{"id":179,"date":"2015-03-26T12:49:07","date_gmt":"2015-03-26T11:49:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2015\/03\/26\/z-zeszytow-historycznych-win-u-10\/"},"modified":"2015-03-26T12:49:07","modified_gmt":"2015-03-26T11:49:07","slug":"z-zeszytow-historycznych-win-u-10","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=179","title":{"rendered":"Z Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u… (10)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Wraz z ukazaniem si\u0119 kolejnego numeru periodyku "Zeszyty Historyczne WiN-u" nr 40<\/font>, rok XXIII, grudzie\u0144 2014<\/a>,
\n zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w,
\nkt\u00f3rego autorem jest dr Alicja Paczoska-Hauke<\/a> – historyk z Delegatury IPN w Bydgoszczy,
\npt. Oddzia\u0142 ROAK Marcjana Sarnowskiego "Cichego"<\/i>.<\/font><\/div>\n
\n
Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 40 (2014)<\/span><\/font><\/a><\/div>\n

<\/p>\n

Alicja Paczoska-Hauke
Oddzia\u0142 ROAK Marcjana Sarnowskiego "Cichego"<\/u><\/i>
<\/font><\/b>
GENEZA<\/b><\/font><\/p>\n

Jesieni\u0105 1945 r. na pograniczu trzech wojew\u00f3dztw: warszawskiego, olszty\u0144skiego i pomorskiego w ramach Ruchu Oporu Armii Krajowej funkcjonowa\u0142 batalion terenowy o kryptonimie „Znicz”<\/a>, na kt\u00f3rego czele sta\u0142 kpt. Pawe\u0142 Nowakowski1<\/sup><\/b><\/font>. Podstawow\u0105 form\u0105 aktywno\u015bci si\u0142 tworz\u0105cych Batalion „Znicz” by\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojna w ramach szeroko rozumianej samoobrony. Trzon batalionu stanowi\u0142a partyzancka kompania kadrowa, dowodzona przez Stanis\u0142awa Ball\u0119 „Soko\u0142a Le\u015bnego”<\/a>, kt\u00f3rej sta\u0142ym terenem operacyjnym by\u0142y powiaty: Dzia\u0142dowo, Brodnica, Lubawa i Nowe Miasto Lubawskie. W jej sk\u0142ad wchodzi\u0142y dwa plutony dowodzone przez Franciszka Wypycha „Wilka”2<\/sup><\/b><\/font> i Andrzeja R\u00f3\u017cyckiego „Zjaw\u0119”3<\/sup><\/b><\/font> oraz pluton rezerwowy – powo\u0142ywany pod bro\u0144 na czas wykonywania okre\u015blonych zada\u0144 przeprowadzanych ca\u0142o\u015bci\u0105 si\u0142 kompanii. Ponadto komendzie kpt. Paw\u0142a Nowakowskiego podlega\u0142y samodzielne oddzia\u0142y partyzanckie i patrole bojowe dowodzone mi\u0119dzy innymi przez Boles\u0142awa Czerkasiewicza „Skowronka”, Antoniego Tomczaka „Malutkiego”, Marcjana Sarnowskiego „Cichego”, Franciszka Przytu\u0142\u0119 „P\u0105czka” i Franciszka Cie\u015blaka „Szatana”. Po rozbiciu przez KBW patrolu „Skowronka” jego dawni podkomendni kontynuowali walk\u0119 w zorganizowanych przez siebie nowych patrolach bojowych. Byli to: por. Zygmunt Rychlik „Orze\u0142”, Albin Koci\u0119cki „Gro\u017any”, Jan Szlom vel Szlum „Janusz” i Edmund Fija\u0142kowski „Kruk”4<\/sup><\/b><\/font>.
\"\"
Marcjan Sarnowski „Cichy”<\/b><\/a>, od lipca 1946 r. sta\u0142 na czele patrolu, kt\u00f3ry funkcjonowa\u0142 w ramach batalionu „Znicz" (ROAK)<\/a> po zachodniej stronie Drw\u0119cy. Oddzia\u0142 "Cichego" operowa\u0142 na terenach powiat\u00f3w dzia\u0142dowskiego, brodnickiego i lubawskiego. Zgin\u0105\u0142 3 stycznia 1947 r. w Buczku, zastrzelony przez patrol MO z Krotoszyna.
<\/font><\/i>
Patrol bojowy Sarnowskiego „Cichego”<\/a> powsta\u0142 w ko\u0144cu kwietnia 1946 r. Pocz\u0105tkowo jego cz\u0142onkowie zajmowali si\u0119 kolportowaniem ulotek antykomunistycznych, p\u00f3\u017aniej przeprowadzali r\u00f3\u017cnego typu akcje zbrojne przeciwko w\u0142adzy komunistycznej, kt\u00f3rych celem by\u0142o zdobycie broni i \u015brodk\u00f3w materialnych oraz zastraszanie aktywist\u00f3w partyjnych. Sk\u0142ad oddzia\u0142u „Cichego” zmienia\u0142 si\u0119, liczy\u0142 on od kilku do kilkunastu \u017co\u0142nierzy. Jego zal\u0105\u017cek w pierwszych dniach lipca 1946 r. tworzyli: Marcjan Sarnowski „Cichy”, Alfons Orzepowski „Lis”5<\/sup><\/b><\/font>, J\u00f3zef Rydel „Tygrys”6<\/b><\/sup><\/font> i Alojzy Liszewski „Psota”7<\/sup><\/b><\/font>. Jeszcze w tym samym miesi\u0105cu do\u0142\u0105czyli do nich Jan Ruci\u0144ski „Sroczka” z Koszelewa, J\u00f3zef Labierowski „Kociak”, J\u00f3zef Olencki „D\u0142ugosz”, Tadeusz M\u00f3wka „Wr\u00f3bel” i Alojzy Godzi\u0144ski „Cygan”. W sierpniu zwi\u0105zali si\u0119 z oddzia\u0142em kolejni, przy czym ju\u017c wtedy nast\u0105pi\u0142y pierwsze zatrzymania przez UB. Poza tym niekt\u00f3rzy cz\u0142onkowie grupy sami, z obawy przed aresztowaniem, porzucali dzia\u0142alno\u015b\u0107 w konspiracji. Og\u00f3lnie przez oddzia\u0142 „Cichego” przewin\u0119\u0142o si\u0119 25 m\u0119\u017cczyzn w wieku od 16 do 24 lat8<\/sup><\/b><\/font>.
\"\"
J\u00f3zef Rydel „Tygrys”, w lipcu 1946 r. wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u <\/i><\/font>Sarnowskiego "Cichego"<\/i><\/font>. 17 lutego 1947 r. w Ma\u0142ych Ba\u0142\u00f3wkach (pow. lubawski) zosta\u0142 zastrzelony przez trzech milicjant\u00f3w.<\/i><\/font><\/p>\n

Patrol utrzymywa\u0142 \u015bcis\u0142e kontakty z oddzia\u0142ami ROAK Balli i Wypycha. Niekt\u00f3re akcje dywersyjne przeprowadza\u0142 razem z ich \u017co\u0142nierzami. Terenem dzia\u0142ania grupy by\u0142y powiaty: Nowe Miasto, Brodnica, Dzia\u0142dowo, I\u0142awa i Ostr\u00f3da. Partyzanci kwaterowali przewa\u017cnie u miejscowych rolnik\u00f3w. Dysponowali 3 rkm-ami, 13 automatami, 10 pistoletami, 20 karabinami, 12 granatami. \u017bywno\u015b\u0107 zdobywali w akcjach rekwizycyjnych. Korzystali te\u017c ze wsparcia swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, u kt\u00f3rych kwaterowali. Oczywi\u015bcie propaganda komunistyczna w czasie proces\u00f3w s\u0105dowych przedstawia\u0142a \u017co\u0142nierzy ROAK jako tych, kt\u00f3rzy terroryzowali mieszka\u0144c\u00f3w ziemi lubawskiej, rabuj\u0105c i grabi\u0105c mienie prywatne lokalnych gospodarzy. Jak faktycznie wygl\u0105da\u0142 taki pobyt partyzant\u00f3w „Cichego” u miejscowych gospodarzy, zrelacjonowa\u0142a w czasie przes\u0142uchania w areszcie UB w\u00f3wczas 20-letnia Klara Grzonkowska z Wielkich Ba\u0142\u00f3wek:<\/p>\n

4 pa\u017adziernika 1946 r. wieczorem o godzinie 23.00 ojciec m\u00f3j ju\u017c spa\u0142 w \u0142\u00f3\u017cku, a ja my\u0142am sobie nogi. W tym czasie zapuka\u0142 kto\u015b do okna, ja si\u0119 zapyta\u0142am, kto tam, a zza okna odpowiedziano mi „Wojsko, prosz\u0119 otwiera\u0107!” Posz\u0142am otworzy\u0107 drzwi, a oni wszyscy w liczbie pi\u0119ciu weszli do kuchni, nast\u0119pnie do pokoju ojca i o\u015bwiadczyli mu, \u017ce zakwateruj\u0105 u nas. P\u00f3\u017aniej weszli z powrotem do kuchni, porozbierali si\u0119 z p\u0142aszczy. Jeden z nich ma\u0142y wzrostem, nazywali go „Sosna”9<\/sup><\/b><\/font>, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie, \u017cebym mu przyrz\u0105dzi\u0142a kawy. Ja gotowa\u0142am kaw\u0119, a oni siedzieli w kuchni i cz\u0119stowali si\u0119 papierosami. Mi\u0119dzy sob\u0105 nic nie rozmawiali. Potem wypili kaw\u0119 i udali si\u0119 spa\u0107 do pokoju i kazali zamkn\u0105\u0107 drzwi. Nast\u0119pnego dnia tj. w sobot\u0119 wstali o godzinie 9.00 rano, jeden z nich „Szpak”<\/i>10<\/sup><\/b><\/font> kaza\u0142 mi zrobi\u0107 \u015bniadanie. Ja postawi\u0142am im chleb, mas\u0142o i kaw\u0119. Przy \u015bniadaniu nie rozmawiali ze sob\u0105. Po \u015bniadaniu pok\u0142adli si\u0119 spa\u0107 i zaznaczyli, \u017ceby im ugotowa\u0107 obiad. Spali do po\u0142udnia, czterech spa\u0142o, a jeden z nich „Lis”<\/i>11<\/sup><\/b><\/font> zawsze si\u0119 przechadza\u0142 po kuchni i podw\u00f3rzu. W po\u0142udnie pobudzi\u0142 \u015bpi\u0105cych na obiad. Zjedli obiad i weszli znowu do pokoju. Mi\u0119dzy sob\u0105 nazywali si\u0119 nazwiskami<\/i>12<\/sup><\/b><\/font> jak: „Szpak”, „Lis”, „Sosna”, „Wr\u00f3bel”<\/i>13<\/sup><\/b><\/font>. By\u0142o ich razem pi\u0119ciu i by\u0142 mi\u0119dzy nimi znany mi Balewski z Tereszewa (pow. lubawski). Ubrani byli w mundury WP, czapki rogatywki, buty d\u0142ugie, pasy g\u0142\u00f3wne. Jeden z nich mia\u0142 dystynkcje kaprala. „Szpak” mia\u0142 pas z koalicyjk\u0105. Uzbrojeni byli w karabiny, broni kr\u00f3tkiej u nich nie widzia\u0142am. W pokoju \u015bpiewali jedn\u0105 piosenk\u0119, zapami\u0119ta\u0142am sobie „W\u015br\u00f3d nocnej ciszy pod Lwowem” i siedzieli tam do wieczora. Wieczorem kazali sobie przygotowa\u0107 kolacj\u0119. Po spo\u017cyciu kolacji weszli z powrotem do pokoju i tam odm\u00f3wili r\u00f3\u017caniec i za\u015bpiewali „Wszystkie nasze dzienne sprawy”. Ja z matk\u0105, ojcem,
\nstarszym bratem, m\u0142odszym bratem, siedzieli\u015bmy ca\u0142y wiecz\u00f3r w kuchni. Oko\u0142o 22.30 wszyscy w liczbie pi\u0119ciu wyszli z kuchni, podzi\u0119kowali za go\u015bcin\u0119 i nocleg, po\u017cegnali si\u0119 i odeszli. W jakim kierunku poszli to nie wiadomo. Przez ca\u0142y czas ich pobytu u nas nie meldowali\u015bmy, poniewa\u017c zagrozili nam, \u017ce nie mamy m\u00f3wi\u0107 w og\u00f3le do nikogo, \u017ce u nas by\u0142o wojsko, bo jak si\u0119 dowiedz\u0105 to nas wszystkich wystrzelaj\u0105. Z tej rozmowy zorientowali\u015bmy si\u0119, \u017ce musi by\u0107 co\u015b nie w porz\u0105dku<\/i>14<\/sup><\/b><\/font>.
<\/i><\/p><\/blockquote>\n

[…]<\/b><\/p>\n