0105” i „Polityk\u0119”, og\u0142o\u015bmy wszem wobec, \u017ce \u0142amy tych tytu\u0142\u00f3w to krynica dogmat\u00f3w o naszej historii najnowszej, zreszt\u0105 o innych sprawach r\u00f3wnie\u017c, i dajmy sobie spok\u00f3j z has\u0142ami typu pami\u0119\u0107 pokoleniowa, bo o czym tu pami\u0119ta\u0107 i jaki etos piel\u0119gnowa\u0107; raczej uznajmy, \u017ce „niepami\u0119\u0107 to dar”.<\/p>\n

Z t\u0105 darowan\u0105 niepami\u0119ci\u0105 to oczywi\u015bcie przesadzam, wszak zawsze pozostanie nam, ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, historia i etos „d\u0105browszczak\u00f3w”, „czerwonego harcerstwa”, „komandos\u00f3w” i autor\u00f3w list\u00f3w otwartych do partii komunistycznej<\/a>. Po drugie, co r\u00f3wnie istotne, zrezygnujmy z powa\u017cniejszych wymog\u00f3w wobec rodzimej sztuki filmowej. Polskie kino z histori\u0105 w tle niech obs\u0142uguj\u0105, ku satysfakcji nas wszystkich, dzie\u0142a takie jak „R\u00f3\u017cyczka”<\/a>, „Ob\u0142awa”<\/a>, „Pok\u0142osie”<\/a>, za chwil\u0119 pewnie „Wa\u0142\u0119sa”<\/a> (kapitaln\u0105 analiz\u0119 scenariusza tego filmu pope\u0142ni\u0142 S\u0142awomir Cenckiewicz, patrz – wPolityce.pl<\/a>: Naprawd\u0119 tak nie by\u0142o. S\u0142awomir Cenckiewicz o scenariuszu Janusza G\u0142owackiego do filmu Wajdy o Lechu Wa\u0142\u0119sie<\/i><\/a>)<\/b><\/font>. Oklaskiwany wsp\u00f3lnie przez krytyk\u00f3w i widz\u00f3w wysoki standard\u00a0 polskiej komedii niech dalej wyznaczaj\u0105 filmy typu „Ry\u015b”<\/a>, za\u015b o wsp\u00f3\u0142czesnym cz\u0142owieku niech opowiadaj\u0105, przy powszechnym aplauzie, takie obrazy jak „Sponsoring”<\/a>. <\/p>\n

I tak ju\u017c niewielu tylko wie, czego smutnym przejawem jest dla mnie praktycznie jednog\u0142o\u015bny zachwyt nad „Ob\u0142aw\u0105”, \u017ce filmy o sprawach jednocze\u015bnie interesuj\u0105cych i trudnych, np. o postawach ludzkich w warunkach wojny, mo\u017cna i nale\u017cy robi\u0107\u00a0 zasadniczo inaczej i istotnie lepiej; znacznie bli\u017cej prawdy \u017cycia, a tym samym\u00a0 r\u00f3wnie\u017c o wiele ciekawiej. <\/p>\n

W ka\u017cdym razie, ubieg\u0142oroczn\u0105 gal\u0119 wr\u0119czenia nagr\u00f3d „Or\u0142\u00f3w” prowadzi\u0142 Maciej Stuhr. Poniewa\u017c w tym roku zanosi si\u0119 na spektakularny sukces film\u00f3w dotykaj\u0105cych naszej historii, mam gor\u0105cy apel do organizator\u00f3w, \u017ceby w \u017cadnym wypadku nie oddali prowadzenia tegorocznej uroczysto\u015bci wr\u0119czenia statuetek „Or\u0142\u00f3w” w inne r\u0119ce. Nikt nie jest bowiem bardziej godny, czego \u015bwietnym dowodem\u00a0 s\u0105\u00a0 og\u0142oszone niedawno przez tego aktora rewelacje faktograficzne, znakomicie i dog\u0142\u0119bnie demitologizuj\u0105ce forsowan\u0105 dotychczas przez historyk\u00f3w wersj\u0119 wydarze\u0144 z pola bitwy pod Cedyni\u0105<\/a>, dost\u0105pienia zaszczytu prowadzenia tego uroczystego wieczoru. Gali, kt\u00f3ra potwierdzi wysok\u0105 pozycj\u0119 rodzimego kina z histori\u0105 w tle, z histori\u0105 opowiedzian\u0105 na miar\u0119 aktualnych mo\u017cliwo\u015bci naszych tw\u00f3rc\u00f3w filmowych i w spos\u00f3b zgodny\u00a0 z dominuj\u0105cymi\u00a0 obecnie trendami kulturowymi. <\/p>\n

WST\u0118P DO HISTORII NIESFILMOWANEJ <\/b><\/font><\/div>\n

Niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 nied\u0142ugiego ju\u017c czasu oczekiwania na uroczyste wr\u0119czenie tegorocznych nagr\u00f3d „Or\u0142\u00f3w” mam zamiar, o czym ju\u017c wspomina\u0142em, zaj\u0105\u0107 Wam, szanowni czytelnicy, opowie\u015bci\u0105 tycz\u0105c\u0105 czas\u00f3w wojennych, cho\u0107 formalnie powojennych. Tre\u015bci\u0105 tej opowie\u015bci b\u0119dzie historia kilku ludzi postawionych wobec granicznie trudnych wybor\u00f3w. Przedstawi\u0119 j\u0105 z tak\u0105 \u015bcis\u0142o\u015bci\u0105, na jak\u0105 mnie sta\u0107, bez br\u0105zowienia czy „demitologizacji”. Mam nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b historia ta stanie si\u0119 podstaw\u0105 ciekawie opowiedzianej fabu\u0142y filmu kinowego. A wtedy moje \u015bmieszne zmagania z obrazami typu „Ob\u0142awa” mo\u017ce stan\u0105 si\u0119 bardziej zrozumia\u0142e. I podkre\u015blam, zw\u0142aszcza wobec amator\u00f3w „Ob\u0142awy” (bo we wzajemne zrozumienie z amatorami „Pok\u0142osia” jako\u015b nie wierz\u0119, i po prawdzie wcale go nie poszukuj\u0119), \u017ce w opowie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 chc\u0119 przedstawi\u0107, nie chodzi wcale o detal historyczny. Jak s\u0105dz\u0119, ona po prostu do\u015b\u0107 dobrze pokazuje, a takich historii w naszym kraju \u017cycie napisa\u0142o setki, \u017ce nie brom by\u0142 w tym wszystkim najwa\u017cniejszy, nie brom.

<\/b><\/font><\/p>\n

HISTORIA NIESFILMOWA
\nNA<\/b><\/font><\/div>\n

Punktem wyj\u015bcia do tej opowie\u015bci niech b\u0119dzie list z lutego 1948 roku:<\/p>\n

\n
M.P. 3 lutego 1948 r.<\/font><\/div>\n


Kochany Witeczku,<\/b>
Niezmiernie jestem Ci wdzi\u0119czny za trosk\u0119 nad moj\u0105 rodzin\u0105, kt\u00f3ra na pewno powi\u0119kszy\u0142a i tak niechude twoje k\u0142opoty. Lecz gdyby Ci niesprawi\u0142o to zbyt wielkich trudno\u015bci to by\u0142bym bardzo rad, a tobie bardzo wdzi\u0119czny, gdyby \u017cona z Mart\u0105 mog\u0142a nadal zamieszka\u0107 u Ciebie. (…) Witeczku, Ty sobie tego niewyobra\u017casz jak ja pragn\u0105\u0142bym, a\u017ceby z tob\u0105 mieszkali moi ch\u0142opcy, cho\u0107 to stanowczo za du\u017co by\u0142oby na twoj\u0105 sk\u0142opotan\u0105 g\u0142ow\u0119. Nie wiem czy z tym wszystkim da\u0142by\u015b sobie rad\u0119, bo ch\u0142opcy to na pewno strasznie \u017cul<\/font>uj\u0105, a przewa\u017cnie J\u0119drek. Ale mia\u0142by\u015b dodatkowe zaj\u0119cie bo musia\u0142by\u015b wszystkich porozstawia\u0107 po k\u0105tach i przynajmniej 2 godziny dziennie wywija\u0107 pasem, bo i tw\u00f3j Wi\u0107ka pewno niez\u0142y nicpo\u0144.
Witeczku widz\u0119 z twojego listu, \u017ce zaczynasz si\u0119 troch\u0119 denerwowa\u0107, radz\u0119 Ci nie przejmuj si\u0119 bo szkoda nerw\u00f3w, a wszystkich polityk\u00f3w pos\u0142a\u0107 pod choler\u0119, bo m\u00f3wi\u0119 Ci oni guzik wiedz\u0105, a tylko przewiduj\u0105, a ka\u017cdy polityk przewiduje inaczej, bo ka\u017cdy z innego punktu widzenia(…) Co u nas to jest trudne do opisania, bo potrzeba by by\u0142o pewnie ze dwa dni, a\u017ceby Ci dok\u0142adnie opisa\u0107. Zatrzymaj d\u0142u\u017cej Antosia<\/b> to Ci opowie dok\u0142adniej. \u015awi\u0119ta mieli\u015bmy w podskokach. Nie przypuszczasz nawet ile rzucili na nas wojska (K.B.W), ale wierz\u0119 teraz mocno, \u017ce walczymy za dobr\u0105 spraw\u0119, bo Pan B\u00f3g Witeczku z nami i wyprowadza nas stale z najgorszych i krytycznych sytuacji.<\/b> Ile wojska i sprz\u0119tu rzucili przeciwko nam to naprawd\u0119 nie do uwierzenia i co z tego? Uderzaj\u0105 stale w pr\u00f3\u017cni\u0119 i mszcz\u0105 si\u0119 ze z\u0142o\u015bci na bezbronnej ludno\u015bci cywilnej w straszliwy spos\u00f3b terroryzuj\u0105c j\u0105. Jakie s\u0105 aresztowania to opowie Ci Anto\u015b<\/b>. Ja wyci\u0105gn\u0105\u0142em z tego wszystkiego wniosek, \u017ce oddzia\u0142 zbrojny ciesz\u0105cy si\u0119 zaufaniem u szerokich mas spo\u0142ecze\u0144stwa jest nie do pokonania, gdy\u017c b\u0119dzie zdolny unikn\u0105\u0107 wi\u0119kszych cios\u00f3w. Ostatnio zabrali\u015bmy im radiostacj\u0119, szyfry i rozkazy i wiemy teraz z kim mamy do czynienia, ale oni za to w\u015bciekli si\u0119 zupe\u0142nie w swej bezradno\u015bci i niewiedz\u0105 co maj\u0105 robi\u0107 i ostatnio szukaj\u0105 kontakt\u00f3w i prosz\u0105, a\u017ceby im odda\u0107 to tylko co zabrali\u015bmy i oni do nas nic nie maj\u0105. (…) Z ostatniego zaj\u015bcia by\u0142 jeden zabity oficer w stopniu ppor. i dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy rannych. Rannych kaza\u0142em porz\u0105dnie opatrzy\u0107 zak\u0142adaj\u0105c opatrunki i o\u015bwiadczy\u0142em im, \u017ce\u00a0 nie na nich zrobi\u0142em zasadzk\u0119 a na szpicla UB. Ranny kt\u00f3ry pozosta\u0142 przy \u017cyciu (bo jeden zmar\u0142) rozgada\u0142 to, \u017ce zasz\u0142a pomy\u0142ka, bo „M\u0142ot” do wojska nie strzela. (…)
Chcia\u0142bym bardzo a\u017ceby\u015b m\u00f3g\u0142 przyjecha\u0107 do nas cho\u0107 na tydzie\u0144, a na pewno humor by Ci si\u0119 poprawi\u0142. U nas zimy nie ma wcale, stycze\u0144 i do dzi\u015b to wiosna (…).
Jak Kuku\u015b<\/b> dobrze si\u0119 czuje to niech przyjedzie z Antosiem<\/b>, albo jak b\u0119dziesz jecha\u0142 to we\u017a swojego Wi\u0107k\u0119 i Kukusia<\/b>.(…). Pisz wi\u0119cej co robi si\u0119 w \u015bwiecie i za du\u017co nie wiesz naszym politykom. Ko\u0144cz\u0119 i zasy\u0142am serdeczne pozdrowienia Dance, Kukusiowi<\/b> i ma\u0142emu, a Tobie serdeczny \u017co\u0142nierski u\u015bcisk d\u0142oni. Jednocze\u015bnie prze\u015blij od nas wszystkich pozdrowienia \u017co\u0142nierskie panu Majorowi<\/b>.<\/p>\n

<\/font><\/p>\n

Czo\u0142em, W\u0142adek<\/font><\/b><\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n
\n
\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
List W\u0142adka do Lucjana z kwietnia 1948 roku.<\/font><\/b><\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
W\u0141ADEK, LUCJAN I ANTO\u015a<\/b><\/font><\/div>\n

Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015ble\u0107, autor tego listu nie wrzuci\u0142 go do skrzynki w urz\u0119dzie pocztowym, i te\u017c nie listonosz dostarczy\u0142 list adresatowi. Podpisany pod listem W\u0142adek, to kpt. W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk „M\u0142ot”<\/a>, od lutego 1946 r. zast\u0119pca, a od pa\u017adziernika 1946 r. dow\u00f3dca odtworzonej na Podlasiu 6. Brygady Wile\u0144skiej AK. Adresatem tego listu kpt. „M\u0142ota” by\u0142 Lucjan Minkiewicz „Wiktor”<\/a>, pierwszy dow\u00f3dca ww. jednostki partyzanckiej (od chwili jej formalnego powstania w lutym 1946 r.).<\/p>\n

\"\"
<\/a><\/div>\n

Oddzia\u0142 Lucjana i W\u0142adka. Podlasie, kwiecie\u0144 1946 r.<\/i> [kliknij w zdj\u0119cie aby powi\u0119kszy\u0107]<\/font><\/font><\/b><\/a><\/p>\n

Dalsza cz\u0119\u015b\u0107 tej opowie\u015bci przyjmie tonacj\u0119 mniej oficjaln\u0105, niech b\u0119dzie, \u017ce ubior\u0119 j\u0105 w form\u0119 bardzo wst\u0119pnego szkicu za\u0142o\u017ce\u0144 scenariusza filmowego.<\/p>\n

W pocz\u0105tkach 1948 r. W\u0142adek na czele oddzia\u0142u zmaga si\u0119 z ob\u0142awami komunistycznymi na Podlasiu, natomiast Lucjan mieszka we Wroc\u0142awiu. Ukrywa si\u0119 tam, pod fa\u0142szywym nazwiskiem, wraz z ci\u0119\u017carn\u0105 \u017con\u0105 Wand\u0105 (wcze\u015bniej sanitariuszk\u0105 5. a nast\u0119pnie 6. Brygady Wile\u0144skiej AK, u\u017cywaj\u0105c\u0105 pseudonimu "Danuta") i niespe\u0142na dwuletnim synkiem. Z oddzia\u0142u w spos\u00f3b formalny odszed\u0142 w pa\u017adzierniku 1946 r., kiedy to z uwagi na z\u0142y stan zdrowia i skomplikowan\u0105 sytuacj\u0119 rodzinn\u0105 otrzyma\u0142 od wspomnianego w li\u015bcie W\u0142adka do Lucjana „pana Majora” (chodzi oczywi\u015bcie o mjra Zygmunta Szendzielarza „\u0141upaszk\u0119” – przyp. GW.) bezterminowy urlop. Jednak nadal czuje si\u0119 odpowiedzialny za zesp\u00f3\u0142 ludzki, kt\u00f3rym dowodzi\u0142, a kt\u00f3ry w powoli topniej\u0105cym sk\u0142adzie trwa nadal, pod komend\u0105 W\u0142adka, w oporze przeciwko terrorowi komunistycznemu, umykaj\u0105c kolejnym ob\u0142awom przetaczaj\u0105cym si\u0119 przez teren Podlasia. Ta odpowiedzialno\u015b\u0107, nie ukrywajmy, mocno mu ci\u0105\u017cy. Wszak \u017cyje prawie normalnie w podnosz\u0105cym si\u0119 ze zniszcze\u0144 wojennym du\u017cym mie\u015bcie, kt\u00f3rego ulicami je\u017cd\u017c\u0105 samochody, a mieszkaj\u0105cy w nim ludzie chodz\u0105 do kina, zaludniaj\u0105 kawiarnie itp. Widzi jak ro\u015bnie jego syn, z rado\u015bci\u0105 oczekuje na przyj\u015bcie drugiego dziecka.
\"\"
Ppor. Lucjan Minkiewicz "Wiktor" (1) z synem (2) i \u017con\u0105 Wand\u0105 (3).<\/i><\/font><\/b><\/p>\n

A tu raz na jaki\u015b czas w progu jego mieszkania, burz\u0105c spok\u00f3j domowego ogniska, pojawia si\u0119, niczym przybysz z innej czasoprzestrzeni, wzmiankowany w li\u015bcie W\u0142adka a zast\u0119puj\u0105cy listonosza Anto\u015b. Ppor. Antoni Wody\u0144ski „Odyniec”. Od 1945 r. w partyzantce antykomunistycznej, od czerwca 1946 r. w \u017candarmerii 6. Brygady Wile\u0144skiej AK, od 1947 r. \u0142\u0105cznik pomi\u0119dzy W\u0142adkiem a Lucjanem; jeden z najbardziej zaufanych podkomendnych W\u0142adka. Dostarcza Lucjanowi okresowe raporty i meldunki od W\u0142adka. Wraz z listem z lutego 1948 r. Anto\u015b przywozi Lucjanowi, obok dokument\u00f3w sporz\u0105dzonych przez W\u0142adka – m\u0119\u017cnego \u017co\u0142nierza, tak\u017ce nie\u015bmia\u0142\u0105 pro\u015bb\u0119 W\u0142adka – troskliwego ojca o wsparcie dla jego \u017cony w opiece nad dzie\u0107mi, zw\u0142aszcza niesfornymi ch\u0142opcami (obu ch\u0142opc\u00f3w W\u0142adka mam zaszczyt zna\u0107, a z J\u0119drkiem \u0142\u0105cz\u0105 mnie relacje, kt\u00f3re nieco uzurpatorsko okre\u015blam mianem przyjacielskich – przyp. GW). Musicie wiedzie\u0107, szanowni czytelnicy, \u017ce \u017cona W\u0142adka, Jadwiga, w obawie przed zemst\u0105 komunist\u00f3w za dzia\u0142alno\u015b\u0107 m\u0119\u017ca, w trosce o bezpiecze\u0144stwo dzieci i w\u0142asne wyjecha\u0142a z rodzinnego Podlasia i przebywa we Wroc\u0142awiu. Utrzymuje kontakt z Lucjanem i Wand\u0105, przez pewien czas nawet mieszka z\u00a0 nimi wraz z c\u00f3rk\u0105 Mart\u0105. Ch\u0142opcy W\u0142adka przebywaj\u0105 pod opiek\u0105 dalszej rodziny. St\u0105d kierowana do\u00a0 Lucjana pro\u015bba W\u0142adka o wsparcie Jadwigi w opiece nad dzie\u0107mi. \"\"
Lucjan z \u017con\u0105 Wand\u0105 "Danut\u0105<\/font>"
<\/i><\/font><\/b>
Mo\u017ce jestem w b\u0142\u0119dzie, ale mnie si\u0119 zdaje, \u017ce ju\u017c z tej, lekko tylko zarysowanej i kr\u00f3tkiej, sekwencji zdarze\u0144 dotycz\u0105cych W\u0142adka i Lucjana – ludzi znajduj\u0105cych si\u0119 w ekstremalnie trudnej sytuacji, ludzi, kt\u00f3rzy jeszcze \u017cyj\u0105, cho\u0107 z wyroku historii s\u0105 ju\u017c martwi, da si\u0119 wydoby\u0107 takie bogactwo napi\u0119cia i prawdziwych (niewydumanych) emocji i rozterek, \u017ce wystarczy r\u0119ka w miar\u0119 zdolnego scenarzysty a bardzo ciekawa i dramatyczna siatka faktograficzna tej historii zostanie uzupe\u0142niona r\u00f3wnie interesuj\u0105c\u0105, co w \u015bwietle prawdy \u017cycia prawdopodobn\u0105 sfer\u0105 duchow\u0105, sfer\u0105 emocjonaln\u0105, o kt\u00f3rej pisa\u0142 J\u00f3zef Mackiewicz. I mamy \u015bwietny scenariusz filmowy. Jego podstawowe za\u0142o\u017cenia odno\u015bnie g\u0142\u00f3wnych postaci m\u0119skich, o kt\u00f3rych wi\u0119cej za chwil\u0119, widz\u0119 nast\u0119puj\u0105co: obaj\u00a0 – W\u0142adek i Lucjan – to troskliwi ojcowie i kochaj\u0105cy m\u0119\u017cowie. Bardzo pragn\u0105 zapewni\u0107 swoim pociechom i kobietom, to czego nie ze swej winy zapewni\u0107 im nie mog\u0105: bezpiecze\u0144stwo. Wydaje si\u0119 na poz\u00f3r, \u017ce ich\u00a0 aktualna sytuacja \u017cyciowa jest diametralnie r\u00f3\u017cna, a w rzeczywisto\u015bci jest ona przecie\u017c to\u017csama. Obaj s\u0105 w matni. I trzeci z nich: Anto\u015b – r\u00f3wnie\u017c, jak W\u0142adek i Lucjan, poszukiwany przez UB; dzielny partyzant i \u0142\u0105cznik pomi\u0119dzy dwoma \u015bwiatami: \u015bwiatem trwaj\u0105cej jeszcze walki i \u015bwiatem pozornego spokoju, kt\u00f3ry zapowiada wy\u0142\u0105cznie \u015bmierteln\u0105 cisz\u0119… Jeszcze tylko sprawna r\u0119ka re\u017cysera, zainteresowanie producent\u00f3w i… wr\u00f3\u0107my na ziemi\u0119, do polskiej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n

Refleksja w zwi\u0105zku Dniem Pam<\/font>i\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 2<\/font>\/2><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/font><\/a>
<\/b><\/font><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"