{"id":1092,"date":"2011-06-30T21:59:08","date_gmt":"2011-06-30T19:59:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/?p=1092"},"modified":"2019-03-22T22:01:08","modified_gmt":"2019-03-22T21:01:08","slug":"o-nienakreconym-odcinku-czterech-pancernych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1092","title":{"rendered":"O nienakr\u0119conym odcinku „Czterech pancernych”…"},"content":{"rendered":"\n
Grzegorz W\u0105sowski<\/span><\/span>
[wyb\u00f3r ikonografii – autor strony]<\/span>

O NIENAKR\u0118CONYM ODCINKU SERIALU „CZTEREJ PANCERNI I PIES” ORAZ DW\u00d3CH FILMACH ANDRZEJA WAJDY, CZYLI ZDA\u0143 KILKA NA TEMAT PEERELOWSKIEJ SZKO\u0141Y FILMOWEJ.<\/span><\/span>


\n
Serial przez du\u017ce „S” ci\u0105gle z nami<\/span><\/div>\n
Kto z wychowanych w PRL-u nie zna serialu Czterej pancerni i pies<\/span><\/a>? Tylko wyj\u0105tki. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce zar\u00f3wno pu\u0142kownik Ludowego Wojska Polskiego Janusz Przymanowski<\/a> – tw\u00f3rca postaci Janka Kosa i jego towarzyszy broni, jak i Konrad Na\u0142\u0119cki<\/a> \u2013 re\u017cyser serialu, spisali si\u0119 znakomicie. Obaj panowie wykonali kawa\u0142 dobrej, propagandowej roboty. Tak dobrej, \u017ce w „podziwie” dla niej, o serialu Czterej pancerni i pies<\/span> b\u0119d\u0119 pisa\u0142 dalej z odpowiedni\u0105 dystynkcj\u0105, u\u017cywaj\u0105c w wyrazie serial du\u017cej litery „S”.
\"\"

Przez d\u0142ugie lata kolejne pokolenia Polak\u00f3w zastyga\u0142y przed odbiornikami telewizor\u00f3w, \u015bledz\u0105c w napi\u0119ciu losy za\u0142ogi czo\u0142gu „Rudy”. W\u015br\u00f3d nich i ja. Ba, du\u017co m\u0142odsi ode mnie – ci, kt\u00f3rzy z racji wieku zasiedli przed telewizorami ju\u017c po upadku rz\u0105d\u00f3w partii komunistycznej, tak\u017ce nie unikn\u0119li kontaktu z Serialem. Stacje telewizyjne ca\u0142y czas dbaj\u0105, aby go\u015bci\u0142 on na ekranach telewizor\u00f3w, czyli w naszych domach, nie rzadziej ni\u017c dwa – trzy razy w roku. Wsp\u00f3lna to troska nie tylko kana\u0142\u00f3w komercyjnych. Tak\u017ce TVP, realizuj\u0105c misj\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 telewizji publicznej, przez ca\u0142y czas pozostaje w awangardzie ambasador\u00f3w Serialu. Zdaje si\u0119, \u017ce tylko w czasie prezesury Pana Bronis\u0142awa Wildsteina obowi\u0105zywa\u0142 na Woronicza zapis na „Pancernych”. Na szcz\u0119\u015bcie jednak dla tego dzie\u0142a i jego wiernych fan\u00f3w, ponury ten czas nie trwa\u0142 zbyt d\u0142ugo, i wielki skarb filmoteki narodowej, jakim bez w\u0105tpienia jest Serial, zosta\u0142 zdj\u0119ty z p\u00f3\u0142ki, na kt\u00f3r\u0105 niezas\u0142u\u017cenie, z powod\u00f3w czysto politycznych, trafi\u0142. Niedawno by\u0142 on emitowany w stacji prywatnej TVN 7, a \u017ce wakacje ju\u017c w toku mo\u017cemy w\u0142a\u015bnie po raz kolejny us\u0142ysze\u0107, tym razem w TVP 1 i TVP Seriale, jak Edmund Fetting<\/a> uroczym g\u0142osem pi\u0119knie wy\u015bpiewuje strofy znanej, chwytaj\u0105cej za serce piosenki z Serialu.

\n
O poczuciu zubo\u017cenia i dw\u00f3ch filmach Andrzeja Wajdy<\/span><\/div>\n
Dzie\u0142o to ma jednak pewien feler. Jest bowiem niedoko\u0144czone. Koniec filmowej epopei „Pancernych” nast\u0119puje za szybko, nie pozwala pozna\u0107 ca\u0142ej ich historii (marginalnie zasygnalizowa\u0142em t\u0119 kwesti\u0119 w tek\u015bcie Pawe\u0142 Jasienica u mjr. „\u0141upaszki”<\/span><\/a>. A przecie\u017c chodzi o spraw\u0119 wa\u017cn\u0105. O dobro kultury narodowej. Na Serialu wychowa\u0142y si\u0119 wszak miliony rodak\u00f3w. S\u0105dz\u0119, \u017ce nie mo\u017cna pozwoli\u0107, aby taki stan rzeczy trwa\u0142 nadal. Bo przeze\u0144 wszyscy jeste\u015bmy jakby zubo\u017ceni. Zanim jednak rozwin\u0119 ten w\u0105tek, musz\u0119 odreagowa\u0107 takie w\u0142a\u015bnie odczucie \u2013 zubo\u017cenia, kt\u00f3re towarzyszy\u0142o mi, gdy niedawno czyta\u0142em na wpolityce.pl<\/a> felieton Pana Krzysztofa K\u0142opotowskiego pt. Orze\u0142 Bia\u0142y dla Wajdy<\/span><\/a>. Autor, uznany krytyk filmowy, dokona\u0142 w swym tek\u015bcie kr\u00f3tkiej retrospekcji tw\u00f3rczo\u015bci filmowej Andrzeja Wajdy, wykazuj\u0105c niezbicie, \u017ce Order Or\u0142a Bia\u0142ego nale\u017cy si\u0119 Mistrzowi jak ma\u0142o komu. Co racja, to racja, ale nie w tym rzecz. Felieton, jak ju\u017c zaznaczy\u0142em, zawiera kr\u00f3tkie om\u00f3wienie najwa\u017cniejszych dokona\u0144 re\u017cysera. Przy wspomnieniu niekt\u00f3rych obraz\u00f3w filmowych Mistrza powsta\u0142ych w okresie PRL-u autor poczyni\u0142 godne uwagi zastrze\u017cenie. Napisa\u0142 mianowicie, \u017ce: Nawet je\u015bli by\u0142y to filmy zak\u0142amane wobec fakt\u00f3w historycznych, to przecie\u017c nie tylko po\u017cyteczne, ale tak\u017ce pi\u0119kne.<\/span>
Jednocze\u015bnie dziwnym trafem pomin\u0105\u0142 w swym tek\u015bcie, co wywo\u0142a\u0142o u mnie wspomniane poczucie zubo\u017cenia, pierwsze bodaj pe\u0142nometra\u017cowe dzie\u0142o filmowe Mistrza, czyli Pokolenie<\/span><\/a>, z Tadeuszem Janczarem i Tadeuszem \u0141omnickim w rolach g\u0142\u00f3wnych. Film, wyprodukowany w roku 1954, opowiada o bojowcach PPR-u<\/a> i Gwardii Ludowej<\/a>, czyli cz\u0142onkach organizacji dyspozycyjnych wobec centrali partii komunistycznej w Moskwie, d\u0105\u017c\u0105cych, niestety skutecznie, do skomunizowania Polski. Czy\u017cby Pan K\u0142opotowski uzna\u0142, \u017ce ten obraz Mistrza wykracza jednak poza ramy po\u017cyteczno\u015bci i pi\u0119kna?
\"\"
Kadr z filmu „Pokolenie” (1954), re\u017c. A. Wajda.<\/span>

Wybaczcie Pa\u0144stwo dygresj\u0119, ale warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce weryfikacji przez kryterium prawda\/fa\u0142sz podlega w zacytowanym zdaniu z tekstu Pana K\u0142opotowskiego tylko teza dopuszczaj\u0105ca zak\u0142amanie niekt\u00f3rych film\u00f3w Andrzeja Wajdy wobec fakt\u00f3w historycznych. I trudno z ni\u0105 polemizowa\u0107. Natomiast twierdzenie, \u017ce co\u015b jest po\u017cyteczne lub pi\u0119kne jest w istocie jedynie ocen\u0105, o tyle dowoln\u0105, \u017ce nie weryfikowaln\u0105 za pomoc\u0105 kryterium prawdziwo\u015bci. Ujmuj\u0105c rzecz innymi s\u0142owy, wyra\u017cony przez Pana K\u0142opotowskiego pogl\u0105d na temat po\u017cyteczno\u015bci oraz pi\u0119kna film\u00f3w Andrzeja Wajdy, tak\u017ce tych, kt\u00f3re niekoniecznie zachowa\u0142y lojalno\u015b\u0107 wobec fakt\u00f3w historycznych, oddaje jedynie emocje autora tekstu wobec komentowanych przez niego dzie\u0142 filmowych Mistrza, natomiast nie m\u00f3wi nic obiektywnego na ich temat.

Dodam, \u017ce je\u017celi Pan K\u0142opotowski pomin\u0105\u0142 film Pokolenie<\/span> powodowany wzgl\u0119dami wobec pi\u0119kna lub po\u017cyteczno\u015bci, to w moim odczuciu, post\u0105pi\u0142 zupe\u0142nie nies\u0142usznie. Uwa\u017cam, \u017ce scena, w kt\u00f3rej bojowiec Gwardii Ludowej, grany przez Tadeusza Janczara, zostaje osaczony przez niemieckich \u017candarm\u00f3w i po wystrzeleniu amunicji rzuca si\u0119 w d\u00f3\u0142 klatki schodowej z czwartego bodaj pi\u0119tra kamienicy jest warsztatowo znakomita, a przy tym pi\u0119kna obrazowo (zastrzegam, \u017ce nie dlatego jest pi\u0119kna, jak niekt\u00f3rzy mog\u0105 w swej zaciek\u0142o\u015bci s\u0105dzi\u0107, \u017ce \u015bmier\u0107 uzbrojonego komunisty po prostu cieszy oko ludzi powa\u017cnie traktuj\u0105cych idee wolno\u015bciowe, lecz z powodu \u015bwietnej dynamiki uj\u0119\u0107 i poetyki obrazu w jej fina\u0142owych sekwencjach). Jest prawie tak samo pi\u0119kna, jak scena z Popio\u0142u i diamentu<\/span><\/a>, w kt\u00f3rej podziurawiony jak sito kulami z pistoletu maszynowego Ma\u0107ka Che\u0142mickiego, bogu ducha winny robotnik umiera przed \u015bwi\u0119t\u0105 figur\u0105 w przydro\u017cnej kapliczce (dodajmy dla precyzji opisu – nie on by\u0142 celem egzekucji, zgin\u0105\u0142 wskutek pomy\u0142ki jej wykonawc\u00f3w), czy te\u017c jak fina\u0142owa sekwencja \u015bmierci bohatera na gigantycznym \u015bmietnisku. Zak\u0142adam te\u017c, \u017ce dla wielu mi\u0142o\u015bnik\u00f3w kina wszystkie ww. sceny z obraz\u00f3w Mistrza s\u0105 nie tylko pi\u0119kne, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c po\u017cyteczne, bo dlaczego maj\u0105 nie by\u0107?
\"\"
Kadr z fina\u0142owej sceny filmu „Popi\u00f3\u0142 i diament” (1958), re\u017c. A. Wajda, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wny bohater – \u017co\u0142nierz AK, Maciek Che\u0142micki – umiera na \u015bmietnisku.<\/span><\/span>

\n
Szko\u0142a filmowa – polska czy peerelowska?<\/span>
(z dorobku J\u00f3zefa Mackiewicza zaczerpni\u0119te)<\/span><\/div>\n
Jak na m\u00f3j niewyrobiony gust, sceny te, tak jak filmy, z kt\u00f3rych pochodz\u0105, s\u0105 wr\u0119cz kultowe dla peerelowskiej szko\u0142y filmowej. Nie polskiej, ale w\u0142a\u015bnie peerelowskiej. Tak jak dla peerelowskiej szko\u0142y filmowej kultowy jest r\u00f3wnie\u017c Serial Czterej pancerni i pies<\/span>. Oczywi\u015bcie, nie \u015bmiem por\u00f3wnywa\u0107 ogromu walor\u00f3w artystycznych Pokolenia<\/span>, czy Popio\u0142u i diamentu<\/span> do warto\u015bci artystycznych Serialu. Tu Mistrz bez w\u0105tpienia wygrywa na ca\u0142ej linii. I artyzmem, i pi\u0119knem. Tym bardziej, \u017ce Serial by\u0142 obliczony na dotarcie do mas, a te zawsze s\u0105 mierne (prosta zasada arytmetyki: im wi\u0119kszy wsp\u00f3lny mianownik, tym mniejsza warto\u015b\u0107 u\u0142amka), za\u015b Mistrz adresowa\u0142 swoje dzie\u0142a zawsze raczej do elit. Masa \u0142adunku po\u017cyteczno\u015bci natomiast wydaje mi si\u0119 by\u0107 w przypadku tych trzech obraz\u00f3w filmowych na zbli\u017conym poziomie, ale to, jak prawie ka\u017cda ocena, kwestia smaku.

Temat wart jest jednak g\u0142\u0119bszej refleksji – polska czy peerelowska by\u0142a to szko\u0142a filmowa? Jest to zagadnienie zbyt powa\u017cne, abym pozwoli\u0142 sobie na wynurzenia w\u0142asne. Pozwol\u0119 sobie natomiast przypomnie\u0107, \u017ce swego czasu \u2013 w 1967 r. \u2013 podobn\u0105 kwesti\u0119 podj\u0105\u0142, w znakomitym artykule Droga Pani<\/span><\/a>, J\u00f3zef Mackiewicz<\/a>. Artyku\u0142 jest wprawdzie po\u015bwi\u0119cony rozwa\u017caniom na temat literatury z okresu PRL-u, ale gdyby zamieni\u0107 w nim wyraz literatura na film (a zwroty adresowane przez Pisarza do poj\u0119cia literatura zast\u0105pi\u0107 przystaj\u0105cymi do terminu film), to wydaje si\u0119 on idealnie pasowa\u0107 do wywo\u0142anego przeze mnie tematu.

Mackiewicz napisa\u0142:

\n
[\u2026] jestem osobi\u015bcie jedynym bodaj wyj\u0105tkiem, kt\u00f3ry nie uwa\u017ca literatury PRL-u w jej ca\u0142o\u015bci, za literatur\u0119, i w tradycyjnym, i w \u015bcis\u0142ym znaczeniu: polsk\u0105. Podobnie jak nikomu nie przysz\u0142oby nawet do g\u0142owy przed wojn\u0105 literatur\u0119 sowieck\u0105 – nawet t\u0119 z okresu leninowskiego NEP-u, kt\u00f3ra cieszy\u0142a si\u0119 o wiele wi\u0119ksz\u0105 swobod\u0105, ni\u017c dzisiejsza „peerelowska” w komunistycznej Polsce – nazywa\u0107 „rosyjsk\u0105”. Termin by\u0142by w\u00f3wczas zgo\u0142a niezrozumia\u0142y. Literatura rosyjska, to by\u0142a ta sprzed rewolucji bolszewickiej, plus jej kontynuatorka na emigracji. Pod Sowietami za\u015b powsta\u0142a: sowiecka, jako ca\u0142o\u015b\u0107; cho\u0107by poszczeg\u00f3lne ksi\u0105\u017cki traktowa\u0142y o dziecinnych zabawach, czy zawiedzionej mi\u0142o\u015bci. I tak to ca\u0142y \u015bwiat rozumia\u0142. Po ostatniej wojnie, od czasu „ewolucyjnego” konkursu rozpisanego w \u015bwiecie zachodnim: kto ni\u017cej w pas pok\u0142oni si\u0119 komunistom […], to ju\u017c si\u0119 dawno zmieni\u0142o. Osobi\u015bcie jednak zachowa\u0142em przedrewolucyjny pogl\u0105d, i tak te\u017c patrz\u0119 na ca\u0142o\u015b\u0107 literatury peerelowskiej. Sprawdzianem ka\u017cdej literatury jest, moim zdaniem, jej szczero\u015b\u0107. Komunista pisz\u0105cy w wolnym \u015bwiecie, je\u017celi nie jest wyj\u0105tkowo funkcjonariuszem, lecz, za\u0142\u00f3\u017cmy, szczerze wypowiada swe komunistyczne pogl\u0105dy, nale\u017cy niew\u0105tpliwie do ca\u0142o\u015bci literatury narodowej swego kraju. Natomiast nie tylko komunista, ale i nie-komunista pisz\u0105cy w pa\u0144stwach komunistycznych, tzn. podlegaj\u0105cy i fizycznej, i psychicznej reglamentacji, ustanowionej przez ustr\u00f3j komunistyczny, nie nale\u017cy ju\u017c do literatury swego kraju, lecz do literackiego typu temu krajowi narzuconego. (M\u00f3wi\u0119 tu ci\u0105gle o ca\u0142o\u015bci literatury jako takiej, a nie o poszczeg\u00f3lnych dzie\u0142ach). Sprawdzianem tego typu przestaje by\u0107 indywidualna szczero\u015b\u0107 tw\u00f3rcy, lecz nadrz\u0119dny postulat obowi\u0105zuj\u0105cy (stale, i w jakim\u015b stopniu) ka\u017cd\u0105 indywidualno\u015b\u0107 literack\u0105.<\/span>
\n
(Wiadomo\u015bci 1967 nr 10, za: J\u00f3zef Mackiewicz, Barbara Toporska, Droga Pani…<\/span>, Kontra, Londyn 1993 r.)<\/span><\/div>\n<\/div>\n\"\"<\/a>

Mam nadzieje, \u017ce cho\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z Pa\u0144stwa uzna, i\u017c to interesuj\u0105ca perspektywa spojrzenia na znakomit\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 dorobku literackiego, a te\u017c filmowego z okresu PRL-u. Polecam r\u00f3wnie\u017c przy\u0142o\u017cenie tej perspektywy do takich dzie\u0142 Mistrza jak w\u0142a\u015bnie pomini\u0119ty przez Pana K\u0142opotowskiego, w jego tek\u015bcie pt. Order Or\u0142a Bia\u0142ego dla Wajdy<\/span>, film Pokolenie<\/span>, czy chwalony przez niego Popi\u00f3\u0142 i diament<\/span>. I licz\u0119 na Pa\u0144stwa opinie w tej sprawie.

\n
„Do domu wr\u00f3cimy, w piecu napalimy, nakarmimy psa…”<\/span><\/div>\n
Wr\u00f3\u0107my jednak do Serialu. Wspomnia\u0142em, \u017ce ma on pewien defekt. Tak jak tekst Pana K\u0142opotowskiego po\u015bwi\u0119cony tw\u00f3rczo\u015bci Andrzeja Wajdy pomija Pokolenie<\/span>, pozostawiaj\u0105c czytelnika w b\u0142\u0119dzie poznawczym je\u015bli chodzi o ca\u0142okszta\u0142t tw\u00f3rczo\u015bci Mistrza, tak i wielbiciele Serialu pozbawieni s\u0105 obrazu ko\u0144cowych akord\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci jego zbiorowego bohatera, czyli 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte<\/a>. To troch\u0119 niesprawiedliwe. Cz\u0142owiek si\u0119 uto\u017csamia, otwiera sw\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, a czego\u015b, nie ze swojej winy, zostaje pozbawiony. Czego\u015b wa\u017cnego dla ca\u0142okszta\u0142tu zjawiska, kt\u00f3remu po\u015bwi\u0119ci\u0142 sw\u0105 uwag\u0119 i odda\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 emocji.

Przypomnijmy sobie, \u017ce ostatni strza\u0142, kt\u00f3ry pada w Serialu, zostaje oddany przez niemieckiego wyrostka i przecina \u017cycie sowieckiego oficera. Serial, je\u015bli dobrze pami\u0119tam, ko\u0144czy si\u0119 scenami weselnymi. Jego g\u0142\u00f3wni bohaterowie bior\u0105 za \u017cony pi\u0119kne i uczciwe dziewczyny-\u017co\u0142nierki. Wszystko to dzieje si\u0119 w maju 1945 r. Wspomniany Edmund Fetting \u015bpiewa, i to jak (\u0142za si\u0119 w oku kr\u0119ci): do domu wr\u00f3cimy \/ w piecu napalimy \/ nakarmimy psa<\/span> (s\u0142owa: Agnieszka Osiecka<\/a>). Serial nie pokazuje powrotu „Pancernych” do domu; ostatnie kadry – te z wesela – zapowiadaj\u0105 jednak to, co przed nimi, a co, g\u0142osem Fettinga, solennie obiecali nam w piosence – dom ogrzany ciep\u0142em rozpalonego pieca, nakarmiony pies…
\"\"
Wyobra\u017ania dopowiada reszt\u0119, czyli obraz powojennej sielanki. Tymczasem „Pancerni”, po powrocie na polskie ziemie, do domu powr\u00f3cili nie tak od razu. Tu bowiem \u0142eb wysoko trzyma\u0142a jeszcze reakcyjna Hydra. I nale\u017ca\u0142o jej ten \u0142eb urwa\u0107.

\n
„Pancerni” w natarciu. Podlasie, lipiec 1945 r.<\/span><\/div>\n
Niekt\u00f3re tereny, np. Podlasie, by\u0142y wr\u0119cz opanowane przez bandy reakcyjnego podziemia. Dlatego te\u017c partia komunistyczna wys\u0142a\u0142a tam najlepsze, najbardziej sprawdzone si\u0142y, w tym zaprawione w bojach z hitlerowcami jednostki frontowe: 1 Dywizj\u0119 Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki<\/a> i w\u0142a\u015bnie 1 Brygad\u0119 Pancern\u0105 im. Bohater\u00f3w Westerplatte. „Pancerni” i tym razem nie zawiedli – wnie\u015bli realny wk\u0142ad w przechylenie szali zwyci\u0119stwa na froncie wewn\u0119trznym na stron\u0119 partii komunistycznej. Tak wi\u0119c to nie sukcesy wojenne w Berlinie w maju 1945 r., lecz oczyszczenie terenu Podlasia z szeregu band reakcyjnych by\u0142o ostatnim wyczynem bojowym „Pancernych”, nie wiedzie\u0107 czemu pomini\u0119tym w Serialu. I to na Podlasiu w\u0142a\u015bnie, nie w Berlinie, zako\u0144czyli oni szlak bojowy. Sp\u00f3jrzmy przez chwil\u0119 na dokumentacj\u0119 ostatniego sukcesu „Pancernych”, wytworzon\u0105 przez dow\u00f3dztwo 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte (zachowa\u0142em oryginaln\u0105 pisowni\u0119):

\n
Zgodnie z rozkazem Dow\u00f3dcy 1 Dywizji Piechoty 1 polska Brygada Pancerna dnia 23 VII 1945 r. przeprowadza\u0142a operacj\u0119 w celu likwidacji band „Tura” [Zygmunt Kami\u0144ski]<\/a> i „M\u0142ota”<\/a> [W\u0142adys\u0142aw \u0141ukasiuk<\/a>] pod kierownictwem „Szumnego” [Teodor \u015amia\u0142owski<\/span>]<\/a>. Dnia 24 VII 1945 r. Brygada Pancerna zaj\u0119\u0142a podstawowe pozycje wyj\u015bciowe w celu rozwini\u0119cia natarcia wy\u0142\u0105cznie na Soko\u0142\u00f3w Podlaski, Zaniecyn Bielany, Kowiesy, Podnie\u015bno w\u0142\u0105cznie Sucho\u017cebry […] W ukazanym kierunku posuwa\u0142 si\u0119 Baon Zmotoryzowanych Fizylier\u00f3w i 1 Batalion Czo\u0142g\u00f3w […] 25 VII 1945 r. resztki bandy wykryto w m. Korczew, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142y jeszcze si\u0119 utrzyma\u0107 prowadz\u0105c ogie\u0144, gdzie w ko\u0144cu zosta\u0142y wzi\u0119te z broni\u0105 i amunicj\u0105. Przed\u0142u\u017caj\u0105c wykonanie zadania kompania przeciwczo\u0142gowa spotka\u0142a si\u0119 z band\u0105 „Szumnego” w rejonie p\u00f3\u0142n.- zach. skraj Dro\u017cniew. W wyniku zawi\u0105zanego boju zosta\u0142 zabity komendant okr\u0119gu „Szumny”, bandyta „Jesion” (nazwisko nieznane), ranny adiutant „Szumnego” „Zdzisiek” (Jab\u0142o\u0144ski), bandyta „Deoniza” (Cykjan) uczestnik bandy […]. W dalszym ci\u0105gu przed\u0142u\u017caj\u0105c wykonanie zadania, dnia 26 VII 1945 r. zatrzymano 53 osoby podejrzane, z kt\u00f3rych 18 po \u015bci\u015ble dokonanym zbadaniu ich dokument\u00f3w okaza\u0142o si\u0119 jawnymi cz\u0142onkami bandy AK. <\/span>
Za okres operacji Brygada Pancerna wzi\u0119\u0142a: 70 bandyt\u00f3w AK z bandy „Tura” i „Szumnego” oraz „M\u0142ota”<\/a>, 67 os\u00f3b podejrzanych, kt\u00f3rych po dok\u0142adnym przejrzeniu dokument\u00f3w puszczono.<\/span><\/div>\n
Tyle meldunek specjalny nr 05 Sztabu 1 Polskiej Warszawskiej Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte z dnia 28 VII 1945 r., pod kt\u00f3rym sw\u00f3j podpis z\u0142o\u017cy\u0142 m.in. Dow\u00f3dca 1 Brygady Pancernej – pu\u0142kownik, o czysto polskim nazwisku, Malutin.

Dodam jeszcze, \u017ce w nie by\u0142o to pierwsze wyst\u0105pienie „Pancernych” na froncie walki z rodzim\u0105 reakcj\u0105. Tylko podczas przeprowadzonych przez t\u0119 jednostk\u0119 w dniu 8 VII 1945 r. dzia\u0142a\u0144 w rejonie Latowicza (nieopodal Stoczka \u0141ukowskiego) zatrzymano 185 os\u00f3b zakwalifikowanych przez „Pancernych” jako podejrzane, z kt\u00f3rych 68 przekazano do dalszego \u015bledztwa.

W tej sytuacji akcja ostatniego, nienakr\u0119conego do dzi\u015b odcinka Serialu chyba powinna ogniskowa\u0107 si\u0119 wok\u00f3\u0142 przeprowadzonego w ko\u0144cu lipca 1945 r. natarcia jednostek 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte w kierunku na Soko\u0142\u00f3w Podlaski, Bielany, Kowiesy i kilka jeszcze innych podlaskich wsi, a ostatnimi akordami Serialu powinny by\u0107 sceny, w kt\u00f3rych od kul „Pancernych” ginie „Szumny” i jego trzech podkomendnych. A mo\u017ce powinny by\u0107 nimi sekwencje, w kt\u00f3rych rodziny ppor. Teodora Smia\u0142owskiego „Szumnego”<\/a>, Zdzis\u0142awa Jab\u0142o\u0144skiego „Pirata”, N.N. „Jesiona” i czwartego z w\u00f3wczas poleg\u0142ych partyzant\u00f3w rozpaczliwie poszukuj\u0105 cia\u0142 swoich bliskich?

\n
Bez grobu. Czy z nasz\u0105 pami\u0119ci\u0105?<\/span><\/div>\n
\"\"
Ppor. Teodor \u015amia\u0142owski ps. „Szumny”<\/span>

Mia\u0142em zaszczyt zna\u0107 syna „Szumnego”, Pana Bogdana \u015amia\u0142owskiego. Do ko\u0144ca swych dni (zmar\u0142 w 2007 roku) wierzy\u0142, \u017ce odnajdzie miejsce pogrzebania swego ojca – ppor. Teodora \u015amia\u0142owskiego<\/a>, uczestnika wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r., komendanta o\u015brodka Drohiczyn – Siemiatycze w Obwodzie AK-AKO Bielsk Podlaski<\/a>, dow\u00f3dcy oddzia\u0142u partyzanckiego, odznaczonego dwukrotnie Krzy\u017cem Walecznych. Niestety. Tak si\u0119 nie sta\u0142o. Miejsce pogrzebania zw\u0142ok „Szumnego” pozostaje do dzi\u015b nieznane. W ostatnich latach \u017cycia Pan Bogdan \u015amia\u0142owski, wskutek choroby, by\u0142 mocno ograniczony ruchowo. Z tego powodu nie m\u00f3g\u0142 wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u w uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia pomnika po\u015bwi\u0119conego Jego ojcu i poleg\u0142ym 25 VII 1945 r. podkomendnym „Szumnego”, kt\u00f3ry wysi\u0142kiem Fundacji „Pami\u0119tamy” stan\u0105\u0142 w 2005 r. na cmentarzu w Drohiczynie<\/a>.
\"\"
Pomnik w Drohiczynie wzniesiony staraniem Fundacji „Pami\u0119tamy”<\/a> w ho\u0142dzie PAMI\u0118CI BOHATERSKICH \u017bO\u0141NIERZY OBWODU ARMII KRAJOWEJ BIELSK PODLASKI PPOR. TEODORA \u015aMIA\u0141OWSKIEGO „SZUMNEGO”, ZDZIS\u0141AWA JAB\u0141O\u0143SKIEGO „PIRATA”, NN „JESIONA” i KAZIMIERZA NN, POLEG\u0141YCH 25 VII 1945 R. W WALCE Z KOMUNISTAMI ZA NIEPODLEG\u0141O\u015a\u0106 POLSKI, WIAR\u0118 KATOLICK\u0104 I WOLNO\u015a\u0106 CZ\u0141OWIEKA.<\/span>

Po ceremonii, bardzo podnios\u0142ej, na kt\u00f3rej byli obecni jego bliscy, zadzwoni\u0142 do mnie, znaj\u0105c ju\u017c z ich relacji jej przebieg. \u0141ami\u0105cym si\u0119 ze wzruszenia g\u0142osem wyrazi\u0142 sw\u0105 wielk\u0105 rado\u015b\u0107 z faktu, \u017ce pomnik ten, b\u0119d\u0105cy wyrazem naszej pami\u0119ci m.in. o Jego ojcu, zosta\u0142 wzniesiony. Nie wspominam tego zdarzenia, aby si\u0119 przed Pa\u0144stwem chwali\u0107, wspominam je dla u\u015bwiadomienia niekt\u00f3rym jak wielka jest przepa\u015b\u0107 mi\u0119dzy „wra\u017cliwo\u015bci\u0105” historyczn\u0105 t\u0142um\u00f3w ukszta\u0142towan\u0105 m.in. na Serialu, a do\u015bwiadczeniem rodziny „Szumnego”, rodziny „Pirata” i innych \u017co\u0142nierzy sprawy polskiej wolno\u015bci, kt\u00f3rzy padli ofiar\u0105 dzia\u0142a\u0144 1 Brygady Pancernej im. Bohater\u00f3w Westerplatte z lata 1945 r.

I nie\u015bmia\u0142o apeluj\u0119:<\/span> ilekro\u0107 natkniemy si\u0119 na tym czy innym kanale telewizyjnym na odcinek Serialu, a natkniemy si\u0119 jeszcze wielokrotnie, to – niestety – pewne, wspomnijmy „Szumnego” i Jego \u017co\u0142nierzy zabitych przez „Pancernych”. Je\u017celi mamy aspiracje utrzymania wi\u0119z\u00f3w wsp\u00f3lnotowych na poziomie narodowym, to nie powinni\u015bmy zapomnie\u0107 o Ich ofierze. A mo\u017ce ten odruch pami\u0119ci sk\u0142oni nas do skorzystania z prawa wy\u0142\u0105czenia telewizora?<\/span>

\n
\"\"<\/div>\n
Grzegorz W\u0105sowski<\/span>
adwokat, wsp\u00f3\u0142kieruje pracami Fundacji „Pami\u0119tamy”<\/a>, zajmuj\u0105cej si\u0119 przywracaniem pami\u0119ci o \u017co\u0142nierzach polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego <\/span><\/span>
z lat 1944-1954<\/span>.

<\/span>\n
Strona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/span><\/a><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\u00a0<\/div>\n

\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grzegorz W\u0105sowski[wyb\u00f3r ikonografii – autor strony] O NIENAKR\u0118CONYM ODCINKU SERIALU „CZTEREJ PANCERNI I PIES” ORAZ DW\u00d3CH FILMACH ANDRZEJA WAJDY, CZYLI ZDA\u0143 KILKA NA TEMAT PEERELOWSKIEJ SZKO\u0141Y FILMOWEJ. Serial przez du\u017ce „S” ci\u0105gle z nami Kto z wychowanych w PRL-u nie zna serialu Czterej pancerni i pies? Tylko wyj\u0105tki. Trzeba przyzna\u0107, \u017ce zar\u00f3wno pu\u0142kownik Ludowego Wojska […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1092"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1092"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1092\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1093,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1092\/revisions\/1093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}