{"id":186,"date":"2015-03-03T22:52:38","date_gmt":"2015-03-03T21:52:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2015\/03\/03\/58-rocznica-smierci-ppor-ryby\/"},"modified":"2015-03-03T22:52:38","modified_gmt":"2015-03-03T21:52:38","slug":"58-rocznica-smierci-ppor-ryby","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=186","title":{"rendered":"58. rocznica \u015bmierci ppor. "Ryby""},"content":{"rendered":"
\n
58. rocznica \u015bmierci ppor. Stanis\u0142awa Marchewki "Ryby"
<\/u><\/b><\/font><\/p>\n
…Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/font><\/b>
Zbigniew Herbert<\/font><\/div>\n

\"\"\"\"
Ppor. Stanis\u0142aw Marchewka "Ryba"<\/i><\/font><\/b><\/a><\/p>\n

58 lat temu, w nocy z 3 na 4 marca 1957 r., otoczony\u00a0 przez grup\u0119 operacyjn\u0105 SB–KBW w Jeziorku (pow. \u0141om\u017ca)<\/a>, zgin\u0105\u0142 z broni\u0105 w r\u0119ku ostatni partyzant Bia\u0142ostocczyzny, ppor. Stanis\u0142aw Marchewka "Ryba"<\/a>.<\/b><\/font><\/p>\n

Ppor.
\n "Ryba" ukrywa\u0142 si\u0119 w schronie ulokowanym w zabudowaniach Apolinarego
\nGrabowskiego. Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa znalaz\u0142 mo\u017cliwo\u015bci dotarcia do dw\u00f3ch
\n\u017co\u0142nierzy mjr. Jana Tabortowskiego "Bruzdy"<\/a>,
\n kt\u00f3rzy po \u015bmierci dow\u00f3dcy w 1954 roku, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ali z "Ryb\u0105" –
\nTadeusza Wysockiego "Zegara"<\/b> i Wac\u0142awa D\u0105browskiego "Tygrysa"<\/b>. Obaj
\nzgodzili si\u0119 wyj\u015b\u0107 z podziemia i skorzysta\u0107 z amnestii, ale nie chcieli
\nujawni\u0107 miejsca, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119 "Ryba". Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 pod koniec
\nlutego 1957 roku. Poprzez "Zdzis\u0142aw\u0119" – tajnego wsp\u00f3\u0142pracownik UB –
\nuda\u0142o si\u0119 w przybli\u017ceniu ustali\u0107 miejsce pobytu grupy, a Tadeusz Wysocki
\n "Zegar"<\/b> dokona\u0142 reszty, wskazuj\u0105c funkcjonariuszom UB (kpt.
\nSzkudelskiemu i kpt. Czaplejewiczowi) lokalizacj\u0119 schronu. Zdecydowa\u0142
\nsi\u0119 te\u017c na udzielenie pomocy przy likwidacji "Ryby".
\"\"
<\/a><\/p>\n

[kliknij w obraz aby powi\u0119kszy\u0107]<\/font><\/b><\/a><\/div>\n

3
\n marca 1957 r., pod pozorem choroby \u017cony, Wac\u0142aw D\u0105browski "Tygrys"
\ndosta\u0142 prawo opuszczenia schronu. Zabudowania Grabowskiego zosta\u0142y
\notoczone przez 2. kompani\u0119 2. batalionu KBW z Grajewa. Wysocki "Zegar"<\/b>
\nwyszed\u0142 z kryj\u00f3wki i zameldowa\u0142 UB, \u017ce w schronie zosta\u0142 tylko ppor.
\n"Ryba". W pobli\u017ce schronu przedostali si\u0119 UB-ecy. Zorientowawszy si\u0119 w
\nsytuacji, "Ryba" zacz\u0105\u0142 strzela\u0107 do funkcjonariuszy bezpieki. Zgin\u0105\u0142 w
\ngodzinach porannych 4 marca 1957 r., zastrzelony przez funkcjonariusza
\nSB por. W\u0142odzimierza Stefa\u0144skiego (wg innych \u017ar\u00f3de\u0142 by\u0142 to kapitan
\nFranciszek Czaplejewicz).
W aktach IPN zachowa\u0142a si\u0119 notatka oficera SB
\nm\u00f3wi\u0105ca o tym, \u017ce bunkier "bandyty" udekorowany by\u0142 obrazem Matki
\nBoskiej Cz\u0119stochowskiej. <\/b>
\"\"
\nPpor. Stanis\u0142aw Marchewka "Ryba" (1908-1957)<\/font><\/a><\/b><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 16 listopada 1908 r. w Jeziorku (gm. Drozdowo, pow. \u0141om\u017ca), w rodzinie ch\u0142opskiej, s. Antoniego i Marianny z d. Jankowskiej.<\/p>\n

<\/b>Uko\u0144czy\u0142 3 klasy szko\u0142y powszechnej. W latach 1929–1931 odby\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w 18. pu\u0142ku artylerii lekkiej w Ostrowi Mazowieckiej, gdzie uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podoficersk\u0105. Uczestnik kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. Walczy\u0142 w szeregach 18. pal 18. Dywizji Piechoty (Samodzielna Grupa Operacyjna „Narew”<\/a>) jako dow\u00f3dca plutonu artylerii. Dosta\u0142 si\u0119 do niewoli niemieckiej, z kt\u00f3rej zbieg\u0142 podczas transportu do obozu jenieckiego. W 1940 r. nawi\u0105za\u0142 kontakt z lokalnymi strukturami ZWZ, jednak ze wzgl\u0119du na konieczno\u015b\u0107 ukrywania si\u0119 przed NKWD utraci\u0142 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 z organizacj\u0105.<\/p>\n

Zaprzysi\u0119\u017cony do ZWZ w czerwcu 1941 r., po ataku niemieckim na ZSRR. W dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 pseudonimem „Ryba”. By\u0142 \u017co\u0142nierzem Obwodu ZWZ-AK \u0141om\u017ca, pocz\u0105tkowo plac\u00f3wki nr 8 (Pi\u0105tnica–Jeziorko), nast\u0119pnie od wrze\u015bnia 1943 r. – dow\u00f3dc\u0105 plutonu terenowego w Jeziorku, wchodz\u0105cego w sk\u0142ad 8. kompanii (gm. Drozdowo). Latem 1944 r., w okresie poprzedzaj\u0105cym oraz podczas trwania akcji „Burza”, by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 plutonu w III\/33 pp AK. Dowodzi\u0142 akcjami zaopatrzeniowymi na maj\u0105tki administrowane przez w\u0142adze okupacyjne, likwidowa\u0142 patrole niemieckie oraz bra\u0142 udzia\u0142 w walkach z wycofuj\u0105cymi si\u0119 oddzia\u0142ami Wehrmachtu. Wed\u0142ug opinii prze\u0142o\u017conych:
<\/font><\/p>\n

"Wzorowy \u017co\u0142nierz i dobry dow\u00f3dca, dokona\u0142 wielu akt\u00f3w sabota\u017cowo-dywersyjnych".<\/font><\/b><\/p><\/blockquote>\n

Po zatrzymaniu i rozbrojeniu pozosta\u0142o\u015bci oddzia\u0142u przez jednostki Armii Czerwonej zosta\u0142 skierowany do formuj\u0105cego si\u0119 w Dojlidach k. Bia\u0142egostoku 6. samodzielnego\/zapasowego batalionu piechoty LWP. Zdezerterowa\u0142 wiosn\u0105 1945 r. i kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105 w szeregach AKO na terenie Rejonu „D” (d. Inspektoratu \u0141om\u017cy\u0144skiego). Pe\u0142ni\u0142 odt\u0105d funkcj\u0119 przewodnika walki czynnej\/samoobrony (d. Kedywu) Rejonu, adiutanta przewodnika Rejonu (d. inspektora) mjr. Jana Tabortowskiego „Bruzdy”<\/b><\/a> oraz dow\u00f3dcy jego osobistej ochrony.<\/p>\n

W maju 1945 r. przesta\u0142 pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 adiutanta i obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo rejonowego oddzia\u0142u partyzanckiego. Oddzia\u0142 operowa\u0142 w nadnarwia\u0144skiej cz\u0119\u015bci powiatu, g\u0142\u00f3wnie na terenie gmin Drozdowo i Bo\u017cejewo, w okresie od maja do lipca 1945 r., i liczy\u0142 w\u00f3wczas oko\u0142o 40 partyzant\u00f3w. Stoj\u0105c na czele wspomnianych struktur bra\u0142 bezpo\u015bredni udzia\u0142 w akcjach zbrojnych, by\u0142 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 \u017co\u0142nierzem. 20 kwietnia 1945 r. uczestniczy\u0142 w odbiciu ze szpitala garnizonowego w Bia\u0142ymstoku \u0142\u0105czniczki Franciszki Ramotowskiej „Iskry”. W nocy 8\/9 maja 1945 r. podczas akcji opanowania Grajewa<\/b><\/a> dowodzi\u0142 atakiem na gmach PUBP, po zdobyciu kt\u00f3rego uwolniono oko\u0142o 60 aresztowanych. 11 maja 1945 r. bra\u0142 udzia\u0142 w rozbiciu grupy operacyjnej UBP-MO pod Wyrzykami (pow. \u0141om\u017ca). Uczestniczy\u0142 r\u00f3wnie\u017c w dzia\u0142aniach represyjnych wymierzonych w miejscowe struktury NSZ, b\u0119d\u0105cych rezultatem wzajemnych konflikt\u00f3w. Po rozwi\u0105zaniu oddzia\u0142u „Ryba” zachowa\u0142 stanowiska szefa samoobrony rejonu oraz dow\u00f3dcy osobistej ochrony mjr. „Bruzdy”, kontynuuj\u0105c nast\u0119pnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 w szeregach Zrzeszenia WiN.<\/p>\n

W styczniu 1946 r. zaprzesta\u0142 dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej i wyjecha\u0142 do \u0141odzi, gdzie zaj\u0105\u0142 si\u0119 handlem. W kwietniu 1947 r. ujawni\u0142 si\u0119 w PUBP w \u0141om\u017cy, po czym powr\u00f3ci\u0142 do \u0141odzi. Pocz\u0105tkowo nie znajdowa\u0142 si\u0119 w polu zainteresowania miejscowego UBP, jednak w listopadzie 1952 r., w porozumieniu z WUBP w Bia\u0142ymstoku, dosz\u0142o do jego zatrzymania. 15 listopada 1952 r. zosta\u0142 zwerbowany do wsp\u00f3\u0142pracy z UBP (pod krypt. „Rak”), najprawdopodobniej na podstawie tzw. materia\u0142\u00f3w kompromituj\u0105cych. Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w UBP: „Otrzyma\u0142 on zadanie nawi\u0105zania kontaktu z band\u0105 „Bruzdy” oraz przygotowanie warunk\u00f3w do jej likwidacji”. Pod koniec 1952 r. i w pierwszej po\u0142owie 1953 r. kilkakrotnie przyje\u017cd\u017ca\u0142 w \u0142om\u017cy\u0144skie poszukuj\u0105c kontaktu z „Bruzd\u0105”. Pod koniec lipca 1953 r., po nawi\u0105zaniu kontaktu, zerwa\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z UBP i ujawni\u0142 plany bezpieki. Do\u0142\u0105czy\u0142 do powinowskiego oddzia\u0142u partyzanckiego mjr. „Bruzdy”, w kt\u00f3rym pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 zast\u0119pcy dow\u00f3dcy. Wspomniany oddzia\u0142 operowa\u0142 na pograniczu powiat\u00f3w \u0142om\u017cy\u0144skiego i grajewskiego, g\u0142\u00f3wnie na terenie gmin Bo\u017cejewo, Jedwabne, Przytu\u0142y, Radzi\u0142\u00f3w i liczy\u0142 w\u00f3wczas pi\u0119\u0107 os\u00f3b, by\u0142a to typowa grupa przetrwania. 23 sierpnia 1954 r., po \u015bmierci „Bruzdy” w Przytu\u0142ach (pow. \u0141om\u017ca), przej\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo nad oddzia\u0142em.<\/p>\n

Wydany przez zwerbowanego do wsp\u00f3\u0142pracy z UBP–SB cz\u0142onka oddzia\u0142u Tadeusza Wysockiego „Zegara”<\/b>. Otoczony w nocy z 3 na 4 marca 1957 r. przez grup\u0119 operacyjn\u0105 SB–KBW w Jeziorku (pow. \u0141om\u017ca)<\/b><\/a>, w schronie ukrytym w zabudowaniach Apolinarego Grabowskiego<\/b>. Zgin\u0105\u0142 z broni\u0105 w r\u0119ku w godzinach porannych 4 marca 1957 r., zastrzelony przez funkcjonariusza SB por. W\u0142odzimierza Stefa\u0144skiego<\/b>. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Pi\u0105tnicy k. \u0141om\u017cy. Szkalowany po \u015bmierci przez rozmaitych pisarzy i publicyst\u00f3w, szczeg\u00f3lnie przez Stanis\u0142awa Wa\u0142acha, b. oficera UBP–SB oraz Feliksa Sikorskiego, b. oficera KBW. Echa oszczerczej kampanii propagandowej pobrzmiewaj\u0105 do chwili obecnej.<\/p>\n

\u015amier\u0107
\n ppor. "Ryby" jest symboliczn\u0105 dat\u0105 ko\u0144ca partyzantki niepodleg\u0142o\u015bciowej
\n na Bia\u0142ostocczy\u017anie.
<\/b>Odznaczony zosta\u0142 Orderem Virtuti Militari<\/a><\/b> V klasy
\n (1945 r.) i Krzy\u017cem Walecznych<\/b><\/a> (1944 r.).
\u017bona Agnieszka, mieli syn\u00f3w: Kazimierza, Stanis\u0142awa, Lucjana i Piotra. Awanse:<\/b> kapral (1930 r.), plutonowy (1943 r.), podporucznik (1945 r.).
Ppor. "Ryba" zosta\u0142 pochowany na cmentarzu
\n parafialnym w Pi\u0105tnicy k. \u0141om\u017cy.<\/b><\/font>
\"\"
Po\u015bmiertne zdj\u0119cie ppor. Stanis\u0142awa Marchewki "Ryby" wykonane przez funkcjonariuszy SB.<\/i><\/font><\/p>\n

4
\n marca 2007 r. w Jeziorku, gdzie do ko\u0144ca swoich dni ukrywa\u0142 si\u0119 ppor.
\nMarchewka, nast\u0105pi\u0142o uroczyste ods\u0142oni\u0119cie tablicy pami\u0105tkowej.
\"\"<\/p>\n

GLORIA VICTIS !!!<\/font><\/span><\/font><\/p>\n

Wi\u0119cej na temat ppor. Stanis\u0142awa Marchewki "Ryby" czytaj:<\/span>
<\/span><\/font><\/p>\n