{"id":1405,"date":"2019-07-12T21:49:11","date_gmt":"2019-07-12T19:49:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1405"},"modified":"2019-07-12T21:49:11","modified_gmt":"2019-07-12T19:49:11","slug":"rodziny-wyklete-smierc-za-ludzki-gest","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1405","title":{"rendered":"Rodziny Wykl\u0119te… \u015bmier\u0107 za ludzki gest!"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
W\u0142adys\u0142aw Zarzycki, 3 IV 1949 r. aresztowany przez UB za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oddzia\u0142em kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d. Po p\u00f3\u0142rocznym \u015bledztwie, 25 XI 1949 r. skazany na 15 lat wi\u0119zienia, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na 5 lat oraz konfiskat\u0119 ca\u0142ego mienia. Wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 11 X 1954 r. Zmar\u0142 w 1963 r. <\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Rodziny Wykl\u0119te… \u015bmier\u0107 za ludzki gest!<\/span><\/strong><\/span><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/div>\n

Natalia i Teodor Kaszczukowie. Zastrzeleni podczas ob\u0142awy 6 X 1951 r. bezbronni gospodarze, u kt\u00f3rych ukrywa\u0142 si\u0119 ppor. Edward Taraszkiewicz \u201e\u017belazny\u201d i jego \u017co\u0142nierze.<\/em><\/span><\/p>\n

Oddzia\u0142y antykomunistycznego podziemia, zaciekle bij\u0105ce si\u0119 przez wiele lat po wojnie z brutalnymi komunistycznymi okupantami, nie da\u0142yby rady utrzymywa\u0107 si\u0119 w terenie tak d\u0142ugo bez poparcia miejscowej ludno\u015bci, zaanga\u017cowanej w struktury konspiracyjne. Wielu tych ludzi, cichych i cz\u0119sto nieznanych bohater\u00f3w, <\/b>za pomoc niesion\u0105 partyzantom <\/b>zap\u0142aci\u0142o najwy\u017csz\u0105 cen\u0119. Setki, je\u015bli nie tysi\u0105ce takich rodzin w skali ca\u0142ego kraju prze\u017cy\u0142o aresztowania, szykany i kolejne lata pe\u0142ne cierpie\u0144 i upokorze\u0144. \u017byli w milczeniu i zapomnieniu, z pokor\u0105 znosz\u0105c sw\u00f3j los, o minionych koszmarach boj\u0105c si\u0119 m\u00f3wi\u0107 nawet w\u0142asnym dzieciom. <\/b><\/span><\/p>\n

Gehenna tych rodzin nie ko\u0144czy\u0142a si\u0119 z chwil\u0105 zabicia ostatniego partyzanta, ale zazwyczaj by\u0142a dopiero pocz\u0105tkiem, cz\u0119sto wieloletnich i wielopokoleniowych dramat\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142pracownicy i rodziny \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, przez d\u0142ugie dekady rz\u0105d\u00f3w komunistycznych nios\u0142y nie tylko krzy\u017c cierpienia po stracie bliskich im os\u00f3b \u2013 m\u0119\u017c\u00f3w, syn\u00f3w, ojc\u00f3w czy braci, lecz tak\u017ce pi\u0119tno rodziny bandyckiej, co w praktyce wi\u0105za\u0142o z ca\u0142ym wachlarzem szykan utrudniaj\u0105cych i tak dostatecznie ci\u0119\u017ckie \u017cycie pod rz\u0105dami komunist\u00f3w. Co najstraszniejsze, w cierpieniu, kt\u00f3rego do\u015bwiadczali przez dziesi\u0105tki lat, musieli trwa\u0107 ca\u0142kowicie samotni i milcz\u0105cy, nie mog\u0105c liczy\u0107 na cho\u0107by cie\u0144 wsp\u00f3\u0142czucia, pomocy czy zrozumienia, co by\u0142o wynikiem wieloletniego, intensywnego komunistycznego terroru, a co za tym idzie ca\u0142kowitego zastraszenia i sparali\u017cowania spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n

Przez dziesi\u0105tki lat komuni\u015bci do tego stopnia zafa\u0142szowali histori\u0119 instalowania swej w\u0142adzy w Polsce, \u017ce i dzisiaj jeszcze trudno jest uwierzy\u0107, \u017ce metody jakimi si\u0119 przy tym pos\u0142ugiwali niewiele r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od dzia\u0142a\u0144 hitlerowc\u00f3w podczas wojny. Doskona\u0142y obraz reali\u00f3w panuj\u0105cych w okresie pierwszych lat rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej daj\u0105 fragmenty raportu szefa WUBP w Warszawie pp\u0142k. Tadeusza Paszty oraz dow\u00f3dcy WBW wojew\u00f3dztwa warszawskiego p\u0142k. Rubinsztejna z 28 XII 1946 r., na temat dzia\u0142a\u0144 \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d wymierzonych w ludno\u015b\u0107 powiatu soko\u0142owskiego, prowadzonych pod koniec 1946 r. (trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce analogiczne dzia\u0142ania prowadzone by\u0142y we wszystkich powiatach, gdzie walczy\u0142a antykomunistyczna partyzantka). Nie trzeba zbyt mocno wysila\u0107 wyobra\u017ani, by raport ten m\u00f3g\u0142 nieodparcie skojarzy\u0107 si\u0119 z okupacj\u0105 niemieck\u0105, a przecie\u017c opisuje okres \u015awi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia 1946 r. w jednym z rejon\u00f3w Podlasia:<\/p>\n

\n

W dniach od 24-27 XII 1946 r. grupa nr 1 przeprowadzi\u0142a operacje we wsiach Dzierzby, Seweryn\u00f3wka, Buja\u0142y, Korczew, J\u00f3zefin, Ksi\u0119\u017copole-Budki, Paczuski-Du\u017ce, Tosie Krupy, Rytele \u015awieckie i Garnek. Grupa nr 2 we wsiach Obryte, Pe\u0142chy i Wojtkowice-Glinne. Przepuszczono przez \u201efiltr\u201d ponad 250 os\u00f3b, konfiskuj\u0105c jednocze\u015bnie inwentarz \u017cywy u rodzin bandyckich lub udzielaj\u0105cych pomocy bandyt\u00f3w. We wsi Wojtkowice-Glinne na 19 istniej\u0105cych gospodarstw 14 gospodarstw okaza\u0142o si\u0119 bandyckich. U wszystkich 14-tu rodzin inwentarz \u017cywy zosta\u0142 skonfiskowany, u 5-ciu rodzin niezwi\u0105zanych z bandami \u2013 pozostawiono <\/i>[\u2026] W dniu 24 XII 1946 r.\u00a0 we wsi Kamie\u0144czyk zosta\u0142 publicznie rozstrzelany Florczak Aleksander<\/strong> za systematyczne przetrzymywanie bandy \u201eM\u0142ota\u201d i udzielanie jej pomocy przez przeprowadzanie wywiadu na rzecz\u00a0 bandy <\/i>[\u2026] ludno\u015b\u0107 powiatu soko\u0142owskiego jest bardzo przestraszona, na widok i odg\u0142os samochodu wszyscy uciekaj\u0105 ze wsi <\/i>[\u2026] ludno\u015b\u0107 powiatu soko\u0142owskiego poczu\u0142a w\u0142adz\u0119 pa\u0144stwow\u0105 i zaczyna si\u0119 z ni\u0105 liczy\u0107.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Tragedia rodziny Borychowskich<\/strong> na Podlasiu, kt\u00f3ra przesz\u0142a drog\u0119 krzy\u017cow\u0105 za pomoc udzielan\u0105 oddzia\u0142om 6. Brygady Wile\u0144skiej AK, Ko\u0142akowskich z Mazowsza<\/strong> za wsparcie patroli NZW st. sier\u017c. Mieczys\u0142awa Dziemieszkiewicza \u201eRoja\u201d, Zarzyckich i Kaszczuk\u00f3w<\/strong> b\u0119d\u0105cych ostoj\u0105 partyzant\u00f3w kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d i ppor. Edwarda Taraszkiewicza \u201e\u017belaznego\u201d, to jedynie wierzcho\u0142ek g\u00f3ry lodowej. W ka\u017cdym zak\u0105tku kraju, gdzie antykomunistyczni powsta\u0144cy prowadzili walk\u0119, \u201ew\u0142adza ludowa\u201d nie mia\u0142a lito\u015bci dla swych przeciwnik\u00f3w, a odwet nie omija\u0142 nawet ma\u0142ych dzieci. Pomimo tego, dziesi\u0105tki tysi\u0119cy naszych rodak\u00f3w systematycznie przez d\u0142ugie lata wspiera\u0142o podziemie, za co najmniej kilkana\u015bcie tysi\u0119cy z nich zap\u0142aci\u0142o bardzo wysok\u0105 cen\u0119\u2026 niekt\u00f3rzy najwy\u017csz\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Od lewej: kpt. Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski \u201eUskok\u201d, ppor. Stanis\u0142aw Kuchciewicz \u201eWiktor\u201d, dwaj z dow\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy przedarli si\u0119 przez pier\u015bcie\u0144 ob\u0142awy w gospodarstwie Zarzyckich w 1949 r.<\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Na Lubelszczy\u017anie, jedn\u0105 z wielu takich rodzin, wobec kt\u00f3rych zastosowano zasad\u0119 odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, byli W\u0142adys\u0142aw i Stefania Zarzyccy<\/strong> oraz tr\u00f3jka ich dzieci: 12-letnia Marysia, 11-letni Henryk i 9-letnia Zosia<\/strong>. Rodzina Zarzyckich mieszka\u0142a w kol. \u0141uszcz\u00f3w (gm. W\u00f3lka Lubelska, pow. Lublin), a ich gospodarstwo, co najmniej od wiosny 1946 r., by\u0142o ostoj\u0105 oddzia\u0142u kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d. W\u0142adys\u0142aw Zarzycki by\u0142 rolnikiem maj\u0119tnym, prezesem zwi\u0105zku chmielarskiego, cz\u0142onkiem Zrzeszenia WiN i kwatermistrzem odpowiedzialnym za aprowizacj\u0119. Du\u017cy, murowany dom, schowane nieco z ty\u0142u zabudowania gospodarcze i 20 ha ziemi otoczonej lasem dawa\u0142y doskona\u0142e warunki dla konspiracji. Regularnie, co kilka miesi\u0119cy odbywa\u0142y si\u0119 tam spotkania kadry oddzia\u0142u. By\u0142a to \u2013 opr\u00f3cz zabudowa\u0144 Lisowskich w D\u0105br\u00f3wce \u2013 jedna z najbardziej zaufanych kwater, przez ludzi \u201eUskoka\u201d nazywana \u201ekoszarami partyzanckimi\u201d. O samych gospodarzach \u201eUskok\u201d pisa\u0142 kr\u00f3tko: Ludzie nad wyraz poczciwi, uczciwi \u2013 oto najog\u00f3lniejsza charakterystyka rodziny pp. Zarzyckich<\/i>.<\/p>\n

Preludium do tragedii sta\u0142y si\u0119 wydarzenia z 31 III 1949 r., kiedy to funkcjonariusze UB aresztowali w kol. Pas\u00f3w (obecnie pow. \u015bwidnicki) dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy kpt. \u201eUskoka\u201d \u2013 Stanis\u0142awa Skorka \u201ePiroga\u201d i Stanis\u0142awa Bartnika \u201eG\u00f3rala\u201d. W wyniku intensywnego i brutalnego \u015bledztwa uzyskano wyj\u0105tkowo cenne informacje, z kt\u00f3rych wynika\u0142o, \u017ce dow\u00f3dca patrolu st. sier\u017c. Walenty Wa\u015bkowicz \u201eStrza\u0142a\u201d przebywa na kwaterze w Pliszczynie (pow. Lublin). 1 IV 1949 r., gdy grupa operacyjna UB-KBW otoczy\u0142a schron, \u201eStrza\u0142a\u201d podj\u0105\u0142 walk\u0119, w trakcie kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142. Znaleziono przy nim m.in. kalendarzyk, w kt\u00f3rym pod dat\u0105 2 IV 1949 r. zapisa\u0142: \u201espotkanie\u201d. Potwierdzi\u0142o to zeznania \u201eG\u00f3rala\u201d, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce Wa\u015bkowicz mia\u0142 odej\u015b\u0107 po 1 kwietnia na odpraw\u0119 z kpt. \u201eUskokiem\u201d. Poinformowa\u0142 on r\u00f3wnie\u017c UB, \u017ce ostatnie spotkanie \u201eUskoka\u201d z dow\u00f3dcami patroli odby\u0142o w mieszkaniu gospodarza Zarzyckiego w kol. \u0141uszcz\u00f3w. Natychmiast podj\u0119to dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu uj\u0119cie, wzgl\u0119dnie likwidacj\u0119 partyzant\u00f3w. W nocy 2\/3 IV 1949 r. grupa operacyjna UB-KBW osaczy\u0142a \u201eUskoka\u201d, Stanis\u0142awa Kuchciewicza \u201eWiktora\u201d i Edwarda Taraszkiewicza \u201e\u017belaznego\u201d w domu Zarzyckich. Partyzanccy dow\u00f3dcy, wykorzystuj\u0105c nieudolno\u015b\u0107 przeciwnik\u00f3w oraz wyj\u0105tkowy chaos panuj\u0105cy w ich szeregach, w brawurowym stylu, strzelaj\u0105c z automat\u00f3w i rzucaj\u0105c granaty, przedarli si\u0119 przez pier\u015bcie\u0144 ob\u0142awy, rani\u0105c przy tym \u015bmiertelnie dw\u00f3ch funkcjonariuszy UB.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
W\u0142adys\u0142aw Zarzycki, 3 IV 1949 r. aresztowany przez UB za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oddzia\u0142em kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d. Po p\u00f3\u0142rocznym \u015bledztwie, 25 XI 1949 r. skazany na 15 lat wi\u0119zienia, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na 5 lat oraz konfiskat\u0119 ca\u0142ego mienia. Wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 11 X 1954 r. Zmar\u0142 w 1963 r.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Gdy po kilku godzinach, gdy stwierdzono ucieczk\u0119 partyzant\u00f3w, pomi\u0119dzy oficerami UB, MO i KBW wybuch\u0142a awantura, podczas kt\u00f3rej oskar\u017cali si\u0119 oni wzajemnie o niepowodzenie, przerzucano si\u0119 odpowiedzialno\u015bci\u0105 za \u015bmier\u0107 ubek\u00f3w, szukano winnych. Ich furia znalaz\u0142a wkr\u00f3tce swoje uj\u015bcie w odwecie skierowanym przeciwko dobytkowi Zarzyckich. Przez godzin\u0119 demolowano siekierami wszystko co by\u0142o pod r\u0119k\u0105. Okiennice i drzwi zosta\u0142y wybite z futryn, zerwano pod\u0142ogi, po\u0142amano meble, pot\u0142uczono naczynia, zburzono piece, kuchni\u0119 w\u0119glow\u0105, rozpruto poduszki i pierzyny, a m\u0105k\u0119, chleb i inne produkty \u017cywno\u015bciowe zlano naft\u0105. W ci\u0105gu paru kwadrans\u00f3w kwitn\u0105ce gospodarstwo sta\u0142o si\u0119 ruin\u0105, czemu przygl\u0105da\u0142a si\u0119 tr\u00f3jka dzieci Zarzyckich wraz z ich matk\u0105, b\u0119d\u0105c\u0105 w ostatnim miesi\u0105cu ci\u0105\u017cy.<\/p>\n

Tu\u017c przed po\u0142udniem 3 IV 1949 r. zako\u0144czono operacj\u0119. Funkcjonariusze WUBP w Lublinie aresztowali W\u0142adys\u0142awa i Stefani\u0119 Zarzyckich. Gdy matka wsiada\u0142a do samochodu, dzieci rzuci\u0142y si\u0119 ku niej, jednak ubecy odp\u0119dzali je bij\u0105c, a w ko\u0144cu zacz\u0119li strzela\u0107 na postrach. Dzieci \u201ebandyt\u00f3w\u201d zosta\u0142y pozostawione na pastw\u0119 losu. Przez ponad p\u00f3\u0142 roku g\u0142odowa\u0142y, nocowa\u0142y ukryte na strychu, by w ci\u0105gu dnia by\u0107 \u015bwiadkami systematycznego rozkradania i demolowania ich rodzinnego domu. S\u0105siedzi byli tak zastraszeni, \u017ce jedynie rodzina Lata\u0142\u00f3w odwa\u017cy\u0142a si\u0119 im pom\u00f3c, \u00a0przynosz\u0105c jedzenie do bunkra w lesie, do kt\u00f3rego si\u0119 w efekcie przenie\u015bli. Dopiero po interwencji miejscowego proboszcza, p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105 Zosi\u0119 i Henia zabrano do domu dziecka, za\u015b najstarsza Marysia uciek\u0142a i trafi\u0142a do szko\u0142y ogrodniczej w niedalekich Kijanach.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomniano, w momencie aresztowania niespe\u0142na 30-letnia Stefania by\u0142a w zaawansowanej ci\u0105\u017cy, jednak komunist\u00f3w to nie interesowa\u0142o. Straty zadane im przez partyzant\u00f3w oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce oto w\u0142a\u015bnie wymkn\u0119li si\u0119 z pu\u0142apki trzej najbardziej w\u00f3wczas poszukiwani dow\u00f3dcy antykomunistycznego podziemia na Lubelszczy\u017anie tylko pot\u0119gowa\u0142y ich w\u015bciek\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 wy\u0142adowali na aresztowanych. Stefani\u0119 Zarzyck\u0105 zabierano wielokrotnie na przes\u0142uchania, gdzie by\u0142a katowana bez lito\u015bci, urz\u0105dzano jej wielogodzinne st\u00f3jki, kazano skaka\u0107 \u201e\u017cabk\u0105\u201d. By Zarzyckich bardziej pogn\u0119bi\u0107 psychicznie zmuszano ich do wzajemnego s\u0142uchania krzyk\u00f3w maltretowanego wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conka. \u201eJu\u017c d\u0142u\u017cej nie wytrzymam\u201d \u2013 wyszepta\u0142a m\u0119\u017cowi Stefania, gdy mijali si\u0119 na korytarzu. W\u0142adys\u0142aw Zarzycki po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia tak wspomnia\u0142, co komuni\u015bci wyprawiali z jego \u017con\u0105 i z nim (relacja ta jest znana z przekazu jednej z jego c\u00f3rek):<\/p>\n

\n

Ojca i matk\u0119 umieszczono w dw\u00f3ch s\u0105siednich celach przedzielonych cienk\u0105 \u015bciank\u0105. Jeden z ubek\u00f3w wszed\u0142 do celi ojca i zapyta\u0142: \u2013 S\u0142ysza\u0142e\u015b jak drze si\u0119 z b\u00f3lu twoja baba? Nie? To zaraz us\u0142yszysz. Po chwili z s\u0105siedniej celi rozlega\u0142 si\u0119 przera\u017aliwy krzyk torturowanej, ci\u0119\u017carnej matki. Trwa\u0142o to jaki\u015b czas. Potem drzwi si\u0119 otwiera\u0142y, wchodzi\u0142o kilku i m\u00f3wi\u0142o do ojca: \u2013 A teraz ona us\u0142yszy, jak ty wyjesz! I rozpoczyna\u0142o si\u0119 bezlitosne bicie i kopanie.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Karolina \u00a0Krzyszto\u0144 \u201eInka\u201d, aresztowana \u0142\u0105czniczka z oddzia\u0142u WiN Andrzeja Stachyry ps. \u201eSaturnin\u201d, wspomina\u0142a:<\/p>\n

\n

To by\u0142o w areszcie na <\/i>[ul.] Chopina<\/i> [w Lublinie]. Pewnego dnia, w jednej z cel s\u0142ysz\u0119 j\u0119ki kobiety i g\u0142os Flora <\/i>[funkcjonariusz UB], tego bandyty i kata nad katami: \u00bbT\u0119 kurw\u0119 trzeba wyko\u0144czy\u0107 razem z tym bachorem, kt\u00f3ry ma si\u0119 urodzi\u0107\u00ab. Wtedy nie wiedzia\u0142am jeszcze, \u017ce to Stefania Zarzycka. Zreszt\u0105 na Chopina siedzia\u0142a kr\u00f3tko. Wkr\u00f3tce zabrali j\u0105 na Zamek\u201d.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Rankiem 28 V 1949 r. Stefania Zarzycka trafi\u0142a na wi\u0119zienny oddzia\u0142 szpitalny, a w po\u0142udnie nast\u0119pnego dnia urodzi\u0142a dziewczynk\u0119, kt\u00f3rej nadano imi\u0119 Magdalena. Niestety, wycie\u0144czona bestialskimi torturami matka zmar\u0142a 1,5 godz. p\u00f3\u017aniej, 29 V 1949 r. Jej cia\u0142o pogrzebano w utajnionym miejscu. Szcz\u0105tki Stefanii Zarzyckiej zosta\u0142y odnalezione 6 X 2017 r. podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych przez IPN na Cmentarzu Rzymskokatolickim przy ul. Unickiej w Lublinie. Informacj\u0119 o identyfikacji podano 1 II 2018 r.<\/p>\n

Magdalena Zarzycka sp\u0119dzi\u0142a na Zamku Lubelskim ponad dwa lata. W lipcu 1951 r. trafi\u0142a do sieroci\u0144ca w \u0141abuniach pod Zamo\u015bciem, p\u00f3\u017aniej do Klemensowa.<\/p>\n

<\/p>\n

Magdalena Zarzycka z wnukami podczas wr\u0119czeni noty identyfikacyjnej jej matki Stefanii Zarzyckiej, 1 lutego 2018 r. w Pa\u0142acu Prezydenckim.<\/span><\/em><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Zarzycki, po p\u00f3\u0142rocznym \u015bledztwie, 25 XI 1949 r. zosta\u0142 uznany za winnego systematycznej pomocy \u201ebandom\u201d i skazany na 15 lat wi\u0119zienia, pozbawienie praw publicznych i obywatelskich na 5 lat oraz konfiskat\u0119 ca\u0142ego mienia. Wyszed\u0142 na wolno\u015b\u0107 11 X 1954 r. w wyniku amnestii. Nakazano mu wr\u00f3ci\u0107 do \u0141uszczowa. Dom by\u0142 zniszczony i ograbiony, ziemia rozparcelowana, za\u015b w oficynie gnie\u017adzi\u0142y si\u0119 cztery rodziny zakwaterowane przez gmin\u0119. Postanowi\u0142 jednak zebra\u0107 rozrzucon\u0105 rodzin\u0119 i odnale\u017a\u0107 c\u00f3rk\u0119, kt\u00f3rej nigdy nie widzia\u0142. Zabra\u0142 j\u0105 z domu dziecka w 1957 r., w wieku 8 lat.<\/p>\n

Okropno\u015bci, kt\u00f3re dotkn\u0119\u0142y Magdalen\u0119, spowodowa\u0142y traum\u0119, kt\u00f3ra nigdy nie pozwoli\u0142a jej zbudowa\u0107 tak naprawd\u0119 wi\u0119zi z ojcem, cho\u0107 jak sama wspomina\u0142a, ojciec opowiada\u0142 mi o mamie, o wi\u0119zieniu, o organizacji WIN, o \u201eZaporze\u201d, \u201eUskoku\u201d, \u201eStrzale\u201d, \u201e\u017belaznym\u201d. Nie ba\u0142 si\u0119 <\/i>[\u2026]. W\u0142adys\u0142aw, mimo tragicznych przej\u015b\u0107 nadal pomaga\u0142 ostatnim niez\u0142omnym. Kiedy po latach Magdalena zobaczy\u0142a zdj\u0119cie zastrzelonego J\u00f3zefa Franczaka \u201eLalka\u201d (poleg\u0142 21 X 1963 r. ), zda\u0142a sobie spraw\u0119, \u017ce zna t\u0119 twarz; zapami\u0119ta\u0142a jego wizyty.<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Zarzycki zmar\u0142 na atak serca w 1963 r. a Magdalena ponownie trafi\u0142a do domu dziecka, gdzie od razu przyklejono jej \u0142at\u0119 \u201ec\u00f3rki bandyty\u201d, kt\u00f3ra ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 za ni\u0105 (i jej rodze\u0144stwem) latami, utrudniaj\u0105c normalne \u017cycie i niszcz\u0105c relacje mi\u0119dzyludzkie. Nigdy nie m\u00f3wi\u0142a o swojej przesz\u0142o\u015bci, wiecznie czu\u0142a strach, wyrzucano j\u0105 z pracy, siostr\u0119 ze studi\u00f3w. Nie ufa\u0142a ludziom, ba\u0142a si\u0119 przed nimi otworzy\u0107. Dopiero w latach 90. Magdalena wr\u00f3ci\u0142a do nazwiska Zarzycka, wywalczy\u0142a rehabilitacj\u0119 s\u0105dow\u0105 rodzic\u00f3w i odszkodowanie. Dzia\u0142a w Stowarzyszeniu \u017bo\u0142nierzy Oddzia\u0142\u00f3w Partyzanckich Okr\u0119gu Lubelskiego WiN. W 2007 r. odebra\u0142a od prezydenta RP Lecha Kaczy\u0144skiego, przyznany matce po\u015bmiertnie, Krzy\u017c Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.<\/p>\n

Dow\u00f3dcy, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 przebi\u0107 z kot\u0142a, jedynie przesun\u0119li w czasie nieuchronne. Niespe\u0142na dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej, 21 V 1949 r., osaczony przez UB, rozerwa\u0142 si\u0119 granatem kpt. \u201eUskok\u201d, 6 X 1951 r. zgin\u0105\u0142 \u201e\u017belazny\u201d, p\u00f3\u0142tora roku p\u00f3\u017aniej \u2013 10 II 1953 r. \u2013 \u201eWiktor\u201d. Gospodarstwa Zarzyckich na kolonii \u0141uszcz\u00f3w ju\u017c nie ma. Na miejscu ich domu jest \u0142\u0105ka, kt\u00f3r\u0105 porastaj\u0105 nieliczne stare drzewa \u2013 niemi \u015bwiadkowie niegdysiejszej tragedii. Magdalena Zarzycka przyje\u017cd\u017ca tam co roku z c\u00f3rkami\u2026 na ognisko.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Ppor. Edward Taraszkiewicz ps. \u201eGrot\u201d, \u201e\u017belazny\u201d, \u201eTomasz\u201d.<\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Wspomniany wy\u017cej kres ponad 6-letniej walki ppor. Edwarda Taraszkiewicza \u201e\u017belaznego\u201d przeciwko komunistycznemu zniewoleniu sta\u0142 si\u0119 jednocze\u015bnie pocz\u0105tkiem kolejnych tragedii wielu ludzi, kt\u00f3rzy \u2013 pomimo terroru \u2013 byli dla niego i jego \u017co\u0142nierzy oparciem przez te wszystkie ci\u0119\u017ckie lata. W\u015br\u00f3d okolicznej ludno\u015bci nie zatar\u0142a si\u0119 przecie\u017c jeszcze bolesna pami\u0119\u0107 o wydarzeniach ze stycznia 1947 r., kiedy to na sesj\u0119 wyjazdow\u0105 do powiatu w\u0142odawskiego ruszy\u0142 Wojskowy S\u0105d Rejonowy i w trybie dora\u017anym, w niespe\u0142na 3 tygodnie, skaza\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci i zamordowa\u0142 uj\u0119tych wcze\u015bniej kilkunastu \u017co\u0142nierzy i wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oddzia\u0142u partyzanckiego Obwodu WiN W\u0142odawa ppor. Leona Taraszkiewicza \u201eJastrz\u0119bia\u201d (brat \u201e\u017belaznego\u201d i pierwszy dow\u00f3dca oddzia\u0142u, poleg\u0142 3 I 1947 r.). Wyroki by\u0142y wykonywane w 20-30 min. po og\u0142oszeniu, przez rozstrzelanie w publicznych egzekucjach, a ich uzasadnieniem, w wielu przypadkach, by\u0142o jedynie udzielenie partyzantom kwatery czy zaopatrzenie ich w \u017cywno\u015b\u0107. Jeszcze na kilka miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105, na pocz\u0105tku 1951 r., \u201e\u017belazny\u201d tak pisa\u0142 w li\u015bcie do rodziny o nich i sytuacji, w kt\u00f3rej przysz\u0142o im \u017cy\u0107 i walczy\u0107, a co dopiero dzisiaj pozwala nam uzmys\u0142owi\u0107 sobie jak wielkim heroizmem wykazali si\u0119 ci ludzie, udzielaj\u0105c pomocy i trwaj\u0105c do ko\u0144ca przy tych ostatnich \u017co\u0142nierzach antykomunistycznego powstania:<\/p>\n

\n

[\u2026] W roku 1946 grupa nasza liczy\u0142a 48 ludzi, dzi\u015b z nich zosta\u0142em tylko sam jeden, wszyscy niemal z\u0142o\u017cyli swe m\u0142ode \u017cycie na szali Ojczyzny. Wszystkie grupy, kt\u00f3re operowa\u0142y w tym czasie na terenie Lubelszczyzny spotka\u0142 taki sam los i koniec. Ci, co zostali, to tylko jednostki, kt\u00f3re tylko cudem Bo\u017cym \u017cyj\u0105 i dalej nios\u0105 sztandary swoich rozbitych oddzia\u0142\u00f3w. Fala terroru ze strony czerwonego re\u017cimu tak <\/i>[przez] ostatnie lata wzros\u0142a, \u017ce nic dziwnego, \u017ce ludno\u015b\u0107 tak jest przestraszona, \u017ce dzi\u015b, gdyby komu\u015b zaproponowa\u0107 za udzielenie pomocy dla nas g\u00f3r\u0119 z\u0142ota, to nawet sekundy nie b\u0119dzie si\u0119 namy\u015bla\u0142 i powie, \u017ce nie, bo \u017cycie jest dla niego dro\u017csze. Gdy za najmniejsz\u0105 pomoc lub wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemiem zacz\u0119li rozstrzeliwa\u0107 ludno\u015b\u0107 i w bestialski spos\u00f3b m\u0119czy\u0107, gdy za najmniejszy cie\u0144 podejrzenia <\/i>[\u2026] burzyli ca\u0142e domy, gospodarstwa, tak, jak gdyby trz\u0119sienie ziemi. <\/i>[\u2026]. B\u00f3g mi \u015bwiadkiem, \u017ce jednej tysi\u0119cznej nie zdo\u0142am wymieni\u0107 podobnych wypadk\u00f3w. Dzi\u015b, gdy chcemy si\u0119 dosta\u0107 na punkt do ludzi, kt\u00f3rzy nie bacz\u0105c na okropno\u015bci odpowiedzialno\u015bci za udzielenie nam pomocy, musimy nieraz i\u015b\u0107 50 albo i 100 km, gdy\u017c w promieniu 300 km mamy zaledwie kilku ludzi, kt\u00f3rzy nam pomagaj\u0105. <\/i>[\u2026] Kto zostanie z tych ludzi o kryszta\u0142owych sercach? <\/i>[\u2026] Ludzi, kt\u00f3rzy w takich piekielnych warunkach, jakie s\u0105 na tych terenach, gdzie my jeste\u015bmy, mo\u017ce ostatkiem si\u0119 dziel\u0105, rozumiej\u0105c s\u0142uszno\u015b\u0107 naszych d\u0105\u017ce\u0144. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c \u017cycie, ca\u0142e swoje mienie i rodzin <\/i>[\u2026]. Niejeden z tych ludzi przeszed\u0142 gehenn\u0119 oboz\u00f3w sowieckich, loch\u00f3w wi\u0119ziennych, czy okropnych katusz za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z podziemiem. Niejedni rodzice, do kt\u00f3rych dzisiaj zachodzimy, potracili po 2 lub 3 syn\u00f3w w oddzia\u0142ach partyzanckich, nie za\u0142amali si\u0119, do tej pory nie odmawiaj\u0105 nam swojej pomocy, <\/i>[mimo \u017ce] pilnowani s\u0105 przez swory szpicl\u00f3w i okre\u015blani jako rodziny reakcyjne i bandyckie. Czy tacy ludzi s\u0105 \u015bwiadomi, co ich za to czeka? Jak okre\u015bli\u0107 takich ludzi? <\/i>[\u2026].<\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>\n
Stanis\u0142aw Kaszczuk ps. \u201eDaleki\u201d, \u0142\u0105cznik i wywiadowca oddzia\u0142u \u201e\u017belaznego\u201d. Aresztowany 6 X 1951 r., skazany na do\u017cywotnie wi\u0119zienie.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Kilka miesi\u0119cy po napisaniu tego listu, 6 X 1951 roku, we wczesnych godzinach rannych Grupa Operacyjna \u201eW\u0142odawa\u201d w sk\u0142adzie 2 batalion\u00f3w, wzmocniona funkcjonariuszami WUBP Lublin i PUBP W\u0142odawa (ok. 600 os\u00f3b) okr\u0105\u017cy\u0142a znajduj\u0105ce si\u0119 w Zbere\u017cu nad Bugiem [pow. W\u0142odawa] zabudowania Teodora i Natalii Kaszczuk<\/strong>, w kt\u00f3rych kwaterowa\u0142a 4 osobowa grupa \u201e\u017belaznego\u201d, z kt\u00f3rym przebywali J\u00f3zef Doma\u0144ski \u201e\u0141ukasz\u201d, Stanis\u0142aw Marciniak \u201eNiewinny\u201d i Stanis\u0142aw Torbicz \u201eKazik\u201d. Od kilku dni ukrywali si\u0119 u gospodarzy, kt\u00f3rych synowie \u2013 Stanis\u0142aw \u201eDaleki\u201d, J\u00f3zef \u201eJasny\u201d i Bronis\u0142aw \u201e\u0141adny\u201d od 1949 r. byli \u0142\u0105cznikami i wywiadowcami oddzia\u0142u. To dzi\u0119ki informacjom dostarczonym przez Stanis\u0142awa \u201e\u017belaznemu\u201d uda\u0142o si\u0119 w dniu 25 X 1949 r. przej\u0105\u0107 na stacji kolejowej w Stulnie \u015bci\u015ble tajn\u0105 spec-poczt\u0119 z dokumentami PUBP W\u0142odawa, wiezionymi do PUBP w Che\u0142mie i wydzia\u0142u III WUBP w Lublinie, zawieraj\u0105cymi m.in. wykazy agentury UB na terenie powiatu w\u0142odawskiego. W trakcie zamykania linii okr\u0105\u017cenia \u201e\u017belazny\u201d podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 przebicia si\u0119 przez kordon ob\u0142awy. Ostrzeliwuj\u0105c si\u0119, partyzanci przerwali pierwsza lini\u0119 okr\u0105\u017cenia, po czym przej\u0119li stoj\u0105ce przy drodze samochody KBW. \u201e\u017belazny\u201d kaza\u0142 jednemu z szofer\u00f3w wywie\u017a\u0107 ich poza zasi\u0119g ob\u0142awy, jednak ten skierowa\u0142 samoch\u00f3d wprost na sztab dowodzenia operacj\u0105. W trakcie kr\u00f3tkiego starcia jakie si\u0119 wywi\u0105za\u0142o polegli \u201e\u017belazny\u201d i \u201eKazik\u201d. Uj\u0119to ci\u0119\u017cko rannego \u201e\u0141ukasza\u201d i \u201eNiewinnego.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n
\"\"<\/a>\n
\n
\u00a0<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
Zbere\u017ce (pow. W\u0142odawa). Obecny widok miejsca, gdzie w 1951 r. znajdowa\u0142o si\u0119 gospodarstwo Teodora i Natalii Kaszczuk\u00f3w, kt\u00f3re po ob\u0142awie na ppor. „\u017belaznego” zosta\u0142o doszcz\u0119tnie rozgrabione i ca\u0142kowicie zniszczone. Dzisiaj, jedynymi, niemymi \u015bwiadkami tragedii sprzed ponad 60 lat s\u0105 pojedyncze ceg\u0142y i szcz\u0105tkowe elementy zabudowa\u0144 gospodarczych.<\/span><\/em><\/div>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n<\/div>\n
\n
\"\" <\/a>\n
\n
Zbere\u017ce (pow. W\u0142odawa). Obecny widok miejsca, gdzie w 1951 r. znajdowa\u0142o si\u0119 gospodarstwo Teodora i Natalii Kaszczuk\u00f3w, kt\u00f3re po ob\u0142awie na ppor. „\u017belaznego” zosta\u0142o doszcz\u0119tnie rozgrabione i ca\u0142kowicie zniszczone. Dzisiaj, jedynymi, niemymi \u015bwiadkami tragedii sprzed ponad 60 lat s\u0105 pojedyncze ceg\u0142y i szcz\u0105tkowe elementy zabudowa\u0144 gospodarczych.<\/em><\/span><\/div>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n<\/div>\n
\n
\"\" <\/a>\n
\n
Zbere\u017ce (pow. W\u0142odawa). Obecny widok miejsca, gdzie w 1951 r. znajdowa\u0142o si\u0119 gospodarstwo Teodora i Natalii Kaszczuk\u00f3w, kt\u00f3re po ob\u0142awie na ppor. „\u017belaznego” zosta\u0142o doszcz\u0119tnie rozgrabione i ca\u0142kowicie zniszczone. Dzisiaj, jedynymi, niemymi \u015bwiadkami tragedii sprzed ponad 60 lat s\u0105 pojedyncze ceg\u0142y i szcz\u0105tkowe elementy zabudowa\u0144 gospodarczych.<\/em><\/span><\/div>\n<\/figcaption>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\u00a0<\/p>\n

W wyniku ostrza\u0142u zabudowa\u0144, w kt\u00f3rych ukrywali si\u0119 partyzanci, \u017cycie stracili gospodarze \u2013 Natalia i Teodor Kaszczukowie. Natalia, kt\u00f3ra zosta\u0142a ranna, zmar\u0142a z up\u0142ywu krwi, poniewa\u017c nie udzielono jej pomocy lekarskiej, a Teodora, kt\u00f3ry wyszed\u0142 na pocz\u0105tku ob\u0142awy przed dom, zastrzeli\u0142 z rkm-u strz. Kazimierz Figura z 6. kompanii III Brygady KBW. Zab\u00f3jstwo nieuzbrojonego cywila nawet w \u015bwietle \u00f3wczesnego prawa by\u0142o karalne, jednak sprawca nie tylko nie poni\u00f3s\u0142 konsekwencji, ale zosta\u0142 za sw\u00f3j czyn przedstawiony do nagrody rzeczowej.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Natalia i Teodor Kaszczukowie. Zastrzeleni podczas ob\u0142awy 6 X 1951 r. bezbronni gospodarze, u kt\u00f3rych ukrywa\u0142 si\u0119 ppor. Edward Taraszkiewicz \u201e\u017belazny\u201d i jego \u017co\u0142nierze.<\/span><\/em><\/figcaption>\n<\/figure>\n

J\u00f3zef Doma\u0144ski \u201e\u0141ukasz\u201d i Stanis\u0142aw Marciniak \u201eNiewinny\u201d zostali 14 VIII 1952 r. skazani wyrokiem Wojskowego S\u0105du Rejonowego w Lublinie, na sesji wyjazdowej we W\u0142odawie, na kar\u0119 \u015bmierci. Wyroki wykonano 12 I 1953 r. w wi\u0119zieniu na Zamku w Lublinie. W dniu ob\u0142awy aresztowana zosta\u0142a \u0142\u0105czniczka i wsp\u00f3\u0142pracowniczka partyzant\u00f3w \u2013 Regina Ozga \u201eLilka\u201d<\/strong>.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Opinia sk\u0142adu s\u0105dz\u0105cego Regin\u0119 Ozg\u0119 \u201eLilk\u0119\u201d (strona 1 i 2), \u015bwiadcz\u0105ca o jej wyj\u0105tkowo godnej postawie w obliczu zas\u0105dzonej kary \u015bmierci w dn. 14 VIII 1952 r.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

S\u0105dzona by\u0142a w tym samym procesie, gdzie r\u00f3wnie\u017c skazano j\u0105 na kar\u0119 \u015bmierci. Podczas rozprawy o\u015bwiadczy\u0142a: by\u0142am i jestem wrogiem Polski Ludowej<\/i> [\u2026] wobec Boga i ojczyzny i ludzi mam czyste sumienie, bo nikomu nic z\u0142ego nie zrobi\u0142am<\/i><\/strong>. Trudno o pi\u0119kniejsze i wi\u0119ksze \u015bwiadectwo hartu ducha i wiary w spraw\u0119 wolno\u015bci. Ta jej postawa zosta\u0142a przywo\u0142ana przez s\u0105d komunistyczny w opinii na temat ewentualnego u\u0142askawienia skazanej; opinii oczywi\u015bcie negatywnej. Orzeczona wobec niej kara \u015bmierci zosta\u0142a jednak decyzj\u0105 Bieruta zamieniona na do\u017cywocie, a w wyniku amnestii zmniejszona do 15 lat. Jej rodzic\u00f3w, \u00a0Zygmunta i Mari\u0119 Ozg\u00f3w, skazano na 15 lat wi\u0119zienia a maj\u0105tek rodziny skonfiskowano. Regina Ozga wysz\u0142a na wolno\u015b\u0107 26 II 1958 r. Zmar\u0142a 1 VII 1994 r. w Pile.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Legitymacja Polskiej Organizacji Podziemnej \u201eWolno\u015b\u0107 i Niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d Reginy Ozgi \u201eLilki\u201d, wydana w kwietniu 1951 r. przez Edwarda Taraszkiewicza \u201e\u017belaznego\u201d.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Dzie\u0144 po likwidacji patrolu \u201e\u017belaznego\u201d, w zabudowaniach jednego z najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w oddzia\u0142u \u2013 Romana Dobrowolskiego i jego siostry Janiny<\/strong> (prowadzili wsp\u00f3lnie gospodarstwo i oboje nie\u015bli pomoc partyzantom) pojawili si\u0119 funkcjonariusze UB, kt\u00f3rzy znale\u017ali tam kompletne archiwum oddzia\u0142u \u201e\u017belaznego\u201d, w tym wnioski odznaczeniowe i za\u015bwiadczenia wystawione \u00a0przez partyzant\u00f3w cz\u0142onkom siatki terenowej, a kt\u00f3re z chwil\u0105 przej\u0119cia ich przez UB pos\u0142u\u017cy\u0142y za jeden z g\u0142\u00f3wnych dowod\u00f3w oskar\u017cenia. W pokazowym procesie na sesji wyjazdowej w Urszulinie Romana Dobrowolskiego skazano na \u015bmier\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Janina Dobrowolska \u201eJoanna\u201d i jej brat Roman Dobrowolski \u201eOstro\u017cny\u201d z matk\u0105.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

W opinii sk\u0142adu s\u0105dz\u0105cego zaznaczono, \u017ce z uwagi na szczeg\u00f3lne niebezpiecze\u0144stwo spo\u0142eczne i charakter okazywanej pomocy ps. \u201e\u017belaznemu\u201d, konieczna jest ca\u0142kowita jego eliminacja ze spo\u0142ecze\u0144stwa i z tych wzgl\u0119d\u00f3w na u\u0142askawienie nie zas\u0142uguje.<\/i> Boles\u0142aw Bierut nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski i ju\u017c 3 XII 1951 r. wyrok zosta\u0142 wykonany w wi\u0119zieniu na \u00a0Zamku w Lublinie. Jego siostra, Janina Dobrowolska, skazana zosta\u0142a na 12 lat wi\u0119zienia, z kt\u00f3rego wysz\u0142a 30 IV 1956 roku.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Roman Dobrowolski \u201eOstro\u017cny\u201d, wsp\u00f3\u0142pracownik oddzia\u0142u \u201e\u017belaznego\u201d, aresztowany 7 X 1951 r., skazany na \u015bmier\u0107 i 3 XII 1951 r. zamordowany na Zamku w Lublinie.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Dokumenty przej\u0119te prze UB u Dobrowolskich przele\u017ca\u0142y w archiwach bezpieki ca\u0142e dziesi\u0119ciolecia i w zamierzeniu mia\u0142y nigdy nie ujrze\u0107 \u015bwiat\u0142a dziennego. Sta\u0142o si\u0119 inaczej i dzi\u015b s\u0105 jedynym \u015bwiadectwem bohaterstwa os\u00f3b w nich opisanych. Tak o Romanie Dobrowolskim pisa\u0142\u00a0 2 IV 1951 r., J\u00f3zef Doma\u0144ski \u201eZnicz\u201d:<\/p>\n

\n

Niniejszym za\u015bwiadczam, \u017ce Dobrowolski Roman, pseudonim \u201eOstro\u017cny\u201d, urodzony 10 II 1906 roku, imi\u0119 matki Jadwiga, imi\u0119 ojca Stanis\u0142aw, zamieszka\u0142y w Urszulinie powiatu W\u0142odawskiego, z chwil\u0105 okupacji sowieckiej z pe\u0142nym po\u015bwi\u0119ceniem dla sprawy Polski Podziemnej, udziela\u0142 zawsze pomocy dla cz\u0142onk\u00f3w podziemia oraz oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych. Dom jego s\u0142u\u017cy\u0142 cz\u0119sto za kwater\u0119 oddzia\u0142u \u015bp. \u201eOrdona\u201d oraz punkt opatrunkowy dla rannych cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142u. W chwilach najbardziej krytycznych, gdy U.B. przeprowadza\u0142o akcje na oddzia\u0142y podziemne, Dobrowolski Roman z nara\u017ceniem swego \u017cycia oraz ca\u0142ej rodziny robi\u0142 u siebie kryj\u00f3wki, by ratowa\u0107 \u017co\u0142nierzy podziemia. W roku 1947\u20131948, gdy fala terroru re\u017cimowego wzros\u0142a do najwy\u017cszego stopnia i gdy wielu cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w zbrojnych poleg\u0142o (mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce zosta\u0142y tylko jednostki), Dobrowolski Roman i tym razem nie zawaha\u0142 si\u0119 i nie odm\u00f3wi\u0142 pomocy dla cz\u0142onk\u00f3w oddzia\u0142\u00f3w podziemnych. W roku 1948 w jesieni, gdy naprawd\u0119 straci\u0142em nadziej\u0119, czy zdo\u0142am przetrwa\u0107 zim\u0119, kt\u00f3ra si\u0119 zbli\u017ca\u0142a (tym bardziej, poniewa\u017c by\u0142em rannym w lecie tego\u017c roku i ze zdrowiem szwankowa\u0142em jeszcze do\u015b\u0107 powa\u017cnie), Dobrowolski Roman nie odm\u00f3wi\u0142 mi pomocy, robi\u0105c w swych budynkach kryj\u00f3wk\u0119, gdzie do listopada 1949 roku szcz\u0119\u015bliwie u niego prze\u017cy\u0142em. W listopadzie tego\u017c roku spotka\u0142em si\u0119 z koleg\u0105 \u201e\u017belaznym\u201d. Kol. \u201e\u017belazny\u201d tak\u017ce dozna\u0142 od Dobrowolskiego Romana wprost rodzinnego wsp\u00f3\u0142czucia i pomocy. Wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zimy 1950-1951 razem z kol. \u201e\u017belaznym\u201d i kol. \u201eKazikiem\u201d prze\u017cyli\u015bmy u Dobrowolskiego Romana, doda\u0107 jeszcze musz\u0119, \u017ce pomoc, jakiej nam udziela\u0142, by\u0142a zawsze szczera i bezinteresowna. Du\u017co by mo\u017cna wyliczy\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w i szlachetnego po\u015bwi\u0119cenia dla Polski Podziemnej przez tyle lat. Dobrowolski Roman, pseudonim \u201eOstro\u017cny\u201d, zas\u0142uguje na odznaczenie Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>\n
Za\u015bwiadczenie (strona 1 i 2) wydane przez \u201e\u017belaznego\u201d Romanowi Dobrowolskiemu.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Dla Reginy Ozgi, podobnie wysokie w ocenie za\u015bwiadczenie, wystawi\u0142 19 VI 1951 r. osobi\u015bcie \u201e\u017belazny\u201d:<\/p>\n

\n

Niniejszym za\u015bwiadcza si\u0119, \u017ce kole\u017canka Ozga Regina, pseudonim \u201eLilka\u201d, zamieszka\u0142a we wsi Jagodno gminy Wola Wereszczy\u0144ska powiatu W\u0142odawskiego, jest aktywnym cz\u0142onkiem podziemnej organizacji \u201eWiN\u201d. Kole\u017canka \u201eLilka\u201d w pracy podziemnej czynna jest od czasu okupacji niemieckiej bez przerwy \u2013 do czasu obecnego. W czasie swej konspiracyjnej pracy kol. \u201eLilka\u201d udziela\u0142a aktywnej pomocy dla oddzia\u0142\u00f3w \u015bp. \u201eOrdona\u201d <\/i>[J\u00f3zef Strug] i \u201eJastrz\u0119bia\u201d <\/i>[Leon Taraszkiewicz], pracuj\u0105c jako \u0142\u0105czniczka i cz\u0142onek wywiadu. Opr\u00f3cz tego w domu kol. \u201eLilki\u201d by\u0142 swego czasu szpital polowy oddzia\u0142u \u201eOrdona\u201d, gdzie kol. \u201eLilka\u201d pracowa\u0142a jako sanitariuszka. Dla mej grupy w czasie obecnym kol. \u201eLilka\u201d odda\u0142a niezmiernie wa\u017cne us\u0142ugi i to w czasie kulminacyjnego terroru ze strony U.B. i kompartii. Gdyby mi s\u0105dzonem by\u0142o przetrwa\u0107 do wyzwolenia Polski, przedstawi\u0119 kole\u017cank\u0119 \u201eLilk\u0119\u201d do odznaczenia Z\u0142otym Krzy\u017cem Zas\u0142ugi za Jej po\u015bwi\u0119cenie osobiste i ofiarn\u0105 prac\u0119 dla dobra Polski Podziemnej.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>\n
Regina Ozga \u201eLilka\u201d, \u0142\u0105czniczka grupy \u201e\u017belaznego\u201d, aresztowana 6 X 1951 r., skazana na kar\u0119 \u015bmierci, zamienion\u0105 na do\u017cywotnie wi\u0119zienie. Zdj\u0119cie sygnalityczne wykonane przez UB.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Podobnie tragicznie potoczy\u0142y si\u0119 losy rodziny Kaszczuk\u00f3w, kt\u00f3rym \u2013 jak Dobrowolskim \u00a0\u2013 odebrano i zniszczono maj\u0105tek w ca\u0142o\u015bci, do ostatniej ceg\u0142y spl\u0105drowano i rozebrano gospodarstwo (wyci\u0119to nawet otaczaj\u0105ce je drzewa), \u00a0ograbiaj\u0105c ich tym samym z wszelkich \u015brodk\u00f3w do \u017cycia\u2026 oczywi\u015bcie \u017cycia po opuszczeniu wi\u0119zienia, na kt\u00f3re zostali skazani za wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z oddzia\u0142em \u201e\u017belaznego\u201d trzej synowie zamordowanych Teodora i Natalii Kaszczuk\u00f3w: Stanis\u0142aw (na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia), J\u00f3zef (12 lat wi\u0119zienia), Bronis\u0142aw (10 lat wi\u0119zienia) oraz ich 21-letnia c\u00f3rka Leokadia (5 lat wi\u0119zienia). Nawet 9-letni Aleksander, najm\u0142odszy syn, zosta\u0142 w efekcie, w ramach odpowiedzialno\u015bci zbiorowej, decyzj\u0105 partii komunistycznej, ograbiony z ostatniej krowy, kt\u00f3ra pozostawa\u0142a w r\u0119kach jego opiekun\u00f3w. Do dzisiaj nie wiadomo gdzie funkcjonariusze UB pogrzebali cia\u0142a ich zamordowanych rodzic\u00f3w oraz partyzant\u00f3w, z kt\u00f3rymi zgin\u0119li 6 X 1951 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Kpt.\/mjr Stanis\u0142aw Kaszczuk ps. \u201eDaleki\u201d, \u0142\u0105cznik i wywiadowca oddzia\u0142u \u201e\u017belaznego\u201d. Zmar\u0142 w styczniu 2013 r. (zdj\u0119cie z 2006 r.)<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Ponad rok wcze\u015bniej, wiosn\u0105 1950 r. na terenach Podlasia, patrole kpt. Kazimierza Kamie\u0144skiego \u201eHuzara\u201d, dow\u00f3dcy trwaj\u0105cych ci\u0105gle w walce \u017co\u0142nierzy 6. Brygady Wile\u0144skiej AK, pomimo ponoszonych strat, \u00a0nadal \u00a0dzia\u0142a\u0142y i by\u0142y nieuchwytne dla tropi\u0105cych ich komunist\u00f3w. \u00a0W\u0142adze \u00a0bezpiecze\u0144stwa ocenia\u0142y nawet, i\u017c aktywno\u015b\u0107 ich wzros\u0142a, a teren obj\u0119ty dzia\u0142aniami rozszerzy\u0142 si\u0119. Kpt. \u201eHuzar\u201d z reszty dawnych \u00a0podkomendnych \u00a0ppor. \u00a0J\u00f3zefa Ma\u0142czuka \u201eBrzaska\u201d, kt\u00f3ry poleg\u0142 \u00a07 IV 1950 r. pod Toczyskami, sformowa\u0142 nowy patrol, nad \u00a0kt\u00f3rym \u00a0dow\u00f3dztwo powierzy\u0142 Arkadiuszowi Czapskiemu \u201eMuratowi\u201d, \u201eArkadkowi\u201d, \u201eTajfunowi\u201d. W \u00a0lecie \u00a01950 r. partyzanci bardzo sprawnie wymykali si\u0119 ob\u0142awom resortu bezpiecze\u0144stwa, zlikwidowali r\u00f3wnie\u017c kilku agent\u00f3w UB, odpowiedzialnych za aresztowania cz\u0142onk\u00f3w siatki terenowej. \u017bo\u0142nierze \u201eHuzara\u201d nadal cieszyli si\u0119 poparciem i zaufaniem mieszka\u0144c\u00f3w podlaskich wiosek, kt\u00f3rzy widzieli w nich obro\u0144c\u00f3w przed zapowiadan\u0105 kolektywizacj\u0105 rolnictwa, oraz narz\u0119dzie kary wobec pracownik\u00f3w UB i ich szpicli, sprowadzaj\u0105cych na spo\u0142ecze\u0144stwo wr\u0119cz niewyobra\u017calne dzisiaj \u00a0cierpienia. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w Podlasia, pomimo zagro\u017cenia jakie \u015bci\u0105ga\u0142o na nich oraz ich bliskich pomaganie \u201ele\u015bnym\u201d, udziela\u0142o im wsparcia kieruj\u0105c si\u0119 patriotyzmem i chrze\u015bcija\u0144skim mi\u0142osierdziem wobec tropionych przez \u00a0komunist\u00f3w ludzi, \u00a0znajduj\u0105cych si\u0119 stale w \u00a0\u015bmiertelnym \u00a0niebezpiecze\u0144stwie. Jednym z nich by\u0142 gospodarz z Borychowa (pow. soko\u0142owski), Marian Borychowski, by\u0142y partyzant ZWZ-AK, ojciec czworga dzieci, w kt\u00f3rego domu partyzanci \u00a0wielokrotnie \u00a0zatrzymywali si\u0119 na odpoczynek. Pytany przez kogo\u015b z bliskich, czemu pomaga \u00a0partyzantom, \u00a0mia\u0142 \u00a0odrzec, \u017ce nawet zab\u0142\u0105kanego psa za pr\u00f3g nie godzi si\u0119 wygoni\u0107, a c\u00f3\u017c dopiero ludzi.<\/i><\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Kpt. Kazimierz Kamie\u0144ski \u201eGryf\u201d, \u201eHuzar\u201d, dow\u00f3dca 6. Brygady Wile\u0144skiej AK, zamordowany przez komunist\u00f3w 11 pa\u017adziernika 1953 r. w bia\u0142ostockim wi\u0119zieniu.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Dnia 30 IX 1950 r., po doniesieniu agenta UB Czes\u0142awa Bia\u0142ow\u0105sa \u201eMa\u0142achowskiego\u201d, grupie operacyjnej resortu bezpiecze\u0144stwa uda\u0142o si\u0119 w gospodarstwie Mariana i Czes\u0142awy Borychowskich zaskoczy\u0107 czteroosobowy patrol 6. Brygady Wile\u0144skiej AK pod dow\u00f3dztwem Arkadiusza Czapskiego \u201eArkadka\u201d. \u00a0Starannie \u00a0przygotowane do akcji przeciw partyzantom si\u0142y resortu czeka\u0142y \u00a0tylko na taki \u00a0sygna\u0142. \u00a0Wczesnym popo\u0142udniem 30 IX 1950 r. do niedalekich Repek wjecha\u0142y trzy kompanie KBW i funkcjonariusze UB. Samochody zostawiono przed Borychowem, wioska zosta\u0142a okr\u0105\u017cona przez tyraliery wojska. Patrol \u201eArkadka\u201d zosta\u0142 otoczony. W zmasowanym ogniu broni maszynowej, podczas brawurowej pr\u00f3by przebicia, polegli wszyscy partyzanci: Arkadiusz Czapski \u201eArkadek\u201d, J\u00f3zef Oksiuta \u201ePomidor\u201d, W\u0142adys\u0142aw Strza\u0142kowski \u201eW\u0142adek\u201d i Eugeniusz Welfel \u201eOrze\u0142ek\u201d. \u00a0Ci\u0119\u017cko ranny \u201eArkadek\u201d nie chc\u0105c dosta\u0107 si\u0119 w r\u0119ce ubek\u00f3w dobi\u0142 si\u0119 z w\u0142asnej broni.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Patrol oddzia\u0142u \u201eHuzara\u201d. Od lewej: Mieczys\u0142aw Grodzki \u201e\u017bubryd\u201d, Eugeniusz Tymi\u0144ski \u201eRy\u015b\u201d, Tadeusz Kry\u0144ski \u201eRokita\u201d, Stanis\u0142aw Gontarczuk \u201eRekin\u201d. Zdj\u0119cie z 1950 r.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Przebieg tych wydarze\u0144 tak przedstawia\u0142 meldunek szefa PUBP w Soko\u0142owie Podlaskim:<\/p>\n

\n

O \u00a0godz. \u00a015.35 \u00a0w momencie \u00a0rozwijania \u00a0si\u0119 \u00a02 \u00a0i \u00a03 \u00a0komp<\/i>[anii] 1 \u00a0Baonu \u00a0<\/i>[KBW] \u2013 banda znajduj\u0105ca si\u0119 na melinie w odleg\u0142o\u015bci oko\u0142o 200 m od pododdzia\u0142\u00f3w <\/i>[KBW] zacz\u0119\u0142a si\u0119 ostrzeliwa\u0107 z broni automatycznej i wybieg\u0142a do ucieczki w kierunku po\u0142udniowo \u2013 wschodnim, ostrzeliwuj\u0105c si\u0119 nadal. Odleg\u0142o\u015b\u0107 bandyt\u00f3w od skrzyde\u0142 rozwijaj\u0105cych si\u0119 kompanii wynosi\u0142a do 400 m. D<\/i>[ow\u00f3d]ca G<\/i>[rupy] O<\/i>[peracyjnej] w wyniku powsta\u0142ej sytuacji 2 komp[ani\u0119] 1 Baonu skierowa\u0142 na lewe skrzyd\u0142o organizuj\u0105c po\u015bcig r\u00f3wnoleg\u0142y. \u00a02-a plutony 3. komp<\/i>[anii] skierowa\u0142 na prawe skrzyd\u0142o, 1-en pluton 3 komp[anii] przerzuci\u0142 samochodem przez wie\u015b Borych\u00f3w na po\u0142udniow\u0105 stron\u0119, celem odci\u0119cia drogi ucieczki \u00a0bandy w \u00a0kierunku \u00a0po\u0142udniowym. W wyniku natychmiastowego zorganizowanego po\u015bcigu r\u00f3wnoleg\u0142ego, kt\u00f3ry trwa\u0142 10 minut, zlikwidowano ogniem 3-ch bandyt\u00f3w \u00a0ps. \u00a0\u201ePomidor\u201d, \u201eW\u0142adek\u201d i \u201eOrze\u0142ek\u201d oraz \u00a0uj\u0119to \u00a0ci\u0119\u017cko \u00a0rannego \u00a0bandyt\u0119 \u00a0ps. \u201eArkadek\u201d, kt\u00f3ry po uj\u0119ciu \u017cy\u0142 do 4-ch godzin.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>\n
Podlasie, prawdopodobnie 1950, \u017co\u0142nierze z oddzia\u0142u kpt. Kazimierza Kamie\u0144skiego \u201eHuzara\u201d, stoj\u0105 od lewej: sier\u017c. Lucjan Niemyjski \u201eKrakus\u201d, 22 sierpnia 1952 otoczony przez GO UB-KBW pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo, J\u00f3zef Brzozowski \u201eZbir\u201d, \u201eHanka\u201d, zgin\u0105\u0142 latem 1952 w walce z KBW; Wac\u0142aw Zalewski \u201eZbyszek\u201d, zamordowany 11 X 1953 r. w wi\u0119zieniu w Bia\u0142ymstoku, ppor. Witold Buczak \u201ePonury\u201d, zgin\u0105\u0142 w walce z KBW 28 maja 1952 r., NN \u201eJurek\u201d, Eugeniusz Welfel \u201eOrze\u0142ek\u201d, zgin\u0105\u0142 w walce z KBW 30 IX 1950 r. W Borychowie.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Tragiczny by\u0142 tak\u017ce los rodziny Borychowskich<\/strong>, u kt\u00f3rej partyzanci znale\u017ali \u00a0schronienie. Marian \u00a0Borychowski \u00a0wraz \u00a0z \u00a0\u017con\u0105 \u00a0zostali \u00a0aresztowani zaraz po walce. W nocy 30 IX 1950 r. ubecy zatrzymali tak\u017ce czw\u00f3rk\u0119 nieletnich dzieci, kt\u00f3rych rodzice zostali poddani okrutnemu \u00a0\u015bledztwu \u00a0zaraz \u00a0po \u00a0przewiezieniu \u00a0do \u00a0PUBP \u00a0w \u00a0Soko\u0142owie \u00a0Podlaskim. Oboje \u00a0bardzo \u00a0godnie \u00a0zachowywali si\u0119 w \u00a0\u015bledztwie, a ich zeznania nie da\u0142y ubekom \u017cadnego punktu zaczepienia wiod\u0105cego do ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u00a0innych \u00a0partyzant\u00f3w 6 Brygady. Marian \u00a0Borychowski zosta\u0142 przewieziony na dalsze \u015bledztwo do Warszawy i ju\u017c na zawsze znikn\u0105\u0142 za murami mokotowskiego wi\u0119zienia przy ul. Rakowieckiej, w kt\u00f3rym zmar\u0142 14 I 1951 \u00a0r. \u00a0Nie \u00a0mia\u0142 \u00a0nawet \u00a0procesu, skona\u0142 zapewne zam\u0119czony w wyniku bestialstwa przes\u0142uchuj\u0105cych go ubek\u00f3w. Jego cia\u0142o zakopano w nieznanym miejscu, prawdopodobnie na Pow\u0105zkach (na tzw. \u201e\u0141\u0105czce\u201d). Jego \u017cona Czes\u0142awa Borychowska zosta\u0142a skazana przez Wojskowy S\u0105d Rejonowy w Warszawie na 10 lat wi\u0119zienia, kt\u00f3rego mury opu\u015bci\u0142a po 4 latach. Ca\u0142e jej mienie zabra\u0142 Skarb Pa\u0144stwa. Nie dane jej by\u0142o doczeka\u0107 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci, zmar\u0142a 21 X 1984 r. Dopiero po upadku w\u0142adzy komunist\u00f3w, s\u0105d III Rzeczypospolitej, postanowieniem z dnia 21 IV 1993 r., stwierdzi\u0142 niewa\u017cno\u015b\u0107 wyroku Wojskowego S\u0105du Rejonowego w Warszawie z 19 \u00a0II \u00a01951 r.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Czes\u0142awa Borychowska, za pomoc partyzantom kpt. Kazimierza Kamie\u0144skiego \u201eHuzara\u201d aresztowana wraz z m\u0119\u017cem i dzie\u0107mi 30 IX 1950 r., skazana na kar\u0119 10 lat wi\u0119zienia. Na mocy amnestii zwolniono j\u0105 po 4 latach. Do ostatnich swoich dni by\u0142a prze\u015bladowana przez komunist\u00f3w. Zmar\u0142a w 1984 r., nie doczekawszy oczyszczenia z zarzut\u00f3w.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Najstarsze z dzieci Borychowskich \u2013 niespe\u0142na 16-letnia c\u00f3rka Janina, po kilkumiesi\u0119cznym areszcie i brutalnym \u015bledztwie, zosta\u0142a potraktowana jak doros\u0142a i skazana na p\u00f3\u0142tora roku. By\u0142a prze\u015bladowana do lat 80. Tak wspomina\u0142a tamte tragiczne dni:<\/p>\n

\n

Za \u015bcian\u0105 aresztu s\u0142ucha\u0142y\u015bmy, jak bij\u0105 naszego ojca. Tereska, Sta\u015b i ja. Mia\u0142 wybite z\u0119by, po\u0142amane \u017cebra i r\u0119ce. Prosili\u015bmy ubowca, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 nam kolacj\u0119, m\u00f3wili\u015bmy mu, \u017ce p\u0142aczemy, bo bili naszego tat\u0119. \u201eWasz ojciec to zdrajca\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142 i zamkn\u0105\u0142 drzwi<\/i>. [\u2026] Ci ubowcy, kt\u00f3rzy bili naszego ojca, przychodzili do nas na zwiady, pr\u00f3bowali wypyta\u0107 nas, co wiemy. Ale wiedzieli\u015bmy, \u017ce nie wolno nam m\u00f3wi\u0107. I tak twierdzili\u015bmy, \u017ce nic nie wiemy.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

<\/i>Jej siostra Stanis\u0142awa, w chwili zatrzymania przez UB mia\u0142a 12 lat. Po trzech tygodniach aresztu trafi\u0142a do domu dziecka. Trzy tygodnie przesiedzia\u0142 w areszcie r\u00f3wnie\u017c 10-letni w\u00f3wczas Stanis\u0142aw. On tak\u017ce dorasta\u0142 w domu dziecka, podobnie jak najm\u0142odsza z rodze\u0144stwa \u2013 Teresa, kt\u00f3r\u0105 ubecy zatrzymali w wieku zaledwie 7 lat. Przez dziesi\u0105tki lat, pe\u0142nych cierpie\u0144 i upokorze\u0144, z przypi\u0119t\u0105 im przez komunist\u00f3w oficjaln\u0105 etykiet\u0105 \u201ebandyt\u00f3w\u201d, \u017cyli w milczeniu i zapomnieniu, z pokor\u0105 znosz\u0105c sw\u00f3j los, a o tamtych tragicznych i bolesnych sprawach bali si\u0119 m\u00f3wi\u0107 nawet w\u0142asnym dzieciom.<\/p>\n

Po wymordowaniu patrolu \u201eArkadka\u201d aresztowano te\u017c wielu innych mieszka\u0144c\u00f3w Podlasia wskazanych przez zdrajc\u0119 \u201eMa\u0142achowskiego\u201d i innych informator\u00f3w resortu. Ich los by\u0142 podobny \u00a0do los\u00f3w rodziny Borychowskich \u2013 okrutne \u015bledztwa, tortury, nieludzkie wyroki, od\u0142\u0105czenie \u00a0dzieci \u00a0od rodzic\u00f3w, zrujnowanie \u00a0gospodarstw i przypi\u0119ta na p\u00f3\u0142 wieku etykieta \u201epomocnik\u00f3w bandyt\u00f3w\u201d.<\/p>\n

We wrze\u015bniu 2005 roku, staraniem Fundacji \u201ePami\u0119tamy\u201d, ods\u0142oni\u0119to w Borychowie pomnik w ho\u0142dzie \u017co\u0142nierzom z patrolu \u201eArkadka\u201d oraz Marianowi Borychowskiemu, zam\u0119czonemu przez komunist\u00f3w w 1951 r. 11.11.2007 r. Prezydent RP Lech Kaczy\u0144ski odznaczy\u0142 po\u015bmiertnie Mariana Borychowskiego Krzy\u017cem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Krzy\u017c z r\u0105k Prezydenta \u00a0odebra\u0142y jego dzieci.<\/p>\n

\"\"<\/a>\n
Stoj\u0105 od lewej: st. sier\u017c. Mieczys\u0142aw Dziemieszkiewicz \u201eR\u00f3j\u201d i dow\u00f3dca jednego z patroli sier\u017c. Ildefons \u017bbikowski \u201eTygrys\u201d.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Tak\u017ce na pocz\u0105tku 1950 r., na terenie Mazowsza, pomimo ponoszonych strat, zmagania z komunistami nieprzerwanie od kilku lat toczy\u0142y patrole Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Ostatnie, ocala\u0142e struktury NZW z powiat\u00f3w: Ciechan\u00f3w, Pu\u0142tusk, Mak\u00f3w Mazowiecki, Przasnysz skupi\u0142 pod swoj\u0105 komend\u0105 st. sier\u017c. Mieczys\u0142aw Dziemieszkiewicz \u201eR\u00f3j\u201d, kt\u00f3remu jeszcze w okresie 1948-1949 podlega\u0142o kilka samodzielnych patroli bojowych dowodzonych m.in. przez Ildefonsa \u017bbikowskiego \u201eTygrysa\u201d, W\u0142adys\u0142awa Grudzi\u0144skiego \u201ePilota\u201d czy Stanis\u0142awa Kakowskiego \u201eKazimierczuka\u201d, licz\u0105cych w sumie oko\u0142o 40 partyzant\u00f3w. Determinacja w walce z komunistycznym re\u017cimem, jaka towarzyszy\u0142a cz\u0142onkom patroli \u201eRoja\u201d widoczna by\u0142a w ka\u017cdej niemal potyczce, kt\u00f3rych w wyniku dzia\u0142a\u0144 resortu bezpiecze\u0144stwa by\u0142o coraz wi\u0119cej. Jak w wielu podobnych sytuacjach, wspieranym przez okoliczn\u0105 ludno\u015b\u0107 partyzantom, jak na razie sprzyja\u0142o szcz\u0119\u015bcie, jednak tak sytuacja nie mog\u0142a trwa\u0107 d\u0142ugo. 24 II 1950 r. patrol st. sier\u017c. Ildefonsa \u017bbikowskiego \u201eTygrysa\u201d wykona\u0142 akcj\u0119 zaopatrzeniow\u0105 w kilku wsiach powiat\u00f3w ciechanowskiego i przasnyskiego. Ukarano r\u00f3wnie\u017c ch\u0142ost\u0105 aktywist\u00f3w PZPR w Przywilczu i Nieborzynie, a nast\u0119pnie partyzanci zapadli na zaufanej kwaterze w gospodarstwie pa\u0144stwa Ko\u0142akowskich we wsi Osyski (gm. Barto\u0142dy, pow. Ciechan\u00f3w). Niestety, w wyniku dzia\u0142alno\u015bci agentury, nast\u0119pnego dnia grupa operacyjna KBW i UBP otoczy\u0142a Osyski i w trakcie przeszukiwania zabudowa\u0144 Ko\u0142akowskich natrafi\u0142a na kryj\u00f3wk\u0119, w kt\u00f3rej znajdowali si\u0119 \u017co\u0142nierze patrolu \u201eTygrysa\u201d. Drzwi do skrytki by\u0142y zamkni\u0119te, wi\u0119c dow\u00f3dca plutonu KBW por. Baranowski odda\u0142 kilka strza\u0142\u00f3w w ich kierunku. Ukrywaj\u0105cy si\u0119 wyrzucili trzy granaty, co spowodowa\u0142o panik\u0119 w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy musieli si\u0119 wycofa\u0107. Dom zosta\u0142 ostrzelany przez wojsko pociskami zapalaj\u0105cymi. Zmusi\u0142o to partyzant\u00f3w do wyj\u015bcia i zaj\u0119cia stanowisk w stodole, kt\u00f3r\u0105 \u017co\u0142nierze tak\u017ce podpalili. Partyzanci, atakowani przez 2. kompani\u0119 10. pu\u0142ku KBW, bronili si\u0119 w p\u0142on\u0105cym gospodarstwie, zadaj\u0105c straty atakuj\u0105cym. Dw\u00f3ch \u017co\u0142nierzy KBW zosta\u0142o zabitych, a trzech rannych. Wyj\u0105tkowo wymowny fragment tej walki opisany zosta\u0142 w raporcie dow\u00f3dcy grupy operacyjnej KBW:<\/p>\n

\n

[\u2026] Banda ponownie otworzy\u0142a ogie\u0144, wydano rozkaz podpalenia sterty, w mi\u0119dzyczasie jeden z bandyt\u00f3w wybieg\u0142 z kryj\u00f3wki do stodo\u0142y drugim wej\u015bciem, o kt\u00f3rym nie by\u0142o wiadomo, sk\u0105d zabi\u0142 strz. Zientalaka, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 stanowisko za stodo\u0142\u0105. Drugi bandyta w tym czasie wszed\u0142 na strych stajni, obstrzeliwuj\u0105c obstaw\u0119, pozostali bandyci prowadzili ogie\u0144 w kierunku podw\u00f3rza. Zapalone zabudowanie pocz\u0119\u0142o si\u0119 wali\u0107, zmuszaj\u0105c bandyt\u00f3w do ucieczki na podw\u00f3rze, gdzie jeden z bandyt\u00f3w krzykn\u0105\u0142: \u00bbMy giniemy za Polsk\u0119 Narodow\u0105, a wy za co komuni\u015bci?\u00ab<\/strong> Na to st. strz. Ratajczak odpowiedzia\u0142: \u00bbWy giniecie za Polsk\u0119 kapitalistyczn\u0105, a my walczymy za Polsk\u0119 Robotniczo-Ch\u0142opsk\u0105, za Polsk\u0119 Ludow\u0105\u00ab, po czym bandyci <\/i>[\u2026] zostali zabici.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>\n
Mieczys\u0142aw Dziemieszkiewicz \u201eR\u00f3j\u201d przyjmuje meldunek od dow\u00f3dcy patrolu, sier\u017c. Ildefonsa \u017bbikowskiego \u201eTygrysa\u201d, 1948 r.<\/em><\/span><\/figcaption>\n<\/figure>\n

Grupa \u201eTygrysa\u201d pr\u00f3bowa\u0142a przerwa\u0107 pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia, ale bezskutecznie. W walce zgin\u0119li: Ildefons \u017bbikowski \u201eTygrys\u201d, J\u00f3zef Niski \u201eBrzoza\u201d, Henryk Niedzia\u0142kowski \u201eHuragan\u201d i W\u0142adys\u0142aw Bukowski \u201eZapora\u201d.<\/p>\n

Po likwidacji patrolu \u201eTygrysa\u201d rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 koszmar rodziny, u kt\u00f3rej ukrywali si\u0119 zabici partyzanci. Aresztowano Bronis\u0142awa i Mariann\u0119 Ko\u0142akowskich wraz z czw\u00f3rk\u0105 ich dzieci \u2013 Teres\u0105, Iren\u0105, Zdzis\u0142awem i Jerzym. Bronis\u0142aw i Zdzis\u0142aw Ko\u0142akowscy zostali po okrutnym \u015bledztwie skazani na kar\u0119 \u015bmierci i straceni 3 VII 1950 roku. Jerzy Ko\u0142akowski by\u0142 ponad 3 miesi\u0105ce w areszcie \u015bledczym w Ciechanowie. Wypuszczono go na wolno\u015b\u0107, ale w wyniku tortur zastosowanych w czasie \u015bledztwa zmar\u0142 miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej. Teresa Ko\u0142akowska zosta\u0142a skazana na 15 lat wi\u0119zienia. Na podstawie amnestii kar\u0119 z\u0142agodzono jej o jedn\u0105 trzeci\u0105. Marianna Ko\u0142akowska wyrokiem WSR w Warszawie zosta\u0142a skazana na 8 lat wi\u0119zienia, z czego odby\u0142a 4 lata.<\/p>\n

Dzisiaj, gdy co chwila s\u0142yszy si\u0119 irracjonalne pokrzykiwania o \u201ezamachu na demokracj\u0119\u201d, co niekt\u00f3rym opisane wy\u017cej historie mog\u0105 wyda\u0107 si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne, warto wi\u0119c mo\u017ce na koniec przytoczy\u0107 fragment z pami\u0119tnika kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d, kt\u00f3ry jeden z wielu podobnych epizod\u00f3w dok\u0142adnie opisa\u0142 pod dat\u0105 30 V 1948 r., prawie r\u00f3wno rok przed swoj\u0105 \u015bmierci\u0105:<\/p>\n

\n

[\u2026] Przed dom \u201efaszystowski\u201d zaje\u017cd\u017ca ci\u0119\u017car\u00f3wka z ubejcami <\/i>[ubekami]. Dzieje si\u0119 to w bia\u0142y dzie\u0144, w ma\u0142ym miasteczku, w\u015br\u00f3d g\u0119sto kr\u0119c\u0105cej si\u0119 ludno\u015bci. By\u0142oby rzecz\u0105 \u015bmieszn\u0105 pozorowa\u0107 rewizj\u0119 za bandytami i broni\u0105, gdy\u017c taka rewizja mia\u0142a miejsce w tym domu ju\u017c kilkana\u015bcie razy, wi\u0119c \u201ekominiarze\u201d (od rozwalania komin\u00f3w) przyst\u0119puj\u0105 do dzie\u0142a bez ceregieli. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest porz\u0105dnie wstawiona, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c sprawuj\u0105cego komend\u0119 porucznika Gola z lubelskiego UB, notabene znanego z dawnych czas\u00f3w z\u0142odzieja<\/i> [\u2026] Ho\u0142ota opad\u0142a dom i wtargn\u0119\u0142a do \u015brodka. W domu znajdowa\u0142a si\u0119 tylko chora gospodyni w \u0142\u00f3\u017cku. Reszta domownik\u00f3w w por\u0119 si\u0119 ulotni\u0142a <\/i>[\u2026] \u2013 Chora, stara, k\u2026a! Ale jeszcze dzi\u015b by ta\u0144cowa\u0142a za zwyci\u0119stwo faszyst\u00f3w. Hej, ch\u0142opcy. W koz\u0142y bro\u0144 i przygotowa\u0107 si\u0119 do rewizji! \u2013 zawarcza\u0142 Gol. Ubejcy od\u0142o\u017cyli bro\u0144, pocz\u0119li uzbraja\u0107 si\u0119 w siekiery, dr\u0105gi, haki, pi\u0142y itp. przybory znajduj\u0105ce si\u0119 pod r\u0119k\u0105. Najpierw napadni\u0119to na kaflowy piec, jeden z rycerzy ze s\u0142owami: \u201eWy\u0142a\u017a sku\u2026synu z pieca!\u201d \u2013 grzmotn\u0105\u0142 siekier\u0105 w kafle. Inni mu dopomogli i po chwili piec zdruzgotano, a mieszkanie wype\u0142ni\u0142o si\u0119 tumanami kurzu i sadzy. \u201eOkna!\u201d \u2013 rykn\u0105\u0142 kt\u00f3ry\u015b. Zabrz\u0119cza\u0142y szyby, zatrzeszcza\u0142y ramy i \u00a0w miejscu okien pozosta\u0142y obskurne otwory, przez kt\u00f3re kurz wydobywa\u0142 si\u0119 na zewn\u0105trz. Kobieta patrzy\u0142a na to z \u0142\u00f3\u017cka szeroko rozwartymi z przera\u017cenia oczami.<\/i> [\u2026] Widzia\u0142a tylko, \u017ce na pod\u0142odze, z kt\u00f3rej te\u017c kilka desek wyr\u0105bano, ro\u015bnie jaki\u015b okropnie smutny w swoim widoku stos. Na stos ten bestialskie r\u0119ce zrzucaj\u0105 w stanie ju\u017c zniszczonym wszystko to, co prac\u0105 tylu d\u0142ugich lat uciu\u0142a\u0142o si\u0119 i nagromadzi\u0142o przy domowym ognisku. Z brz\u0119kiem padaj\u0105 naczynia i skorupy. Skorupy mieszaj\u0105 si\u0119 z porwanymi fotografiami rodzinnymi i strz\u0119pami portret\u00f3w jej m\u0119\u017ca i syna nieboszczyka\u2026 <\/i>[\u2026]. <\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Ten pora\u017caj\u0105cy opis wizyty pijanej t\u0142uszczy z bezpieki w domu zamieszka\u0142ym przez rodzin\u0119 sprzyjaj\u0105c\u0105 podziemiu, najdobitniej by\u0107 mo\u017ce u\u015bwiadomi z jakim ryzykiem musia\u0142 liczy\u0107 si\u0119 ka\u017cdy, kto decydowa\u0142 si\u0119 na pomoc partyzantom, a przecie\u017c bez nich, bez ich ofiarnego wsparcia, historii \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych po prostu by nie by\u0142o.<\/p>\n

Do dzi\u015b dnia tacy ludzie lub ich najbli\u017csi \u017cyj\u0105 po\u015br\u00f3d nas, a cho\u0107 nieliczni z nich doczekali wprawdzie zado\u015b\u0107uczynienia i uznania swych zas\u0142ug, to reszta w wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142a nieznana i skromna, nigdy nie obj\u0119ta cho\u0107by symbolicznym gestem zbiorowego wsp\u00f3\u0142czucia, szacunkiem czy empati\u0105 dla ofiary ich bliskich i cierpienia za spraw\u0119 wolno\u015bci. A przecie\u017c nie ulega najmniejszej w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jeste\u015bmy im to winni, niech wi\u0119c chocia\u017c ten tekst stanie si\u0119 namiastk\u0105 nale\u017cnego im ho\u0142du.<\/strong><\/p>\n

Grzegorz Makus<\/strong>
historyk, tw\u00f3rca strony \u201e\u017bo\u0142nierze Wykl\u0119ci \u2013 Zapomniani Bohaterowie<\/a><\/span>\u201d<\/i><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rodziny Wykl\u0119te… \u015bmier\u0107 za ludzki gest! Natalia i Teodor Kaszczukowie. Zastrzeleni podczas ob\u0142awy 6 X 1951 r. bezbronni gospodarze, u kt\u00f3rych ukrywa\u0142 si\u0119 ppor. Edward Taraszkiewicz \u201e\u017belazny\u201d i jego \u017co\u0142nierze. Oddzia\u0142y antykomunistycznego podziemia, zaciekle bij\u0105ce si\u0119 przez wiele lat po wojnie z brutalnymi komunistycznymi okupantami, nie da\u0142yby rady utrzymywa\u0107 si\u0119 w terenie tak d\u0142ugo bez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[14],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1405"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1405"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1405\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1443,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1405\/revisions\/1443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1405"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1405"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1405"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}