{"id":1094,"date":"2011-08-12T22:03:59","date_gmt":"2011-08-12T20:03:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1094"},"modified":"2019-03-22T22:07:29","modified_gmt":"2019-03-22T21:07:29","slug":"z-zeszytow-historycznych-win-u-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1094","title":{"rendered":"Z Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u&#8230; (4)"},"content":{"rendered":"\n<div style=\"text-align: justify;\"><a href=\"http:\/\/zhwin.pl\/\"><img src=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/resource\/ZH_WiNu.JPG\" alt=\"\" border=\"0\" \/><\/a><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\n<div style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-size: small;\">Wraz z ukazaniem si\u0119 <a href=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/2011\/07\/WARTO-PRZECZYTAC-38.html\">kolejnego numeru periodyku &#8222;Zeszyty Historyczne WiN-u&#8221; nr 34, rok XX, czerwiec 2011<\/a>, zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w autorstwa historyka krakowskiego oddzia\u0142u IPN &#8211; Dawida Golika, po\u015bwi\u0119conego oddzia\u0142om partyzanckim <span style=\"font-size: small;\">na <\/span><\/span><span style=\"font-size: small;\">S\u0105decczy\u017anie.<\/span><hr style=\"width: 100%; height: 2px;\" \/><\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><a href=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/2011\/07\/WARTO-PRZECZYTAC-38.html\"><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-weight: bold;\">Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 34\/2011<\/span><\/span><\/a><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><br \/><span style=\"text-decoration: underline; font-size: x-large;\"><span style=\"font-weight: bold;\">Dawid Golik<\/span><br style=\"font-weight: bold;\" \/><span style=\"font-weight: bold; font-style: italic;\">&#8222;Dla Ciebie Polsko i Dla Twej Chwa\u0142y&#8221;. Oddzia\u0142y partyzanckie J\u00f3zefa Toczka \u201eTopora\u201d, W\u0142adys\u0142awa Janura \u201eWis\u0142y\u201d i Jana Peciaka \u201eGraba\u201d.<\/span><\/span><span style=\"font-size: large;\"><span style=\"font-weight: bold;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><span style=\"font-style: italic;\"><br \/><br \/><\/span><\/span><\/span><\/span>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: large;\"><span style=\"font-weight: bold;\">Wkroczenie Armii Czerwonej i rozwi\u0105zanie oddzia\u0142u \u201eTopora\u201d<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n19 stycznia 1945 r. Nowy S\u0105cz by\u0142 ju\u017c opanowany przez wojska Armii Czerwonej, natomiast do poszczeg\u00f3lnych oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich w Inspektoracie AK Nowy S\u0105cz dociera\u0107 zacz\u0119\u0142y rozkazy o urlopowaniu \u017co\u0142nierzy podziemia. Mimo \u017ce w tym samym dniu rozkazem <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Leopold_Okulicki\">gen. Leopolda Okulickiego \u201eNied\u017awiadka\u201d<\/a> rozwi\u0105zana zosta\u0142a Armia Krajowa, poszczeg\u00f3lni komendanci i dow\u00f3dcy plac\u00f3wek na terenie \u201eNiwy\u201d nie mieli rozkazu zdemobilizowa\u0107 swoich ludzi, a jedynie urlopowa\u0107 ich na czas nieokre\u015blony, w my\u015bl s\u0142\u00f3w, \u017ce <span style=\"font-style: italic;\">moment prawdziwej walki jeszcze nadejdzie<\/span> (takie by\u0142y ostatnie wytyczne Komendy Okr\u0119gu AK w Krakowie). Stan niepewno\u015bci i tymczasowo\u015bci zapanowa\u0142 tak\u017ce na S\u0105decczy\u017anie, gdzie z jednej strony ujawni\u0142 si\u0119 i rozbroi\u0142 oddzia\u0142 por. Juliana Zubka \u201eTatara\u201d, natomiast cz\u0119\u015b\u0107 oddzia\u0142\u00f3w dyspozycyjnych, jak r\u00f3wnie\u017c sama Komenda Obwodu \u201eChwast\u201d funkcjonowa\u0142y dalej<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">1<\/sup><\/span>.<br \/><br \/>R\u00f3wnie\u017c ppor. Toczek wstrzyma\u0142 si\u0119 pocz\u0105tkowo z rozwi\u0105zaniem swojego oddzia\u0142u (czy te\u017c mo\u017ce kilku r\u00f3wnoleg\u0142ych oddzia\u0142\u00f3w), postanowi\u0142 sam pojecha\u0107 do Nowego S\u0105cza i sprawdzi\u0107 jak wygl\u0105da \u201ewyzwolona\u201d stolica powiatu.<br \/><br \/>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-size: small;\">Dnia 23 stycznia 45 r. wybra\u0142em si\u0119 z \u201eWilkiem\u201d i \u201eZbyszkiem\u201d do Nowego S\u0105cza. Oni zatrzymali si\u0119 u znajomego \u201eWilka\u201d, ja za\u015b szed\u0142em p\u00f3\u0142nocn\u0105 stron\u0105 rynku i w\u00f3wczas to dozna\u0142em szoku. Na \u015bwie\u017cym parkanie z desek, oddzielaj\u0105cym wyburzon\u0105 kamienic\u0119 od ulicy zobaczy\u0142em afisz du\u017cych rozmiar\u00f3w, kt\u00f3rego widok wstrz\u0105sn\u0105\u0142 mn\u0105. Afisz ten przedstawia\u0142 ulic\u0119 z kraw\u0119\u017cnikami, chodnikami i kratk\u0105 \u015bciekow\u0105. Na ulicy tej le\u017cy pe\u0142no \u015bmieci, a ka\u017cdy z nich posiada g\u0142ow\u0119 ludzk\u0105 z napisem AK. Robotnik w po\u0142atanym ubraniu i z ogromn\u0105 miot\u0142\u0105 zmiata te \u015bmiecie do kratki \u015bciekowej, a na g\u00f3rze tego afiszu, umieszczony jest du\u017cymi literami napis: \u201eWymie\u015b\u0107 \u015bmiecie AK z Kraju\u201d. [&#8230;] Nast\u0119puje moment jakiego\u015b buntu, zrywam ten afisz tak, \u017ce drzazgi \u015bwie\u017cych desek wbi\u0142y mi si\u0119 za paznokcie. Przechodz\u0105cy ludzie szybko si\u0119 oddalaj\u0105, nie chc\u0105 widocznie by\u0107 \u015bwiadkami. Stoj\u0119 z podartym afiszem, gniot\u0119 go w kul\u0119 i powolnym jakim\u015b starczym krokiem id\u0119 tam gdzie zatrzymali si\u0119 \u201eWilk\u201d i \u201eZbyszek\u201d. Wracamy do Jelnej<sup><span style=\"font-weight: bold;\">2<\/span><\/sup>.<\/span><\/div>\n<br \/><img src=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/resource\/ZHWIN_4_01.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Pchor. rez. J\u00f3zef Toczek \u2013 zdj\u0119cie przedwojenne (ze zbior\u00f3w Muzeum Okr\u0119gowego w Nowym S\u0105czu).<\/span><br \/><br \/>W\u00f3wczas to \u201eTop\u00f3r\u201d, tak\u017ce w trosce o swoich podw\u0142adnych, zdecydowa\u0142 o rozwi\u0105zaniu swojej grupy. 26 stycznia 1945 r. nast\u0105pi\u0142o rozformowanie tzw. grupy uderzeniowej, powsta\u0142ej specjalnie do realizacji akcji \u201eMosty\u201d. Z uwagi na to, \u017ce w jej szeregach by\u0142o wielu zawodowych podoficer\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 z nich postanowi\u0142a zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do tworzonego przy boku Armii Czerwonej \u201eludowego\u201d Wojska Polskiego. W\u015br\u00f3d nich byli m.in. Jan Zi\u0119cina \u201eWilk\u201d (st. wachmistrz 5. pu\u0142ku strzelc\u00f3w konnych) i W\u0142adys\u0142aw Kosecki \u201eZbyszko\u201d. Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, 27 stycznia, zosta\u0142a rozwi\u0105zana grupa \u201ezasadnicza\u201d \u2013 trzon oddzia\u0142u \u201eTopora\u201d, natomiast \u201emelinowaniem\u201d broni zaj\u0105\u0107 si\u0119 mia\u0142 zast\u0119pca Toczka, W\u0142adys\u0142aw Szewczyk \u201eSok\u00f3\u0142\u201d.<br \/><br \/>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-size: small;\">Ostatni meldunek do KO wys\u0142a\u0142em w dniu 28 stycznia 1945 r. Meldunek dotyczy\u0142 wykonania akcji krp. \u201eMosty\u201d oraz rozwi\u0105zania oddzia\u0142u partyzanckiego \u201eTopora\u201d<sup><span style=\"font-weight: bold;\">3<\/span><\/sup>.<\/span><\/div>\n<br \/>30 stycznia 1945 r. J\u00f3zef Toczek wyjecha\u0142 wraz z ci\u0119\u017cko chor\u0105 \u017con\u0105 do Piotrkowic, ko\u0144cz\u0105c w ten spos\u00f3b swoj\u0105 okupacyjn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107. Ju\u017c po wojnie zamieszka\u0142 w Tarnowie, gdzie przez lata spotyka\u0142y go r\u00f3\u017cnego rodzaju szykany ze strony komunist\u00f3w4.<br \/>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: large;\"><span style=\"font-weight: bold;\">&#8222;Wojsko Polskie&#8221;<\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\nSytuacja by\u0142ych akowc\u00f3w na S\u0105decczy\u017anie by\u0142a w pierwszej po\u0142owie 1945 r. bardzo skomplikowana. Z jednej strony wszystkie oddzia\u0142y partyzanckie zosta\u0142y rozwi\u0105zane a bro\u0144 ukryto, z drugiej jednak dla wielu \u017co\u0142nierzy zawarte w rozkazie mjr. \u201eBorowego\u201d stwierdzenie o ich urlopowaniu (a nie demobilizacji) rodzi\u0142o r\u00f3\u017cnego rodzaju przemy\u015blenia i w\u0105tpliwo\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 akowc\u00f3w nadal si\u0119 ukrywa\u0142a, inni wracali w swoje rodzinne strony (m.in. do Wielkopolski lub na Mazowsze), cz\u0119\u015b\u0107 wyjecha\u0142a wiosn\u0105 1945 r. na tzw. Ziemie Odzyskane. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich utrzymywa\u0142a jednak mi\u0119dzy sob\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107, kontaktowa\u0142a si\u0119 z by\u0142ymi prze\u0142o\u017conymi, wykonywa\u0142a te\u017c ich polecenia m.in. dotycz\u0105ce obsadzania \u201ew\u0142asnymi si\u0142ami\u201d posterunk\u00f3w Milicji Obywatelskiej.<br \/><br \/>Co ciekawe, a\u017c do po\u0142owy 1945 r. funkcjonowa\u0142y w konspiracji poszczeg\u00f3lne obwody Inspektoratu AK Nowy S\u0105cz. Sztab 1. psp AK ukrywa\u0142 si\u0119 co prawda w Krakowie, jednak przez sie\u0107 \u0142\u0105cznik\u00f3w utrzymywano w dalszym ci\u0105gu korespondencj\u0119 z Podhalem i S\u0105decczyzn\u0105. Tzw. Armia Krajowa w Likwidacji prowadzi\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywiadowcz\u0105, utrzymywa\u0142a sieci konspiracyjne, ale tak\u017ce dotkni\u0119ta represjami rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojn\u0105. W Obwodzie \u201eChwast\u201d powsta\u0142o kilka nowych oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich, kt\u00f3re podporz\u0105dkowane by\u0142y (lub te\u017c utrzymywa\u0142y kontakt) z by\u0142ym komendantem Obwodu AK Nowy S\u0105cz \u2013 por. \u201eEmilem\u201d (u\u017cywaj\u0105cym r\u00f3wnie\u017c ps. \u201eOlcha\u201d). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zako\u0144czy\u0142a latem 1945 r., kiedy po powstaniu Tymczasowego Rz\u0105du Jedno\u015bci Narodowej wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce mo\u017cliwe b\u0119dzie przeprowadzenie w Polsce demokratycznych wybor\u00f3w. St\u0105d te\u017c bardziej korzystna wydawa\u0142a si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci cywilna, a nie wojskowa formu\u0142a walki z komunistami. Wiele os\u00f3b r\u00f3wnie\u017c wyprowadzi\u0142a \u201ez lasu\u201d og\u0142oszona 2 sierpnia 1945 r. amnestia, kt\u00f3ra jak si\u0119 mia\u0142o niebawem okaza\u0107, pos\u0142u\u017cy\u0142a komunistom do przeliczenia i skatalogowania partyzant\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych w niepodleg\u0142o\u015bciowym podziemiu. Ju\u017c jesieni\u0105 1945 r. dosz\u0142o do ponownego zaktywizowania si\u0119 oddzia\u0142\u00f3w antykomunistycznych. Zbieg\u0142o si\u0119 to w czasie z powstaniem <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wolno%C5%9B%C4%87_i_Niezawis%C5%82o%C5%9B%C4%87\">Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d<\/a>, b\u0119d\u0105cego spadkobierc\u0105 tradycji, ale tak\u017ce kadr Armii Krajowej.<br \/><br \/>R\u00f3wnie\u017c na terenie plac\u00f3wki \u201eDolina\u201d zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 nowe struktury konspiracyjne. Przede wszystkim \u017caden z wysokich stopniem \u017co\u0142nierzy AK z tego terenu nie ujawni\u0142 przed \u201ew\u0142adz\u0105 ludow\u0105\u201d swojej przynale\u017cno\u015bci do tej formacji. Trudno jest w obecnej chwili odtworzy\u0107 dok\u0142adn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych cz\u0142onk\u00f3w plac\u00f3wki od stycznia do listopada 1945 r. Wiadomo jednak, \u017ce \u201eDolina\u201d nadal funkcjonowa\u0142a, a na pierwszy plan w organizacji jej antykomunistycznych struktur wysun\u0105\u0142 si\u0119 kpt. W\u0142adys\u0142aw Oleksy \u201eKuba\u201d, \u201eKazek\u201d przewidywany na prze\u0142omie 1944 i 1945 r. na przewodnicz\u0105cego Wojskowego S\u0105du Specjalnego w Obwodzie AK Nowy S\u0105cz (\u0142awnikiem w tym s\u0105dzie mia\u0142 by\u0107 Stefan Bednarek)<span style=\"font-size: small;\"><sup><span style=\"font-weight: bold;\">5<\/span><\/sup><\/span>. Jak si\u0119 wydaje, Oleksy by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 oraz g\u0142\u00f3wnym zwierzchnikiem oddzia\u0142u partyzanckiego \u201eWojsko Polskie\u201d, na kt\u00f3rego czele stan\u0105\u0142 podoficer z oddzia\u0142u \u201eTopora\u201d \u2013 kpr. W\u0142adys\u0142aw Janur \u201eBia\u0142y\u201d, \u201eWis\u0142a\u201d.<br \/><img src=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/resource\/ZHWIN_4_02.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-style: italic;\">\u017bo\u0142nierze oddzia\u0142u \u201eWojsko Polskie\u201d. Od lewej W\u0142adys\u0142aw Janur \u201eBia\u0142y\u201d, \u201eWis\u0142a\u201d, N.N., Jan Peciak \u201eGrab\u201d, \u201eKo\u015bciuszko\u201d. Zamczysko, wiosna 1946 r. (Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w Benedykta Peciaka).<\/span><\/span><br \/><br \/>Tak pierwsze spotkanie z Oleksym, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w Chomranicach, relacjonowa\u0142 w \u015bledztwie Jan Peciak:<br \/><br \/>\n<div style=\"margin-left: 40px;\"><span style=\"font-size: small;\">Na spotkaniu tym Krzy\u017cak Jan [&#8230;] przedstawi\u0142 mnie komendantowi o\u015bwiadczaj\u0105c i\u017c jestem Peciak Jan z Roj\u00f3wki, ukrywam si\u0119 przed aresztowaniem, jestem poszukiwany przez Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa i Milicj\u0119, podczas okupacji ukrywa\u0142em si\u0119 i nale\u017ca\u0142[em] do AK. W\u00f3wczas komendant pyta\u0142 si\u0119 mnie za co ukrywa\u0142em si\u0119 podczas okupacji i za co jestem poszukiwany przez org[ana] BP ja o\u015bwiadczy\u0142em, \u017ce w\u0142adze sowieckie chcia\u0142y mnie aresztowa\u0107 i ja zbieg\u0142em, od tego czasu ukrywam si\u0119. Nast\u0119pnie komendant pyta\u0142 si\u0119 czy sk\u0142ada\u0142em przysi\u0119g\u0119 w AK, a gdy potwierdzi\u0142em o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce przysi\u0119ga nadal mnie obowi\u0105zuje, poczym wyci\u0105gn\u0105\u0142 z kieszeni opask\u0119 bia\u0142o-czerwon\u0105 i za\u0142o\u017cy\u0142 mi na praw\u0105 r\u0119k\u0119. Na opasce by\u0142y wyszyte du\u017ce litery \u201eWP\u201d<sup style=\"font-weight: bold;\">6<\/sup>.<\/span><\/div>\n<br \/>Nie wiadomo, czy \u201eWydzia\u0142 Zamiejscowy\u201d Okr\u0119gowego WSS w Krakowie pod przewodnictwem \u201eKuby\u201d zd\u0105\u017cy\u0142 rozpocz\u0105\u0107 swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 przed rozwi\u0105zaniem szereg\u00f3w AK, ale z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 Oleksy gromadzi\u0142 doniesienia o przest\u0119pcach i zdrajcach z terenu S\u0105decczyzny. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c, a\u017c do momentu rozwi\u0105zania AK, komendantem Wojskowej S\u0142u\u017cby Ochrony Powstania w Inspektoracie \u201eNiwa\u201d<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">7<\/sup><\/span>. St\u0105d te\u017c oddzia\u0142 przez niego utworzony poza dzia\u0142alno\u015bci\u0105 antykomunistyczn\u0105 mia\u0142 na celu m.in. likwidacj\u0119 dawnych konfident\u00f3w niemieckich oraz powsta\u0142ych jeszcze w czasie okupacji lub tu\u017c po jej zako\u0144czeniu band rabunkowych. Samo doj\u015bcie do w\u0142adzy komunist\u00f3w uznawano za kolejn\u0105 (po niemieckiej) okupacj\u0119 Polski, a obsadzon\u0105 w du\u017cej cz\u0119\u015bci przez cz\u0142onk\u00f3w PPR administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 traktowano jako tw\u00f3r tymczasowy i w pe\u0142ni dyspozycyjny wobec ZSRS. Analogicznie podchodzono te\u017c do kwestii wsp\u00f3\u0142pracy z nowym okupantem \u2013 likwiduj\u0105c funkcjonariuszy UB, ale te\u017c informator\u00f3w bezpieki jak podczas wojny niemieckich kolaborant\u00f3w i ich zwierzchnik\u00f3w z tajnej policji. \u017bo\u0142nierze podlegli Janurowi mieli bardzo dobre relacje z miejscow\u0105 ludno\u015bci\u0105, a ich wsp\u00f3\u0142pracownikami byli milicjanci z posterunk\u00f3w w \u0141ososinie Dolnej, Chomranicach i Che\u0142mcu<span style=\"font-size: small;\"><sup><span style=\"font-weight: bold;\">8<\/span><\/sup><\/span>. Terenem dzia\u0142alno\u015bci kilkunastoosobowej grupy by\u0142y przede wszystkim gminy <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Che%C5%82miec_%28wojew%C3%B3dztwo_ma%C5%82opolskie%29\">Che\u0142miec<\/a> oraz <a href=\"http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/%C5%81ososina_Dolna\">\u0141ososina Dolna<\/a>, co pokrywa\u0142o si\u0119 zasadniczo z obszarem, na kt\u00f3rym w czasie okupacji niemieckiej walczy\u0142 oddzia\u0142 \u201eTopora\u201d. \u017bo\u0142nierze \u201eWojska Polskiego\u201d byli umundurowani i nosili bia\u0142o-czerwone opaski z literami \u201eWP\u201d. Mieli te\u017c piecz\u0119\u0107 oddzia\u0142u, na kt\u00f3rej widnia\u0142 orze\u0142 w koronie z literami WP oraz patriotyczna sentencja \u201eDla Ciebie Polsko i Dla Twej Chwa\u0142y\u201d<span style=\"font-size: small;\"><sup><span style=\"font-weight: bold;\">9<\/span><\/sup><\/span>. <br \/><br \/>Trzon oddzia\u0142u \u201eWojsko Polskie\u201d stanowili w\u00f3wczas W\u0142adys\u0142aw Janur \u201eBia\u0142y\u201d, \u201eWis\u0142a\u201d \u2013 dow\u00f3dca oddzia\u0142u, Jan Peciak \u201eGrab\u201d, \u201eHaim\u201d, \u201eKo\u015bciuszko\u201d \u2013 zast\u0119pca dow\u00f3dcy oraz Jan Krzy\u017cak \u201eBolek\u201d i Jan Krawczyk \u201eS\u0105siad\u201d, \u201eKomornik\u201d (w czasie okupacji ps. \u201e\u017byto\u201d). Wszyscy czterej byli wcze\u015bniej zwi\u0105zani z oddzia\u0142em \u201eTopora\u201d i plac\u00f3wk\u0105 \u201eDolina\u201d. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej (najprawdopodobniej w grudniu 1945 r.) do\u0142\u0105czyli do nich Boles\u0142aw Krzak \u201eStaszek\u201d oraz Zbigniew Krzak \u201eW\u0119\u017cyk\u201d, Wojciech Hamiga \u201ePiotr\u201d, J\u00f3zef Kozyra \u201eJ\u00f3zek\u201d (podczas okupacji w AK ps. \u201eStokrotka\u201d)<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">10<\/sup><\/span>, W\u0142adys\u0142aw Ko\u0142dras (vel Wincenty Koszut) \u201eIwanow\u201d i W\u0142adys\u0142aw Tomasik \u201eGruszka\u201d. Wiosn\u0105 1946 r. do\u0142\u0105czyli do grupy Stefan Krzak \u201eKudyn\u201d, Franciszek Bukowiec \u201eDziadek\u201d (przede wszystkim wsp\u00f3\u0142pracownik oddzia\u0142u), Roman Burdacki \u201eSzkl\u0105cy\u201d, Jan Po\u0142omski \u201eJajko\u201d, \u201eWiano\u201d (dezerter z MO)<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">11<\/sup><\/span>, Stanis\u0142aw Wide\u0142 \u201ePrawy\u201d, \u201eLis\u201d (podczas okupacji w AK ps. \u201eFio\u0142ek\u201d), Adam Domalik \u201eNowy\u201d, \u201eG\u00f3ral\u201d<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">12<\/sup><\/span>, Antoni W\u0105sowicz \u201eTo\u0144ko\u201d<span style=\"font-size: small;\"><sup style=\"font-weight: bold;\">13<\/sup><\/span> oraz Jan Leszczy\u0144ski \u201ePalicjant\u201d.<br \/><img src=\"http:\/\/podziemiezbrojne.blox.pl\/resource\/ZHWIN_4_03.jpg\" alt=\"\" border=\"0\" \/><br \/><span style=\"font-style: italic; font-size: small;\">Franciszek Bukowiec \u201eDziadek\u201d. Wiosna 1946 r. (Zdj\u0119cie ze zbior\u00f3w IPN).<\/span><br \/><br \/>Poza nimi w oddziale byli J\u00f3zef Fecko \u201ePtak\u201d (w czasie okupacji w AK ps. \u201eKrokus\u201d), J\u00f3zef Lach\u00f3r \u201eD\u0105b\u201d, \u201eTarabaniarz\u201d i J\u00f3zef Grzegorzek. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy na sta\u0142e przebywa\u0142a w domach i zbierana by\u0142a przez Janura do wykonania konkretnej akcji. W pocz\u0105tkowym okresie dzia\u0142alno\u015bci jako ca\u0142kowicie \u201espaleni\u201d musieli si\u0119 ukrywa\u0107 sam \u201eWis\u0142a\u201d i jego zast\u0119pca \u201eGrab\u201d. P\u00f3\u017aniej razem z nimi ukrywa\u0142o si\u0119 trzech przybysz\u00f3w z innych rejon\u00f3w Polski \u2013 \u201eG\u00f3ral\u201d, \u201eTo\u0144ko\u201d i \u201ePalicjant\u201d<span style=\"font-size: small;\"><sup><span style=\"font-weight: bold;\">14<\/span><\/sup><\/span>.<br \/>\n<ul>\n<li><span style=\"font-size: small;\"><span style=\"font-weight: bold;\">Zainteresowanych ca\u0142o\u015bci\u0105 tekstu odsy\u0142am do <a href=\"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=414\">nr 34 &#8222;Zeszyt\u00f3w Historycznych WiN-u&#8221;&gt;<\/a><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n<span style=\"font-size: small;\"><a href=\"http:\/\/podziemiezbrojne.pl\"><span style=\"font-weight: bold;\">Strona g\u0142\u00f3wna&gt;<\/span><\/a><\/span><br \/><hr style=\"width: 100%; height: 2px;\" \/><span style=\"font-size: xx-small;\"><span style=\"font-weight: bold;\">1.<\/span> Zob. G. Mazur, W. Rojek. M. Zg\u00f3rniak, <span style=\"font-style: italic;\">Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu na obszarze inspektoratu ZWZ\u2013AK Nowy S\u0105cz 1939\u20131945<\/span>, Krak\u00f3w 1998, s. 321\u2013338.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">2.<\/span> J. Toczek, \u201eOddzia\u0142 partyzancki \u00bbTopora\u00ab\u2026\u201d, s. 28\u201329.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">3.<\/span> Ibidem, s. 28.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">4.<\/span> IPN Kr 010\/8503, Akta operacyjnej obserwacji przeciwko J\u00f3zefowi Toczkowi. Toczek pocz\u0105tkowo nie ujawni\u0142 swojej okupacyjnej dzia\u0142alno\u015bci i najprawdopodobniej zerwa\u0142 jakiekolwiek kontakty ze swoimi dawnymi podkomendnymi, zachowuj\u0105c jednocze\u015bnie archiwum oddzia\u0142u oraz notatki z czasu okupacji. Podczas amnestii w 1947 r. ujawni\u0142 si\u0119 w PUBP w Nowym S\u0105czu jako by\u0142y oficer AK. Na prze\u0142omie l. 40. i 50. dokonano w\u0142amania do jego domu, podczas kt\u00f3rego \u201ez\u0142odzieje\u201d zabrali posiadane przez niego dokumenty konspiracyjne. W l. 50. UB dok\u0142adnie przygl\u0105da\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno jemu samemu, jak i jego rodzinie. O jego wypowiedziach i pogl\u0105dach donosili bezpiece agenci i informatorzy ulokowani w zak\u0142adach, w kt\u00f3rych pracowa\u0142. Obserwacji Toczka zaprzestano dopiero na pocz\u0105tku l. 60. <br \/><span style=\"font-weight: bold;\">5.<\/span> AP Kr, 1319\/O, Zesp\u00f3\u0142 1. psp AK, cz. 5, k. 20, Propozycja obsady WSS Inspektoratu \u201eNiwa\u201d, 15 XII 1944; Trudno w chwili obecnej ustali\u0107, czy sam Stefan Bednarek bra\u0142 czynny udzia\u0142 w tworzeniu oddzia\u0142u \u201eWojsko Polskie\u201d i w jakim stopniu wspomaga\u0142 w tych dzia\u0142aniach kpt. \u201eKub\u0119\u201d. Materia\u0142y na ten temat nie zachowa\u0142y si\u0119 w stopniu wystarczaj\u0105cym, by mo\u017cna by\u0142o kategorycznie rozstrzygn\u0105\u0107, czy by\u0142 on zaanga\u017cowany w now\u0105 konspiracj\u0119, czy te\u017c nie. W l. 1945\u20131947 pracowa\u0142 dorywczo w sp\u00f3\u0142dzielni rolniczo-handlowej w Nowym S\u0105czu. Ujawni\u0142 si\u0119 25 IV 1947 r. podczas akcji amnestyjnej, ale przyzna\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas jedynie do dzia\u0142alno\u015bci okupacyjnej w AK. Nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do O\u015bwi\u0119cimia, gdzie pracowa\u0142 jako referent w Urz\u0119dzie Skarbowym, a od 1949 r. kierownik wydzia\u0142u finansowego tego urz\u0119du. Wst\u0105pi\u0142 do PZPR. W l. 50. Bednarek by\u0142 inwigilowany przez UB w zwi\u0105zku z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 na terenie S\u0105decczyzny w okresie okupacji. Nie \u0142\u0105czono jednak jego osoby z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 oddzia\u0142u Janura (IPN Kr 010\/7649, Akta operacyjnej obserwacji przeciwko Stefanowi Bednarkowi). Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 wiedzia\u0142 jednak o niej i musia\u0142 by\u0107 do niej pozytywnie ustosunkowany, skoro po 1989 r. w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w starania Jana Peciaka o uniewa\u017cnienie wyroku WSR w Krakowie w jego sprawie, napisa\u0142 mu te\u017c dedykacj\u0119 w jednej z ksi\u0105\u017cek o tre\u015bci:<span style=\"font-style: italic;\"> Janowi Peciakowi z Roj\u00f3wki. Drogiemu partyzantowi-\u017co\u0142nierzowi Armii Krajowej z okresu okupacji hitlerowskiej, kt\u00f3ry walczy\u0142 o wolno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107 ojczyzny i wycierpia\u0142 15 lat wi\u0119zienia we Wronkach za \u201ezbrodni\u0119 patriotyzmu\u201d skazany przez s\u0105dy PRL niczego nie ujawniaj\u0105c UB-kom z konspiracyjnych tajemnic. Na pami\u0105tk\u0119 wr\u0119czam Stefan Bednarek b. d-ca plac\u00f3wki \u201eDolina\u201d AK (\u0141ososina Dolna)<\/span> (kserokopia dedykacji w zbiorach T. P\u0142u\u017ca\u0144skiego).<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">6.<\/span> IPN Kr 110\/5102, Akta sprawy karnej przeciwko Janowi Peciakowi [dalej: IPN Kr 110\/5102], k. 110, Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania podejrzanego Jana Peciaka, 7 II 1953; D. Golik, <span style=\"font-style: italic;\">Jan Jakub Peciak\u2026<\/span><br \/><span style=\"font-weight: bold;\">7.<\/span> AP Kr, 1319\/O, Zesp\u00f3\u0142 1. psp AK, cz. 2, k. 72, Wykaz oficer\u00f3w 1. psp AK przydatnych do dalszej konspiracji, 31 III 1945. Bardzo niewiele wiadomo zar\u00f3wno o samym Oleksym, jak i o jego powojennej dzia\u0142alno\u015bci. W sporz\u0105dzonym na wniosek Komendanta Okr\u0119gu 31 III 1945 r. przez mjr. Adama Stabraw\u0119 \u201eBorowego\u201d wykazie oficer\u00f3w 1. psp AK mog\u0105cych by\u0107 przydatnymi w przysz\u0142ej konspiracji pojawia si\u0119 9 pseudonim\u00f3w \u2013 w tym r\u00f3wnie\u017c pseudonim Oleksego. Jest tam okre\u015blony jako kpt. rez. (ze starsze\u0144stwem z 1921 r.) ps. \u201eKuba\u201d ur. 20 VII 1894 r. s\u0142u\u017c\u0105cy wcze\u015bniej w Korpusie Administracyjnym WP z adnotacj\u0105: Przydatno\u015b\u0107 boj[owa] i konsp[iracyjna] du\u017ca. Wszystko wi\u0119c wskazuje na to, \u017ce rzeczywi\u015bcie Oleksy do drugiej konspiracji przeszed\u0142. Nie wiadomo jednak, czy by\u0142a to jego w\u0142asna inicjatywa, czy te\u017c mia\u0142 kontakt np. ze strukturami s\u0105deckiego WiN-u lub Brygadami Wywiadowczymi. O konspiracyjnej roli Oleksego nie wiedzia\u0142a nawet jego najbli\u017csza rodzina. M.in. dzi\u0119ki temu m\u00f3g\u0142 obj\u0105\u0107 na pocz\u0105tku 1945 r. funkcj\u0119 dyrektora administracyjnego szpitala w Nowym S\u0105czu, a nast\u0119pnie w ko\u0144cu l. 40. przeprowadzi\u0142 si\u0119 wraz z \u017con\u0105 i c\u00f3rk\u0105 do Krakowa, gdzie otrzyma\u0142 stanowisko w szpitalu Bonifratr\u00f3w. Chorowa\u0142 ju\u017c w\u00f3wczas na serce. Zmar\u0142 na pocz\u0105tku l. 50. Relacja Ewy Zaj\u0105czkowskiej z d. Oleksy z 22 X 2010 r. \u2013 w zbiorach autora.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">8.<\/span> IPN Kr 07\/3394, k. 61, Protok\u00f3\u0142 przes\u0142uchania Boles\u0142awa Krzaka, 9 VIII 1950. Bliskie kontakty z partyzantami utrzymywa\u0142 m.in. J\u00f3zef Karcz, zast\u0119pca komendanta, a nast\u0119pnie komendant posterunku MO w \u0141ososinie Dolnej, kt\u00f3ry w czasie wojny by\u0142 w oddziale \u201eTopora\u201d (ps. \u201eCzajka\u201d).<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">9.<\/span> IPN Kr 074\/183, Charakterystyka nr 184. Banda terrorystyczno-rabunkowa pn. \u201eWojsko Polskie\u201d znana r\u00f3wnie\u017c jako banda \u201eJanura\u201d [dalej: IPN Kr 074\/183], k. 3\u20134. S\u0142owa zawarte na piecz\u0119ci oddzia\u0142u zwi\u0105zane s\u0105 z tradycj\u0105 Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego i pochodz\u0105 z wiersza legionisty Adama Szani, kt\u00f3ry znalaz\u0142 si\u0119 na \u201ekrzy\u017cu legionist\u00f3w\u201d upami\u0119tniaj\u0105cym stoczon\u0105 w 1915 r. bitw\u0119 pod Rafaj\u0142ow\u0105. Ca\u0142y czterowiersz brzmi nast\u0119puj\u0105co: <span style=\"font-style: italic;\">M\u0142odzie\u017cy Polska, patrz na ten krzy\u017c, Legiony Polskie d\u017awign\u0119\u0142y go wzwy\u017c, Przechodz\u0105c g\u00f3ry, lasy i wa\u0142y, Dla Ciebie: Polsko! I dla twej chwa\u0142y.<\/span> Sentencja ta (w formie: \u201eDla Ciebie Polsko i dla Twojej Chwa\u0142y\u201d) znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na mogile legionist\u00f3w na cmentarzu komunalnym w Nowym S\u0105czu.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">10.<\/span> IPN Kr 110\/780, Akta sprawy karnej przeciwko J\u00f3zefowi Kozyrze i innym [dalej: IPN Kr 110\/780].<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">11.<\/span> IPN Kr 0159\/1740, Akta funkcjonariusza MO Jana Po\u0142omskiego.<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">12.<\/span> Adam Domalik pochodzi\u0142 ze Spytkowic (pow. nowotarski) i w 1945 r. zg\u0142osi\u0142 si\u0119 jako ochotnik do \u201eludowego\u201d WP. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 podoficersk\u0105 przy 2. (zapasowym) pp w Krakowie i zosta\u0142 przydzielony do 61. pu\u0142ku 17. DP, gdzie przez trzy miesi\u0105ce pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 magazyniera. Stamt\u0105d przeniesiono go do jednostki WOP do Starego S\u0105cza na stanowisko podoficera (kaprala) \u017candarmerii. 30 III 1946 r. Domalik zdezerterowa\u0142 z wojska i przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do oddzia\u0142u Mieczys\u0142awa Janczaka \u201eBeskida\u201d. Nie zdoby\u0142 jednak (jak sam relacjonowa\u0142) zaufania partyzant\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105dzili, \u017ce zosta\u0142 specjalnie wys\u0142any przez wojsko, a\u017ceby rozpracowa\u0107 ich oddzia\u0142. Domalik w obawie o swoje \u017cycie od\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 od \u201eBeskida\u201d i na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 ukrywa\u0142 si\u0119 w rejonie Starego S\u0105cza (mia\u0142o to miejsce na prze\u0142omie marca i kwietnia 1946 r., a wi\u0119c w momencie kiedy oddzia\u0142 \u201eBeskida\u201d zosta\u0142 rozwi\u0105zany \u2013 mo\u017cliwe wi\u0119c, \u017ce w\u0142a\u015bnie rozformowanie oddzia\u0142u by\u0142o rzeczywistym powodem poszukiwania przez niego kontaktu z inn\u0105 grup\u0105). Od miejscowych gospodarzy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce w Kl\u0119czanach mo\u017ce przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do oddzia\u0142u partyzanckiego Janura. Po spotkaniu z Peciakiem i W\u0105sowiczem, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce jeszcze w kwietniu 1946 r., wszed\u0142 w sk\u0142ad grupy pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 ps. \u201eNowy\u201d, a nast\u0119pnie \u201eG\u00f3ral\u201d (Zob. IPN Kr 110\/2824, Akta sprawy karnej przeciwko Antoniemu W\u0105sowiczowi i towarzyszom, t. 1\u20132).<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">13.<\/span> Antoni W\u0105sowicz urodzi\u0142 si\u0119 na Wile\u0144szczy\u017anie i po zaj\u0119ciu Kres\u00f3w przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 w 1944 r. zosta\u0142 powo\u0142any do odbycia s\u0142u\u017cby wojskowej. Po przeszkoleniu, w stopniu kaprala, rozpocz\u0105\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w 4. \u201ewarszawskim\u201d pu\u0142ku aprowizacyjnym, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 kolejno w Bia\u0142ymstoku, Mi\u0144sku Mazowieckim i Szamotu\u0142ach. 25 V 1945 r. zdezerterowa\u0142 z wojska i wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u \u201eZadory\u201d, gdzie pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 ps. \u201eLeszek\u201d. Po ujawnieniu si\u0119 we wrze\u015bniu 1945 r. W\u0105sowicz wyjecha\u0142 na tzw. Ziemie Odzyskane w poszukiwaniu swojej rodziny. Stamt\u0105d po skontaktowaniu si\u0119 z NN Stefanem wyjecha\u0142 do Nowego S\u0105cza i najprawdopodobniej w marcu 1946 r. wst\u0105pi\u0142 do oddzia\u0142u \u201eWis\u0142y\u201d, otrzymuj\u0105c ps. \u201eTo\u0144ko\u201d (Zob. ibidem).<br \/><span style=\"font-weight: bold;\">14.<\/span> IPN Kr 074\/183, k. 6\u20138.<\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wraz z ukazaniem si\u0119 kolejnego numeru periodyku &#8222;Zeszyty Historyczne WiN-u&#8221; nr 34, rok XX, czerwiec 2011, zapraszam do lektury fragmentu jednego z opublikowanych tam artyku\u0142\u00f3w autorstwa historyka krakowskiego oddzia\u0142u IPN &#8211; Dawida Golika, po\u015bwi\u0119conego oddzia\u0142om partyzanckim na S\u0105decczy\u017anie. Zeszyty Historyczne WiN-u, nr 34\/2011 Dawid Golik&#8222;Dla Ciebie Polsko i Dla Twej Chwa\u0142y&#8221;. Oddzia\u0142y partyzanckie J\u00f3zefa Toczka [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1094"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1095,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1094\/revisions\/1095"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1094"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1094"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}