{"id":1800,"date":"2019-10-25T09:12:40","date_gmt":"2019-10-25T07:12:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1800"},"modified":"2019-10-25T13:29:11","modified_gmt":"2019-10-25T11:29:11","slug":"73-rocznica-smierci-mjr-zubryda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1800","title":{"rendered":"73. rocznica \u015bmierci mjr. \u017bubryda"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
73. rocznica \u015bmierci mjr. Antoniego \u017bubryda „Zucha”<\/span><\/a><\/u><\/b><\/span><\/div>\n
\u00a0<\/div>\n<\/div>\n
\n
\u2026Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/i><\/b><\/span>
Zbigniew Herbert<\/b><\/span><\/div>\n
\"\"\"\"
Mjr Antoni \u017bubryd „Zuch”<\/span><\/strong><\/span><\/em><\/a><\/div>\n
\u00a0<\/div>\n<\/div>\n
73 lata temu, 24 pa\u017adziernika 1946 r., w lesie w pobli\u017cu Malin\u00f3wki<\/span><\/a> (pow. brzozowski), agent UB Jerzy Vaulin<\/a><\/span> strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy podst\u0119pnie zamordowa\u0142 mjr. Antoniego \u017bubryda \u201eZucha\u201d<\/a><\/span>, dow\u00f3dc\u0119 Samodzielnego Batalionu Operacyjnego NSZ \u201eZuch\u201d<\/a><\/span>, jednego z najwi\u0119kszych antykomunistycznych oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich dzia\u0142aj\u0105cych na terenie \u00f3wczesnego wojew\u00f3dztwa rzeszowskiego, operuj\u0105cego w powiatach sanockim, brzozowskim i kro\u015bnie\u0144skim w latach 1945-1946. Wraz z \u017bubrydem \u015bmier\u0107 ponios\u0142a r\u00f3wnie\u017c jego ci\u0119\u017carna \u017cona Janina.<\/b><\/span><\/div>\n
\n

\u00a0<\/p>\n

Oddzia\u0142 <\/span>\u201e\u017bubryda\u201d zosta\u0142 ostatecznie rozbity przez pracownik\u00f3w Informacji <\/span>Wojskowej z 8 Dywizji Piechoty, kt\u00f3rzy wprowadzili do oddzia\u0142u w\u0142asnych <\/span>ludzi. Dzi\u0119ki nim 23 czerwca 1946 roku grupa ppor. Kazimierza Kocy\u0142owskiego<\/a> <\/span><\/span>(dow\u00f3dca ochrony oddzia\u0142u \u017bubryda) zosta\u0142a otoczony przez 32. Pu\u0142k <\/span>Piechoty w rejonie Niebieszczan; do niewoli dosta\u0142o si\u0119 w\u00f3wczas 21 <\/span>partyzant\u00f3w. Wcze\u015bniej, trzech schwytanych \u201e\u017cubrydowc\u00f3w\u201d zosta\u0142o na <\/span>prze\u0142omie maja i czerwca powieszonych w publicznych egzekucjach: dw\u00f3ch <\/span>na stadionie pi\u0142karskim \u201eWierchy\u201d (W\u0142adys\u0142aw Skwarc<\/span><\/a>, W\u0142adys\u0142aw Kudlik<\/span><\/a>), a trzeci na rynku (Henryk Ksi\u0105\u017cek<\/span><\/a>). <\/span>29 <\/span>wrze\u015bnia 1946 roku \u017bubrydowi wraz z reszt\u0105 oddzia\u0142u uda\u0142o si\u0119 jeszcze <\/span>rozbi\u0107 grup\u0119 operacyjn\u0105 wojska, MO i UB z Sanoka \u2013 partyzanci uj\u0119li i <\/span>rozstrzelali kilku milicjant\u00f3w oraz aktywist\u0119 PPR bior\u0105cego udzia\u0142 w <\/span>ob\u0142awie, jednak od tego czasu inicjatyw\u0119 strategiczn\u0105 na polu walki <\/span>przej\u0119\u0142y komunistyczne si\u0142y bezpiecze\u0144stwa. W tych okoliczno\u015bciach <\/span>\u017bubryd, zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z beznadziejno\u015bci sytuacji, postanowi\u0142 wraz z <\/span>\u017con\u0105 Janin\u0105 przedrze\u0107 si\u0119 do Austrii.<\/span>
\"\"\"\"<\/span>
Janina \u017bubryd z d. Praczy\u0144ska ps. \u201eJanek\u201d<\/em><\/span><\/b><\/a><\/span><\/p>\n

O zmierzchu 24 pa\u017adziernika 1946 roku \u017bubrydowie przybyli do Malin\u00f3wki. By\u0142 wraz z nimi towarzysz broni Jerzy Vaulin ps. \u201eMar\u201d<\/a>. <\/span>Vaulin, by\u0142y \u017co\u0142nierz AK, kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej zwerbowany przez UB<\/span> jako tajny wsp\u00f3\u0142pracownik \u201eMewa\u201d i skierowany do oddzia\u0142u \u017bubryda.<\/span> Major <\/span>\u017bubryd pozostawi\u0142 ma\u0142\u017conk\u0119 i wraz z Vaulinem poszli sprawdzi\u0107 dalsz\u0105<\/span> tras\u0119 przemarszu. Kiedy obaj weszli do lasu Vaulin niepostrze\u017cenie wyj\u0105\u0142<\/span> z kabury swojego browninga \u2013 kal. 7,65 mm i strza\u0142em w ty\u0142 g\u0142owy zabi\u0142<\/span> Antoniego \u017bubryda. Chwil\u0119 potem podst\u0119pem zwabi\u0142 w to samo miejsce <\/span>b\u0119d\u0105c\u0105 w ci\u0105\u017cy Janin\u0119 \u017bubryd i j\u0105 r\u00f3wnie\u017c zamordowa\u0142. <\/span>Nast\u0119pnego dnia UB zabra\u0142a cia\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144stwa \u017bubryd\u00f3w. Nigdy nie <\/span>odnaleziono miejsca ich poch\u00f3wku.<\/span>
\"\"<\/span>
Mjr Antoni \u017bubryd „Zuch” \u2013 po\u015bmiertne zdj\u0119cie wykonane przez UB.<\/em>
<\/span>
\"\"<\/span>
Zdj\u0119cie wykonane przez UB. Cia\u0142a mjr. Antoniego \u017bubryda „Zucha” i jego \u017cony Janiny, zastrzelonych przez agenta UB Jerzego Vaulina 24 X 1946 r.<\/span><\/em><\/p>\n

GLORIA VICTIS !<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"<\/span>
Antoni \u017bubryd <\/i><\/span><\/p>\n

Antoni \u017bubryd <\/b><\/span>urodzi\u0142 si\u0119 4 wrze\u015bnia 1918 roku w rodzinie robotniczej w Sanoku jako <\/span>syn Micha\u0142a i Anny z d. Wo\u0142oszyn. W Sanoku uko\u0144czy\u0142 Szko\u0142\u0119 M\u0119sk\u0105 nr 2 <\/span>im. Kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. W 1933 r. rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w Szkole <\/span>Podoficer\u00f3w Piechoty dla Ma\u0142oletnich Nr 2 w \u015aremie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 w <\/span>1936 r., otrzymuj\u0105c przydzia\u0142 wojskowy do 40. Pu\u0142ku Piechoty \u201eDzieci <\/span>Lwowskich\u201d. Do 1939 r. dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia sier\u017canta zawodowego. W <\/span>czasie wojny aresztowany przez Sowiet\u00f3w na granicznym Sanie, zgodzi\u0142 si\u0119 <\/span>na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wywiadem sowieckim. P\u00f3\u017aniej aresztowany przez gestapo, <\/span>skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zbieg\u0142 z miejsca egzekucji i powr\u00f3ci\u0142 do <\/span>Sanoka, gdzie ukrywa\u0142 si\u0119 a\u017c do lata 1944 r., gdy po wej\u015bciu Sowiet\u00f3w <\/span>zosta\u0142 zatrudniony w sanockim Powiatowym Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa <\/span>Publicznego na stanowisku oficera \u015bledczego. Zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie <\/span>volksdeutschami, konfidentami gestapo i cz\u0142onkami UPA. B\u0119d\u0105c <\/span>funkcjonariuszem UB, utrzymywa\u0142 te\u017c kontakty z ukrywaj\u0105cymi si\u0119 <\/span>cz\u0142onkami podziemia antykomunistycznego.<\/span>
\"\"<\/span>
Budynek by\u0142ego Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego w Sanoku.<\/i><\/span><\/p>\n

Zagro\u017cony <\/span>dekonspiracj\u0105 8 czerwca 1945 r. zdezerterowa\u0142 z sanockiego PUBP i <\/span>skontaktowa\u0142 si\u0119 ze znanymi sobie, ukrywaj\u0105cymi si\u0119 cz\u0142onkami AK.<\/span>
Pierwsz\u0105 akcj\u0105, jak\u0105 wykona\u0142 ju\u017c po „drugiej stronie barykady”, by\u0142a <\/span>likwidacja szefa sanockiego PUBP, Tadeusza Sieradzkiego. Sta\u0142o si\u0119 to 15 <\/span>czerwca 1945 r. <\/span>Wykorzystuj\u0105c swoje wojskowe wykszta\u0142cenie oraz <\/span>posiadane zdolno\u015bci przyw\u00f3dcze, wkr\u00f3tce podporz\u0105dkowa\u0142 sobie drobne <\/span>grupy zbrojne dzia\u0142aj\u0105ce w terenie, tworz\u0105c du\u017cy oddzia\u0142 zbrojny. W <\/span>sk\u0142ad oddzia\u0142u wesz\u0142y grupy Edmunda Sawczyna „Mundka”, Mariana Skiby <\/span>„Ryszarda” i Stanis\u0142awa Kossakowskiego „U\u0142ana” \u2013 dezertera z KW MO w <\/span>Rzeszowie. Oddzia\u0142 ten stworzony by\u0142 r\u00f3wnie\u017c z inspiracji dzia\u0142aj\u0105cego w <\/span>konspiracji Stronnictwa Narodowego. Na jednym z jego zebra\u0144, w <\/span>obecno\u015bci przedstawiciela SN z Krakowa, prezes Zarz\u0105du Powiatowego SN w <\/span>Sanoku Tadeusz Wojtowicz „Wilk” przyj\u0105\u0142 od dow\u00f3dc\u00f3w poszczeg\u00f3lnych grup <\/span>partyzanckich przysi\u0119g\u0119. Dow\u00f3dc\u0105 nowo powsta\u0142ego oddzia\u0142u zosta\u0142 <\/span>Stanis\u0142aw Surowiak „Ursus” (zwi\u0105zany z NOW), a jego zast\u0119pc\u0105 \u017bubryd, <\/span>kt\u00f3ry faktycznie dowodzi\u0142 oddzia\u0142em, poniewa\u017c Surowiak nie cieszy\u0142 si\u0119 <\/span>zaufaniem ze wzgl\u0119du na swoje niejasne kontakty z UB.<\/span><\/p>\n

W po\u0142owie <\/span>listopada 1945 r. na le\u015bnej polanie mi\u0119dzy Raczkow\u0105 a <\/span>Ko\u0144skimi odby\u0142a si\u0119 odprawa wszystkich dow\u00f3dc\u00f3w grup partyzanckich i ich <\/span>zast\u0119pc\u00f3w podleg\u0142ych \u017bubrydowi. Odpraw\u0119 prowadzi\u0142 NN kpt. „Konrad”<\/span>, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 z Krakowa. W odprawie opr\u00f3cz \u017bubryda brali <\/span>udzia\u0142: Mieczys\u0142aw Kocy\u0142owski „Czarny”<\/span><\/a>, Kazimierz Kocy\u0142owski „Wichura”<\/a><\/span>, Marian Skiba „Ryszard”, Edmund Sawczyn „Mundek”, W\u0142adys\u0142aw Stefkowski „Rura”<\/span><\/a>, <\/span>NN „Marynarz”, NN „J\u00f3zek”, Stanis\u0142aw Kossakowski „U\u0142an”, NN „D\u0105b”. Na <\/span>tej odprawie oddzia\u0142 przyj\u0105\u0142 nazw\u0119 Samodzielny Batalion Operacyjny <\/span>Narodowych Si\u0142 Zbrojnych. Dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 \u017bubryd, awansowany do stopnia <\/span>kapitana, a jego zast\u0119pc\u0105 mianowano Mieczys\u0142awa Kocy\u0142owskiego <\/span>„Czarnego”, awansuj\u0105c go do stopnia podporucznika.<\/span><\/p>\n

Wszystkie grupy <\/span>podleg\u0142e Antoniemu \u017bubrydowi sta\u0142y si\u0119 kompaniami batalionu. Dow\u00f3dcami <\/span>kompanii zostali: Kossakowski, Sawczyn i Skiba. Osobn\u0105 grup\u0105, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 <\/span>si\u0119 z kilku zaufanych partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili jednocze\u015bnie <\/span>ochron\u0119 \u017bubryda, dowodzi\u0142 on sam. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi <\/span>kompaniami zapewnia\u0142a doskonale zorganizowana sie\u0107 \u0142\u0105cznik\u00f3w. <\/span>Poszczeg\u00f3lne kompanie batalionu mia\u0142y do\u015b\u0107 du\u017c\u0105 swobod\u0119 dzia\u0142ania i <\/span>decyzje o przeprowadzeniu akcji by\u0142y podejmowane samodzielnie przez ich <\/span>dow\u00f3dc\u00f3w, w zale\u017cno\u015bci od sytuacji.<\/span>
\"\"<\/span>
Ppor. Mieczys\u0142aw Kocy\u0142owski „Czarny”, zast\u0119pca \u017bybryda.<\/i><\/span><\/p>\n

Z <\/span>powy\u017cszego, oraz z relacji samych „\u017cubrydowc\u00f3w”, jasno wynika, \u017ce <\/span>oddzia\u0142 Antoniego \u017bubryda najprawdopodobniej zosta\u0142 podporz\u0105dkowany NSZ. <\/span>Niestety, jak dotychczas, nie natrafiono na \u017cadne inne dokumenty, kt\u00f3re <\/span>mog\u0142yby to potwierdzi\u0107. By\u0107 mo\u017ce wynika to z tego, \u017ce, jak pisze Leszek <\/span>\u017bebrowski we wst\u0119pie do III t. „NSZ \u2013 dokumenty, struktury, <\/span>personalia”: w okresie mi\u0119dzy lipcem a listopadem 1945 r. NSZ-ONR zosta\u0142y rozbite aresztowaniami, a dow\u00f3dztwo zosta\u0142o zdezorganizowane<\/i> [\u2026] natomiast istniej\u0105ce oddzia\u0142y partyzanckie pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 nazw\u0105 NSZ, w znacznej mierze podlega\u0142y ju\u017c NZW lub dzia\u0142a\u0142y samodzielnie bez \u0142\u0105czno\u015bci z dow\u00f3dztwem NSZ-ONR<\/i> i w\u0142a\u015bnie do tych ostatnich, jak <\/span>wszystko na to wskazuje, m\u00f3g\u0142 nale\u017ce\u0107 Samodzielny Batalion Operacyjny <\/span>NSZ pod dow\u00f3dztwem Antoniego \u017bubryda. Niew\u0105tpliwie oddzia\u0142 \u017bubryda <\/span>wpisywa\u0142 si\u0119 w nurt narodowego podziemia zbrojnego. Aresztowani <\/span>cz\u0142onkowie oddzia\u0142u wymieniali nast\u0119puj\u0105ce cele, o kt\u00f3re walczyli:<\/span><\/p>\n