{"id":271,"date":"2013-08-17T13:29:52","date_gmt":"2013-08-17T11:29:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2013\/08\/17\/pomnik-zolnierzy-wykletych-poleglych-na-kresach-odslania-w-augustowie-fundacja-pamietamy\/"},"modified":"2013-08-17T13:29:52","modified_gmt":"2013-08-17T11:29:52","slug":"pomnik-zolnierzy-wykletych-poleglych-na-kresach-odslania-w-augustowie-fundacja-pamietamy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=271","title":{"rendered":"Pomnik \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych poleg\u0142ych na Kresach ods\u0142ania w Augustowie Fundacja "Pami\u0119tamy""},"content":{"rendered":"
"NIE DAJMY ZGIN\u0104\u0106 POLEG\u0141YM", CZYLI\u00a0 AUGUST\u00d3W, 25 SIERPNIA 2013 r., godz. 12.00. TAM TRZEBA BY\u0106 !<\/b><\/font><\/u><\/p>\n
\"\"<\/p>\n<\/div>\n
POMNIK\u00a0 \u017bO\u0141NIERZY WYKL\u0118TYCH POLEG\u0141YCH\u00a0 NA KRESACH<\/b><\/font><\/div>\n

25 sierpnia br. (niedziela) w Augustowie, staraniem Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a>, przy wsparciu Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa<\/a> oraz Burmistrza Augustowa<\/a>, ods\u0142oni\u0119ty zostanie pomnik po\u015bwi\u0119cony \u017co\u0142nierzom Polski Podziemnej, kt\u00f3rzy polegli na Kresach II Rzeczypospolitej w walce z Sowietami w latach 1944-1954<\/a>.<\/font>
<\/b>
Uroczysto\u015b\u0107\u00a0 rozpocznie si\u0119 o godzinie 12.00 Msz\u0105 \u015aw. w ko\u015bciele Naj\u015bwi\u0119tszego Serca Pana Jezusa, przy ul. 3 Maja. Po Mszy \u015aw. nast\u0105pi uroczysty przemarsz pod pomnik (ul. Portowa, przy mo\u015bcie), gdzie b\u0119dzie mia\u0142a miejsce dalsza cz\u0119\u015b\u0107 ceremonii, m.in. odczytany zostanie Apel Pami\u0119ci.<\/b><\/p>\n

Na pomniku uwiecznione zostan\u0105 personalia lub pseudonimy – w zale\u017cno\u015bci od stanu aktualnej wiedzy – ponad 650 naszych rodak\u00f3w, \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, \u017bo\u0142nierzy Niez\u0142omnych, kt\u00f3rzy wytrwali do ko\u0144ca na kresowych, straconych posterunkach – p\u0142ac\u0105c za to cen\u0119 najwy\u017csz\u0105. Kolejnych\u00a0 858 naszych braci, kt\u00f3rzy w walce tej stracili \u017cycie, a kt\u00f3rych nazwisk ani pseudonim\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d ustali\u0107, zostanie uhonorowanych wsp\u00f3lnym napisem memoratywnym<\/b>. <\/p>\n

Pomnik upami\u0119tni zatem ofiar\u0119 ponad 1500 \u017co\u0142nierzy Polski Podziemnej, kt\u00f3rzy zgin\u0119li na terenach na wsch\u00f3d od linii Curzona (za tzw. kordonem) w walce z Sowietami po lipcu 1944 r. <\/a>
\"\"
Jeden
\n z pododdzia\u0142\u00f3w ppor. Anatola Radziwonika "Olecha"<\/b><\/a> przed ziemiank\u0105. Ppor. "Olech" siedzi
\nprzed grup\u0105, nad nim NN "Lis". Drugi od lewej (w rogatywce) adiutant
\nppor. "Olecha", Zygmunt Olechnowicz "Zygma", "Grom"<\/b><\/a>. W okresie okupacji
\nniemieckiej partyzant oddzia\u0142u ppor. Czes\u0142awa Zaj\u0105czkowskiego "Ragnera"<\/b><\/a>;
\n ci\u0119\u017cko ranny wiosn\u0105 1949 r. wpad\u0142 w r\u0119ce NKWD. Skazany na 25 lat
\n\u0142agr\u00f3w, po wyj\u015bciu zamkni\u0119ty w psychuszce, gdzie zmar\u0142. Zdj\u0119cie ze
\nstycznia 1948 r.<\/p>\n

<\/span><\/font>Dla znakomitej wi\u0119kszo\u015bci z Nich b\u0119dzie on symboliczn\u0105 mogi\u0142\u0105, gdy\u017c Ich doczesne szcz\u0105tki zosta\u0142y pogrzebane przez Sowiet\u00f3w w nieznanych do dzi\u015b miejscach. Pomnik, kt\u00f3ry stanie w Augustowie, b\u0119dzie pierwszym w naszej Ojczy\u017anie zbiorowym upami\u0119tnieniem \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych z Kres\u00f3w poleg\u0142ych i pomordowanych, w tym zam\u0119czonych w \u0142agrach, za kordonem.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n
Ostatnie prace nad pomnikiem Fundacji "Pami\u0119tamy" po\u015bwi\u0119conym \u017bo\u0142nierzom Wykl\u0119tym poleg\u0142ym na Kresach, kt\u00f3ry zostanie ods\u0142oni\u0119ty w Augustowie 25 sierpnia 2013 r.<\/font><\/div>\n

<\/div>\n

W imieniu organizator\u00f3w – Fundacji „Pami\u0119tamy” i w\u0142adz miasta Augustowa\u00a0 – gor\u0105co zapraszam do udzia\u0142u w uroczysto\u015bci. Niech przy pomniku, podczas odczytywania Apelu Pami\u0119ci, gdy zawo\u0142amy po imieniu naszych kresowych bohater\u00f3w z okresu walki z Sowietami, b\u0119dzie nas jak najwi\u0119cej. Bo przecie\u017c jeste\u015bmy "str\u00f3\u017cami naszych braci". Bo przecie\u017c upami\u0119tniona zostanie tam historia naprawd\u0119 heroicznego przywi\u0105zania do warto\u015bci wysokich, jakimi s\u0105 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny i wolno\u015b\u0107 jednostki ludzkiej, historia wierno\u015bci napisana krwi\u0105, nie byle jaka historia.<\/p>\n

ZA\u00a0 "RENA" NIE BY\u0141O KOGO ARESZTOWA\u0106<\/font>
<\/b><\/u><\/div>\n

Tych z Pa\u0144stwa, kt\u00f3rzy z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w nie b\u0119d\u0105 mogli przyby\u0107 do Augustowa, aby wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w ceremonii ods\u0142oni\u0119cia pomnika, nie\u015bmia\u0142o prosz\u0119 o my\u015bl serdeczn\u0105 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych poleg\u0142ych na kresowych posterunkach.<\/p>\n

Pomy\u015blcie ciep\u0142o, cho\u0107 przez kr\u00f3tk\u0105 chwil\u0119, o Mieczys\u0142awie Niedzi\u0144skim "Menie", "Renie", "Niemnie"<\/a><\/b> – komendancie Samoobrony Ziemi Grodzie\u0144skiej i jego \u017co\u0142nierzach<\/a>, kt\u00f3rzy wraz z nim padli w walce z NKWD w maju 1948 r. na przedpolach Grodna. <\/p>\n

Tak o Ich ostatnim boju, stoczonym w otwartym, bezle\u015bnym terenie w chutorach wioski \u0141opiejki ko\u0142o Kulbak pod Grodnem (dzi\u015b to przedmie\u015bcia tego miasta), pisze jeden z \u017co\u0142nierzy grodzie\u0144skiej organizacji AK Jan \u0141opaci\u0144ski "Skowro\u0144ski":<\/p>\n

"[…] oddzia\u0142 pod dow\u00f3dztwem Niedzi\u0144skiego przyszed\u0142 na dni\u00f3wk\u0119 do wsi D\u0105browa, oko\u0142o 5 km od Grodna, gdzie si\u0119 zamaskowali w liczbie 16 ludzi. Tam rozszyfrowa\u0142 ich szpicel i da\u0142 cynk sowietom do Grodna. Ze wzgl\u0119du na blisko\u015b\u0107 Grodna, nadjecha\u0142a szybko samochodami masa wojsk sowieckich i okr\u0105\u017cy\u0142a wie\u015b z daleka, posuwaj\u0105c si\u0119 tyralier\u0105. AK-wcy w tej sytuacji pr\u00f3bowali si\u0119 broni\u0107, a raczej przebi\u0107 przez okr\u0105\u017cenie, ale przy takiej masie wojska, a w dodatku na odkrytym terenie […] ca\u0142a obrona by\u0142a bezskuteczna. Ostatni dow\u00f3dca obwodu Grodno, kapitan Mieczys\u0142aw Niedzi\u0144ski ps. "Niemen" trafiony w g\u0142ow\u0119 zgin\u0105\u0142 na miejscu i wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy zosta\u0142a tam zabita. […] Bolszewicy chcieli si\u0119 upewni\u0107, czy rzeczywi\u015bcie zabito dow\u00f3dc\u0119 5-ej kompanii w Druskiennikach, a ostatnio dow\u00f3dc\u0119 Obwodu Grodno, kapitana Mieczys\u0142awa Niedzi\u0144skiego ps. "Niemen". W dniu 5-go maja 1948 r. wo\u017cono zabitego Niedzi\u0144skiego po wszystkich wioskach woko\u0142o w celu rozpoznania g\u0142\u00f3wnego "bandyty" w grodzie\u0144skim, a na ko\u0144cu przywieziono go do Druskiennik, gdzie rzucono na rynku miejskim, aby ludzie mogli rozpozna\u0107 i kto\u015b mo\u017ce przyzna si\u0119 do niego. Le\u017ca\u0142 na tym rynku, a\u017c zacz\u0119\u0142o czu\u0107 od niego, wtedy zabrano te zw\u0142oki i wywieziono w nieznanym kierunku. Nikt nie wie, gdzie zosta\u0142o rzucone […] Za Mieczys\u0142awa Niedzi\u0144skiego ps. "Men", "Ren", "Niemen" nie by\u0142o kogo aresztowa\u0107, bo wcze\u015bniej jego ca\u0142\u0105 rodzin\u0119 Niemcy aresztowali i rozstrzelali."
<\/font><\/p><\/blockquote>\n

OSTATNIE CHWILE „SAMOTNEGO”<\/b><\/font>
<\/u><\/div>\n

Pomy\u015blcie ciep\u0142o, prosz\u0119, tak\u017ce o J\u00f3zefie Stasiewiczu "Samotnym"<\/b>, podkomendnym "Mena". Jemu uda\u0142o si\u0119 wyrwa\u0107 z okr\u0105\u017cenia pod Kulbakami. Ci z Pa\u0144stwa, kt\u00f3rzy s\u0142yszeli p\u0142yt\u0119 grupy De Press "My\u015bmy Rebelianci"<\/a><\/b>, powinni kojarzy\u0107 utw\u00f3r "Szesnastka"<\/a>. Jest to fragment tekstu autorstwa "Samotnego"<\/a>, w kt\u00f3rym opisa\u0142 on \u015bmier\u0107 "Mena" i swoich koleg\u00f3w z oddzia\u0142u. Przypomnimy kilka zwrotek tego tekstu: <\/p>\n

W pi\u0119kny ciep\u0142y dzie\u0144 majowy
niebo by\u0142o ca\u0142kiem jasne
Gdy pod Grodnem ko\u0142o Kulbak
otoczyli naszych krasne.<\/p>\n

Wsz\u0119dzie pola, lasu nie ma
a \u017co\u0142nierzy ruskich wiele.
Wszystkim ch\u0142opcom serca dr\u017ca\u0142y
w naszym ma\u0142ym tym oddziele.<\/p>\n

Naszych garstka, ruskich mrowie
nacieraj\u0105 z ka\u017cdej strony
Gdzie nie spojrzysz, wsz\u0119dzie pola
wsz\u0119dzie pola i zagony<\/p>\n

I jak kos\u0105 \u015bci\u0119te zbo\u017ce
na zagonach ch\u0142opcy padli
kule z wroga broni strasznej
m\u0142ode \u017cycie ich pokradli.<\/font><\/p><\/blockquote>\n

"Samotny" prze\u017cy\u0142 swego dow\u00f3dc\u0119 o dwadzie\u015bcia miesi\u0119cy. Dowodzi\u0142 kilkuosobow\u0105 grup\u0105 partyzant\u00f3w z oddzia\u0142u "Mena". Zgin\u0105\u0142 17 stycznia 1950 r. Ostatnie chwile "Samotnego" tak wspomina jeden z jego podkomendnych:<\/p>\n

"Zdradzi\u0142 nas osobisty \u0142\u0105cznik […] ze wsi Krasne. Dnia 17 stycznia 1950 r. o \u015bwicie wyda\u0142 nas naprowadzaj\u0105c mas\u0119 wojska sowieckiego. […] W takiej sytuacji powsta\u0142o od razu zamieszanie. Dow\u00f3dca ["Samotny"] widz\u0105c sytuacj\u0119 bez wyj\u015bcia w kilku s\u0142owach przeprowadzi\u0142 narad\u0119, a w mi\u0119dzyczasie z zimn\u0105 krwi\u0105 zd\u0105\u017cy\u0142 spali\u0107 wszystkie dokumenty oraz pozwalaj\u0105c na wyj\u015bcie i poddanie si\u0119 sowietom, kto tego sobie \u017cyczy. Partyzanci wychodzili z baraku na zewn\u0105trz z podniesionymi r\u0119kami, a sowieci strzelali po tych r\u0119kach z automat\u00f3w. W ten spos\u00f3b zostali ranni \u017co\u0142nierze, "Ry\u015b" i "\u017bbik", kt\u00f3rych to potem skazano w s\u0105dzie na kar\u0119 \u015bmierci i stracono. […] Z baraku wysz\u0142o pi\u0119ciu partyzant\u00f3w, a trzech pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo. Dow\u00f3dca oddzia\u0142u "Samotny" – "Kowad\u0142o" strzeli\u0142 sobie w usta z pistoletu, a "Iskra" z \u0141uszniewa strzeli\u0142 sobie pod brod\u0119 z pistoletu, natomiast "Benak" rozerwa\u0142 si\u0119 granatem."
<\/font><\/p><\/blockquote>\n

OPLUTE CIA\u0141O "SKOCZKA"<\/b><\/font><\/u><\/div>\n

Wspomnijcie ,prosz\u0119, tak\u017ce czterech partyzant\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 z oddzia\u0142u "Mena", w tym dow\u00f3dc\u0119 tej grupy – Stanis\u0142awa Burb\u0119 "Skoczka". Kres Ich \u017co\u0142nierskiej w\u0119dr\u00f3wki przypad\u0142 na maj 1952 r. Jak wspomina Jan \u0141opaci\u0144ski:<\/p>\n

"Wszystkich cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142ku, czterech ludzi na miejscu rozstrzelano [w tym "Skoczka"], natomiast dow\u00f3dc\u0119 oddzia\u0142u Burb\u0119 ps. Skoczek zabrano i przywieziono do Grodna. W Grodnie na placu Stefana Batorego, kt\u00f3ry sowieci przemianowali na Sowieckaja P\u0142oszczad\u017a<\/i>, przywi\u0105zano go do s\u0142upa. Rozebrano go prawie do naga […] Przechodz\u0105cy bolszewicy charkali i opluwali [jego] cia\u0142o […]. Ten barbarzy\u0144ski czyn mia\u0142 zademonstrowa\u0107 miejscowej ludno\u015bci si\u0142\u0119 i spryt NKWD, kt\u00f3ra uj\u0119\u0142a i rozstrzela\u0142a ostatniego "bandyt\u0119" AK w Ziemi Grodzie\u0144skiej."
<\/font><\/p><\/blockquote>\n

DOBRZE ZAS\u0141U\u017bYLI SI\u0118 OJCZY\u0179NIE<\/b><\/font><\/u><\/div>\n

Obejmijcie, prosz\u0119, my\u015bl\u0105 serdeczn\u0105 pp\u0142k. cc Macieja Kalenkiewicza "Kotwicza"<\/a>, por. Jana Borysewicza "Krysi\u0119"<\/a>, ppor. Czes\u0142awa Zaj\u0105czkowskiego "Ragnera"<\/a>, ppor. Anatola Radziwonika "Olecha"<\/a> – bohaterskich dow\u00f3dc\u00f3w polskiego oporu przeciwko sowietyzacji Kres\u00f3w po lipcu 1944 r.
\"\"
Mjr\/pp\u0142k cc Maciej Kalenkiewicz ps. "Kotwicz".<\/span><\/font><\/b><\/a>
\"\"
Por. Jan Borysewicz "Krysia", M\u015bciciel"<\/b><\/a>. Zdj\u0119cie przedwojenne.<\/span><\/font> [ze zbior\u00f3w Micha\u0142a Wo\u0142\u0142ejko]<\/font>
\"\"
Ppor. Czes\u0142aw Zaj\u0105czkowski ps. "Ragner"<\/b><\/a>, dow\u00f3dca IV batalionu 77 pp AK, a nast\u0119pnie Zgrupowania "Po\u0142udnie" na Nowogr\u00f3dczy\u017anie.
<\/span><\/font><\/font>\"\"
Ppor. Anatol Radziwonik „Olech”, <\/span><\/font><\/b><\/a>„Mruk”, „Ojciec”, „Stary”<\/b><\/a>,<\/span><\/font>
\n oficer VII batalionu 77 pp AK, komendant po\u0142\u0105czonych poakowskich
\nobwod\u00f3w Szczuczyn i Lida, walczy\u0142 z re\u017cimem komunistycznym do 12 maja
\n1949 r., kiedy to poleg\u0142 przebijaj\u0105c si\u0119 przez trzy kordony ob\u0142awy NKWD.<\/span><\/font>
<\/span><\/font>
<\/font>A tak\u017ce Ich podkomendnych, kt\u00f3rzy padli w kolejnych bojach z Sowietami b\u0105d\u017a zostali zam\u0119czeni w sowieckich wi\u0119zieniach lub \u0142agrach<\/a>. <\/p>\n

Im wszystkim po\u015bwi\u0119cony zostanie g\u0142\u00f3wny napis pami\u0105tkowy na pomniku:<\/b><\/p>\n

PAMI\u0118CI <\/b>
\u017bO\u0141NIERZY POLSKI PODZIEMNEJ<\/b>
POLEG\u0141YCH <\/b>
NA KRESACH II RZECZYPOSPOLITEJ <\/b>
W WALCE Z SOWIECKIM ZNIEWOLENIEM<\/b>
W LATACH 1944-1954<\/b><\/p>\n

\u00a0WYTRWALI DO KO\u0143CA <\/b>
NA STRACONYCH POSTERUNKACH<\/b><\/p>\n

ODDALI \u017bYCIE<\/b>
ZA\u00a0 POLSK\u0118 <\/b>
WIAR\u0118 PRZODK\u00d3W I WOLNO\u015a\u0106 CZ\u0141OWIEKA<\/b><\/p>\n

DOBRZE ZAS\u0141U\u017bYLI SI\u0118 OJCZY\u0179NIE<\/b><\/font><\/div>\n

<\/p>\n

"WYLECZY\u0141 MNIE B\u00d3G, WR\u00d3CI\u0141 PAMI\u0118\u0106, DA\u0141 CIERPLIWO\u015a\u0106"<\/b><\/u><\/font><\/div>\n

Ofiara z\u0142o\u017cona przez \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, kt\u00f3rzy podj\u0119li na Kresach walk\u0119 z Sowietami, to tak\u017ce tysi\u0105ce aresztowanych i wywiezionych do \u0142agr\u00f3w w Rosji Sowieckiej. Ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli to piek\u0142o na ziemi r\u00f3wnie\u017c powinni mie\u0107 miejsce w naszej pami\u0119ci. Wyb\u00f3r, kt\u00f3rego dokonali – walka z re\u017cimem komunistycznym – zadecydowa\u0142 przecie\u017c o ca\u0142ym ich \u017cyciu. Mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yw na pozycj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 ich rodzin. To oczywi\u015bcie dotyczy tak\u017ce bliskich tych, kt\u00f3rzy w walce tej zgin\u0119li. "Bandyckie rodziny", obywatele trzeciej kategorii nie mog\u0105cy realizowa\u0107 aspiracji zawodowych – taka by\u0142a w okresie komunizmu dola bliskich \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych. To cena jak\u0105 ludzie ci zap\u0142acili za odwag\u0119 swoich ojc\u00f3w, m\u0119\u017c\u00f3w i braci, za ich heroiczne przywi\u0105zanie do polsko\u015bci i wolno\u015bci w czasach brutalnego triumfu systemu, kt\u00f3ry w ca\u0142ych dotychczasowych dziejach by\u0142 najwi\u0119kszym zinstytucjonalizowanym wrogiem wolno\u015bci, w ka\u017cdym jej wymiarze. O tym te\u017c warto pami\u0119ta\u0107. Tak\u017ce wtedy, gdy zastanawiamy si\u0119 nad przyczynami jak\u017ce s\u0142abej kondycji naszych wsp\u00f3\u0142czesnych elit…<\/p>\n

Wymownym przyk\u0142adem tragicznych los\u00f3w kresowych \u017co\u0142nierzy AK, kt\u00f3rzy podj\u0119li walk\u0119 z Sowietami i kt\u00f3rym przysz\u0142o przej\u015b\u0107 przez piek\u0142o sowieckiej niewoli, jest uj\u0119ta w form\u0119 zwi\u0119z\u0142ego \u017cyciorysu historia jednego z \u017co\u0142nierzy plac\u00f3wki VI batalionu 77 pp AK, a nast\u0119pnie partyzanta oddzia\u0142\u00f3w Micha\u0142a Durysa i Jana Bukatko<\/b><\/a>, Edwarda Sapie\u017cki:<\/p>\n

"Ojciec m\u00f3j, syn Antoniego i Rozalii, by\u0142 legionist\u0105, a od 1922 r. zawodowym, sta\u0142odziennym kolejarzem. W 1939 r. sko\u0144czy\u0142em 4 kl[asy] w szkole nr 3 w Lidzie. W 1943 r. spe\u0142ni\u0142o si\u0119 mnie 14 lat. Niemcy dali mnie paszport i urz\u0105dzili na robot\u0119 w TOT [Todt<\/a>]. Pracowa\u0142em na budowie, pomocnikiem u cie\u015bl\u00f3w. 22 kwietnia 1944 r. na plac\u00f3wce 311 w Bie\u0144kiewiczach organizowa\u0142a si\u0119 3 kompania VI [batalionu] 77 pp AK. Przed szeregiem stali ojciec z ma\u0142oletnim synem i sk\u0142adali przysi\u0119g\u0119 do por. «Szczura» Lalewskiego. M\u00f3j pseudonim by\u0142 «Edward», a ojca mego [pseudonim] «Jod\u0142a». 1 lipca 1944 r. nasze zgrupowanie pod dow\u00f3dztwem kap[itana] «Pala», Dedelisa, rozbroi\u0142o <\/font>Niemc\u00f3w i BAK w miasteczku Traby. 7 lipca 1944 r. [kompania] bra\u0142a udzia\u0142 w operacji «Ostra Brama» w Wilnie. […] 18 lipca 1944 r. – oko\u0142o Miednik\u00f3w okr\u0105\u017cyli nas sowiety. Dali ultimatum: «Zdawajcie\u015b!» Dow\u00f3dca pu\u0142ku, major «Kotwicz» da\u0142 rozkaz: »Ma\u0142ymi grupami, przerywa\u0107 si\u0119!» Brat m\u00f3j J\u00f3zef ps[eudonim] «Burza III», «Groszek» Romuald Gra\u0144ski, ja, «Szperacz» i «Butelka» Franek Gra\u0144ski, szcz\u0119\u015bliwie przerwali si\u0119 z okr\u0105\u017cenia. Za dwie nocy przyszli pod Lid\u0119. A ojca ju\u017c zastali\u015bmy w domu. Mieszkali my w czworaku w folwarku w Rek\u015bciach. Ojciec koniem swoim pracowa\u0142 na roli, a ja sta\u0142em na atasie [stra\u017cy]. Uwidz\u0119 sowiet\u00f3w, siadam na konia i uciekam do lasu, \u017ceby nie zabrali, albo nie obmienili. W okolicy Zaleskich istnia\u0142a radiostacja. Posy\u0142ali nas cz\u0119sto na jej obespieczenie. Poprosili mego ojca: «\u017beby rozwi\u00f3z\u0142 prowiant». Rozwi\u00f3z\u0142. Na jutro jego aresztowa\u0142o <\/font>NKWD. S\u0105dzili jego na 10 lat. A w 1948 r. zmar\u0142 w obozie w Nowosady [Nowosadach] na Bia\u0142orusi. Poprosili mnie: «\u017bebym przeszed\u0142 po plac\u00f3wce i przepisa\u0142, kto u kogo mieszka». Na jutro \u0142azili rakiem po moich \u015bladach [NKWD]. Musia\u0142em oddali\u0107 si\u0119 do lasu, w bunkier. Znalaz\u0142em si\u0119 w grupie ojca Micha\u0142a Durysa<\/b><\/a>. Stary Mazur, legionista [osadnik wojskowy]. Rozbili nas 13 czerwca 1947 r. w Wielkim Siole. Zabili \u015b.p. Ojca [Durysa], a mnie ranionemu w prawy bok uda\u0142o si\u0119 ukry\u0107 w lesie. Wyleczyli mnie dobre ludzie i zaprowadzili do grupy ojca Bukatko<\/b><\/a>. 28 marca 1948 r. napadli na nas [NKWD] ca\u0142ym batalionem we wsi Domejki. Zabili ojca Jana Bukatko, Smolaka Waleriana, Wac\u0142awa Kr\u00f3lika. Mnie ranionego w g\u0142ow\u0119 przywie\u017ali w bardzo ci\u0119\u017ckim stanie, bez przytomno\u015bci w szoku, do wi\u0119zienia. Wyleczy\u0142 mnie B\u00f3g, wr\u00f3ci\u0142 pami\u0119\u0107, da\u0142 cierpliwo\u015b\u0107. 27 lipca 1948 r. Grodzie\u0144ski Wojenny trybuna\u0142 W\/M WD s\u0105dzi\u0142 [mnie] po paragrafie 63-1, 70,76 na 25 lat IT\u0141. 6 lat odbywa\u0142em wyrok w Komi ASRR p\/o Inta, p\/s 388, 14 lat w Mordowskiej ASRR p\/o Jawas p\/s 385. […] 28 marca 1968 r. zwolnili mnie. Przyjecha\u0142em do Lidy".<\/font><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/p>\n

"BIJ BOLSZEWIKA W KA\u017bDEJ GO POSTACI"<\/b><\/u><\/font>
<\/a><\/div>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce tych z Pa\u0144stwa, kt\u00f3rym nie jest obca wra\u017cliwo\u015b\u0107 na dzieje naszej wsp\u00f3lnoty narodowej zach\u0119ci\u0142em do wzi\u0119cia udzia\u0142u w uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia pomnika 25 sierpnia br. w Augustowie, a w ka\u017cdym razie do po\u015bwi\u0119cenia chwili czasu na my\u015bl serdeczn\u0105 o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych poleg\u0142ych na Kresach w walce z Sowietami. O ludziach, kt\u00f3rych motywacj\u0119 do czynnego oporu przeciwko sowieckiemu zniewoleniu bardzo dobrze oddaj\u0105 fragmenty tekstu piosenki \u015bpiewanej w oddzia\u0142ach Samoobrony Wo\u0142kowyskiej<\/a>, organizacji rozbitej przez NKWD latem 1948 r. (tekst ten zosta\u0142 przypomniany przez grup\u0119 De Press na p\u0142ycie "My\u015bmy Rebelianci"<\/a>):<\/p>\n

Bij bolszewika w ka\u017cdej go postaci,
bo to jest tw\u00f3j najwi\u0119kszy dzisiaj wr\u00f3g.
To przecie\u017c on ko\u015bciami twoich braci,
brukowa\u0142 sie\u0107 swych niezliczonych dr\u00f3g.
[…]
To przecie\u017c on w katy\u0144skim ciemnym lesie
wbi\u0142 w polsk\u0105 pier\u015b znienacka ostry n\u00f3\u017c,
morduj\u0105c tam najlepszych polskich syn\u00f3w
jak pod\u0142y zbir, nikczemny zdrajca, tch\u00f3rz.
[…]
To przecie\u017c on nie wierzy\u0107 w Boga zmusza
tumani\u0105c nas pot\u0119g\u0105 krasnych szmat,
by cz\u0142owiecze\u0144stwo w sercu twoim zgas\u0142o,
by\u015b ty nie wiedzia\u0142, co to znaczy brat.
[…]
To przecie\u017c on braterstwa g\u0142osz\u0105c has\u0142a
do wi\u0119zie\u0144 pcha m\u0142odzie\u017cy naszej kwiat.
by cz\u0142owiecze\u0144stwo w sercu twoim zgas\u0142o,
by\u015b ty nie wiedzia\u0142, co to znaczy brat.<\/p>\n

Zas\u0142on\u0119 wi\u0119c zrzu\u0107 z oczu mi\u0142y bracie,
Niech zagrzmi zn\u00f3w praojc\u00f3w z\u0142oty r\u00f3g.
Bij bolszewika w ka\u017cdej go postaci
bo to jest tw\u00f3j najwi\u0119kszy dzisiaj wr\u00f3g.<\/font><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/div>\n
Grzegorz W\u0105sowski<\/font><\/span><\/span><\/font>
<\/span>adwokat, wsp\u00f3\u0142kieruje pracami Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a>, zajmuj\u0105cej si\u0119 przywracaniem pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego <\/span><\/font>
z lat 1944-1954<\/span><\/font><\/div>\n

PS.<\/b> (i)<\/b> osoby, kt\u00f3re zdecyduj\u0105 si\u0119 na wzi\u0119cie udzia\u0142u w uroczysto\u015bci, do kt\u00f3rej nawi\u0105zuje niniejszy tekst, b\u0119d\u0105 mia\u0142y okazj\u0119 otrzyma\u0107 okazjonalnie wydane opracowanie, autorstwa Kazimierza Krajewskiego i Tomasza \u0141abuszewskiego, zatytu\u0142owane "Polegli na straconych posterunkach. Z dziej\u00f3w polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego na Kresach\u00a0 II Rzeczypospolitej (1944- 1956)"; tekst tego opracowania dost\u0119pny b\u0119dzie od 26 sierpnia br. na stronie www.fundacjapamietamy.pl<\/a> (w zak\u0142adce "Nasze publikacje"<\/a>), (ii)<\/b> "nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym" to fraza z wiersza Zbigniewa Herberta "Trzy wiersze z pami\u0119ci"<\/a>,\u00a0 (iii)<\/b> "jeste\u015bmy str\u00f3\u017cami naszych braci" to zapo\u017cyczenie z wiersza Zbigniewa Herberta "Pan Cogito o potrzebie \u015bcis\u0142o\u015bci"<\/a>.<\/font><\/p>\n

\n