{"id":244,"date":"2014-02-04T10:12:06","date_gmt":"2014-02-04T09:12:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2014\/02\/04\/z-zeszytow-historycznych-win-u-8\/"},"modified":"2014-02-04T10:12:06","modified_gmt":"2014-02-04T09:12:06","slug":"z-zeszytow-historycznych-win-u-8","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=244","title":{"rendered":"Z Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u… (8)"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a><\/div>\n
Wraz z ukazaniem si\u0119 kolejnego numeru periodyku "Zeszyty Historyczne WiN-u" nr 38<\/font>, rok XXII, grudzie\u0144 2013<\/a>,
\n zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w, kt\u00f3rego autorem jest historyk \u0142\u00f3dzkiego oddzia\u0142u IPN, dr Jerzy Bednarek,
\npt. "Grupa \u015amierci" pod dow\u00f3dztwem Stanis\u0142awa Szymfelda (1946–1948)<\/i>.<\/font><\/div>\n
\n
Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 38\/2013<\/span><\/font><\/a><\/div>\n

Jerzy Bednarek
"Grupa \u015amierci" pod dow\u00f3dztwem Stanis\u0142awa Szymfelda (1946–1948)<\/i><\/u><\/b><\/font>

Historia powojennego antykomunistycznego podziemia zbrojnego pe\u0142na jest nieznanych szerzej los\u00f3w lokalnych i niewielkich grup zbrojnej konspiracji. Oddzia\u0142 zorganizowany przez pochodz\u0105cego z Ozorkowa (woj. \u0142\u00f3dzkie) robotnika Stanis\u0142awa Szymfelda jest typowym przyk\u0142adem takiej grupy. Kilkuosobowy, utworzony oddolnie, nazwany przez dow\u00f3dc\u0119 „Grup\u0105 \u015amierci”, niezwi\u0105zany z \u017cadn\u0105 wi\u0119ksz\u0105 organizacj\u0105 konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej, dzia\u0142a\u0142 samodzielnie w latach 1946–1948 w p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci woj. \u0142\u00f3dzkiego, g\u0142\u00f3wnie w powiecie \u0142\u0119czyckim1<\/sup><\/font>.<\/b>
\"\"
Stanis\u0142aw Szymfeld (1928–1948), zdj\u0119cie z okresu okupacji (ze zbior\u00f3w IPN).<\/i><\/font><\/p>\n

Pocz\u0105tki grupy si\u0119gaj\u0105 lata 1946 r. Od tego czasu konspiratorzy regularnie dokonywali r\u00f3\u017cnego rodzaju rekwizycji, zastraszaj\u0105c cz\u0142onk\u00f3w PPR i sympatyk\u00f3w „ludowej” w\u0142adzy. Powiatowy Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w \u0141\u0119czycy przez dwa lata nie potrafi\u0142 jednak zidentyfikowa\u0107 \u017co\u0142nierzy oddzia\u0142u. Z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142 si\u0119 do tego fakt, i\u017c konspiratorzy podczas ka\u017cdej akcji byli ca\u0142kowicie zamaskowani. Dopiero w lutym 1948 r. funkcjonariusze Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa w \u0141\u0119czycy postanowili zintensyfikowa\u0107 dzia\u0142ania w celu likwidacji „bandy”. W opracowanym specjalnym planie dotycz\u0105cym tzw. bandytyzmu w powiecie \u0142\u0119czyckim mo\u017cna m.in. przeczyta\u0107:<\/p>\n

Od miesi\u0105ca listopada 1946 r. na terenie pow. \u0142\u0119czyckiego dzia\u0142a banda „Czarnego Or\u0142a”, nie licz\u0105ca wi\u0119cej jak czterech ludzi. Jest to grupa typu sanacyjnego, gdy\u017c przy napadach podaj\u0105 si\u0119 jako cz\u0142onkowie AK. Na napady chodz\u0105 w mundurach wojskowych, zamaskowani i uzbrojeni w pistolety.<\/i> […] Wed\u0142ug posiadanych danych baz\u0105 i punktem wypadowym jest miasto Ozork\u00f3w. W okresie tego czasu banda dokona\u0142a 16 napad\u00f3w z broni\u0105 w r\u0119ku, a w tym 3 morderstwa i 3 postrzelenia. Zamordowanym zabrali przede wszystkim bro\u0144. Z warto\u015bciowych przedmiot\u00f3w zabieraj\u0105 pieni\u0105dze, bi\u017cuteri\u0119, aparaty radiowe, buty oraz bielizn\u0119. W wielu wypadkach oddzia\u0142uj\u0105 demoralizuj\u0105co na ludno\u015b\u0107, pytaj\u0105c si\u0119 o pogl\u0105dy polityczne i przynale\u017cno\u015b\u0107 partyjn\u0105. Mi\u0119dzy innymi \u017c\u0105daj\u0105 pokazywania medalik\u00f3w<\/i>2<\/sup><\/font><\/b>.<\/p><\/blockquote>\n

Likwidacj\u0105 oddzia\u0142u mia\u0142 zaj\u0105\u0107 si\u0119 utworzony w Ozorkowie specjalny sztab oraz grupa operacyjna z\u0142o\u017cona z funkcjonariuszy UB i MO. Dodatkowo wzmocniono obsad\u0119 milicyjnych posterunk\u00f3w, a nawet – aby szybciej reagowa\u0107 na zagro\u017cenie – wprowadzono nocne dy\u017cury przy pozostaj\u0105cych w dyspozycji miasta samochodach. Przy okazji podliczono tak\u017ce posiadan\u0105 w terenie agentur\u0119 i ormowc\u00f3w. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w pow. \u0142\u0119czyckim do dyspozycji milicji by\u0142o 21 agent\u00f3w, kolejnych 76 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142o z Urz\u0119dem Bezpiecze\u0144stwa, odnotowano r\u00f3wnie\u017c a\u017c 553 aktywnych cz\u0142onk\u00f3w ORMO. Wszyscy mieli si\u0119 w\u0142\u0105czy\u0107 w likwidacj\u0119 oddzia\u0142u „Czarnego Or\u0142a”3<\/sup><\/font><\/b>.
Starano si\u0119 wykorzysta\u0107 ka\u017cd\u0105 okazj\u0119 w celu likwidacji grupy. Gdy na przyk\u0142ad konspiratorzy na\u0142o\u017cyli kontrybucj\u0119 na jednego z gospodarzy w miejscowo\u015bci Solca Wielka (gm. Tkaczew), funkcjonariusze UB z \u0141\u0119czycy przez trzy tygodnie czekali w ukryciu we wskazanym gospodarstwie na przybycie \u017co\u0142nierzy z „Grupy \u015amierci”. Gdy ci wreszcie si\u0119 pojawili, wywi\u0105za\u0142a si\u0119 kr\u00f3tka strzelanina, po kt\u00f3rej konspiratorzy zdo\u0142ali zbiec z miejsca zasadzki4<\/b><\/sup><\/font>.<\/p>\n

Prze\u0142om w sprawie nast\u0105pi\u0142 dopiero kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. 12 VIII 1948 r. dw\u00f3ch zamaskowanych m\u0119\u017cczyzn pr\u00f3bowa\u0142o dokona\u0107 napadu na Zarz\u0105d Gminy w Wypychowie. Podczas akcji postrzelili \u015bmiertelnie funkcjonariusza MO z Gieczna – Henryka J\u0119dryszczaka5<\/sup><\/b><\/font>. Natychmiastowy po\u015bcig za sprawcami nie przyni\u00f3s\u0142 pocz\u0105tkowo rezultatu. O przeprowadzonej akcji zaalarmowano jednak wszystkie okoliczne posterunki. Wieczorem grupa operacyjna ze Zgierza natkn\u0119\u0142a si\u0119 w okolicach Grotnik na podejrzanych m\u0119\u017cczyzn. Po kr\u00f3tkiej strzelaninie jednego z nich zdo\u0142ano aresztowa\u01076<\/sup><\/b><\/font>. Jak si\u0119 okaza\u0142o, by\u0142 to pochodz\u0105cy z Ozorkowa cz\u0142onek „Grupy \u015amierci” Henryk Wyszkowski „Kat”7<\/sup><\/font><\/b>.
Przekazano go do PUBP w \u0141\u0119czycy. \u015aledztwo prowadzi\u0142 chor. J\u00f3zef Nowicki – funkcjonariusz znany z okrucie\u0144stwa wobec aresztowanych8<\/sup><\/b><\/font>. Wyszkowski w trakcie \u015bledztwa przyzna\u0142, \u017ce „Grup\u0119 \u015amierci” wsp\u00f3lnie z nim tworzy\u0142o czterech mieszka\u0144c\u00f3w Ozorkowa oraz jeden pomocnik. „Badany” przez funkcjonariuszy UB poda\u0142 dane i pseudonimy pozosta\u0142ych konspirator\u00f3w oraz dok\u0142adne adresy ich zamieszkania. Dopiero wtedy funkcjonariusze UB dowiedzieli si\u0119, \u017ce tw\u00f3rc\u0105 i dow\u00f3dc\u0105 grupy by\u0142 dwudziestoletni robotnik, mieszkaniec Ozorkowa, Stanis\u0142aw Szymfeld9<\/sup><\/b><\/font>.
\"\"
J\u00f3zef Nowicki (1917–1953), znany z okrucie\u0144stwa funkcjonariusz PUBP w \u0141\u0119czycy, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 \u015bledztwo w sprawie cz\u0142onk\u00f3w "Grupy \u015amierci" (ze zbior\u00f3w IPN).<\/i><\/font><\/p>\n

W sprawie okoliczno\u015bci powstania oddzia\u0142u i jego oblicza ideowego Wyszkowski zezna\u0142 m.in.:<\/p>\n

Zapytawszy razu pewnego Szymfelda, jak\u0105 b\u0119dzie przejawia\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 z utworzon\u0105 przez niego grup\u0105, ten o\u015bwiadczy\u0142 mi, \u017ce zadaniem jej b\u0119dzie mordowanie funkc<\/i>[jonariuszy] UB i MO, aktywnych cz\u0142onk\u00f3w partii politycznych oraz rabowa\u0107 ww. mienie, a\u017ceby inni nie zapisywali si\u0119 do partii <\/i>[…]. Szymfeld m\u00f3wi\u0142 mi r\u00f3wnie\u017c o tym, \u017ce nast\u0105pi w nied\u0142ugim czasie wojna mi\u0119dzy Zwi\u0105zkiem Radzieckim a Angli\u0105 i Ameryk\u0105 i \u017ce po pokonaniu Zwi\u0105zku Radzieckiego do kraju powr\u00f3ci przebywaj\u0105cy dot\u0105d na emigracji w Anglii rz\u0105d<\/i> […]. Szymfeld m\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce jak powr\u00f3ci Rz\u0105d z Londynu to za dzia\u0142alno\u015b\u0107 nasz\u0105 b\u0119dziemy mieli dobrze ca\u0142e \u017cycie<\/i>10<\/sup><\/b><\/font>.<\/p><\/blockquote>\n

Ju\u017c nast\u0119pnego dnia po aresztowaniu Wyszkowskiego funkcjonariusze UB udali si\u0119 do miejsca zamieszkania Szymfelda w Ozorkowie. Jego nie znaleziono, ale zarekwirowano za to m.in. bro\u0144, aparaty radiowe i oficerski mundur11<\/sup><\/b><\/font>. Ju\u017c jednak dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej aresztowano kolejnego konspiratora – Leona Fabicha „Czarnego”12<\/sup><\/b><\/font> oraz wsp\u00f3\u0142pracownika oddzia\u0142u J\u00f3zefa Michalaka13<\/sup><\/b><\/font>, kt\u00f3ry „melinowa\u0142” partyzant\u00f3w w Pe\u0142czyskach pod Ozorkowem. 16 sierpnia zatrzymano kolejnego cz\u0142onka oddzia\u0142u – Stefana Ciesielczyka „Szczup\u0142ego”14<\/sup><\/b><\/font>. […]<\/p>\n