{"id":250,"date":"2014-01-06T17:53:12","date_gmt":"2014-01-06T16:53:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2014\/01\/06\/o-ludziach-bez-grobow-refleksja-wokol-pomnika-w-radomsku-czesc-2-2\/"},"modified":"2014-01-06T17:53:12","modified_gmt":"2014-01-06T16:53:12","slug":"o-ludziach-bez-grobow-refleksja-wokol-pomnika-w-radomsku-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=250","title":{"rendered":"O ludziach bez grob\u00f3w… refleksja wok\u00f3\u0142 pomnika w Radomsku – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"
\n
FILM<\/b><\/font><\/div>\n

Odwr\u00f3t partyzant\u00f3w „Klingi” po uderzeniu KWP na wi\u0119zienie w Radomsku<\/a> przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 kilka jeszcze, poza walk\u0105 pod Grabami, emocjonuj\u0105cych zdarze\u0144, kt\u00f3rych suma zas\u0142uguje na film fabularny. Ale taki film p\u00f3ki co nie powsta\u0142, co nie oznacza, \u017ce \u017cadna z wymienionych przeze mnie w tek\u015bcie os\u00f3b nie zosta\u0142a uwieczniona obrazem filmowym. Doczeka\u0142 si\u0119 tego „Z-24”<\/a>. Ten sam, kt\u00f3ry od budki z napojami, przy kt\u00f3rej pojmano „Kling\u0119”, odszed\u0142 nie niepokojony. By\u0142 bardzo skutecznym agentem Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Informacji Wojskowej<\/a>. W szeregi KWP przenikn\u0105\u0142 tu\u017c po aresztowaniu „Warszyca”, gdy pozbawiona dow\u00f3dcy i os\u0142abiona aresztowaniami organizacja prze\u017cywa\u0142a powa\u017cny kryzys. Podawa\u0142 si\u0119 za wys\u0142annika gen. Andersa (po wojnie „Z-24” s\u0142u\u017cy\u0142 przez kilka miesi\u0119cy w PSZ na Zachodzie<\/a>). Na kanwie jego osi\u0105gni\u0119\u0107 w walce z KWP powsta\u0142 film „Akcja Brutus”<\/a>. Ta peerelowska produkcja zosta\u0142a zrealizowana w 1970 roku. Nale\u017cy j\u0105 zaliczy\u0107 do\u00a0 klasycznych przyk\u0142ad\u00f3w materializacji ducha moczarowskiego w sztuce filmowej. „Akcja Brutus”<\/a> jest ekranizacj\u0105 powie\u015bci Zbigniewa Nienackiego „Worek Judasz\u00f3w<\/a>”<\/a>, kt\u00f3r\u0105 autor przyg\u00f3d Pana Samochodzika<\/i><\/a> pope\u0142ni\u0142 w 1961 roku.
\"\"
Plakat reklamuj\u0105cy film "Akcja Brutus"<\/i><\/font><\/a><\/p>\n

Temat potraktowano bardzo powa\u017cnie, wszak opowie\u015b\u0107 dotyczy\u0142a okresu utrwalania w\u0142adzy ludowej<\/i>. Scenariusz filmu napisa\u0142 sam Nienacki<\/a>, a re\u017cyserowa\u0142 Jerzy Passendorfer<\/a>. Konsultantem historycznym filmu by\u0142 Tadeusz Maj „\u0141okietek”<\/a> (w okresie okupacji niemieckiej dowodzi\u0142 oddzia\u0142em Armii Ludowej, mia\u0142 na sumieniu morderstwa na \u017bydach i zas\u0142ugi w zwalczaniu partyzantki niepodleg\u0142o\u015bciowej; w okresie walki z reakcj\u0105 by\u0142 najpierw oficerem KBW a nast\u0119pnie szefem prokuratury w \u0141odzi). W „Akcji Brutus” wyst\u0105pi\u0142a plejada znanych i lubianych aktor\u00f3w. W rol\u0119 ekranowego odpowiednika „Z-24”<\/a> (jest pokazany w filmie nie jako agent Informacji Wojskowej, lecz oficer UB<\/a>, kt\u00f3ry, udaj\u0105c zrzutka z „Londynu”, zyskuje zaufanie bandyt\u00f3w<\/i>) wcieli\u0142 si\u0119 Zygmunt H\u00fcbner<\/a>, przez wielu uznawany za najlepszego aktora tamtych czas\u00f3w. Kreacj\u0119 postaci dow\u00f3dcy bandy<\/i> zawdzi\u0119czamy niezawodnemu Witoldowi Pyrkoszowi<\/a> (wcze\u015bniej aktor ten znakomicie wcieli\u0142 si\u0119 w rol\u0119 herszta bandy<\/i>, „Malutkiego”, w filmie Jerzego Kawalerowicza<\/a> „Cie\u0144”<\/a> nakr\u0119conym na podstawie scenariusza Aleksandra \u015acibora-Rylskiego<\/a>; warto przy tym wspomnie\u0107, \u017ce inny przyw\u00f3dca bandy reakcyjnego podziemia<\/i>, nie pokazany, a jedynie przywo\u0142ywany w tym dziele p\u00f3\u017aniejszego re\u017cysera „Quo vadis”, nosi\u0142\u00a0 pseudonim b\u0119d\u0105cy prost\u0105 emanacj\u0105 t\u0119sknoty za wolno\u015bci\u0105 i z tego te\u017c powodu bardzo popularny w szeregach le\u015bnej braci: „Pompiarz”). Wtyczk\u0119 bandy<\/i> w UB zagra\u0142 powszechnie lubiany Marian Kociniak<\/a>, a cyngla<\/i> (egzekutora) bandy<\/i> nie mniej popularny Wojciech Pokora<\/a>. \u0141\u0105czniczk\u0105 dow\u00f3dcy bandy<\/i> by\u0142a niezapomniana Ewa Krzy\u017cewska<\/a>. W rol\u0119 szefa lokalnego UB, szczerego, ale i stanowczego towarzysza, wcieli\u0142 si\u0119 Tadeusz Szmidt<\/a>.
\"\"
<\/a><\/p>\n

[kliknij i zobacz fragmenty filmu "Akcja Brutus"]<\/font><\/b><\/a><\/div>\n

Obsada „Akcji Brutus” jest zatem gwiazdorska. Ale jak ka\u017cde dzie\u0142o propagandowe, a ten film nale\u017cy do tej kategorii, obraz wywo\u0142uje raczej smutne wra\u017cenie. I to jest refleksja pozafilmowa, dotyczy kondycji ludzkiej. Henryk Elzenberg<\/a> napisa\u0142, \u017ce „o cz\u0142owieku nigdy nie mo\u017cna my\u015ble\u0107 do\u015b\u0107 pesymistycznie”. Mnie si\u0119 zdaje, \u017ce „Akcja Brutus” – owoc podj\u0119tego w roku 1970 wysi\u0142ku tw\u00f3rczego szeregu os\u00f3b – mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 za przyk\u0142ad, drobniute\u0144ki, z niesko\u0144czonego zbioru ludzkich postaw, \u017ce przywo\u0142ana my\u015bl tego filozofa jest nader trafna. Je\u015bli chodzi natomiast o wymiar artystyczny filmu, to gdy kilka lat temu ogl\u0105da\u0142em go, pami\u0119taj\u0105c, \u017ce zosta\u0142 nakr\u0119cony bardzo na powa\u017cnie i mia\u0142 widza trzyma\u0107 w napi\u0119ciu, towarzyszy\u0142o mi nieodparte wra\u017cenie, \u017ce cz\u0142owiek nie znaj\u0105cy kontekstu historycznego, w tym reali\u00f3w, w jakich obraz ten powsta\u0142, taki dajmy na to Amerykanin, mo\u017ce w spos\u00f3b uzasadniony odebra\u0107 „Akcj\u0119 Brutus” jako ma\u0142o udan\u0105 parodi\u0119 obraz\u00f3w sensacyjnych z\u00a0 w\u0105tkiem szpiegowskim; co\u015b w rodzaju produkcji z nieod\u017ca\u0142owanym Leslie Nielsenem<\/a>, typu „Naga bro\u0144”<\/a>, tyle \u017ce ze znacznie wolniejszym tempem akcji oraz mniej wyrazist\u0105 manier\u0105 szyderstwa i kpiny. W ka\u017cdym razie je\u017celi dla tw\u00f3rc\u00f3w jest pora\u017ck\u0105, gdy powa\u017cne w ich za\u0142o\u017ceniu dzie\u0142o przeradza si\u0119 w spos\u00f3b niezamierzony w jego w\u0142asn\u0105 parodi\u0119, to w mojej ocenie „Akcja Brutus” jest takiej pora\u017cki klasycznym wr\u0119cz przyk\u0142adem. <\/p>\n

DYGRESYJNIE O PEERELOWSKIEJ SZKOLE FILMOWEJ<\/b><\/font><\/div>\n

Jedna kwestia w ramach wywo\u0142anego w\u0105tku filmowego wydaje mi si\u0119 warta zaakcentowania. Pisz\u0105c o „Akcji Brutus”, \u017ce jest to produkcja peerelowska, nie mia\u0142em na celu wyrz\u0105dzenia komu\u015b przykro\u015bci czy wyostrzenia oceny dla uzyskania lepszego efektu u odbiorcy tego tekstu. Chcia\u0142em po prostu by\u0107 w miar\u0119 precyzyjny w opisie. Porusza\u0142em ju\u017c w jednym ze swych tekst\u00f3w\u00a0 ten temat\u00a0 (patrz: O NIENAKR\u0118CONYM ODCINKU SERIALU „CZTEREJ PANCERNI I PIES” ORAZ DW\u00d3CH FILMACH ANDRZEJA WAJDY, CZYLI ZDA\u0143 KILKA NA TEMAT PEERELOWSKIEJ SZKO\u0141Y FILMOWEJ<\/b><\/a>)<\/font>, ale poniewa\u017c wydaj\u0119 mi si\u0119 on wa\u017cny, pozwol\u0119 sobie powt\u00f3rzy\u0107, \u017ce zagadnienie czy filmy powsta\u0142e w okresie rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej w Polsce nale\u017cy zaliczy\u0107 do polskiej czy peerelowskiej szko\u0142y filmowej (?) warte jest g\u0142\u0119bszej refleksji. Uznaj\u0119 je za zbyt powa\u017cne, abym pozwoli\u0142 sobie tylko na wynurzenia w\u0142asne, bez w\u0142a\u015bciwego w
\nsparcia.
Ot\u00f3\u017c\u00a0 w 1967 r. podobn\u0105 kwesti\u0119, w znakomitym artykule „Droga Pani”, podj\u0105\u0142 J\u00f3zef Mackiewicz<\/a>. Wprawdzie tekst Mackiewicza po\u015bwi\u0119cony jest rozwa\u017caniom na temat literatury z okresu Peerelu, ale gdyby zamieni\u0107 w nim wyraz „literatura” na „film” a przemy\u015blenia adresowane przez Pisarza do poj\u0119cia „literatura” zast\u0105pi\u0107, przy zachowaniu ich istoty, w\u0142a\u015bciwymi dla terminu „film”, to wydaje si\u0119 on idealnie pasowa\u0107 do wywo\u0142anego przeze mnie zagadnienia. Mackiewicz napisa\u0142:<\/p>\n

"jestem osobi\u015bcie jedynym bodaj wyj\u0105tkiem, kt\u00f3ry nie uwa\u017ca literatury PRLu w\u00a0 jej ca\u0142o\u015bci, za literatur\u0119, i w tradycyjnym, i w \u015bcis\u0142ym znaczeniu: polsk\u0105. Podobnie jak nikomu nie przysz\u0142oby nawet do g\u0142owy przed wojn\u0105 literatur\u0119 sowieck\u0105 – nawet t\u0119 z okresu leninowskiego NEPu, kt\u00f3ra cieszy\u0142a si\u0119 o wiele wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0105, ni\u017c dzisiejsza „peerelowska” w komunistycznej Polsce – nazywa\u0107 „rosyjsk\u0105”. Termin by\u0142by w\u00f3wczas zgo\u0142a niezrozumia\u0142y. Literatura rosyjska, to by\u0142a ta sprzed rewolucji bolszewickiej, plus jej kontynuatorka na emigracji. Pod Sowietami za\u015b powsta\u0142a: sowiecka, jako ca\u0142o\u015b\u0107; cho\u0107by poszczeg\u00f3lne ksi\u0105\u017cki traktowa\u0142y o dziecinnych zabawach, czy zawiedzionej mi\u0142o\u015bci. I tak to ca\u0142y \u015bwiat rozumia\u0142. Po ostatniej wojnie, od czasu „ewolucyjnego” konkursu rozpisanego w \u015bwiecie zachodnim: kto ni\u017cej w pas pok\u0142oni si\u0119 komunistom (…), to ju\u017c si\u0119 dawno zmieni\u0142o. Osobi\u015bcie jednak zachowa\u0142em przedrewolucyjny pogl\u0105d, i tak te\u017c patrz\u0119 na ca\u0142o\u015b\u0107 literatury peerelowskiej. Sprawdzianem ka\u017cdej literatury jest, moim zdaniem, jej szczero\u015b\u0107. Komunista pisz\u0105cy w wolnym \u015bwiecie, je\u017celi nie jest wyj\u0105tkowo funkcjonariuszem, lecz, za\u0142\u00f3\u017cmy, szczerze wypowiada swe komunistyczne pogl\u0105dy, nale\u017cy niew\u0105tpliwie do ca\u0142o\u015bci literatury narodowej swego kraju. Natomiast nie tylko komunista, ale i nie-komunista pisz\u0105cy w pa\u0144stwach komunistycznych, tzn. podlegaj\u0105cy i fizycznej, i psychicznej reglamentacji, ustanowionej przez ustr\u00f3j komunistyczny, nie nale\u017cy ju\u017c do literatury swego kraju, lecz do literackiego typu temu krajowi narzuconego. (M\u00f3wi\u0119 tu ci\u0105gle o ca\u0142o\u015bci literatury jako takiej, a nie o poszczeg\u00f3lnych dzie\u0142ach). Sprawdzianem tego typu przestaje by\u0107 indywidualna szczero\u015b\u0107 tw\u00f3rcy, lecz nadrz\u0119dny postulat obowi\u0105zuj\u0105cy (stale, i w jakim\u015b stopniu) ka\u017cd\u0105 indywidualno\u015b\u0107 literack\u0105. S\u0142owem to, co, jak wspomnia\u0142em wy\u017cej, Mi\u0142osz nazywa „zniewolony umys\u0142”, Jedlicki „relatywizm prawdy”, a przedwojenny Stanis\u0142aw Mackiewicz „my\u015bl w obc\u0119gach”.”<\/p><\/blockquote>\n

To jest dla mnie bardzo przekonywuj\u0105cy wyw\u00f3d. Uwa\u017cam, \u017ce powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o literaturze peerelowskiej i filmie peerelowskim. Bynajmniej nie z tendencji, wynikaj\u0105cej np. z wysoce negatywnego stosunku do tamtego czasu, lecz z potrzeby \u015bcis\u0142o\u015bci.<\/p>\n

PRAWDA CZASU I PRAWDA EKRANU<\/b><\/font><\/div>\n

Z szeregu paskudnych scen w „Akcji Brutus” jedna zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107. Ot\u00f3\u017c w fina\u0142owych\u00a0 sekwencjach filmu cz\u0142onkowie le\u015bnego oddzia\u0142u, czyli ekranowej bandy<\/i>, maj\u0105 by\u0107 przerzuceni przez filmowego odpowiednika agenta „Z-24”<\/a> na inny teren, na Lubelszczyzn\u0119, do „\u017belaznego”<\/a>. Zanim wyrusz\u0105 w t\u0119 podr\u00f3\u017c, ostatni\u0105 w swoim \u017cyciu, stoj\u0105 karnie na zbi\u00f3rce. Kamera robi bliski najazd na stoj\u0105ce w szeregu postacie, kolejno przesuwaj\u0105c si\u0119 po nich. I wtedy widzimy na ekranie twarze, z kt\u00f3rych znakomita wi\u0119kszo\u015b\u0107 to ponure g\u0119by, przy kt\u00f3rych fotografie z albumu Lombroso<\/a> mog\u0105 by\u0107 \u015bmia\u0142o zakwalifikowane jako katalog zdj\u0119\u0107 pretendent\u00f3w do tytu\u0142u Mister World<\/a>. Dodajmy, \u017ce bandyci sportretowani we wspomnianej scenie „Akcji Brutus” nie dotarli na Lubelszczyzn\u0119. Zgodnie z planem prowokacyjnego przerzutu mieli zosta\u0107 aresztowani, jednak w przypadkowym w sumie, ko\u0144cz\u0105cym film starciu z plutonem MO wszyscy zgin\u0119li. Sta\u0142o si\u0119 tak na skutek eksplozji amunicji i granat\u00f3w z\u0142o\u017conych na skrzyni samochodu ci\u0119\u017carowego, kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cowali i z kt\u00f3rego otworzyli ogie\u0144 do milicjant\u00f3w.<\/p>\n

Fina\u0142owe sceny przerzutu i \u015bmierci grupy zbrojnych w filmie „Akcja Brutus” nawi\u0105zuj\u0105 do maj\u0105cej miejsce w rzeczywisto\u015bci zag\u0142ady cz\u0119\u015bci oddzia\u0142u Adama Dul\u0119by „Jura” z KWP<\/a>. To w\u0142a\u015bnie partyzant\u00f3w z tej grupy „Z-24”, w ramach prowokacji zaplanowanej przez Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Informacji Wojskowej, „przerzuca\u0142” na Lubelszczyzn\u0119. Do pomocy mia\u0142 kierowc\u0119, przydzielonego przez UB z \u0141odzi. 9 wrze\u015bnia 1946 r. w godzinach rannych na skrzyni\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wki wsiad\u0142o trzynastu partyzant\u00f3w KWP. Wyruszyli z okolic Prusicka (ok. 15 km na zach\u00f3d od Radomska). Za kierownic\u0105 siedzia\u0142 wspomniany funkcjonariusz UB, obok niego „Z-24”. Wszystko potoczy\u0142o si\u0119 zgodnie z planem operacji. Nieopodal Garwolina samoch\u00f3d wioz\u0105cy partyzant\u00f3w stan\u0105\u0142 w miejscu, w kt\u00f3rym mia\u0142 stan\u0105\u0107. Kierowca i „Z-24” wyskoczyli z szoferki i ukryli si\u0119 w przydro\u017cnym rowie. Wtedy z boku szosy zagra\u0142y cztery cekaemy ustawione tam wcze\u015bniej przez Informacj\u0119 Wojskow\u0105 i UB. \u017baden z partyzant\u00f3w nie zdo\u0142a\u0142 nawet zeskoczy\u0107 ze skrzyni ci\u0119\u017car\u00f3wki. Zadowolony z siebie „Z-24” m\u00f3g\u0142 zaraportowa\u0107 do swoich mocodawc\u00f3w:<\/p>\n

"Wykona\u0142em wszystko w my\u015bl planu, z auta nikt nie wyszed\u0142, wszyscy zostali zlikwidowani".<\/p><\/blockquote>\n

Mo\u017cna tylko jeszcze doda\u0107, \u017ce p\u00f3\u017aniej pogrzebano Ich, niczym martwe zwierz\u0119ta, gdzie\u015b nieopodal drogi, na kt\u00f3rej zostali rozstrzelani pociskami z cekaem\u00f3w. Wspomnijmy chocia\u017c pseudonimy kilku z nich: „Jur”<\/b>, „Kmicic”<\/b>, „Odwa\u017cny”<\/b>, ”Ksi\u0119\u017cyc”<\/b>, „Twardy”<\/b>, „Morus”<\/b>. I miejmy nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b Krzysztof Szwagrzyk i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy<\/a> zlokalizuj\u0105 miejsce, w kt\u00f3rym spoczywaj\u0105 doczesne szcz\u0105tki tych partyzant\u00f3w, i \u017ce ci \u017co\u0142nierze KWP zostan\u0105 pochowani jak ludzie, z nale\u017cnymi im honorami. Do tego czasu za\u015b symbolicznym grobem niech b\u0119dzie dla nich pomnik wzniesiony w Radomsku<\/a>, na kt\u00f3rym utrwalone zosta\u0142y ich le\u015bne imiona i (o ile mieli\u015bmy tak\u0105 wiedz\u0119) nazwiska.<\/p>\n

O DWUTOROWO\u015aCI DZIEJ\u00d3W<\/b><\/font><\/div>\n

W\u0142asnego grobu nie ma tak\u017ce „Z-24”, czyli Zygmunt Lercel<\/b><\/a>, kt\u00f3ry dzia\u0142a\u0142 jako agent Informacji Wojskowej do jesieni 1948 r. Wtedy to popad\u0142 w nie\u0142ask\u0119 komunist\u00f3w, a poniewa\u017c o stosowanych przez nich metodach wiedzia\u0142 za du\u017co, zosta\u0142 aresztowany, oskar\u017cony o okupacyjn\u0105 kolaboracj\u0119 z Niemcami (w czasie wojny nale\u017ca\u0142\u00a0 do AK, ale mia\u0142 te\u017c kr\u00f3tki epizod pracy w niemieckiej policji kryminalnej Kripo) i skazany na kar\u0119 \u015bmierci.
\"\"
Zygmunt Lercel<\/b><\/a> ps. "Siwi\u0144ski" oraz "Z-24", agent specjalny G\u0142\u00f3wnego Zarz\u0105du Informacji WP.<\/i><\/font><\/p>\n

Czekaj\u0105c na wykonanie wyroku napisa\u0142 list do swych, niedawnych jeszcze, mocodawc\u00f3w z Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego Informacji Wojskowej. Zawar\u0142 w nim\u00a0 nast\u0119puj\u0105ce s\u0142owa:<\/p>\n

„
\n[…] pragn\u0105\u0142em dos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 i dosta\u0107 mundur, by\u0107 Waszym koleg\u0105 i \u017cy\u0107 w\u015br\u00f3d Was. […]”.<\/p><\/blockquote>\n

Munduru mu nie dano, 1 czerwca 1950 r. dosta\u0142\u00a0 natomiast kul\u0119 w ty\u0142 g\u0142owy. Wyrok \u015bmierci na Lercelu wykonano w warszawskim wi\u0119zieniu przy ul. Rakowieckiej a jego zw\u0142oki pogrzebano na znanej dzi\u015b chyba wszystkim \u0141\u0105czce, na kt\u00f3rej uda\u0142o si\u0119 ekipie kierowanej przez Krzysztofa Szwagrzyka odnale\u017a\u0107 m.in. szcz\u0105tki legendarnych dow\u00f3dc\u00f3w polowych antykomunistycznego podziemia: Zygmunta Szendzielarza „\u0141upaszki” i Hieronima Dekutowskiego „Zapory”<\/a>. Zapewne szcz\u0105tki „Z-24” te\u017c ju\u017c ekshumowano. Swoj\u0105 drog\u0105, fakt, \u017ce Lercel spoczywa\u0142 obok takich ludzi, jak wspomniani dow\u00f3dcy partyzanccy jawi si\u0119 jako ponury raczej paradoks. A pisz\u0105cemu te s\u0142owa nasuwa na my\u015bl kolejn\u0105 bardzo trafn\u0105 i wart\u0105 powtarzania refleksj\u0119 Henryka Elzenberga, zanotowan\u0105 przez niego w sztambuchu pod dat\u0105 5 grudnia 1941 roku:<\/p>\n

"Ale przecie\u017c w g\u0142\u0119bi jaki\u015b stosunek do zdarze\u0144 kszta\u0142towa\u0107 si\u0119 musi (…). Poczucie absolutnej dwutorowo\u015bci dziej\u00f3w – dziej\u00f3w zbrodni i dziej\u00f3w ducha, id\u0105cych obok siebie bez najmniejszego wzajemnego oddzia\u0142ywania, tworzonych przez gatunki ontologicznie bardziej sobie obce ni\u017c w zoologii jaszczury i amonity."<\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/div>\n
Grzegorz W\u0105sowski<\/font><\/span><\/span><\/font>
<\/span>adwokat, wsp\u00f3\u0142kieruje pracami Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a>, zajmuj\u0105cej si\u0119 przywracaniem pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego <\/span><\/font>
z lat 1944-1954<\/span><\/font><\/div>\n

PS (i)<\/b> „droga pod g\u00f3r\u0119 zwan\u0105 czaszka” – fraza wiersza Zbigniewa Herberta „Na marginesie procesu”; (ii)<\/b> we fragmentach tekstu przywo\u0142uj\u0105cych fakty z dziej\u00f3w Konspiracyjnego Wojska Polskiego opar\u0142em si\u0119 na pracy monograficznej autorstwa Ksawerego Jasiaka „Dzia\u0142alno\u015b\u0107\u00a0 partyzancka Konspiracyjnego Wojska Polskiego. Z dziej\u00f3w II Konspiracji w \u015brodkowej Polsce w latach 1945–1955”, Wielu\u0144 – Opole 2008<\/a>; czytelnikom zainteresowanym histori\u0105 KWP gor\u0105co polecam t\u0119 pozycj\u0119; (iii)<\/b> refleksja Henryka Elzenberga „o cz\u0142owieku nigdy nie mo\u017cna my\u015ble\u0107 do\u015b\u0107 pesymistycznie” zosta\u0142a przez niego zanotowana pod dat\u0105 21 grudnia 1941 r. (Henryk Elzenberg „K\u0142opoty z istnieniem”, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 1994 r.<\/a>); (iv)<\/b> tekst J\u00f3zefa Mackiewicza „Droga Pani” ukaza\u0142 si\u0119 po raz pierwszy w londy\u0144skich „Wiadomo\u015bciach” 1967 nr 10, za: J\u00f3zef Mackiewicz Barbara Toporska „Droga Pani…” Kontra. Londyn 1993 r.; (v)<\/b> fakty z \u017cyciorysu Zygmunta Lercela, w tym fragment jego listu\u00a0 z wi\u0119zienia, przywo\u0142a\u0142em za tekstem Jerzego Bednarka „Zagadka kapitana „Z 24”, Biuletyn Instytutu Pami\u0119ci Narodowej (nr 1-2 z 2007 roku)<\/a>; (vi)<\/b> ko\u0144cowy fragment tekstu za: Henryk Elzenberg „K\u0142opoty z istnieniem”, Wydawnictwo Znak, Krak\u00f3w 1994 r.<\/font><\/p>\n

O ludziach bez grob\u00f3w… refleksja wok\u00f3\u0142 pomnika w Radomsku – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2><\/b><\/font><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a>
Wsparcie><\/b><\/font><\/a> <\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"