{"id":1364,"date":"2019-07-05T07:51:32","date_gmt":"2019-07-05T05:51:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1364"},"modified":"2019-07-05T07:51:32","modified_gmt":"2019-07-05T05:51:32","slug":"ostatnia-walka-oddzialu-por-puszczyka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1364","title":{"rendered":"Ostatnia walka oddzia\u0142u por. „Puszczyka”"},"content":{"rendered":"\n
\"\"\/
\u017bo\u0142nierze NZW z patrolu por. Wac\u0142awa Grabowskiego „Puszczyka” polegli w walce stoczonej 5 lipca 1953 r. z 1300-osobow\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105 UB-KBW we wsi Niedzia\u0142ki na Mazowszu.<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n
66. rocznica \u015bmierci por. Wac\u0142awa Grabowskiego „Puszczyka” i jego \u017co\u0142nierzy<\/b><\/span><\/u><\/div>\n
 <\/div>\n
\u2026Nie dajmy zgin\u0105\u0107 poleg\u0142ym.<\/em>
Zbigniew Herbert<\/b><\/span><\/div>\n
 <\/div>\n
<\/b>\n

Oficer Wojska Polskiego nie poddaje si\u0119 wrogom Polski!<\/i>
<\/b>ostatnie s\u0142owa por. „Puszczyka” do UB-ek\u00f3w,
wzywaj\u0105cych go do z\u0142o\u017cenia broni 5 VII 1953 r.
<\/b><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\"\"\"\"
Por. Wac\u0142aw Grabowski „Puszczyk” (1916-1953)<\/i><\/span><\/p>\n

66 lat temu, 5 lipca 1953 roku, w walce z 1300-osobow\u0105 ob\u0142aw\u0105 UB-KBW we wsi Niedzia\u0142ki<\/span><\/a> zgina\u0142 dow\u00f3dca ostatniego patrolu Narodowego Zjednoczenia Wojskowego<\/a><\/span> dzia\u0142aj\u0105cego na Mazowszu p\u00f3\u0142nocnym, por. Wac\u0142aw Grabowski „Puszczyk”<\/a><\/span>. Wraz z nim, podczas pr\u00f3by przebicia si\u0119 przez pier\u015bcie\u0144 okr\u0105\u017cenia, poleg\u0142o sze\u015bciu jego \u017co\u0142nierzy.<\/span><\/b><\/div>\n

\"\"
\u017b<\/span><\/i>o\u0142nierze NZW z patrolu por. Wac\u0142awa Grabowskiego „Puszczyka”<\/a> <\/span><\/i>polegli w walce stoczonej <\/span><\/i>5 lipca 1953 r. z 1300-osobow\u0105 grup\u0105 operacyjn\u0105 UB-KBW we <\/span><\/i>wsi Niedzia\u0142ki na Mazowszu. Od lewej le\u017c\u0105: Henryk Barwi\u0144ski „August”, Kazimierz \u017bmijewski „Jan”, Lucjan Kr\u0119pski „Jastrz\u0105b”, Feliks Gutkowski „Gutek”, Piotr Suwi\u0144ski „Stanis\u0142aw”, por. Wac\u0142aw Grabowski „Puszczyk”<\/b><\/a>, Antoni Tomczak „Malutki”. Zdj\u0119cie wykonane przez UB.<\/span><\/i><\/p>\n <\/i>\n

<\/i>\"\"
Zdj\u0119cie przedwojenne. Pierwszy z prawej (zaznaczony) stoi gimnazjalista Wac\u0142aw Grabowski, p\u00f3\u017aniejszy por. „Puszczyk”.
<\/i><\/span>
Wac\u0142aw Grabowski<\/b><\/a> urodzi\u0142 si\u0119 10 grudnia 1916 r. w rodzinie zarz\u0105dcy maj\u0105tku Kr\u0119pa (pow. M\u0142awa)<\/a>. W okresie nauki w szkole \u015bredniej dzia\u0142a\u0142 w harcerstwie. Uczestniczy\u0142 w wojnie obronnej 1939 r. W okresie okupacji niemieckiej by\u0142 \u017co\u0142nierzem ZWZ-AK w Obwodzie M\u0142awa. S\u0142u\u017cb\u0119 w oddzia\u0142ach partyzanckich rozpocz\u0105\u0142 ju\u017c w 1943 r. S\u0142u\u017cy\u0142 w Kedywie (Kierownictwo Dywersji)<\/a> Armii Krajowej i oddziale partyzanckim ppor. Stefana Rudzi\u0144skiego „Wiktora”<\/a>.
Po wej\u015bciu Armii Czerwonej dzia\u0142a\u0142 w strukturze Ruchu Oporu Armii Krajowej (ROAK) w ramach batalionu „Znicz” dowodzonego przez kpt. Paw\u0142a Nowakowskiego „\u0141ysego” (uczestniczy\u0142 m.in. w udanej akcji z 2\/3 czerwca 1945 r. na PUBP w M\u0142awie<\/a>, w wyniku kt\u00f3rej uwolniono 32 wi\u0119\u017ani\u00f3w oraz zastrzelono 4 UB-ek\u00f3w).
\"\"
Ppor. Stefan Rudzi\u0144ski „Wiktor”<\/i><\/span><\/p>\n

Po rozwi\u0105zaniu oddzia\u0142u w 1945 r. (tzw. „akcja roz\u0142adowywania las\u00f3w”<\/a>Jana Mazurkiewicza „Rados\u0142awa”<\/a>) „Puszczyk” zdo\u0142a\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 do ameryka\u0144skiej strefy okupacyjnej w Niemczech. Przez pewien czas s\u0142u\u017cy\u0142 w Polskich Kompaniach Wartowniczych<\/a>. Stwierdzi\u0142 jednak, i\u017c jego „miejsce jest w Polsce” i powr\u00f3ci\u0142 do kraju. Ponownie podj\u0105\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, organizuj\u0105c niedu\u017cy oddzia\u0142 partyzancki operuj\u0105cy w powiatach M\u0142awa<\/a>, Przasnysz<\/a>, Dzia\u0142dowo<\/a> i Ciechan\u00f3w<\/a>.<\/p>\n

Wac\u0142aw Grabowski „Puszczyk” dowodzi\u0142 samodzielnym oddzia\u0142em wchodz\u0105cym prawdopodobnie w sk\u0142ad 16 Okr\u0119gu NZW<\/a><\/b>. Po jego likwidacji nawi\u0105za\u0142 kontakt z Mieczys\u0142awem Dziemieszkiewiczem „Rojem”<\/a>. Dwaj podkomendni por. „Puszczyka” \u2013 Piotr Grzybowski „Jastrz\u0105b” i Lucjan Kr\u0119pski „Rekin” \u2013 zostali skierowani w kwietniu 1951 r. jako wzmocnienie grupy st. sier\u017c. „Roja”, jednak po jego \u015bmierci w ob\u0142awie dnia 13\/14 kwietnia 1951 r. „Jastrz\u0105b” i „Rekin” powr\u00f3cili do macierzystego oddzia\u0142u.<\/p>\n

Grupa „Puszczyka”, dzia\u0142aj\u0105ca w latach 1947\u20131953, nastawiona by\u0142a na dotrwanie do zmiany sytuacji politycznej w Polsce i ogranicza\u0142a sw\u0105 aktywno\u015b\u0107 do niezb\u0119dnej samoobrony i akcji aprowizacyjnych. G\u0142o\u015bnym  wyczynem „Puszczyka” by\u0142o m.in. przebicie si\u0119 przez zasadzk\u0119 bezpieki w pa\u017adzierniku 1952 r. w okolicach Konopek (od jego kul pad\u0142o dw\u00f3ch oficer\u00f3w MBP i \u017co\u0142nierz KBW). Od jesieni 1951 r. oddzia\u0142 nie prowadzi\u0142 ju\u017c \u017cadnych dzia\u0142a\u0144 dywersyjnych, b\u0119d\u0105c typow\u0105 „grup\u0105 przetrwania”.
\"\"
Wycinek mapy okolicy, w kt\u00f3rej ukrywa\u0142 si\u0119 „Puszczyk” i jego \u017co\u0142nierze w 1953 r.<\/i><\/span><\/p>\n

Do jesieni 1952 r. ukrywa\u0142 si\u0119 w przygotowanym uprzednio bunkrze w powiecie dzia\u0142dowskim, a po jego zlokalizowaniu przez resort bezpiecze\u0144stwa przeszed\u0142 w okolice M\u0142awy, gdzie do lata 1953 r. „melinowa\u0142” w kolonijnych gospodarstwach miejscowo\u015bci Niedzia\u0142ki, u rodzin: Marianny Jeziorskiej, Stanis\u0142awa Adamczyka i Zygmunta Klimaszewskiego. Ostatni\u0105 baz\u0105 „Puszczyka” sta\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie wioska Niedzia\u0142ki (gm. Turza Ma\u0142a), gdzie jego grupa przez wiele miesi\u0119cy ukrywa\u0142a si\u0119 w gospodarstwie rodziny Jeziorskich.<\/p>\n

W ramach poszukiwa\u0144 por. „Puszczyka” i jego \u017co\u0142nierzy w 1953 r. rozpracowanie prowadzone przez bezpiek\u0119 obj\u0119\u0142o 67 os\u00f3b, g\u0142\u00f3wnie zamieszka\u0142ych w pow. M\u0142awa (ale tak\u017ce w pow. Przasnysz i Ciechan\u00f3w). Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 zupe\u0142nie nieoczekiwanie.
Donos o miejscu pobytu partyzant\u00f3w w gospodarstwie Jeziorskich z\u0142o\u017cy\u0142 jeden z mieszka\u0144c\u00f3w wsi Niedzia\u0142ki  Wac\u0142aw  G\u0142uszek<\/b>, b\u0119d\u0105cy wsp\u00f3\u0142pracownikiem  resortu  bezpiecze\u0144stwa  (oznaczonym pseudonimem „N-20”).  Rankiem  5  lipca  1953  r.  agent  odwiedzi\u0142  kwater\u0119 partyzanck\u0105, pod pozorem przyniesienia \u201ele\u015bnym\u201d kilograma s\u0142oniny. W rzeczywisto\u015bci chodzi\u0142o o potwierdzenie, czy \u201ePuszczyk\u201d i jego \u017co\u0142nierze nie zmienili miejsca pobytu.<\/p>\n

W tym czasie Niedzia\u0142ki by\u0142y ju\u017c okr\u0105\u017cone przez 1300 \u017co\u0142nierzy KBW wspomaganych przez funkcjonariuszy UB i MO. Oddzia\u0142y uczestnicz\u0105ce w operacji zaj\u0119\u0142y stanowiska po cichu, jeszcze w nocy z 4 na 5 lipca samochody, kt\u00f3rymi je przywieziono, zatrzyma\u0142y si\u0119 kilka kilometr\u00f3w od wsi, tak by nie by\u0142o s\u0142ycha\u0107 szumu silnik\u00f3w. Akcj\u0119 ubezpiecza\u0142y dwa pojazdy pancerne okre\u015blane jako \u201etankietki\u201d oraz dzia\u0142ko 45 mm. Gdy agent potwierdzi\u0142 mocodawcom z UB, \u017ce \u201ePuszczyk\u201d nadal jest w swej kwaterze, mo\u017cna by\u0142o rozpocz\u0105\u0107 operacj\u0119.
Rola denuncjatora zosta\u0142a jednoznacznie wyja\u015bniona w dokumentacji wytworzonej przez bezpiek\u0119. W pa\u017adzierniku 1953 r. naczelnik Wydzia\u0142u III WUBP w Warszawie kpt. Eugeniusz G\u0142owacki tak scharakteryzowa\u0142 przebieg ca\u0142ego zdarzenia:<\/p>\n

\n

W dniu 4 VII 1953 r. do PUBP M\u0142awa zg\u0142osi\u0142 si\u0119 ob. G\u0142uszek Wac\u0142aw<\/b>, zamieszka\u0142y Niedzia\u0142ki, gm. Turza Ma\u0142a, pow. M\u0142awa, dzia\u0142kowicz, posiada dzia\u0142k\u0119 z dzier\u017cawy w ilo\u015bci 5 ha, bezpartyjny, \u017conaty. Wymieniony ob. zameldowa\u0142, i\u017c w m. Niedzia\u0142ki w dw\u00f3ch gospodarstwach przebywa banda<\/i> [sic!\u2013 oddzia\u0142] w sile siedmiu, uzbrojona w bro\u0144 kr\u00f3tk\u0105 i automatyczn\u0105. Na podstawie z\u0142o\u017conego zameldowania przez ob. G\u0142uszka \u2013 przy udziale wojska KBW w dniu 5 VII <\/i>[19]53 r. przeprowadzona zosta\u0142a operacja p<\/i>[rzeciw]ko bandzie, na czele kt\u00f3rej sta\u0142 Grabowski Wac\u0142aw ps. \u201ePuszczyk\u201d. W wyniku przeprowadzonej operacji ca\u0142a banda <\/i>[\u2026] zosta\u0142a zlikwidowana, przy bandytach zdobyto 14 jednostek broni kr\u00f3tkiej i automatycznej oraz granaty i amunicj\u0119. Wymieniona banda <\/i>[sic! \u2013 oddzia\u0142] rekrutowa\u0142a si\u0119 z by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w AK i zlikwidowanych band. Prowadzi\u0142a ona dzia\u0142alno\u015b\u0107 terrorystyczno-dywersyjn\u0105 na terenie powiat\u00f3w M\u0142awa, Dzia\u0142dowo i Ciechan\u00f3w, dokonuj\u0105c  w  latach  1945-1953  szeregu powa\u017cnych  mord\u00f3w  i  napad\u00f3w  rabunkowych, oraz w ostatnich latach <\/i>[19]49-<\/i>[19]53 uprawiali wrog\u0105 propagand\u0119 p<\/i>[rzeciw]ko Polsce Ludowej i jej sojusznikom, a szczeg\u00f3lnie p<\/i>[rzeciwko] Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu, werbuj\u0105c jednocze\u015bnie nowych cz\u0142onk\u00f3w band.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

\"\"<\/a>
Charakterystyka oddzia\u0142u por. Wac\u0142awa Grabowskiego „Puszczyka”, „Chudego” wytworzona
przez funkcjonariuszy PUBP w M\u0142awie 19 X 1953 r.<\/i> [kliknij w dokument, aby powi\u0119kszy\u0107].<\/b><\/a><\/span><\/p>\n

Jednostki uczestnicz\u0105ce w operacji zosta\u0142y ustawione w kilku liniach, tak by partyzanci nawet w przypadku przedarcia si\u0119 przez pierwsz\u0105 tyralier\u0119 ob\u0142awy, nie zdo\u0142ali si\u0119 wymkn\u0105\u0107 \u201ez kot\u0142a\u201d. Wart\u0119 pe\u0142ni\u0142 w\u00f3wczas Henryk Barwi\u0144ski \u201eAugust\u201d i to on pierwszy zaalarmowa\u0142 oddzia\u0142. \u201ePuszczyk\u201d zarz\u0105dzi\u0142 zaj\u0119cie stanowisk i przygotowanie si\u0119 do walki na wypadek, gdyby ob\u0142awa ogarn\u0119\u0142a tak\u017ce partyzanck\u0105 kwater\u0119. Nie zna\u0142 rozmiar\u00f3w operacji i nie wiedzia\u0142 jeszcze, \u017ce jest dok\u0142adnie zlokalizowany. Wojciech Jeziorski zapami\u0119ta\u0142, i\u017c z tre\u015bci wydawanych przez partyzanckiego dow\u00f3dc\u0119 rozkaz\u00f3w wynika, \u017ce zamierza\u0142 on ostrzela\u0107 grup\u0119 podchodz\u0105c\u0105 do gospodarstwa i b\u0142yskawicznie oderwa\u0107 si\u0119 od przeciwnika. Jeziorski wspomina\u0142:<\/p>\n

\n

Dochodzi\u0142a godzina 16.00, kiedy jak za poci\u0105gni\u0119ciem r\u00f3\u017cd\u017cki czarodziejskiej, zbo\u017ca zafalowa\u0142y na ca\u0142ym przedpolu, ale zamiast k\u0142os\u00f3w \u017cyta ukaza\u0142y si\u0119 obserwuj\u0105cemu \u017co\u0142nierskie he\u0142my. By\u0142a ich masa wok\u00f3\u0142 zabudowa\u0144 i ta masa he\u0142m\u00f3w sz\u0142a ze wszystkich stron w stron\u0119 naszej kwatery, a wi\u0119c byli\u015bmy  otoczeni. Wtedy  „Puszczyk”  zrozumia\u0142,  \u017ce  ich  godzina  wybi\u0142a.  <\/i>[\u2026] Maj\u0105  dwa wyj\u015bcia, podda\u0107 si\u0119 lub \u015bmier\u0107. Poniewa\u017c ju\u017c dawno zespo\u0142owowybrali drug\u0105 alternatyw\u0119, wobec tego \u2013 W Imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u2013 niech si\u0119 dzieje wola Pana. Tyraliery zbli\u017ca\u0142y si\u0119, a z garde\u0142 atakuj\u0105cych dobieg\u0142o wezwanie \u2013 poddajcie si\u0119, jeste\u015bcie otoczeni! Na to diktum „Puszczyk” krzykn\u0105\u0142 w stron\u0119 swoich koleg\u00f3w \u2013 ch\u0142opcy, podpuszcza\u0107 blisko! Ognia! Strzela\u0107 celnie, nie marnowa\u0107 naboi; \u2013 sam skokami dotar\u0142 pod najbli\u017csze wielkie drzewa, lip\u0119 i jesion, i stamt\u0105d rozpocz\u0105\u0142 kr\u00f3tkimi seriami z empi ostrzeliwa\u0107 id\u0105cych od strony wschodniej \u017co\u0142nierzy. W odezwie strona atakuj\u0105ca przykry\u0142a ich zmasowanym ogniem ze wszystkich stron. Dziwne, \u017ce si\u0119 nawzajem, w tej pierwszej fazie wymiany ognia, nie wystrzelali.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Pomimo wezwa\u0144 do z\u0142o\u017cenia broni, \u017caden z \u017co\u0142nierzy „Puszczyka” nie podni\u00f3s\u0142 r\u0105k do g\u00f3ry. Pomimo tak wielkiej dysproporcji si\u0142 partyzanci podj\u0119li obron\u0119, a nawet pr\u00f3b\u0119 przebicia, podczas kt\u00f3rej wszyscy padli w krzy\u017cowym ogniu broni maszynowej. Zgin\u0119li:<\/p>\n