{"id":286,"date":"2013-04-14T00:31:23","date_gmt":"2013-04-13T22:31:23","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/04\/14\/o-prawdzie-refleksja-na-temat-tekstu-adama-michnika-o-zolnierzach-wykletych-czesc-1-2\/"},"modified":"2013-04-14T00:31:23","modified_gmt":"2013-04-13T22:31:23","slug":"o-prawdzie-refleksja-na-temat-tekstu-adama-michnika-o-zolnierzach-wykletych-czesc-1-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=286","title":{"rendered":"O prawdzie… refleksja na temat tekstu Adama Michnika o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2"},"content":{"rendered":"
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/font>
[wyb\u00f3r zdj\u0119\u0107 – autor strony]<\/font><\/p>\n

O PRAWDZIE, WOJNIE DOMOWEJ, POTOPIE SZWEDZKIM I ZBIGNIEWIE HERBERCIE, CZYLI KR\u00d3TKA REFLEKSJA NA TEMAT TEKSTU ADAMA MICHNIKA\u00a0 O \u017bO\u0141NIERZACH WYKL\u0118TYCH
<\/b><\/u><\/font><\/p>\n

Je\u015bli wi\u0119c rzeczywi\u015bcie co\u015b pozosta\u0142o po komunizmie, to jedynie to, co by\u0142o walk\u0105 z komunizmem.<\/font><\/i>
Ksi\u0105dz J\u00f3zef Tischner<\/font><\/b><\/div>\n

<\/p>\n

KRAJOBRAZ PO DNIU \u017bO\u0141NIERZY WYKL\u0118TYCH
(ZAMIAST WST\u0118PU)<\/b><\/font><\/div>\n

Na pocz\u0105tku jestem winien tej szacownej garstce, kt\u00f3ra z pewn\u0105 doz\u0105 sympatii czyta moje teksty, przeprosiny. Za ten szkic. Bo on, „nie chc\u0105c, ale musz\u0105c”, o\u017cywia tekst, kt\u00f3rego o\u017cywia\u0107 by\u0107 mo\u017ce nie warto. Mam na my\u015bli artyku\u0142 Adama Michnika „\u017bo\u0142nierze wykl\u0119ci w potrzasku” (Gazeta Wyborcza 2-3 marca 2013 r., kolumna: PODZIELONA POLSKA pami\u0119\u0107)<\/a>.
\"\"<\/a><\/p>\n

Du\u017cy to obj\u0119to\u015bciowo materia\u0142. Na ca\u0142\u0105 stron\u0105 dwudziest\u0105 czwart\u0105 i po\u0142ow\u0119 dwudziestej pi\u0105tej. W ca\u0142ej wieloletniej ju\u017c historii publicystyki Michnika, od zawsze skoncentrowanej na tematach donios\u0142ych, to bodaj dopiero drugi artyku\u0142 po\u015bwi\u0119cony \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym, przy czym zosta\u0142y one napisane w nieodleg\u0142ym od siebie czasie.<\/p>\n

Dla mnie \u00f3w tekst Michnika jest kolejnym powodem do wyra\u017cenia s\u0142\u00f3w uznania osobom, kt\u00f3re zaanga\u017cowane by\u0142y w organizacj\u0119 tegorocznych obchod\u00f3w Narodowego Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych<\/a>, jak r\u00f3wnie\u017c tym, kt\u00f3rzy tak licznie wzi\u0119li w nich udzia\u0142. Wielkie brawa zatem dla wszystkich, dzi\u0119ki kt\u00f3rym skala i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 form obchod\u00f3w tego bardzo wa\u017cnego przecie\u017c dla naszej to\u017csamo\u015bci wsp\u00f3lnotowej dnia by\u0142a tak wzruszaj\u0105co du\u017ca. Jak s\u0105dz\u0119, r\u00f3wnie\u017c tekst Adama Michnika jest form\u0105 uznania dla bogactwa i rozmachu tegorocznych inicjatyw maj\u0105cych na celu upami\u0119tnienie \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych; mo\u017ce troch\u0119 specyficzn\u0105 form\u0105, ale jednak.<\/p>\n

Dla wszystkich jest chyba oczywiste, \u017ce tak znacz\u0105ca posta\u0107 naszego \u017cycia publicznego nie zawraca\u0142aby sobie g\u0142owy podj\u0119ciem tematu obchodz\u0105cego ledwie garstk\u0119 czy cho\u0107by nawet gar\u015b\u0107 fascynat\u00f3w historii, i z tego powodu zupe\u0142nie niewa\u017cnego w wymiarze spo\u0142ecznym. No chyba, \u017ce chodzi\u0142oby np. o dzieje komunist\u00f3w z Polski rodem walcz\u0105cych w Hiszpanii przeciwko wojskom gen. Franco czy o wspomnienie kolejnej rocznicy napisania tego czy innego listu otwartego do partii komunistycznej. To co innego. Pewne tematy, niezale\u017cnie od tego jak ma\u0142o one ludzi w danym momencie dziej\u00f3w obchodz\u0105, s\u0105 obiektywnie wa\u017cne i wymagaj\u0105 przypominania. Tak w\u0142a\u015bnie uwa\u017cam. I dlatego, gdy praktycznie przez ca\u0142e pierwsze dziesi\u0119ciolecie po upadku rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej na temat \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych w przestrzeni publicznej nie m\u00f3wiono w Polsce nic, jakby nie istnieli, to ja i niekt\u00f3rzy moi koledzy, wtedy z Ligi Republika\u0144skiej, byli\u015bmy po\u015br\u00f3d tej garstki, kt\u00f3ra robi\u0142a w\u00f3wczas wszystko co mog\u0142a, aby przywr\u00f3ci\u0107 dobr\u0105 pami\u0119\u0107 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych (uprzejmie przy tym przypominam, \u017ce termin \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci, wymy\u015blony przez mojego koleg\u0119 jako tytu\u0142 dla pierwszej w Polsce wystawy po\u015bwi\u0119conej zbrojnemu podziemiu antykomunistycznemu w Polsce po 1944 roku, kt\u00f3rej inauguracja naszym staraniem mia\u0142a miejsce w 1993 r., zawiera\u0142 w sobie krytyk\u0119 w\u0142adz wolnej Polski za to, \u017ce sprawa pami\u0119ci\u00a0 o poleg\u0142ych za wolno\u015b\u0107 w walce z komunistami by\u0142a dla w\u00f3wczas rz\u0105dz\u0105cych zupe\u0142nie oboj\u0119tna; w tym znaczeniu termin ten, na szcz\u0119\u015bcie, utraci\u0142 aktualno\u015b\u0107<\/a>). <\/p>\n

\"\"\n<\/div>\n
\"\"<\/div>\n

Przygotowana
\n przez Lig\u0119 Republika\u0144sk\u0105 i Oficyn\u0119 Wydawnicz\u0105 Volumen w 1993 r. wystawa
\n "\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r."<\/p>\n

<\/span><\/font>Intuicja podpowiada mi, \u017ce w\u0142a\u015bnie z tego powodu – braku silniejszego rezonansu spo\u0142ecznego na \u00f3wczesne wysi\u0142ki podejmowane dla upami\u0119tnienia epopei \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych – Adam Michnik przez ca\u0142y tamten okres uznawa\u0142, \u017ce \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci\u00a0 nie s\u0105 warci „zmarszczki stylu” jego publicystyki, za\u015b kierowana przez niego gazeta podejmowa\u0142a w\u00f3wczas znacznie wa\u017cniejsze, z perspektywy jej redaktor\u00f3w, tematy historyczne. Na przyk\u0142ad \u017cywo zainteresowa\u0142a si\u0119 liczb\u0105 \u017byd\u00f3w, niedobitk\u00f3w z warszawskiego getta, kt\u00f3rych mn\u00f3stwo, przy okazji walki o Miasto stoczonej latem 1944 r., mieli wyt\u0142uc Powsta\u0144cy Warszawscy. Materialnym dowodem tego zainteresowania by\u0142 obszerny, a\u017c na pe\u0142ne dwie strony, tekst na ten temat, pi\u00f3ra Micha\u0142a Cichego, opublikowany na \u0142amach Gazety Wyborczej bodaj w przeddzie\u0144 pi\u0119\u0107dziesi\u0105tej rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.<\/p>\n

Jednak czasy si\u0119 zmieniaj\u0105, wszystko p\u0142ynie – jak niekt\u00f3rzy mawiaj\u0105. Jask\u00f3\u0142k\u0105 wieszcz\u0105c\u0105 tekst Michnika na temat \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych by\u0142y ju\u017c ubieg\u0142oroczne obchody Narodowego Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych i b\u0119d\u0105ca ich wa\u017cn\u0105 tre\u015bci\u0105 aktywno\u015b\u0107 spo\u0142eczna. Spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie zamanifestowa\u0142o w\u00f3wczas po raz pierwszy potrzeb\u0119 dobrej pami\u0119ci o tych, kt\u00f3rzy w naszej \u015bwiadomo\u015bci zbiorowej mieli nie istnie\u0107 (ewentualnie kojarzy\u0107 si\u0119 negatywnie). Wtedy te\u017c red. Blumsztajn Seweryn, w tek\u015bcie, kt\u00f3rego przes\u0142anie zawar\u0142 w tytule „Zostawcie tych \u017co\u0142nierzy”<\/a>, raczy\u0142 wyrazi\u0107 sw\u00f3j niesmak z powodu tych przejaw\u00f3w spo\u0142ecznej aktywno\u015bci. Niestety, ludzie w kraju nad Wis\u0142\u0105, mimo \u017cmudnej nad nimi pracy, nadal cz\u0119sto pozostaj\u0105 stumanieni. Nie zostawili „tych \u017co\u0142nierzy”. Pami\u0119\u0107 o Nich podnie\u015bli w tym roku jeszcze wy\u017cej. Krajobraz tego wycinka naszej pami\u0119ci wsp\u00f3lnotowej wygl\u0105da jak\u017ce cudownie bogaciej, ni\u017c jeszcze kilka lat temu. Bohaterowie walki zbrojnej z komunizmem, z najwi\u0119kszym w dotychczasowych dziejach zinstytucjonalizowanym wrogiem wolno\u015bci, w ka\u017cdym jej wymiarze, nie zostali zapomniani.
\"\"
\"\"
Obchody Narodowego Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych<\/i><\/font><\/p>\n

Troska o odbudow\u0119 i upowszechnianie pami\u0119ci o z\u0142o\u017conej przez nich ofierze jest dzi\u015b udzia\u0142em wielu, bardzo r\u00f3\u017cnych\u00a0 \u015brodowisk, a co r\u00f3wnie wa\u017cne, od kilku lat jest ona tak\u017ce udzia\u0142em niekt\u00f3rych ognisk w\u0142adzy. Wspomnijmy w tym miejscu Prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego<\/a>. Jego zas\u0142ugi na tym polu s\u0105 ogromne. Wspomnijmy tak\u017ce prof. Janusza Kurtyk\u0119<\/a>, pomys\u0142odawc\u0119 Narodowego Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. Pami\u0119tajmy o Andrzeju Przewo\u017aniku<\/a>, kt\u00f3ry przez lata kierowa\u0142 pracami Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa<\/a> i zawsze wspiera\u0142 starania o przywr\u00f3cenie epopei \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych dla pami\u0119ci zbiorowej.<\/p>\n

Dzie\u0142o tych os\u00f3b, w obszarze dbania o pami\u0119\u0107 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych, kontynuuj\u0105: Prezydent RP Bronis\u0142aw Komorowski, \u0141ukasz Kami\u0144ski i Andrzej Krzysztof Kunert. To bardzo wa\u017cne. Kto nie rozumie jak donios\u0142e znaczenie w wymiarze spo\u0142ecznym ma kontynuacja procesu upowszechniania dobrej pami\u0119ci o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych – \u017bo\u0142nierzach Niez\u0142omnych przez wymienione osoby, ten, w mojej ocenie, w sprawie pami\u0119ci wsp\u00f3lnotowej rozumie nader niewiele. Mechanizm jest prosty: im wi\u0119cej jest os\u00f3b dbaj\u0105cych o dobr\u0105 pami\u0119\u0107 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych, im wi\u0119ksza jest r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 tych os\u00f3b, im wi\u0119cej instytucji publicznych ma w tym procesie sw\u00f3j udzia\u0142, tym pami\u0119\u0107 ta b\u0119dzie silniejsza, za\u015b g\u0142osy temu procesowi niech\u0119tne b\u0119d\u0105 coraz bardziej pozbawione znaczenia. I w tej akurat sprawie nie ma nic do rzeczy, \u017ce ci, kt\u00f3rzy ofiar\u0119 \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych uznaj\u0105 za wa\u017cn\u0105 dla naszej pami\u0119ci zbiorowej, maj\u0105 czasami bardzo odmienne pogl\u0105dy na wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107. Bo nie o polityk\u0119 bie\u017c\u0105c\u0105 tu chodzi, lecz o fundamenty to\u017csamo\u015bci wsp\u00f3lnotowej, a tak\u017ce o to czy i jak\u0105 pami\u0119\u0107 o braciach naszych poleg\u0142ych w obronie wolno\u015bci w walce z komunistami – a tym samym tak\u017ce o komunizmie – przeka\u017cemy naszym nast\u0119pcom w sztafecie pokole\u0144. <\/b>
\"\"
1 marca 2013 roku, w Narodowym Dniu Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, Prezydent RP Bronis\u0142aw Komorowski z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d poleg\u0142ym \u017co\u0142nierzom podziemia antykomunistycznego w Rykach.<\/i><\/font><\/p>\n

Wobec si\u0142y i bogactwa tegorocznych inicjatyw upami\u0119tniaj\u0105cych \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych nie wystarczy\u0142o ju\u017c s\u0142owo specjalisty od wulgarnego sposobu wyra\u017cania, frapuj\u0105cej nieco, z racji jego uwarunkowa\u0144 p\u0142ciowych, niezgody na macierzy\u0144stwo<\/a>. G\u0142os zabra\u0142 sam Adam Michnik.<\/p>\n

O OCENACH POSTAW LUDZKICH W CZASACH TRUDNYCH<\/b><\/font><\/div>\n

Tekst „\u017bo\u0142nierze wykl\u0119ci w potrzasku” zaczyna si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

"Zazdroszcz\u0119 tym, dla kt\u00f3rych wszystko jest jasne. Tym, dla kt\u00f3rych \u00f3wczesny \u015bwiat dzieli si\u0119 na bohater\u00f3w i zdrajc\u00f3w. Dla mnie nie jest to tak jasne."<\/b><\/p><\/blockquote>\n

Jak s\u0105dz\u0119, przy odniesieniach do czas\u00f3w brutalnego i masowego terroru pa\u0144stwowego, w kt\u00f3rych aparat przymusu nie s\u0142u\u017cy\u0142 ochronie wolno\u015bci, lecz by\u0142 narz\u0119dziem do niszczenia os\u00f3b walcz\u0105cych o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraju i\u00a0 prawo cz\u0142owieka do wolnego \u017cycia na ziemi, je\u015bli odniesienia te dotycz\u0105 postaw ludzkich w tych\u017ce czasach, podzia\u0142 na bohater\u00f3w i zdrajc\u00f3w wsp\u00f3lnoty poddanej terrorowi jest jednym z najwa\u017cniejszych i najbardziej naturalnych. Jest to bowiem podzia\u0142 na tych, kt\u00f3rzy w koszmarnym dla wolno\u015bci okresie zachowali si\u0119 heroicznie, daj\u0105c \u015bwiadectwo wierno\u015bci, i na tych, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w w\u00f3wczas si\u0119 ze\u015bwinili. Ci pierwsi zas\u0142uguj\u0105 na wieczn\u0105, dobr\u0105 pami\u0119\u0107 kolejnych pokole\u0144, ci drudzy co najwy\u017cej na \u0142ask\u0119 zapomnienia.<\/p>\n

Ale oczywi\u015bcie taki podzia\u0142 nie jest wyczerpuj\u0105cy dla opisu\u00a0 ludzkich postaw pod w\u0142adz\u0105 nieludzk\u0105. Bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 stara si\u0119 po prostu prze\u017cy\u0107. I nikt rozs\u0105dny nie powinien mie\u0107 o to do niej pretensji. Co wi\u0119cej, postawa przetrwaniowa<\/i> jest postaw\u0105 dla cz\u0142owieka zwyk\u0142\u0105, standardow\u0105. To bohaterstwo jest zachowaniem niezwyk\u0142ym, niestandardowym. Jak pisa\u0142 Zbigniew Herbert, cz\u0119sto przywo\u0142ywany w tek\u015bcie Michnika, o czym dalej, „gin\u0105 ci, kt\u00f3rzy kochaj\u0105 bardziej pi\u0119kne s\u0142owa ni\u017c t\u0142uste zapachy”. I, powtarzam, mi\u0119dzy innymi dlatego zas\u0142uguj\u0105\u00a0 oni na dobr\u0105 pami\u0119\u0107 kolejnych pokole\u0144.<\/p>\n

Zatem nie jest tak, jak zdaje si\u0119 sugerowa\u0107 swym czytelnikom Michnik, \u017ce ho\u0142d dla \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych oznacza pot\u0119pienie dla tych, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas nie podj\u0119li oporu przeciwko komunizmowi. Podobnie jak ho\u0142d dla \u017co\u0142nierzy Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego<\/a> z czas\u00f3w okupacji niemieckiej nie jest r\u00f3wnoznaczny z pot\u0119pieniem tych naszych wsp\u00f3\u0142plemie\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy stali wtedy z boku. Przy zrozumieniu dla biernych z ch\u0119ci prze\u017cycia i przy braku zgody na akceptacj\u0119 dla postawy aktywnego uczestniczenia w strukturach w\u0142adzy nieludzkiej czy cho\u0107by jej popierania, dobra pami\u0119\u0107 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych jest po prostu przejawem szacunku dla tych, kt\u00f3rzy w czasach gdy triumfowa\u0142o z\u0142o dali heroiczne \u015bwiadectwo przywi\u0105zania do warto\u015bci wysokich, jakimi s\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny i wolno\u015b\u0107 jednostki ludzkiej.<\/p>\n

\u017bADNA NIERACJONALNO\u015a\u0106. WALKA\u00a0 O WOLNO\u015a\u0106 I\u00a0 OBRONA KONIECZNA<\/b><\/font><\/div>\n

"Polska znalaz\u0142a si\u0119 wtedy w potrzasku. A w potrzasku nar\u00f3d, tak jak cz\u0142owiek, zachowuje si\u0119 cz\u0119sto nieracjonalnie – i trudno go za to wini\u0107"<\/b> – pisze dalej Michnik. <\/p><\/blockquote>\n

Warto t\u0119 my\u015bl troszeczk\u0119 rozwin\u0105\u0107. Ot\u00f3\u017c ten potrzask mia\u0142 konkretne oblicze – terroru komunistycznego. Dla\u00a0 zrozumienia dokonanego przez \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych wyboru dalszej walki warto do znudzenia przypomina\u0107, \u017ce w okresie II wojny \u015bwiatowej Polska mia\u0142a dw\u00f3ch \u015bmiertelnych wrog\u00f3w: hitlerowskie Niemcy oraz parti\u0119 komunistyczn\u0105 z central\u0105 w Moskwie i g\u0142\u00f3wnym narz\u0119dziem podboju w postaci Armii Czerwonej. Trzeba tak\u017ce przypomina\u0107, \u017ce\u00a0 wojennej kl\u0119ski Niemiec nie powinno si\u0119 uto\u017csamia\u0107 ze zwyci\u0119stwem sprawy polskiej. Wycofanie si\u0119 wojsk niemieckich z ziem polskich w 1944 r. – 1945 r. nie oznacza\u0142o, niestety, triumfu cel\u00f3w, o kt\u00f3re \u017co\u0142nierz polski bi\u0142 si\u0119 na frontach II wojny \u015bwiatowej. Niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski i prawo jednostki do wolnego \u017cycia na ziemi by\u0142y po opanowaniu teren\u00f3w naszego kraju przez wypieraj\u0105c\u0105 Niemc\u00f3w na Zach\u00f3d Armi\u0119 Czerwon\u0105 r\u00f3wnie dalekie od urzeczywistnienia, jak w okresie okupacji niemieckiej.<\/p>\n

Ta smutna prawda od razu nabra\u0142a wymiernego, a zarazem jak\u017ce tragicznego wymiaru praktycznego. Tylko do ko\u0144ca 1944 r., a wi\u0119c w czasie pierwszych pi\u0119ciu miesi\u0119cy od wej\u015bcia Armii Czerwonej na Lubelszczyzn\u0119, straty osobowe Okr\u0119gu AK Lublin, poniesione w wyniku dzia\u0142a\u0144 komunistycznego aparatu przymusu, przede wszystkim NKWD, si\u0119gn\u0119\u0142y blisko dwudziestu tysi\u0119cy ludzi (zamordowanych, aresztowanych, wywiezionych do Zwi\u0105zku Sowieckiego), czyli by\u0142y wielokrotnie wi\u0119ksze ni\u017c straty tego\u017c Okr\u0119gu odniesione w ci\u0105gu ca\u0142ego okresu okupacji niemieckiej. Terror komunistyczny dotyczy\u0142 wszystkich teren\u00f3w obj\u0119tych aktywno\u015bci\u0105 polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego z okresu okupacji niemieckiej. Zatem to nie \u017cadna nieracjonalno\u015b\u0107, lecz morze zbrodni komunistycznych spowodowa\u0142o, \u017ce wielu konspirator\u00f3w z okresu brunatnego terroru kontynuowa\u0142o walk\u0119, tym razem z komunistycznym zniewoleniem. Walk\u0119, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy kwalifikowa\u0107 jako zbiorow\u0105 obron\u0119 konieczn\u0105<\/a>. W wymiarze ideowym by\u0142a to dla \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych nadal walka o wolno\u015b\u0107. Natomiast w wymiarze praktycznym by\u0142a to, niezmiennie od wej\u015bcia wojsk sowieckich na teren ziem polskich, samoobrona przed terrorem komunistycznym.<\/p>\n

KILKA ZDA\u0143 O\u00a0 PRAWDZIE I KONTROWERSJACH<\/b><\/font><\/div>\n

"Przed laty us\u0142ysza\u0142em od znakomitego poety g\u0142\u0119bok\u0105 my\u015bl: prawda tkwi w sprzeczno\u015bci. Czas „\u017co\u0142nierzy wykl\u0119tych” to epoka wielkiej sprzeczno\u015bci. Dlatego „\u017co\u0142nierz wykl\u0119ty” do dzi\u015b dzieli polsk\u0105 pami\u0119\u0107. „Dla jednych jest symbolem walki z w\u0142adz\u0105 komunistyczn\u0105 i dominacj\u0105 sowieck\u0105, dla innych przyw\u00f3dc\u0105 bandy rabunkowej, odpowiedzialnym za mordy na sprzeciwiaj\u0105cych mu si\u0119 osobach”. Tak brzmi opinia wsp\u00f3\u0142czesnego historyka o jednym z dow\u00f3dc\u00f3w le\u015bnych. Kto ma racj\u0119? Mo\u017ce jedni i drudzy?"<\/b> – kontynuuje sw\u00f3j wyw\u00f3d Adam Michnik.<\/p><\/blockquote>\n

Nie mnie mierzy\u0107 si\u0119 z g\u0142\u0119bokimi my\u015blami poet\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce owym wybitnym poet\u0105 przywo\u0142anym przez Michnika by\u0142 Zbigniew Herbert. Lubi\u0142 on antynomie (inaczej: paradoksy), czyli sprzeczne wnioski wyprowadzone, przy zachowaniu prawid\u0142owych regu\u0142 wnioskowania, z prawdziwych przes\u0142anek; na przyk\u0142ad: k\u0142amca m\u00f3wi \u017ce k\u0142amie (tzw. antynomia k\u0142amcy). Jako cz\u0142owiek z natury swej raczej nieskomplikowany uznaj\u0119, i mam przy tym nadziej\u0119, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z Was, Szanowni Czytelnicy, podziela moje zapatrywanie, \u017ce prawda w klasycznym uj\u0119ciu jest odwzorowaniem obiektywnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 z kolei tworz\u0105 fakty.<\/p>\n

Ciekawie m\u00f3wi\u0142 swego czasu na ten temat ksi\u0105dz Tischner<\/a>. Przypomn\u0119, \u017ce\u00a0 spopularyzowa\u0142 on star\u0105, g\u00f3ralsk\u0105 teori\u0119 poznania wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 nast\u0119puj\u0105ce kategorie prawdy: „\u015bwiento prawda, tys prawda i g\u00f3wno prawda”. Sw\u00f3j wa\u017cny wk\u0142ad w dyskurs na temat prawdy ma tak\u017ce Adam Michnik.<\/b> W tek\u015bcie dotycz\u0105cym ksi\u0105\u017cki S\u0142awomira Cenckiewicza i Piotra Gontarczyka na temat Lecha Wa\u0142\u0119sy<\/a> poruszy\u0142\u00a0 to zagadnienie w spos\u00f3b, kt\u00f3ry, jak s\u0105dz\u0119, wart jest zapami\u0119tania. Zatem przypominam:<\/p>\n

"Nie m\u00f3wcie, demaskatorzy, \u017ce bronicie prawdy (…) To wy k\u0142amiecie. W ca\u0142ej opowie\u015bci o Lechu Wa\u0142\u0119sie, kt\u00f3r\u0105 powtarzacie, cho\u0107by to wszystko naprawd\u0119 si\u0119 wydarzy\u0142o, mimo to jest to nieprawda."<\/b><\/p><\/blockquote>\n

Przywo\u0142ana my\u015bl Michnika, moim zdaniem, znakomicie u\u015bwiadamia celno\u015b\u0107 przypomnianego przez ksi\u0119dza Tischnera podzia\u0142u prawdy na dwie podstawowe kategorie (bo „te\u017c prawda” nie jest przeciwstawna „\u015bwi\u0119tej prawdzie”, raczej j\u0105 uzupe\u0142nia). Mo\u017cna tylko, wspominaj\u0105c posta\u0107 Ksi\u0119dza Profesora, doda\u0107: \u015bwi\u0119ta prawda, Ksi\u0119\u017ce Profesorze, \u015bwi\u0119ta prawda.<\/p>\n

Poniechajmy jednak tych akademickich rozwa\u017ca\u0144 na temat prawdy i wr\u00f3\u0107my do tekstu Michnika o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych. W jego ocenie „\u017co\u0142nierz wykl\u0119ty” do dzi\u015b dzieli polsk\u0105 pami\u0119\u0107. Michnik rozwija t\u0119 my\u015bl przyk\u0142adem niesprecyzowanego dow\u00f3dcy oddzia\u0142u le\u015bnego, co to dla jednych jest bohaterem walki z komunistami, a dla drugich przyw\u00f3dc\u0105 bandy rabunkowej odpowiedzialnym za mordy na sprzeciwiaj\u0105cych mu si\u0119 osobach. Warto\u015b\u0107 poznawcza tego przyk\u0142adu wydaje mi si\u0119 zerowa. Na marginesie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tekst Michnika zawiera w przywo\u0142anym fragmencie sprzeczno\u015b\u0107 logiczn\u0105 (czyli sprzeczno\u015b\u0107 nie maj\u0105c\u0105 nic wsp\u00f3lnego z antynomi\u0105). Dla jednych \u00f3w dow\u00f3dca ma by\u0107 bohaterem, dla innych przyw\u00f3dc\u0105 bandy rabunkowej – tak zdaniem Michnika brzmi opinia jakiego\u015b historyka o jednym z dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w antykomunistycznego podziemia. Tymczasem, jak wynika z wcze\u015bniejszej partii tekstu Michnika (odpowiedni fragment przywo\u0142a\u0142em powy\u017cej), wcale nie jest to opinia w\u0142asna owego historyka, lecz przywo\u0142uje on przeciwstawne pogl\u0105dy os\u00f3b trzecich (historyk jest tych opinii jedynie relantem). Ale ta sprzeczno\u015b\u0107 logiczna to oczywi\u015bcie marginalny detal.<\/p>\n

Owe zrelacjonowane przez historyka, nader krytyczne opinie o jakim\u015b dow\u00f3dcy partyzanckim maj\u0105\u00a0 charakter wsp\u00f3\u0142czesny. S\u0105 one niczym innym jak funkcj\u0105 stanu \u015bwiadomo\u015bci, czy raczej nie\u015bwiadomo\u015bci zbiorowej po kilkudziesi\u0119ciu latach propagandy komunistycznej i mocnym echem pierwszych dziesi\u0119ciu lat po upadku rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej, w kt\u00f3rej to dekadzie byli\u015bmy \u015bwiadkami praktycznie ca\u0142kowitej rezygnacji pa\u0144stwa polskiego z dzia\u0142a\u0144 obliczonych na przywr\u00f3cenie pami\u0119ci zbiorowej o rodzimych bohaterach walki z komunizmem. Mia\u0142em okazj\u0119 pisa\u0107 o tych sprzecznych s\u0105dach, kontrowersjach, na przyk\u0142adzie postaci J\u00f3zefa Kurasia „Ognia” (czytaj: KR\u00d3TKA REFLEKSJA NA TEMAT KONTROWERSJI WOK\u00d3\u0141 POSTACI J\u00d3ZEFA KURASIA „OGNIA”, ODPOWIEDNIEJ PERSPEKTYWY I PATRIOTYZMU PEJZA\u017bU<\/b><\/a>)<\/font>. Serdecznie w tym miejscu zach\u0119cam do lektury tego tekstu, bo on, moim zdaniem, dobrze pokazuje g\u0142\u00f3wne przyczyny owych kontrowersji, a przy tym mo\u017cna ten szkic odnie\u015b\u0107 praktycznie do ka\u017cdego znacz\u0105cego dow\u00f3dcy polowego antykomunistycznej partyzantki na ziemiach polskich.<\/p>\n

Tak czy inaczej, poniewa\u017c Michnik w \u017caden spos\u00f3b nie umo\u017cliwia identyfikacji dow\u00f3dcy le\u015bnego, o kt\u00f3rym wspomina, pozostaje mi jedynie przypomnie\u0107 w tym miejscu kwesti\u0119 do\u015b\u0107 oczywist\u0105 a maj\u0105c\u0105 charakter og\u00f3lny. \u017badna partyzantka nie utrzyma si\u0119 w terenie cho\u0107by przez kilka tygodni bez poparcia ludno\u015bci zamieszkuj\u0105cej obszar obj\u0119ty dzia\u0142alno
\n\u015bci\u0105 „le\u015bnych”. A najbardziej znane, przez postacie dow\u00f3dc\u00f3w, oddzia\u0142y polskiego podziemia antykomunistycznego prowadzi\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107, w podstawowych swoich sk\u0142adach osobowych,\u00a0 przewa\u017cnie a\u017c do „amnestii” 1947 r., za\u015b ci partyzanci, kt\u00f3rzy wybrali w\u00f3wczas dalsze trwanie w oporze walczyli cz\u0119sto przez kolejne lata – czasami a\u017c do pocz\u0105tku lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego stulecia. Sztuka ta uda\u0142a si\u0119 \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym w warunkach zmasowanego terroru komunistycznego, pomimo zaanga\u017cowania wielkich si\u0142 re\u017cimu w walk\u0119 z podziemiem i ci\u0119\u017ckich represji wymierzonych w jego spo\u0142eczne zaplecze, gdy za niepoinformowanie w\u0142adzy ludowej o napotkaniu partyzant\u00f3w grozi\u0142a kara pi\u0119ciu lat wi\u0119zienia, za podzielenie si\u0119 z „le\u015bnymi” misk\u0105 strawy czy okazjonalne przyj\u0119cie ich pod dach grozi\u0142o dziesi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia, za\u015b za sta\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z nimi, polegaj\u0105c\u0105 np. na cz\u0119stym udzielaniu go\u015bciny czy informowaniu o ruchach komunistycznych grup operacyjnych, mo\u017cna by\u0142o otrzyma\u0107 do\u017cywocie czy nawet kar\u0119 \u015bmierci (czytaj: "Tragedia rodziny Zarzyckich"<\/b><\/a>)<\/font>. Podczas gdy za zadenuncjowanie partyzant\u00f3w czeka\u0142a nagroda, zwykle pieni\u0119\u017cna, od w\u0142adzy ludowej. <\/p>\n

Wypada mie\u0107 to na uwadze, czytaj\u0105c w tek\u015bcie Michnika o kontrowersjach wok\u00f3\u0142 niesprecyzowanego dow\u00f3dcy polowego z tamtego okresu oraz o tym, \u017ce \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci dziel\u0105 nasz\u0105 pami\u0119\u0107 zbiorow\u0105. Pami\u0119tajmy przy tym, \u017ce nasi dziadowie w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci traktowali komunist\u00f3w wrogo, za\u015b „le\u015bnych” uznawali za walcz\u0105cych w s\u0142usznej sprawie. We\u017amy na przyk\u0142ad\u00a0 wspomnianego wcze\u015bniej J\u00f3zefa Kurasia „Ognia”<\/a>, o kt\u00f3rym Michnik w swym tek\u015bcie pisze, \u017ce to „partyzant czczony przez jednych i znienawidzony przez innych” (czyli kontrowersyjny<\/i>). Przypomnijmy co na temat stosunku miejscowej ludno\u015bci do partyzantki „Ognia” mo\u017cna wyczyta\u0107 w oryginalnych, w wi\u0119kszo\u015bci \u015bci\u015ble tajnych meldunkach wytworzonych przez oficjalne w\u0142adze w okresie walki „Ognia”, a tak\u017ce we wspomnieniach komunist\u00f3w znaj\u0105cych realia Podhala z tamtego okresu:<\/p>\n

"Ch\u0142opi zn\u00f3w po wsiach pomagaj\u0105 mu <\/b>(„Ogniowi” przyp. G.W.) przechowuj\u0105c go i jego ludzi. S\u0105 takie wsie, gdzie formalnie \u017cadna w\u0142adza wcale nie ma dost\u0119pu, dlatego organizacja PPR w terenie si\u0119 wcale nie rozwija a ca\u0142y Komitet Powiatowy PPR w Nowym Targu pracuje pod strachem".
<\/b><\/p><\/blockquote>\n

"Sprzyjaj\u0105cymi warunkami dzia\u0142ania bandy „Ognia” jest przychylne ustosunkowanie si\u0119 ludno\u015bci cywilnej do ww. oraz dogodny teren w jakim ona przebywa".<\/b><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
\u017bo\u0142nierze Oddzia\u0142u Partyzanckiego "B\u0142yskawica" mjr.<\/font> J\u00f3zefa Kurasia "Ognia".<\/p>\n

<\/span><\/font>Czas na kr\u00f3tkie, ale jak\u017ce wymowne \u015bwiadectwo wspomnieniowe. Pozostawi\u0142 je po sobie cz\u0142owiek, kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia wiedzia\u0142 o czym pisze. Jan P\u00f3\u0142ch\u0142opek (od 1947 r. Janusz Korczy\u0144ski), bo o nim mowa, w czasach walki prowadzonej przez „Ognia” by\u0142 pierwszym sekretarzem komitetu powiatowego PPR w Nowym Targu. W swoich wspomnieniach z okresu wyr\u0105bywania przez parti\u0119 komunistyczn\u0105 drogi do w\u0142adzy w \u017cywym ciele spo\u0142ecze\u0144stwa polskiego P\u00f3\u0142ch\u0142opek zawar\u0142 tak\u0105 oto refleksj\u0119:<\/p>\n

"Najgro\u017aniejsze by\u0142o to, \u017ce banda „Ognia” mia\u0142a oparcie w tamtejszym spo\u0142ecze\u0144stwie."<\/b><\/p><\/blockquote>\n

Ano mia\u0142a. Podobnie by\u0142o na innych terenach aktywno\u015bci podziemia antykomunistycznego. I jak \u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci cieszyli si\u0119 szerokim poparciem ludno\u015bci, tak komuni\u015bci byli go pozbawieni.<\/p>\n

O prawdzie… refleksja na temat tekstu Adama Michnika o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/b><\/font><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"