{"id":27,"date":"2018-07-05T08:13:31","date_gmt":"2018-07-05T06:13:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2018\/07\/05\/ostatnia-walka-oddzialu-puszczyka\/"},"modified":"2018-07-05T08:13:31","modified_gmt":"2018-07-05T06:13:31","slug":"ostatnia-walka-oddzialu-puszczyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=27","title":{"rendered":"Ostatnia walka oddzia\u0142u "Puszczyka""},"content":{"rendered":"
\n
65. rocznica \u015bmierci por. Wac\u0142awa Grabowskiego "Puszczyka" i jego \u017co\u0142nierzy<\/b><\/font><\/u><\/p>\n<\/div>\n
…Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/font>
Zbigniew Herbert<\/p>\n

Oficer Wojska Polskiego nie poddaje si\u0119 wrogom Polski!<\/i>
<\/b>ostatnie s\u0142owa por. "Puszczyka" do UB-ek\u00f3w,
wzywaj\u0105cych go do z\u0142o\u017cenia broni 5 VII 1953 r.
<\/b><\/font><\/div>\n

\"\"\"\"
Por. Wac\u0142aw Grabowski "Puszczyk" (1916-1953)<\/i><\/font><\/p>\n

65 lat temu, 5 lipca 1953 roku, w walce z 1300-osobow\u0105 ob\u0142aw\u0105 UB-KBW we wsi Niedzia\u0142ki<\/a>
\n zgina\u0142 dow\u00f3dca ostatniego patrolu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego<\/a>
\ndzia\u0142aj\u0105cego na Mazowszu p\u00f3\u0142nocnym, por. Wac\u0142aw Grabowski "Puszczyk"<\/a>.
\nWraz z nim, podczas pr\u00f3by przebicia si\u0119 przez pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia,
\npoleg\u0142o sze\u015bciu jego \u017co\u0142nierzy.<\/b><\/div>\n

\"\"
\u017b<\/font><\/i>o\u0142nierze NZW z patrolu por. Wac\u0142awa Grabowskiego "Puszczyka"<\/a> <\/font><\/i>polegli w walce stoczonej <\/font><\/i><\/font><\/i><\/font><\/i>5 lipca 1953 r. <\/font><\/i><\/font><\/i>z 1300-osobow\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105 UB-KBW we <\/font><\/i>wsi Niedzia\u0142ki na Mazowszu<\/font><\/i>.
\n Od lewej le\u017c\u0105: Henryk Barwi\u0144ski "August", Kazimierz \u017bmijewski "Jan",
\nLucjan Kr\u0119pski "Jastrz\u0105b", Feliks Gutkowski "Gutek", Piotr Suwi\u0144ski
\n"Stanis\u0142aw", por. Wac\u0142aw Grabowski "Puszczyk"<\/b><\/a>, Antoni Tomczak "Malutki".
\n Zdj\u0119cie wykonane przez UB.<\/p>\n

<\/font><\/i>\"\"
Zdj\u0119cie przedwojenne. Pierwszy z prawej (zaznaczony) stoi gimnazjalista Wac\u0142aw Grabowski, p\u00f3\u017aniejszy por. "Puszczyk".
<\/i><\/font>
Wac\u0142aw Grabowski<\/b><\/a> urodzi\u0142 si\u0119 10 grudnia 1916 r. w rodzinie zarz\u0105dcy maj\u0105tku Kr\u0119pa (pow. M\u0142awa)<\/a>.
\n W okresie nauki w szkole \u015bredniej dzia\u0142a\u0142 w harcerstwie. Uczestniczy\u0142 w
\n wojnie obronnej 1939 r. W okresie okupacji niemieckiej by\u0142 \u017co\u0142nierzem
\nZWZ-AK w Obwodzie M\u0142awa. S\u0142u\u017cb\u0119 w oddzia\u0142ach partyzanckich rozpocz\u0105\u0142 ju\u017c
\n w 1943 r. S\u0142u\u017cy\u0142 w Kedywie (Kierownictwo Dywersji)<\/a> Armii Krajowej i oddziale partyzanckim ppor. Stefana Rudzi\u0144skiego "Wiktora"<\/a>.
\n Po wej\u015bciu Armii Czerwonej dzia\u0142a\u0142 w strukturze Ruchu Oporu Armii
\nKrajowej (ROAK) w ramach batalionu "Znicz" dowodzonego przez kpt. Paw\u0142a
\nNowakowskiego "\u0141ysego" (uczestniczy\u0142 m.in. w udanej akcji z 2\/3 czerwca 1945 r. na PUBP w M\u0142awie<\/a>, w wyniku kt\u00f3rej uwolniono 32 wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz zastrzelono 4 UB-ek\u00f3w).
\"\"
Ppor. Stefan Rudzi\u0144ski "Wiktor"<\/i><\/font><\/p>\n

Po rozwi\u0105zaniu oddzia\u0142u w 1945 r. (tzw. "akcja roz\u0142adowywania las\u00f3w"<\/a>Jana Mazurkiewicza "Rados\u0142awa"<\/a>) "Puszczyk" zdo\u0142a\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Przez pewien czas s\u0142u\u017cy\u0142 w Polskich Kompaniach Wartowniczych<\/a>.
\n Stwierdzi\u0142 jednak, i\u017c jego "miejsce jest w Polsce" i powr\u00f3ci\u0142 do kraju.
\n Ponownie podj\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, organizuj\u0105c niedu\u017cy oddzia\u0142
\npartyzancki operuj\u0105cy w powiatach M\u0142awa<\/a>, Przasnysz<\/a>, Dzia\u0142dowo<\/a> i Ciechan\u00f3w<\/a>.<\/p>\n

Wac\u0142aw Grabowski "Puszczyk" dowodzi\u0142 samodzielnym oddzia\u0142em wchodz\u0105cym prawdopodobnie w sk\u0142ad 16 Okr\u0119gu NZW<\/a><\/b>. Po jego likwidacji nawi\u0105za\u0142 kontakt z Mieczys\u0142awem Dziemieszkiewiczem "Rojem"<\/a>.
\n Dwaj podkomendni por. "Puszczyka" – Piotr Grzybowski "Jastrz\u0105b" i
\nLucjan Kr\u0119pski "Rekin" – zostali skierowani w kwietniu 1951 r. jako
\nwzmocnienie grupy st. sier\u017c. "Roja", jednak po jego \u015bmierci w ob\u0142awie
\ndnia 13\/14 kwietnia 1951 r. "Jastrz\u0105b" i "Rekin" powr\u00f3cili do
\nmacierzystego oddzia\u0142u.<\/p>\n

Grupa "Puszczyka", dzia\u0142aj\u0105ca w latach 1947–1953, nastawiona by\u0142a na dotrwanie
\n do zmiany sytuacji politycznej w Polsce i ogranicza\u0142a sw\u0105 aktywno\u015b\u0107 do
\nniezb\u0119dnej samoobrony i akcji aprowizacyjnych. G\u0142o\u015bnym\u00a0 wyczynem
\n"Puszczyka" by\u0142o m.in. przebicie si\u0119 przez zasadzk\u0119 bezpieki w
\npa\u017adzierniku 1952 r. w okolicach Konopek (od jego kul pad\u0142o dw\u00f3ch
\noficer\u00f3w MBP i \u017co\u0142nierz KBW). Od jesieni 1951 r. oddzia\u0142 nie prowadzi\u0142
\nju\u017c \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych, b\u0119d\u0105c typow\u0105 "grup\u0105 przetrwania".
\"\"
Wycinek mapy okolicy, w kt\u00f3rej ukrywa\u0142 si\u0119 "Puszczyk" i jego \u017co\u0142nierze w 1953 r.<\/i><\/font><\/p>\n

Do
\n jesieni 1952 r. ukrywa\u0142 si\u0119 w przygotowanym uprzednio bunkrze w
\npowiecie dzia\u0142dowskim, a po jego zlokalizowaniu przez resort
\nbezpiecze\u0144stwa przeszed\u0142 w okolice M\u0142awy, gdzie do lata 1953 r.
\n"melinowa\u0142" w kolonijnych gospodarstwach miejscowo\u015bci Niedzia\u0142ki, u
\nrodzin: Marianny Jeziorskiej, Stanis\u0142awa Adamczyka i Zygmunta
\nKlimaszewskiego. Ostatni\u0105 baz\u0105 "Puszczyka" sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie wioska
\nNiedzia\u0142ki (gm. Turza
\nMa\u0142a), gdzie jego grupa przez wiele miesi\u0119cy ukrywa\u0142a si\u0119 w
\ngospodarstwie rodziny Jeziorskich.<\/p>\n

W ramach poszukiwa\u0144 por.
\n"Puszczyka" i jego \u017co\u0142nierzy w 1953 r. rozpracowanie prowadzone przez
\nbezpiek\u0119 obj\u0119\u0142o 67 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie zamieszka\u0142ych w pow. M\u0142awa (ale tak\u017ce w
\n pow. Przasnysz i Ciechan\u00f3w). Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 zupe\u0142nie nieoczekiwanie.
\nDonos o miejscu pobytu partyzant\u00f3w w gospodarstwie Jeziorskich z\u0142o\u017cy\u0142
\njeden z mieszka\u0144c\u00f3w wsi Niedzia\u0142ki\u00a0 Wac\u0142aw\u00a0 G\u0142uszek<\/b>,\u00a0 b\u0119d\u0105cy\u00a0
\nwsp\u00f3\u0142pracownikiem\u00a0 resortu\u00a0 bezpiecze\u0144stwa\u00a0 (oznaczonym pseudonimem\u00a0
\n"N-20").\u00a0 Rankiem\u00a0 5\u00a0 lipca\u00a0 1953\u00a0 r.\u00a0 agent\u00a0 odwiedzi\u0142\u00a0 kwater\u0119\u00a0
\npartyzanck\u0105, pod pozorem przyniesienia „le\u015bnym” kilograma s\u0142oniny. W
\nrzeczywisto\u015bci chodzi\u0142o o potwierdzenie, czy „Puszczyk” i jego \u017co\u0142nierze
\n nie zmienili miejsca pobytu.<\/p>\n

W tym czasie Niedzia\u0142ki by\u0142y ju\u017c
\nokr\u0105\u017cone przez 1300 \u017co\u0142nierzy KBW wspomaganych przez funkcjonariuszy UB i
\n MO. Oddzia\u0142y uczestnicz\u0105ce w operacji zaj\u0119\u0142y stanowiska po cichu,
\njeszcze w nocy z 4 na 5 lipca samochody, kt\u00f3rymi je przywieziono,
\nzatrzyma\u0142y si\u0119 kilka kilometr\u00f3w od wsi, tak by nie by\u0142o s\u0142ycha\u0107 szumu
\nsilnik\u00f3w. Akcj\u0119 ubezpiecza\u0142y dwa pojazdy pancerne okre\u015blane jako
\n„tankietki” oraz dzia\u0142ko 45 mm. Gdy agent potwierdzi\u0142 mocodawcom z UB,
\n\u017ce „Puszczyk” nadal jest w swej kwaterze, mo\u017cna by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 operacj\u0119.
\n Rola denuncjatora zosta\u0142a jednoznacznie wyja\u015bniona w dokumentacji
\nwytworzonej przez bezpiek\u0119. W pa\u017adzierniku 1953 r. naczelnik Wydzia\u0142u
\nIII WUBP w Warszawie kpt. Eugeniusz G\u0142owacki tak scharakteryzowa\u0142
\nprzebieg ca\u0142ego zdarzenia:<\/p>\n

W dniu 4 VII 1953 r. do PUBP M\u0142awa zg\u0142osi\u0142 si\u0119 ob. G\u0142uszek Wac\u0142aw<\/b>,
\n zamieszka\u0142y Niedzia\u0142ki, gm. Turza Ma\u0142a, pow. M\u0142awa, dzia\u0142kowicz,
\nposiada dzia\u0142k\u0119 z dzier\u017cawy w ilo\u015bci 5 ha, bezpartyjny, \u017conaty.
\nWymieniony ob. zameldowa\u0142, i\u017c w m. Niedzia\u0142ki w dw\u00f3ch gospodarstwach
\nprzebywa banda<\/i> [sic!– oddzia\u0142] w sile siedmiu, uzbrojona w bro\u0144
\nkr\u00f3tk\u0105 i automatyczn\u0105. Na podstawie z\u0142o\u017conego zameldowania przez ob.
\nG\u0142uszka – przy udziale wojska KBW w dniu 5 VII <\/i>[19]53 r. przeprowadzona zosta\u0142a operacja p<\/i>[rzeciw]ko bandzie, na czele kt\u00f3rej sta\u0142 Grabowski Wac\u0142aw ps. „Puszczyk”. W wyniku przeprowadzonej operacji ca\u0142a banda <\/i>[…] zosta\u0142a
\n zlikwidowana, przy bandytach zdobyto 14 jednostek broni kr\u00f3tkiej i
\nautomatycznej oraz granaty i amunicj\u0119. Wymieniona banda <\/i>[sic! – oddzia\u0142]
\n rekrutowa\u0142a si\u0119 z by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w AK i zlikwidowanych band. Prowadzi\u0142a
\nona dzia\u0142alno\u015b\u0107 terrorystyczno-dywersyjn\u0105 na terenie powiat\u00f3w M\u0142awa,
\nDzia\u0142dowo i Ciechan\u00f3w, dokonuj\u0105c\u00a0 w\u00a0 latach\u00a0 1945-1953\u00a0 szeregu\u00a0
\npowa\u017cnych\u00a0 mord\u00f3w\u00a0 i\u00a0 napad\u00f3w\u00a0 rabunkowych, oraz w ostatnich latach <\/i>[19]49-<\/i>[19]53 uprawiali wrog\u0105 propagand\u0119 p<\/i>[rzeciw]ko Polsce Ludowej i jej sojusznikom, a szczeg\u00f3lnie p<\/i>[rzeciwko] Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu, werbuj\u0105c jednocze\u015bnie nowych cz\u0142onk\u00f3w band.<\/i><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>
Charakterystyka
\n oddzia\u0142u por. Wac\u0142awa Grabowskiego "Puszczyka", "Chudego" wytworzona
\nprzez funkcjonariuszy PUBP w M\u0142awie 19 X 1953 r.<\/i> [kliknij w dokument, aby powi\u0119kszy\u0107].<\/b><\/a><\/font><\/p>\n

Jednostki
\n uczestnicz\u0105ce w operacji zosta\u0142y ustawione w kilku liniach, tak by
\npartyzanci nawet w przypadku przedarcia si\u0119 przez pierwsz\u0105 tyralier\u0119
\nob\u0142awy, nie zdo\u0142ali si\u0119 wymkn\u0105\u0107 „z kot\u0142a”. Wart\u0119 pe\u0142ni\u0142 w\u00f3wczas Henryk
\nBarwi\u0144ski „August” i to on pierwszy zaalarmowa\u0142 oddzia\u0142. „Puszczyk”
\nzarz\u0105dzi\u0142 zaj\u0119cie stanowisk i przygotowanie si\u0119 do walki na wypadek,
\ngdyby ob\u0142awa ogarn\u0119\u0142a tak\u017ce partyzanck\u0105 kwater\u0119. Nie zna\u0142 rozmiar\u00f3w
\noperacji i nie wiedzia\u0142 jeszcze, \u017ce jest dok\u0142adnie zlokalizowany.
\nWojciech Jeziorski zapami\u0119ta\u0142, i\u017c z tre\u015bci wydawanych przez
\npartyzanckiego dow\u00f3dc\u0119 rozkaz\u00f3w wynika, \u017ce zamierza\u0142 on ostrzela\u0107 grup\u0119
\npodchodz\u0105c\u0105 do gospodarstwa i b\u0142yskawicznie oderwa\u0107 si\u0119 od przeciwnika.
\nJeziorski wspomina\u0142:<\/p>\n

Dochodzi\u0142a godzina 16.00, kiedy
\njak za poci\u0105gni\u0119ciem r\u00f3\u017cd\u017cki czarodziejskiej, zbo\u017ca zafalowa\u0142y na ca\u0142ym
\nprzedpolu, ale zamiast k\u0142os\u00f3w \u017cyta ukaza\u0142y si\u0119 obserwuj\u0105cemu \u017co\u0142nierskie
\n he\u0142my. By\u0142a ich masa wok\u00f3\u0142 zabudowa\u0144 i ta masa he\u0142m\u00f3w sz\u0142a ze
\nwszystkich stron w stron\u0119 naszej kwatery, a wi\u0119c byli\u015bmy\u00a0 otoczeni.\u00a0
\nWtedy\u00a0 "Puszczyk"\u00a0 zrozumia\u0142,\u00a0 \u017ce\u00a0 ich\u00a0 godzina\u00a0 wybi\u0142a.\u00a0 <\/i>[…]\u00a0
\nMaj\u0105\u00a0 dwa wyj\u015bcia, podda\u0107 si\u0119 lub \u015bmier\u0107. Poniewa\u017c ju\u017c dawno zespo\u0142owo
\nwybrali drug\u0105 alternatyw\u0119, wobec tego – W Imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha –
\nniech si\u0119 dzieje wola Pana. Tyraliery zbli\u017ca\u0142y si\u0119, a z garde\u0142
\natakuj\u0105cych dobieg\u0142o wezwanie – poddajcie si\u0119, jeste\u015bcie otoczeni! Na to
\n diktum "Puszczyk" krzykn\u0105\u0142 w stron\u0119 swoich koleg\u00f3w – ch\u0142opcy,
\npodpuszcza\u0107 blisko! Ognia! Strzela\u0107 celnie, nie marnowa\u0107 naboi; – sam
\nskokami dotar\u0142 pod najbli\u017csze wielkie drzewa, lip\u0119 i jesion, i stamt\u0105d
\nrozpocz\u0105\u0142 kr\u00f3tkimi seriami z empi ostrzeliwa\u0107 id\u0105cych od strony
\nwschodniej \u017co\u0142nierzy. W odezwie strona atakuj\u0105ca przykry\u0142a ich
\nzmasowanym ogniem ze wszystkich stron. Dziwne, \u017ce si\u0119 nawzajem, w tej
\npierwszej fazie wymiany ognia, nie wystrzelali.<\/i><\/p><\/blockquote>\n

Pomimo
\n wezwa\u0144 do z\u0142o\u017cenia broni, \u017caden z \u017co\u0142nierzy "Puszczyka" nie podni\u00f3s\u0142
\nr\u0105k do g\u00f3ry. Pomimo tak wielkiej dysproporcji si\u0142 partyzanci podj\u0119li
\nobron\u0119, a nawet pr\u00f3b\u0119 przebicia, podczas kt\u00f3rej wszyscy padli w
\nkrzy\u017cowym ogniu broni maszynowej. Zgin\u0119li:<\/p>\n