{"id":235,"date":"2014-03-01T00:12:53","date_gmt":"2014-02-28T23:12:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2014\/03\/01\/postacie-drugiego-planu-refleksja-w-kontekscie-dnia-pamieci-zolnierzy-wykletych-czesc-2-2\/"},"modified":"2014-03-01T00:12:53","modified_gmt":"2014-02-28T23:12:53","slug":"postacie-drugiego-planu-refleksja-w-kontekscie-dnia-pamieci-zolnierzy-wykletych-czesc-2-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=235","title":{"rendered":"Postacie drugiego planu… refleksja w kontek\u015bcie Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 2\/2"},"content":{"rendered":"
Dalej los Zarzyckich potoczy\u0142 si\u0119 tak, jak potoczy\u0107 si\u0119 musia\u0142. W\u0142a\u015bciwie to by\u0142 on przes\u0105dzony ju\u017c w chwili, kiedy Franciszek Dryga\u0142a sk\u0142ada\u0142 sw\u00f3j donos. Kominiarze<\/i> z UB doszcz\u0119tnie zdemolowali wn\u0119trza zabudowa\u0144 pa\u0144stwa Zarzyckich, a znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 w nich \u017cywno\u015b\u0107, zapasy m\u0105ki i ziarna zalali naft\u0105. Stefani\u0119 i W\u0142adys\u0142awa Zarzyckich oczywi\u015bcie aresztowano i osadzono na Zamku w Lublinie.
\"\"
Dawne wi\u0119zienie NKWD–MBP w Lublinie – Zamek Lubelski.<\/font><\/i><\/p>\n

W zniszczonym mieszkaniu pozostawiono na pastw\u0119 losu tr\u00f3jk\u0119 ich dzieci: dwie dziewczynki, Marysi\u0119 i Zosi\u0119, w wieku odpowiednio 9 i 12 lat, i 11-letniego Henia. Przez kilka miesi\u0119cy ca\u0142a ta tr\u00f3jka koczowa\u0142a w ruinach rodzinnych zabudowa\u0144. Najpierw w pomieszczeniu nad chlewem, bo tam by\u0142o nieco cieplej ni\u017c w zdemolowanym mieszkaniu, a p\u00f3\u017aniej w jamie wygrzebanej w stercie s\u0142omy. \u017bywno\u015b\u0107 potajemnie dostarcza\u0142o im kilka os\u00f3b z s\u0105siedztwa. Dopiero w pa\u017adzierniku 1949 r. najstarsza c\u00f3rka Zarzyckich zosta\u0142a umieszczona w szkole ogrodniczej w nieodleg\u0142ych Kijanach, za\u015b dw\u00f3jka m\u0142odszych dzieci trafi\u0142a do domu dziecka. Ich siostrzyczka, Magdalena, urodzona ju\u017c na Zamku w Lublinie, podzieli\u0142a los siostry i brata – tak\u017ce znalaz\u0142a si\u0119 w domu dziecka. Matki nigdy nie pozna\u0142a. Dla komunist\u00f3w nie mia\u0142o bowiem \u017cadnego znaczenia, bo i dlaczego mia\u0142oby dla nich mie\u0107 jakiekolwiek, \u017ce Stefania Zarzycka ma troje ma\u0142ych dzieci i \u017ce jest w zaawansowanej ci\u0105\u017cy. Je\u017celi brali pod uwag\u0119 te okoliczno\u015bci, to tylko w tym kontek\u015bcie, \u017ce mieli lepsze mo\u017cliwo\u015bci nacisku, tak na sam\u0105 pani\u0105 Stefani\u0119, jak i na jej m\u0119\u017ca. Pa\u0144stwo Zarzyccy zostali poddani ci\u0119\u017ckiemu \u015bledztwu, po\u0142\u0105czonemu z torturami. Jak wspomina\u0142a osadzona w\u00f3wczas na Zamku w Lublinie, a pracuj\u0105ca w wi\u0119ziennym szpitalu kobieta, pochodz\u0105ca z jednej z miejscowo\u015bci s\u0105siaduj\u0105cych z \u0141uszczowem, Stefania Zarzycka by\u0142a ca\u0142a sina od pobicia. Znalaz\u0142a w sobie jeszcze tyle si\u0142, \u017ce da\u0142a \u017cycie swojemu czwartemu dziecku. Zmar\u0142a w wi\u0119ziennym szpitalu tu\u017c po porodzie w dniu 29 maja 1949 r. Jej m\u0105\u017c po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia tak wspomnia\u0142, co komuni\u015bci wyprawiali z jego \u017con\u0105\u00a0 i z nim; relacja ta jest znana z przekazu jednej z jego c\u00f3rek:<\/p>\n

"Ojca i matk\u0119 umieszczono w dw\u00f3ch s\u0105siednich celach przedzielonych cienk\u0105 \u015bciank\u0105. Jeden z ubek\u00f3w wszed\u0142 do celi ojca i zapyta\u0142: – S\u0142ysza\u0142e\u015b jak drze si\u0119 z b\u00f3lu twoja baba? Nie? To zaraz us\u0142yszysz. Po chwili z s\u0105siedniej celi rozlega\u0142 si\u0119 przera\u017aliwy krzyk torturowanej, ci\u0119\u017carnej matki. Trwa\u0142o to jaki\u015b czas. Potem drzwi si\u0119 otwiera\u0142y, wchodzi\u0142o kilku i m\u00f3wi\u0142o do ojca: – A teraz ona us\u0142yszy, jak ty wyjesz! – I rozpoczyna\u0142o si\u0119 bezlitosne bicie i kopanie".
<\/font><\/p><\/blockquote>\n

Inaczej ni\u017c jego \u017conie, W\u0142adys\u0142awowi Zarzyckiemu dane by\u0142o prze\u017cy\u0107 piek\u0142o \u015bledztwa. S\u0105d komunistyczny skaza\u0142 go na 15 lat wi\u0119zienia i orzek\u0142 konfiskat\u0119 ca\u0142ego maj\u0105tku. W 1955 r. Zarzycki opu\u015bci\u0142 wi\u0119zienne mury, wtedy te\u017c odzyska\u0142 dzieci. Po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia zamieszka\u0142 w Starachowicach, gdzie pracowa\u0142 w kopalni jako pomocnik g\u00f3rnika. Zmar\u0142 w 1963 r.<\/p>\n

Swoim heroicznym uporem, jaki wykaza\u0142 przez te kilkana\u015bcie minut na oko\u0142o godzin\u0119 przed \u015bwitem 3 kwietnia 1949 r., gdy katowany przez komunist\u00f3w nie potwierdzi\u0142, \u017ce kpt. „Uskok” przebywa w jego zabudowaniach, nie odmieni\u0142 losu tych, kt\u00f3rych zdo\u0142a\u0142 w\u00f3wczas ochroni\u0107. „Uskok” zgin\u0105\u0142 w nieca\u0142e dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej<\/a>. Nie zd\u0105\u017cy\u0142 ustali\u0107 kto z\u0142o\u017cy\u0142 donos, kt\u00f3ry spowodowa\u0142\u00a0 \u015bmier\u0107 „Strza\u0142y” i tragedi\u0119 rodziny Zarzyckich. Dodajmy, \u017ce uczynili to jego podkomendni, „Wiktor” i „Lalek”. "Podzi\u0119kowanie" nast\u0105pi\u0142o 25 sierpnia 1951 r. – konfident zosta\u0142 zastrzelony, a jego zabudowania spalone. „Wiktor” zgin\u0105\u0142 9 lutego 1953 r.<\/a> Trzeci z partyzant\u00f3w ocalonych dzi\u0119ki W\u0142adys\u0142awowi Zarzyckiemu w \u00f3w kwietniowy dzie\u0144 1949 r., Edward Taraszkiewicz „\u017belazny”, poleg\u0142\u00a0 w walce 6 pa\u017adziernika 1951 r. <\/a>

<\/b><\/font><\/p>\n

WNIOSKI ODZNACZENIOWE\u00a0 JAKO AKTY OSKAR\u017bENIA <\/b><\/font><\/div>\n

Z histori\u0105 grupy „\u017belaznego” zwi\u0105zane s\u0105 postacie Romana Dobrowolskiego i Reginy Ozgi. Ich losy s\u0105 kolejnymi smutnymi symbolami dziej\u00f3w tej zapomnianej przez nas zbiorowo\u015bci, kt\u00f3rej na imi\u0119 „wsp\u00f3\u0142pracownicy \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych”.
\"\"
Roman Dobrowolski „Ostro\u017cny”, wsp\u00f3\u0142pracownik oddzia\u0142u „\u017belaznego”, aresztowany 7 X 1951 r., skazany na \u015bmier\u0107 i 3 XII 1951 r. zamordowany na Zamku w Lublinie<\/i><\/font> (IPN)<\/i><\/font>.<\/i><\/font><\/p>\n

Odno\u015bnie Romana Dobrowolskiego, wszystko to co istotne dla tego tekstu zawarte jest w za\u015bwiadczeniu, jakie wystawi\u0142 J\u00f3zef Doma\u0144ski „Znicz”, \u017co\u0142nierz oddzia\u0142u J\u00f3zefa Struga „Ordona”<\/a>, a od jesieni 1949 r. podkomendny „\u017belaznego”. Wspomniany dokument powsta\u0142 2 kwietnia 1951 r., na p\u00f3\u0142 roku przed tragedi\u0105 ca\u0142ej tr\u00f3jki: ”\u017belaznego”, „Znicza” i Romana Dobrowolskiego. Oto jego tre\u015b\u0107:<\/p>\n

"Niniejszym za\u015bwiadczam, \u017ce Dobrowolski Roman, pseudonim „Ostro\u017cny” urodzony 10 II 1906 roku, imi\u0119 matki Jadwiga, imi\u0119 ojca Stanis\u0142aw, zamieszka\u0142y w Urszulinie, powiatu W\u0142odawskiego, z chwil\u0105 okupacji sowieckiej z pe\u0142nym po\u015bwi\u0119ceniem dla sprawy Polski Podziemnej, udziela\u0142 zawsze pomocy dla cz\u0142onk\u00f3w podziemia oraz oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych. Dom jego s\u0142u\u017cy\u0142 cz\u0119sto za kwater\u0119 oddzia\u0142u \u015b.p. „Ordona”, oraz punkt opatrunkowy dla rannych cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142u. W chwilach najbardziej krytycznych, gdy U.B. przeprowadza\u0142o akcje na oddzia\u0142y podziemne, Dobrowolski Roman z nara\u017ceniem swego \u017cycia oraz ca\u0142ej rodziny, robi\u0142 u siebie kryj\u00f3wki, by ratowa\u0107 \u017co\u0142nierzy podziemia. W roku 1947-48, gdy fala terroru re\u017cimowego wzros\u0142a do najwy\u017cszego stopnia, i gdy wielu cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych poleg\u0142o (mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zosta\u0142y tylko jednostki), Dobrowolski Roman i tym razem nie zawaha\u0142 si\u0119 i nie odm\u00f3wi\u0142 pomocy dla cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w podziemnych. W roku 1948 w jesieni gdy naprawd\u0119 straci\u0142em nadziej\u0119, czy zdo\u0142am przetrwa\u0107 zim\u0119, kt\u00f3ra si\u0119 zbli\u017ca\u0142a, (tym bardziej, poniewa\u017c by\u0142em rannym w lecie tego\u017c roku i ze zdrowiem szwankowa\u0142em jeszcze do\u015b\u0107 powa\u017cnie) Dobrowolski Roman nie odm\u00f3wi\u0142 mi pomocy, robi\u0105c w swych budynkach kryj\u00f3wk\u0119, gdzie do listopada 1949 roku szcz\u0119\u015bliwie u niego prze\u017cy\u0142em. W listopadzie tego\u017c roku spotka\u0142em si\u0119 z koleg\u0105 „\u017belaznym”. Kol. „\u017belazny” tak\u017ce dozna\u0142 od Dobrowolskiego Romana wprost rodzinnego wsp\u00f3\u0142czucia i pomocy. Wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zimy 1950-1951 razem z kol. „\u017belaznym” i kol. „Kazikiem” prze\u017cyli\u015bmy u Dobrowolskiego Romana, doda\u0107 jeszcze musz\u0119, \u017ce pomoc jakiej nam udziela\u0142 by\u0142a zawsze szczera i bezinteresowna. Du\u017co by mo\u017cna wyliczy\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i szlachetnego po\u015bwi\u0119cenia dla Polski Podziemnej przez tyle lat. Dobrowolski Roman, pseudonim „Ostro\u017cny” zas\u0142uguje na odznaczenie Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi".<\/font><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>
Za\u015bwia
\ndczenie (strona 1 i 2) wydane przez „\u017belaznego” Romanowi Dobrowolskiemu (IPN). <\/i>[kliknij w obraz aby powi\u0119kszy\u0107]<\/font>
<\/i><\/b><\/font>
Podobnie wysok\u0105 ocen\u0119 partyzant\u00f3w uzyska\u0142a Regina Ozga, tak\u017ce – jak Roman Dobrowolski – od lat nios\u0105ca pomoc „le\u015bnym”. Ona r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142a przedstawiona do odznaczenia Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi. Za\u015bwiadczenie dla Reginy Ozgi wystawi\u0142 osobi\u015bcie „\u017belazny”. Nosi ono dat\u0119 19 czerwca 1951 r. Czytamy w nim : <\/p>\n

"Niniejszym za\u015bwiadcza si\u0119, \u017ce kole\u017canka Ozga Regina, pseudonim „Lilka” zamieszka\u0142a we wsi Jagodno gminy Wola – Wereszczy\u0144ska powiatu W\u0142odawskiego, jest aktywnym cz\u0142onkiem podziemnej organizacji „WiN”. Kole\u017canka „Lilka” w pracy podziemnej czynna jest od czasu okupacji niemieckiej bez przerwy- do czasu obecnego. W czasie swej konspiracyjnej pracy kol „Lilka” udziela\u0142a aktywnej pomocy dla oddzia\u0142\u00f3w \u015b.p „Ordona” i\u00a0 „Jastrz\u0119bia”, pracuj\u0105c jako \u0142\u0105czniczka i cz\u0142onek wywiadu. Opr\u00f3cz tego w domu kol. ”Lilki” by\u0142 swego czasu szpital polowy oddzia\u0142u „Ordona” gdzie kol. „Lilka” pracowa\u0142a jako sanitariuszka. Dla mej grupy w czasie obecnym kol. „Lilka” odda\u0142a niezmiernie wa\u017cne us\u0142ugi i to w czasie kulminacyjnego terroru ze strony U.B. i kompartji. Gdyby mi s\u0105dzonem by\u0142o przetrwa\u0107 do wyzwolenia Polski, przedstawi\u0119 kole\u017cank\u0119 „Lilk\u0119”\u00a0 do odznaczenia „Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi” za Jej po\u015bwi\u0119cenie osobiste i ofiarn\u0105 prac\u0119 dla dobra Polski Podziemnej".<\/font><\/p><\/blockquote>\n

\"\"
Regina Ozga „Lilka”, \u0142\u0105czniczka grupy „\u017belaznego”, aresztowana 6 X 1951 r., skazana na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na do\u017cywotnie wi\u0119zienie. Zdj\u0119cie sygnalityczne wykonane przez UB (IPN).<\/i><\/font><\/p>\n

Tyle \u017ce „\u017belaznemu” nie by\u0142o dane doczeka\u0107 wolnej Polski. A kiedy wnioski te sporz\u0105dzono, nie by\u0142o ju\u017c w podziemiu nikogo, kto by\u0142by w\u0142adny je rozpozna\u0107 – by\u0142y pisane z nadziej\u0105 na lepsze czasy. Przej\u0119te przez komunist\u00f3w, przele\u017ca\u0142y dziesi\u0105tki lat w archiwach bezpieki. Mia\u0142y nigdy nie ujrze\u0107 \u015bwiat\u0142a dziennego. Dzi\u015b s\u0105 pierwszorz\u0119dnym, cho\u0107 raczej ma\u0142o kogo obchodz\u0105cym, \u015bwiadectwem bohaterstwa os\u00f3b w nich opisanych. W ka\u017cdym razie Regina Ozga ani Roman Dobrowolski nie otrzymali Z\u0142otych Krzy\u017cy Zas\u0142ugi, cho\u0107 po stokro\u0107 na nie zas\u0142u\u017cyli. Ich oddanie dla idei wolno\u015bci Ojczyzny zosta\u0142o natomiast odpowiednio docenione<\/i> przez komunist\u00f3w.
\"\"
Legitymacja (awers i rewers) cz\u0142onka Polskiej Organizacji Podziemnej „Wolno\u015b\u0107 i Niepodleg\u0142o\u015b\u0107” wydana przez „\u017belaznego” Romanowi Dobrowolskiemu "Ostro\u017cnemu" w dniu 2 IV 1951 r.<\/i><\/font> (IPN)<\/i><\/font><\/p>\n

Los obojga zosta\u0142 wyznaczony przez koniec grupy „\u017belaznego”, kt\u00f3ry nast\u0105pi\u0142 6 pa\u017adziernika 1951 r. Ostatnia walka tej czteroosobowej w\u00f3wczas grupy – pe\u0142na dynamiki, zwrot\u00f3w akcji, brawury i zimnej krwi wykazanej przez „\u017belaznego” ale i, niestety, r\u00f3wnie\u017c przez jednego z jego przeciwnik\u00f3w – zako\u0144czy\u0142a si\u0119 \u015bmierci\u0105 dow\u00f3dcy, jego podkomendnego oraz aresztowaniem dw\u00f3ch pozosta\u0142ych partyzant\u00f3w (wszystkich zainteresowanych poznaniem lub przypomnieniem sobie szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tego boju zach\u0119cam do lektury znakomitego tekstu autorstwa Grzegorza Makusa – OSTATNIA WALKA PPOR. "\u017bELAZNEGO"<\/i><\/a>)<\/font><\/b>. Od kul funkcjonariuszy UB i KBW zgin\u0119li r\u00f3wnie\u017c gospodarze, u kt\u00f3rych „le\u015bni” kwaterowali – Natalia i Teodor Kaszczukowie, przy czym Natalia Kaszczuk zmar\u0142a z up\u0142ywu krwi, bo jako meliniarce bandy<\/i> nie udzielono jej pomocy.
Jednym z dw\u00f3ch pojmanych w\u00f3wczas partyzant\u00f3w „\u017belaznego” by\u0142 „Znicz”, ten sam, kt\u00f3ry p\u00f3\u0142 roku wcze\u015bniej wystawi\u0142 za\u015bwiadczenie opisuj\u0105ce oddanie Romana Dobrowolskiego dla sprawy wolno\u015bci. Nie wytrzyma\u0142 bicia i szybko wyjawi\u0142 UB najwa\u017cniejszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oddzia\u0142u. Na czele tej listy znajdowali si\u0119 Roman Dobrowolski i Regina Ozga.
\"\"
Zdj\u0119cia wykonane przez bandyt\u00f3w z UB 6 pa\u017adziernika 1951 r. na\u00a0 dziedzi\u0144cu PUBP we
\n W\u0142odawie. Le\u017c\u0105 zabici: Kazimierz Torbicz "Kazik" (z lewej) i Edward
\nTaraszkiewicz "\u017belazny" (z prawej). W \u015brodku siedzi Stanis\u0142aw Marciniak
\n"Niewinny", skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamordowany wraz z J\u00f3zefem
\nDoma\u0144skim "\u0141ukaszem" 12 stycznia 1953 r. w wi\u0119zieniu na Zamku w
\nLublinie (IPN).<\/font><\/i>
\"\"<\/p>\n

Ho\u0142ota, o kt\u00f3rej pisa\u0142 „Uskok”, odmalowuj\u0105c w swych notatkach wizyt\u0119 funkcjonariuszy UB w jednym z faszystowskich<\/i> dom\u00f3w gdzie\u015b pod Lublinem, zjawi\u0142a si\u0119 w zabudowaniach Romana Dobrowolskiego i jego siostry Janiny ps. "Joanna" (wsp\u00f3lnie prowadzili gospodarstwo i razem nie\u015bli pomoc partyzantom) o \u015bwicie 7 pa\u017adziernika 1951 r. Na miejscu znalaz\u0142a kompletne archiwum oddzia\u0142u „\u017belaznego”, w tym przywo\u0142ane w niniejszym tek\u015bcie wnioski awansowe, kt\u00f3re z chwil\u0105 przej\u0119cia ich przez UB, zacz\u0119\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 gotowych akt\u00f3w oskar\u017cenia. Dzie\u0144 wcze\u015bniej, 6 pa\u017adziernika 1951 r., aresztowana zosta\u0142a Regina Ozga. Dodajmy, dla \u015bcis\u0142o\u015bci opisu, cho\u0107 to dla tematu niniejszego tekstu rzecz drugorz\u0119dna, \u017ce jej aresztowanie nie by\u0142o wynikiem informacji pozyskanych przez UB od „Znicza”. Nast\u0105pi\u0142o wcze\u015bniej i zosta\u0142o spowodowane przez agenta, za przyczyn\u0105 kt\u00f3rego komunistom uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 miejsce pobytu partyzant\u00f3w.
\"\"
Janina Dobrowolska "Joanna" i jej brat Roman Dobrowolski "Ostro\u017cny" z matk\u0105 (IPN).<\/i><\/font><\/p>\n

CENA\u00a0 I\u00a0 \u015aWIADECTWO
<\/b><\/font><\/div>\n

Roman Dobrowolski zosta\u0142 skazany na kar\u0119 \u015bmierci i zamordowany 3 grudnia 1951 r. na Zamku w Lublinie\u00a0 (jego siostra Janina, otrzyma\u0142a kar\u0119 12 lat wi\u0119zienia; wi\u0119zienne mury opu\u015bci\u0142a 30 kwietnia 1956 r.). Maj\u0105tek rodze\u0144stwa Dobrowolskich skonfiskowano. Miejsce pogrzebania doczesnych szcz\u0105tk\u00f3w Romana Dobrowolskiego pozostaje nieznane. Regina Ozga us\u0142ysza\u0142a ten sam wyrok co Roman Dobrowolski – kar\u0119 \u015bmierci.
\"\"
Legitymacja Polskiej Organizacji Podziemnej „Wolno\u015b\u0107 i Niepodleg\u0142o\u015b\u0107” Reginy Ozgi „Lilki”, wydana w kwietniu 1951 r. przez Edwarda Taraszkiewicza „\u017belaznego” (IPN).<\/i><\/font><\/p>\n

Podczas rozprawy przed s\u0105dem komunistycznym o\u015bwiadczy\u0142a: "by\u0142am i jestem wrogiem Polski Ludowej"<\/b>. Trudno, zwa\u017cywszy na okoliczno\u015bci w jakich wypowiedzia\u0142a te s\u0142owa, o pi\u0119kniejsze i wi\u0119ksze \u015bwiadectwo hartu ducha i wiary w spraw\u0119 wolno\u015bci. Powiedzia\u0142a te\u017c: "wobec Boga i Ojczyzny i ludzi mam czyste sumienie, bo nikomu nic z\u0142ego nie zrobi\u0142am"<\/b>. Ta jej postawa zosta\u0142a przywo\u0142ana przez s\u0105d komunistyczny w opinii na temat ewentualnego u\u0142askawienia skazanej; opinii oczywi\u015bcie negatywnej. Orzeczona wobec niej kara \u015bmierci zosta\u0142a decyzj\u0105 Bieruta zamieniona na do\u017cywocie, a po pewnym czasie, w wyniku amnestii, zmniejszona do 15 lat wi\u0119zienia. Jej rodzice, Zygmunt i Maria Ozgowie, byli s\u0105dzeni w oddzielnym procesie. Skazano ich na 15 lat wi\u0119zienia. Maj\u0105tek rodziny Ozg\u00f3w skonfiskowano. Regina Ozga opu\u015bci\u0142a mury wi\u0119zienia 26 lutego 1958 r. Zmar\u0142a 1 lipca 1994 r. w Pile.
\"\"<\/a>
Opinia sk\u0142adu s\u0105dz\u0105cego Regin\u0119 Ozg\u0119 „Lilk\u0119” (strona 1 i 2), \u015bwiadcz\u0105ca o jej wyj\u0105tkowo godnej postawie w obliczu zas\u0105dzonej kary \u015bmierci w dn. 14 VIII 1952 r. (IPN)<\/i><\/font>. [kliknij w obraz aby powi\u0119kszy\u0107]<\/font><\/b><\/font><\/p>\n

REFLEKSJE FUNERALNE NA MARGINESIE PEWNEJ PRZEMOWY <\/b><\/font><\/div>\n

Nie \u0142ud\u017amy si\u0119, dla poprawy nastroju, \u017ce w wolnej Polsce Regina Ozga doczeka\u0142a si\u0119\u00a0 jakichkolwiek wyraz\u00f3w oficjalnego uznania za swoj\u0105 ofiar\u0119 dla sprawy wolno\u015bci. Jestem przekonany, \u017ce tak\u017ce na jej pogrzebie nie zaistnia\u0142 jakikolwiek oficjalny akcent. Umar\u0142a zbyt wcze\u015bnie. O epopei \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych dopiero zaczyna\u0142o si\u0119 wtedy m\u00f3wi\u0107.\u00a0 <\/p>\n

Nieca\u0142e dziesi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej, w pa\u017adzierniku 1984 r., mia\u0142a miejsce pewna uroczysto\u015b\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce w kontek\u015bcie tego tekstu nale\u017cy j\u0105 przypomnie\u0107. Przy pracy nad nim odtworzy\u0142em sobie zapisane na ta\u015bmie filmowej fragmenty wspomnianej ceremonii. Oto jej oprawa i najwa\u017cniejsze momenty: uroczysto\u015b\u0107 odbywa si\u0119 w niewielkiej auli. Na jednej ze \u015bcian rozci\u0105gni\u0119ta jest czerwona kotara. Na kotarze, z prawej strony, zawieszony jest artystycznie wykonany napis "40 lat SB i MO". Prawa strona kotary s\u0142u\u017cy jako t\u0142o dla tablicy, na kt\u00f3rej czytamy: "funkcjonariusze S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa i Milicji Obywatelskiej Zawsze wierni socjalistycznej ojczy\u017anie".
\"\"<\/p>\n

Aula wype\u0142niona jest go\u015b\u0107mi, wielu z nich przyby\u0142o w strojach mundurowych, niekt\u00f3rzy maj\u0105 piersi udekorowane szeregiem order\u00f3w. Do zebranych przemawia przysz\u0142y pierwszy prezydent III Rzeczypospolitej Polskiej, wtedy jeszcze pierwszy sekretarz partii tow. Wojciech Jaruzelski. Od obj\u0119cia funkcji prezydenta dzieli go nieca\u0142e pi\u0119\u0107 lat. <\/b>
\"\"<\/p>\n

S\u0142owa, kt\u00f3re w\u00f3wczas pad\u0142y z ust pana prezydenta in spe<\/i> wydaj\u0105 mi si\u0119 stosunkowo wa\u017cne i warte przypomnienia:<\/p>\n

"Szanowne towarzyszki, szanowni towarzysze, drodzy moi,
chcia\u0142em z\u0142o\u017cy\u0107 serdeczne gratulacje, wam, czo\u0142owemu, kierowniczemu aktywowi resortu a za waszym po\u015brednictwem wszystkim funkcjonariuszom i \u017co\u0142nierzom najgor\u0119tsze gratulacje i \u017cyczenia w zwi\u0105zku z czterdziestoletnim jubileuszem. Czterdzie\u015bci lat to przecie\u017c w historii odcinek nie tak d\u0142ugi, ale w \u017cyciu naszego narodu to ca\u0142a epoka (…) W tej walce byli\u015bcie zawsze i jeste\u015bcie na pierwszej linii. Brzmi to na poz\u00f3r banalnie, ale przecie\u017c ta pierwsza linia oznacza, \u017ce od narodzin Polski ludowej funkcjonariusze s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa, milicjanci, wszyscy s\u0142u\u017c\u0105cy pod waszym znakiem musieli toczy\u0107 dzie\u0144 po dniu ostr\u0105 walk\u0119 klasow\u0105. Ja szczyc\u0119 si\u0119 tym, \u017ce mia\u0142em mo\u017cno\u015b\u0107 i mam mo\u017cno\u015b\u0107 pracowa\u0107 i s\u0142u\u017cy\u0107 razem z wami, na tej w\u0142a\u015bnie pierwszej linii (…) Na zako\u0144czenie z\u0142o\u017c\u0119 wam najserdeczniejsze r\u00f3wnie\u017c \u017cyczenia, aby wasza trudna s\u0142u\u017cba przynosi\u0142a coraz wi\u0119ksze owoce, by wr\u00f3g zosta\u0142 ostatecznie zepchni\u0119ty do defensywy i wyrzucony za burt\u0119. By\u015bmy szli dalej z podniesion\u0105 g\u0142ow\u0105 w nowe, lepsze jutro socjalizmu".<\/font><\/p><\/blockquote>\n

W\u0119dr\u00f3wk\u0105 \u017cycie jest cz\u0142owieka. Prawda ta, wyra\u017cona strof\u0105 piosenki, oznacza te\u017c, \u017ce dla ka\u017cdego przychodzi w\u0119dr\u00f3wki kres. Nikt z nas nie zna dnia ani godziny, nikt nie wie, ile minut powietrza jeszcze mu zosta\u0142o. Mo\u017cemy tylko z pewnym prawdopodobie\u0144stwem zak\u0142ada\u0107, \u017ce niekt\u00f3rzy, na przyk\u0142ad z racji wieku, maj\u0105 bli\u017cej do ko\u0144ca swej ziemskiej w\u0119dr\u00f3wki ni\u017c inni. Powy\u017csze pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce w stosunkowo nieodleg\u0142ym czasie przyjdzie po pierwszego prezydenta III Rzeczypospolitej Polskiej „zegarmistrz \u015bwiat\u0142a purpurowy”. Taka jest kolej rzeczy, po prostu. I tylko wizja obraz\u00f3w z jego pogrzebu z asyst\u0105 Kompanii Honorowej Wojska Polskiego, z udzia\u0142em najwy\u017cszych w\u0142adz pa\u0144stwowych – z Prezydentem Rzeczypospolitej na czele, z odegraniem hymnu pa\u0144stwowego, z orderami u\u0142o\u017conymi na lawecie z trumn\u0105, z biciem werbli i salw\u0105 honorow\u0105 jawi mi si\u0119 tak niesamowitym i upiornym rechotem historii, \u017ce a\u017c…<\/p>\n

\"\"<\/div>\n
Grzegorz W\u0105sowski<\/font><\/span><\/span><\/font>
<\/span>adwokat, wsp\u00f3\u0142kieruje pracami Fundacji "Pami\u0119tamy"<\/a>, zajmuj\u0105cej si\u0119 przywracaniem pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego <\/span><\/font>

\nz lat 1944-1954<\/span><\/font><\/div>\n

PS<\/b> (i)<\/b> fragmenty notatek kpt. „Uskoka” przywo\u0142a\u0142em za publikacj\u0105: Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski „Uskok”, Pami\u0119tnik<\/i>, Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa 2004; (ii) <\/b>„wiatr popi\u00f3\u0142 rozwieje, deszcz \u015blady wymyje” – fragment tekstu Jacka Kaczmarskiego, „Kataryniarz”; (iii)<\/b> faktografi\u0119 dotycz\u0105c\u0105\u00a0 Ksawerego Bieli\u0144skiego zaczerpn\u0105\u0142em z artyku\u0142u mec. Bogus\u0142awa Niemirki, „Powsta\u0144cy styczniowi regionu soko\u0142owskiego w \u015bwietle spis\u00f3w represjonowanych”; publ: Soko\u0142owski Rocznik Historyczny<\/i> (nr 1\/2013); (iv)<\/b> fragment „jak wszyscy ci, kt\u00f3rych dotkn\u0119\u0142o nieszcz\u0119\u015bcie byli w swej niedoli samotni” zawiera zapo\u017cyczenie z wiersza Zbigniewa Herberta „Raport z obl\u0119\u017conego miasta”; (v)<\/b> losy rodziny Zarzyckich by\u0142y tematem kilku artyku\u0142\u00f3w, m.in.: Grzegorz Makus, Tragedia rodziny Zarzyckich<\/i>, publ: „Gazeta Polska"<\/a>; relacja c\u00f3rki W\u0142adys\u0142awa Zarzyckiego oddaj\u0105ca jego wspomnienia z okresu \u015bledztwa zosta\u0142a przywo\u0142ana za ksi\u0105\u017ck\u0105 Henryka Paj\u0105ka, „Uskok” kontra UB<\/i>, Lublin 1992 r.; (vi)<\/b> najpe\u0142niejszy opis dzia\u0142a\u0144 grupy operacyjnej przeprowadzaj\u0105cej w kolonii \u0141uszcz\u00f3w operacj\u0119 przeciwko kpt. „Uskokowi” przedstawiony zosta\u0142 w sporz\u0105dzonym 13 kwietnia 1949 r. raporcie p.o. naczelnika Wydzia\u0142u ds. Funkcjonariuszy MBP p\u0142k. Jerzego Siedleckiego do Ministra Bezpiecze\u0144stwa Publicznego Stanis\u0142awa Radkiewicza; publ: Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski „Uskok”, Pami\u0119tnik<\/i>, Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa 2004; (vii)<\/b> tre\u015b\u0107 wniosk\u00f3w odznaczeniowych dot. Romana Dobrowolskiego i Reginy Ozgi poda\u0142em za: Grzegorz Makus, "Bracia Wykl\u0119ci". Dzia\u0142alno\u015b\u0107 oddzia\u0142u partyzanckiego Obwodu WiN W\u0142odawa Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia" i Edwarda Taraszkiewicza "\u017belaznego" w latach 1945–1951 (Zarys monograficzny)<\/i>, praca niepublikowana; (viii)<\/b> fragmenty uroczysto\u015bci z okazji 40-lecia MO i SB z udzia\u0142em Wojciecha Jaruzelskiego zosta\u0142y przypomniane w filmie dokumentalnym „Bezpieka. Pretorianie komunizmu”, w re\u017c. Bogdana \u0141oszewskiego; (ix)<\/b> „w\u0119dr\u00f3wk\u0105 \u017cycie jest cz\u0142owieka” – tytu\u0142 i fragment tekstu Edwarda Stachury, (x)<\/b> fragment\u00a0 „nikt nie wie, ile minut powietrza jeszcze mu zosta\u0142o” zawiera zapo\u017cyczenie z wiersza Zbigniewa Herberta „Proces”; (xi) <\/b>„zegarmistrz \u015bwiat\u0142a purpurowy” – tytu\u0142 piosenki Tadeusza Wo\u017aniaka.<\/font><\/p>\n

Postacie drugiego planu… refleksja w kontek\u015bcie Dnia Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2><\/b><\/font><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/font><\/a><\/font>
Prawa autorskie><\/a><\/font><\/b><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"