![\"\"](\"resources\/PBNZWd.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Oddzia\u0142 NZW ppor. Tadeusza Narkiewicza „Ciemnego” (stoi w \u015brodku w berecie). Stoj\u0105 od lewej: „\u015amia\u0142y”, „Zbych”, „Szczerba”, „Cygan”, „Sok\u00f3\u0142”, „Ciemny”, „Grom”, „Wrzos”, „Hardy”.<\/em><\/span><\/p>\n 10 maja 1947 roku po\u0142\u0105czone oddzia\u0142y \u201eCiemnego\u201d i \u201eRoli\u201d pod dow\u00f3dztwem tego pierwszego zaatakowa\u0142y na szosie warszawskiej na wysoko\u015bci m. Zambrzyce\u00a0 pojazdy armii sowieckiej. Akcja zako\u0144czy\u0142a si\u0119 sukcesem, zgin\u0119\u0142o 8 czerwonoarmist\u00f3w, partyzanci zdobyli samochody. Nast\u0119pnego dnia oddzia\u0142 \u201eZbycha\u201d opanowa\u0142 Miastkowo, w kt\u00f3rym zdemolowano budynek urz\u0119du gminy.\u00a0 Maj 1947 by\u0142 miesi\u0105cem wa\u017cnym dla Tadeusza jeszcze z kilku innych powod\u00f3w. W tym czasie \u201eB\u0142\u0119kit\u201d mianowa\u0142 go\u00a0 Komendantem Powiatu \u201eMazur\u201d (pow. Wysokie Mazowieckie) NZW, przez co \u201eCiemny\u201d sta\u0142 si\u0119 \u201ede facto\u201d jego zast\u0119pc\u0105 jako dow\u00f3dca dw\u00f3ch najbardziej pr\u0119\u017cnych struktur konspiracyjnych. Z przekaz\u00f3w rodzinnych wynika, \u017ce tak\u017ce w tym okresie\u00a0 Tadeusz\u00a0 zosta\u0142 ranny w trakcie jednej z potyczek. Wed\u0142ug informacji przekazanej mi przez p. Wies\u0142aw\u0119 \u0141api\u0144sk\u0105 mia\u0142o to miejsce w okolicach Oleksina. Ranny by\u0142 leczony \u2013 z zachowaniem wszelkich \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci \u2013 przez doktora Mroza i piel\u0119gniark\u0119 z \u0141ap Mari\u0119 Kuzin. Przebywa\u0142 m.in. w domostwach \u017cyczliwych gospodarzy w Brzozowie-Chabdach, Brzozowie-Muzy\u0142ach i Lizie Starej. W potajemne przewo\u017cenie syna i opiek\u0119 nad nim bardzo by\u0142a zaanga\u017cowana jego Matka\u00a0 Jadwiga Narkiewicz.\u00a0 O tamtym wydarzeniu \u015bwiadczy zachowany\u00a0 kr\u00f3tki list Tadeusza do Rodzic\u00f3w:<\/p>\n Kochana Mamo i Ojcze, Istniej\u0105 jednak w\u0105tpliwo\u015bci dotycz\u0105ce datowania powy\u017cszego zdarzenia. Udana zasadzka 10 maja w okolicy Zambrzyc na sowiecki konw\u00f3j w konfrontacji z dat\u0105 listu stawia pod znakiem zapytania maj 1947 roku jako okres czasowy, w kt\u00f3rym dosz\u0142o do zranienia \u201eCiemnego\u201d. Na przedstawionej fotografii\u00a0 zachowanego listu do rodzic\u00f3w widnieje w prawym g\u00f3rnym rogu data „MP. 4 V 4…” i w\u0142a\u015bnie ta ostatnia niewyra\u017ana cyfra jest problemem. „Miejsce Postoju 4 maja 4\u2026” no w\u0142a\u015bnie, czterdziestego kt\u00f3rego? Odrzucam dat\u0119 1947 z przyczyn faktograficzno-logicznych. Niemo\u017cliwe aby kuruj\u0105cy si\u0119 z rany postrza\u0142owej w dniu 4 maja dowodzi\u0142 zbrojn\u0105 akcj\u0105 w sze\u015b\u0107 dni p\u00f3\u017aniej. Ponadto zachowa\u0142a si\u0119 seria zdj\u0119\u0107 \u017co\u0142nierzy NZW z udzia\u0142em \u201eCiemnego\u201d. Wed\u0142ug \u017cmudnych ustale\u0144 p. Dariusza Syrnickiego ta wiosenna sesja mia\u0142a miejsce we wsi Zar\u0119by-\u015awi\u0119chy dok\u0142adnie na prze\u0142omie kwietnia i maja 1947 roku (m\u00f3g\u0142 to by\u0107 29, 30 kwietnia lub 1 maja 1947 r.). Na zdj\u0119ciach ppor. \u201eCiemny\u201d doskonale si\u0119 prezentuje a to raczej wyklucza tez\u0119 o zranieniu w tamtym okresie.\u00a0 Pozostaje wi\u0119c rok 1945 lub 1946. Wydaje si\u0119, \u017ce w 1945 r. na pocz\u0105tku maja Tadeusz Narkiewicz by\u0142 jeszcze w \u201eludowym\u201d wojsku. Najbli\u017csza prawdy pozostaje wi\u0119c okres wiosny 1946 roku jako mo\u017cliwy czas opisanego powy\u017cej epizodu.<\/p>\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbrojna nie by\u0142a li tylko jedynym zaj\u0119ciem komendanta \u201eCiemnego\u201d. Znacznie wi\u0119cej czasu po\u015bwi\u0119ca\u0142 reorganizacji struktury konspiracyjnej na terenie pow. \u0142om\u017cy\u0144skiego i Wysokie Mazowieckie oraz dostosowaniu jej do nowych warunk\u00f3w. Latem 1946 roku mianowa\u0142 ppor. \u201eS\u0119pa\u201d \u2013 Micha\u0142a Bierzy\u0144skiego, by\u0142ego dow\u00f3dc\u0119 PAS w KP \u201e\u0141aba P\u00f3\u0142nocna\u201d w okresie przedamnestyjnym, na szefa wywiadu. Prawdopodobnie \u201eCiemny\u201d planowa\u0142 odbudow\u0119 organizacji na terenie pow. \u0142om\u017cy\u0144skiego na p\u00f3\u0142noc od linii rzeki Narew. Ale jego starania przynosi\u0142y r\u00f3wnie\u017c efekty w innych cz\u0119\u015bciach terytorialnych Komendy Powiatu \u201ePodhale\u201d. Oto meldunek TW \u201eSzczerego\u201d (wywodz\u0105cego si\u0119 z kadry kierowniczej \u0142om\u017cy\u0144skiego NZW) z dnia 16 czerwca 1947 roku:<\/p>\n Dnia 13.VI.1947 r. rozmawia\u0142em z \u201eCiemnym\u201d na temat organizacji NZW, ten mi odpowiedzia\u0142, \u017ce NZW teraz dopiero b\u0119dzie silne na Podhalu <\/em>(kryptonim KP \u201ePodhale\u201d \u2013 przyp. RR) bo \u201eMaciek\u201d Werpachowski Stefan b. d-ca komp. V ponownie organizuje NZW a ma on w samej gminie D\u0142ugoborz i Andrzejewo oko\u0142o 380 cz\u0142. \u201eMaciek\u201d zosta\u0142 obecnie mianowany d-c\u0105 baonu i organizuje go. \u201eMaciek\u201d pochodzi z Krajewa-Bia\u0142ego\u201d. Komenda Powiatu \u201ePodhale\u201d dowodzona przez Narkiewicza w odr\u00f3\u017cnieniu od okresu przed amnesti\u0105 1947 roku wygl\u0105da\u0142a w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy:<\/p>\n Nieco inaczej przedstawia\u0142a si\u0119 sytuacja na terenie powiatu \u201eMazur\u201d \u2013 Wysokie Mazowieckie. Tam nie uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 Komendy Powiatowej tak, jak w przypadku \u201ePodhala\u201d. W zwi\u0105zku z tym ppor. \u201eCiemny\u201d kierowa\u0142 t\u0105 struktur\u0105 w\u0142a\u015bciwie jednoosobowo. Wyznaczy\u0142 nowych dow\u00f3dc\u00f3w batalion\u00f3w terenowych. Podobnie jak w przypadku pow. \u0142om\u017cy\u0144skiego by\u0142o ich 5. Ich dow\u00f3dcami byli na og\u00f3\u0142 nieujawnieni cz\u0142onkowie NZW z wyj\u0105tkiem \u201eRyby\u201d \u2013 Kazimierza Pi\u0119tki dow\u00f3dcy III batalionu (gm. Piekuty, Szepietowo i cz\u0119\u015b\u0107 gm. Soko\u0142y). 15 czerwca 1947 roku komendant \u201eDarwicz\u201d \u2013 Tadeusz Narkiewicz mianowa\u0142 dow\u00f3dc\u0105 niewielkiego oddzia\u0142u PAS dzia\u0142aj\u0105cego na terenie batalionu III, IV i V\u00a0 \u201ePlona\u201d \u2013 Tadeusza Bogatko.<\/p>\n Pomimo amnestii i akcji ujawnieniowej, z kt\u00f3rej skorzysta\u0142o wielu cz\u0142onk\u00f3w organizacji, NZW zachowa\u0142a jeszcze struktury i dysponowa\u0142a okre\u015blonym \u2013 wcale nie ma\u0142ym \u2013 potencja\u0142em ludzkim. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107 fakt, i\u017c praca konspiracyjna po amnestii 1947 roku by\u0142a zupe\u0142nie inna ani\u017celi dotychczas. W\u0142adze komunistyczne bowiem potraktowa\u0142y ten akt nie jako form\u0119 pojednania \u2013 to nale\u017cy w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki \u2013 lecz przede wszystkim jako mo\u017cliwo\u015b\u0107 os\u0142abienia organizacji podziemnych i uzyskanie niezb\u0119dnej wiedzy w celu infiltracji tych struktur; masowego werbunku agent\u00f3w i zastosowaniu prowokacji jako \u015brodka w celu zniszczenia jakiegokolwiek oporu.<\/p>\n Infiltracja i pr\u00f3by werbunku lub lokowania agent\u00f3w UB w najbli\u017cszym otoczeniu dow\u00f3dc\u00f3w podziemia wywo\u0142ywa\u0142y reakcje obronne w postaci pog\u0142\u0119biania i \u015bcis\u0142ego przestrzegania zasad konspiracyjnych; zmiany pseudonim\u00f3w (np. \u201eCiemny\u201d od czerwca 1947 r. wyst\u0119puje pod pseudonimem \u201eRoja\u201d i \u201eRymicz\u201d na terenie \u0142om\u017cy\u0144skiego i jako \u201eDarwicz\u201d na terenie pow. Wysokie Mazowieckie). Rozw\u00f3j sytuacji powodowa\u0142 zaostrzenie nieufno\u015bci wobec cz\u0119sto najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w\u2026 O tym \u015bwiadczy cho\u0107by sprawa zastrzelenia przez \u201eCiemnego\u201d prawdopodobnie 30 maja 1947 roku ppor. Jana Go\u0142aszewskiego \u201e\u015aruby\u201d, \u201eSzpaka\u201d [kierowa\u0142 Wydzia\u0142em I (organizacyjnym) KP \u201ePodhale\u201d]. Mia\u0142o to miejsce na wiejskiej kolonii gdzie\u015b w okolicach Czerwonego Boru. \u201e\u015aruba\u201d mia\u0142 zaprosi\u0107 na kolacj\u0119 m.in. \u201eCiemnego\u201d i \u201eZbycha\u201d. W pewnym momencie ten pierwszy odkroi\u0142 kawa\u0142ek kie\u0142basy le\u017c\u0105cej na talerzu i rzuci\u0142 j\u0105 w kierunku psa, kt\u00f3ry b\u0142yskawicznie j\u0105 zjad\u0142 i\u2026 pad\u0142 jak ra\u017cony piorunem! Nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce kie\u0142basa by\u0142a zatruta. W najwy\u017cszym stopniu zdenerwowany \u201eCiemny\u201d wyszarpn\u0105\u0142 pistolet z kabury i wymierzy\u0142 go w \u201e\u015arub\u0119\u201d. Epizod ten dotychczas nie by\u0142 dostatecznie opisany. Tymczasem w meldunkach agent\u00f3w UB zachowa\u0142y si\u0119 fragmenty, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 spojrze\u0107 nieco inaczej na to wydarzenie. Fragment agenturalnego doniesienia TW \u201eSzczerego\u201d z dn. 16.6.1947r. (sygn. IPN Bi 012\/1223\/II\/4060):<\/p>\n [\u2026] \u201e\u015aruba\u201d-Szpak z-ca Kom. Pow. \u0141om\u017cy nieleg. N.Z.W. zosta\u0142 zabity w zesz\u0142ym tygodniu za rabunek konia, przez \u201eCiemnego\u201d, kt\u00f3ry ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu \u017cy\u0142 w niezgodzie z Szpakiem <\/em>[\u2026].<\/p><\/blockquote>\n Jeszcze ciekawszy wydaje si\u0119 fragment \u201eAgencyjnego doniesienia\u201d TW \u201ePrzyby\u0142a\u201d z dn. 20 czerwca 1947 roku dotycz\u0105cy tego wydarzenia:<\/p>\n [\u2026] W rozmowie ze \u201eZbychem\u201d ten opowiada\u0142, \u017ce \u201e\u015aruba\u201d \u201eSzpak\u201d zosta\u0142 zabity gdzie\u015b kolo Czerwonego \u2013 Boru. By\u0142o to podczas kolacji: \u201e\u015aruba\u201d zaprosi\u0142 \u201eCiemnego\u201d i \u201eRole\u201d i \u201eZbycha\u201d. Co\u015b s\u0142yszeli, \u017ce \u201e\u015aruba\u201d ochotniczo chcia\u0142 ostatnio zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do UB. Ostro\u017cny b\u0119d\u0105c bardzo \u201eCiemny\u201d podczas jedzenia rzuci\u0142 kie\u0142bas\u0119 psu i po paru minutach pies zdech\u0142. \u201eCiemny\u201d wtedy wzi\u0105\u0142 pistolet i zabili \u201e\u015arub\u0119\u201d oraz wyrzek\u0142 \u201eTy cholero chcia\u0142e\u015b nas otru\u0107\u201d.<\/em> [\u2026] Jak si\u0119 dowiedzia\u0142em brat \u201e\u015aruby\u201d jest in\u017cynierem w Gda\u0144sku i on wp\u0142yn\u0105\u0142 na \u201e\u015arub\u0119\u201d aby zako\u0144czy\u0142 bandyck\u0105 robot\u0119 i ca\u0142kiem mo\u017cliwe \u017ce pod wp\u0142ywem namowy \u201e\u015aruba\u201d to zrobi\u0142 \u017ce chcia\u0142 otru\u0107 \u201eCiemnego\u201d<\/em> [\u2026].<\/p><\/blockquote>\n Dwa wydarzenia rozstrzygn\u0119\u0142y o \u015bmierci ppor. Tadeusza Narkiewicza. W dniu 3 sierpnia 1947 roku do niewoli UB w okolicach miejscowo\u015bci Krzeczkowo trafi\u0142 ci\u0119\u017cko ranny ppor. Jan Skowro\u0144ski \u201eCygan\u201d, dowodz\u0105cy patrolem PAS na terenie pow. \u201eMazur\u201d (pow. Wysokie Mazowieckie). Nie maj\u0105c szansy na wydostanie si\u0119 z okr\u0105\u017cenia, usi\u0142owa\u0142 pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo strzelaj\u0105c sobie w g\u0142ow\u0119. Ci\u0119\u017cko ranny, zosta\u0142 umieszczony w izolatce w wi\u0119ziennym szpitalu w Bia\u0142ymstoku i poddany szczeg\u00f3lnemu nadzorowi. Oko\u0142o 15 sierpnia \u201eCygan\u201d \u2013 pomimo cz\u0119\u015bciowego parali\u017cu \u2013 pr\u00f3bowa\u0142 nawi\u0105za\u0107 kontakt poprzez znajomego piel\u0119gniarza Jana Malinowskiego z \u0141ap, z pozostaj\u0105cymi na wolno\u015bci oficerami podziemia. Nie wiedzia\u0142 tylko, \u017ce Malinowski jest agentem UB o kryptonimie \u201eM\u015bciciel\u201d\u2026 Oficerowie UB kontroluj\u0105c \u201eCygana\u201d poprzez Malinowskiego i maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 jego rozchwiania emocjonalnego wpadli na pomys\u0142 misternej prowokacji. W cztery dni p\u00f3\u017aniej po aresztowaniu \u201eCygana\u201d (7 sierpnia) kilkunastoosobowy oddzia\u0142 plut. Henryka Gawkowskiego \u201eRoli\u201d otoczy\u0142 budynek we wsi Chlebiotki, w kt\u00f3rym mia\u0142o miejsce spotkanie starosty \u0142om\u017cy\u0144skiego Tadeusza \u017beglickiego z so\u0142tysami z gminy Chlebiotki. Staro\u015bcie towarzyszy\u0142 przewodnicz\u0105cy Powiatowej Rady Narodowej Stanis\u0142aw To\u0144ski. Odzia\u0142 \u201eRoli\u201d, w kt\u00f3rym przebywa\u0142 \u201eCiemny\u201d rozstrzela\u0142 na miejscu \u017beglickiego i To\u0144skiego. Zuchwa\u0142a akcja likwidacyjna przedstawicieli komunistycznej administracji by\u0142a swoist\u0105 r\u0119kawic\u0105 rzucon\u0105 re\u017cimowi. Pocz\u0105tkowy szok ust\u0105pi\u0142 miejsca w\u015bciek\u0142o\u015bci tzw. \u201ew\u0142adzy ludowej\u201d. Do akcji rzucono dodatkowe si\u0142y KBW, kt\u00f3re wsp\u00f3lnie z funkcjonariuszami UB rozpocz\u0119\u0142y akcj\u0119 odwetow\u0105 wobec \u201eband\u201d i sprzyjaj\u0105cej im ludno\u015bci cywilnej na terenie powiatu \u0142om\u017cy\u0144skiego. Jedn\u0105 z ostatnich akcji, kt\u00f3r\u0105 dowodzi\u0142 komendant \u201eCiemny\u201d by\u0142a nieudana pr\u00f3ba opanowania posterunku MO w Zambrowie w dniu 23 sierpnia 1947 roku. Atak zosta\u0142 odparty \u2013 partyzanci musieli \u201eodskoczy\u0107\u201d. By\u0107 mo\u017ce to w trakcie tej potyczki \u201eCiemny\u201d zosta\u0142 ranny. Nieliczne relacje oraz przekaz rodziny wskazuj\u0105 na zranienie Tadeusza w ostatnich tygodnia \u017cycia; kula czy te\u017c rykoszet mia\u0142a uszkodzi\u0107 szcz\u0119k\u0119. Pod koniec sierpnia \u201eCiemny\u201d w asy\u015bcie kilkuosobowej obstawy przechodzi na teren zambrowskiego a p\u00f3\u017aniej w okolice wsi Guty-Bujno (pow. Ostr\u00f3w Mazowiecka wchodz\u0105cy w sk\u0142ad struktury organizacyjnej KP \u201ePodhale\u201d). W dniu 1 wrze\u015bnia \u2013 jakby przeczuwaj\u0105c nowe zagro\u017cenie \u2013 wyda\u0142 rozkaz do podleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy, w kt\u00f3rym nakaza\u0142 powstrzymanie si\u0119 od akcji zaczepnych i zakonspirowanie oddzia\u0142\u00f3w i patroli partyzanckich:<\/p>\n [\u2026] W zwi\u0105zku z sytuacj\u0105<\/em> [\u2026] oraz siln\u0105 pacyfikacj\u0105, maj\u0105c na celu utrzymanie szereg\u00f3w naszych do p\u00f3\u017aniejszej i decyduj\u0105cej walki zarz\u0105dzam:<\/em><\/p>\n Tego samego dnia napisa\u0142 ostatni meldunek do Komendanta Okr\u0119gu, pp\u0142k. W\u0142adys\u0142awa \u017bwa\u0144skiego „B\u0142\u0119kita”:<\/p>\n [\u2026] Melduj\u0119: teren powiatu Podhale przechodzi silna pacyfikacja. Wojsko i U.B.P. obsadzi\u0142o teren bardzo silnie kontroluj\u0105c wszystkie wsie oraz robi\u0105c zasadzki. W obecnej sytuacji ponie\u015bli\u015bmy do\u015b\u0107 powa\u017cne straty. Poruszanie si\u0119 w terenie sprawia do\u015b\u0107 trudn\u0105 spraw\u0119. Przez okres obecnej pacyfikacji jest zabitych oko\u0142o 12 ludzi. Wobec tego zmuszony jestem patrole zamelinowa\u0107 nie wszczynaj\u0105c \u017cadnych akcji. W my\u015bl rozkazu K.O. zorganizowa\u0142em cz\u0119\u015bciowo teren Laba <\/em>(tak w oryginale maszynopisu, chodzi prawdopodobnie o p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 powiatu \u0142om\u017cy\u0144skiego \u2013 przyp. RR) oraz nawi\u0105za\u0142em kontakt z kol. Rogiem \/Orawa\/ Melduje \u017ce w obecnej sytuacji utrzyma\u0107 tak olbrzymiego terenu nie podo\u0142am. Wed\u0142ug doniesie\u0144 wywiadu spodziewamy si\u0119 na zim\u0119 jeszcze silniejszego nasilenia wojska gdy\u017c o\u015bwiadczyli \u017ce dot\u0105d pozostan\u0105 w terenie a\u017c ujm\u0105 Ciemnego i Zbycha<\/em> [\u2026].<\/p><\/blockquote>\n Tadeusz Narkiewicz nie wiedzia\u0142 jednego. Na pocz\u0105tku wrze\u015bnia WUBP w Bia\u0142ymstoku organizowa\u0142 wielk\u0105 ob\u0142aw\u0119, b\u0119d\u0105c\u0105 efektem zr\u0119cznej prowokacji bezpieki wobec \u201eCygana\u201d \u2013 Jana Skowro\u0144skiego, kt\u00f3ry 24 sierpnia zdecydowa\u0142 \u2013 z powodu zemsty na \u201ewiaro\u0142omnych kolegach\u201d i w obawie o w\u0142asn\u0105 g\u0142ow\u0119 \u2013 o z\u0142o\u017ceniu obszernych zezna\u0144 przed UB<\/a>. Skowro\u0144ski zdradzi\u0142 wszystko co wiedzia\u0142 o NZW; szczeg\u00f3lnie na terenie powiatu Wysokie Mazowieckie. WUBP powo\u0142a\u0142 w celu aresztowa\u0144 i uderzenia w NZW, dwie grupy operacyjne sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 400 \u017co\u0142nierzy ka\u017cda. Dodatkowo wspiera\u0142o ich 130 milicjant\u00f3w i UB-owc\u00f3w. Pod koniec dnia 5 wrze\u015bnia 1947 roku ppor. Tadeusz Narkiewicz \u201eCiemny\u201d dotar\u0142 do gospodarstwa pa\u0144stwa Czocha\u0144skich we wsi Czochanie-G\u00f3ra<\/a> w towarzystwie dw\u00f3ch podkomendnych. Wie\u015b by\u0142a postrzegana jako ostoja \u201ele\u015bnych\u201d. \u201eCiemny\u201d w trakcie dzia\u0142alno\u015bci konspiracyjnej cz\u0119sto tam przebywa\u0142; by\u0142 lubiany i szanowany przez mieszka\u0144c\u00f3w. Tego przedostatniego dnia ubrany by\u0142 w wojskowe spodnie, buty oficerki i marynark\u0119 w krat\u0119. Podczas kolacji rozmawia\u0142 z rodzin\u0105 Czocha\u0144skich oraz J\u00f3zefem Rzo\u0144c\u0105 \u201eGo\u0142\u0119biem\u201d, kt\u00f3ry ukrywa\u0142 si\u0119 na terenie wsi. \u201eGo\u0142\u0105b\u201d kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej zosta\u0142 mianowany przez \u201eCiemnego\u201d dow\u00f3dc\u0105 batalionu NZW. Posiada\u0142 do\u015bwiadczenie konspiracyjne. Przez pewien czas walczy\u0142 w III Wile\u0144skiej Brygadzie NZW kpt. Romualda Rajsa \u201eBurego\u201d<\/a> a p\u00f3\u017aniej by\u0142 podkomendnym \u201eCiemnego\u201d w Grupie Ochrony Sztabu. Po kolacji i d\u0142u\u017cszej pogaw\u0119dce \u201eCiemny\u201d zasn\u0105\u0142 na strychu ob\u00f3rki. Nie wiedzia\u0142, \u017ce w nocy z 5 na 6 wrze\u015bnia 1947 r. do akcji wyje\u017cd\u017ca\u0142y ju\u017c dziesi\u0105tki samochod\u00f3w ci\u0119\u017carowych wioz\u0105c setki \u017co\u0142nierzy KBW\u2026<\/p>\n Nad ranem jedna z takich podgrup zacz\u0119\u0142a otacza\u0107 wie\u015b Czochanie \u2013 G\u00f3ra<\/a>. I w tym momencie musimy odda\u0107 g\u0142os jedynemu ju\u017c \u017cyj\u0105cemu \u015bwiadkowi tamtych dramatycznych wydarze\u0144 \u2013 pani Edwardzie Zambrzyckiej c\u00f3rce pa\u0144stwa Czocha\u0144skich, u kt\u00f3rych nocowa\u0142 w\u00f3wczas podporucznik \u201eCiemny\u201d. Pani Edwarda by\u0142a w\u00f3wczas 15-letni\u0105 pann\u0105 ale wydarzenia tamtego poranka zapami\u0119ta\u0142a na zawsze:<\/p>\n [\u2026] Rankiem nast\u0119pnego dnia wpad\u0142 do nas jak burza \u201eGo\u0142\u0105b\u201d. Krzykn\u0105\u0142: \u201eOtaczaj\u0105 wie\u015b!\u201d. A do mnie: \u201eBierz wiadro i wyjd\u017a za budynki! Zobacz czy tam nikogo nie ma!\u201d. Zrobi\u0142am tak jak powiedzia\u0142. To by\u0142 ju\u017c wrzesie\u0144, jeszcze szar\u00f3wka. Spojrza\u0142am w lewo, w prawo\u2026 Nikogo nie zauwa\u017cy\u0142am. W kilka minut p\u00f3\u017aniej \u201eCiemny\u201d wyszed\u0142 z jednym ze swoich \u017co\u0142nierzy z naszego gospodarstwa. Szybkim marszem przez pole kierowali si\u0119 w stron\u0119 lasu. Byli ju\u017c w po\u0142owie drogi gdy z okolicy domostwa mojego przysz\u0142ego te\u015bcia zacz\u0119li strzela\u0107. Nie dostrzeg\u0142am ich wcze\u015bniej bo skryli si\u0119 w zagajniku. \u201eCiemny\u201d dosta\u0142 w brzuch. Podobno wyj\u0105\u0142 jakie\u015b papiery ze swojej torby, wr\u0119czy\u0142 temu drugiemu i rozkaza\u0142 ucieka\u0107. Le\u017ca\u0142 jeszcze przez jaki\u015b czas\u2026 Strzela\u0142 z pistolet\u00f3w do zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy z ob\u0142awy. P\u00f3\u017aniej podsun\u0105\u0142 sobie pistolet pod brod\u0119 i strzeli\u0142. <\/em>[\u2026].<\/p><\/blockquote>\n Podporucznik Tadeusz Narkiewicz \u201eCiemny\u201d dwukrotnie odznaczony Krzy\u017cem Walecznych poleg\u0142 \u017co\u0142niersk\u0105 \u015bmierci\u0105 podczas pr\u00f3by przebicia si\u0119 rankiem 6 wrze\u015bnia 1947 roku. Wybra\u0142 \u015bmier\u0107 z w\u0142asnej r\u0119ki nie chc\u0105c wpa\u015b\u0107 w \u0142apy wszechw\u0142adnego \u201eresortu\u201d. Z przekazu rodzinnego wynika, \u017ce nagie zw\u0142oki komendanta \u201eCiemnego\u201d UB-owcy wrzucili na furmank\u0119 i powoli \u2013 tak, aby wszyscy mieszka\u0144cy mijanych wiosek mogli zobaczy\u0107 martwego \u2013 przewie\u017ali do Zambrowa. Nie wiadomo co UB zrobi\u0142 z cia\u0142em poleg\u0142ego. Na pewno zw\u0142oki wrzucono do jakiego\u015b do\u0142u; by\u0107 mo\u017ce nawet w Zambrowie o czym mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 kr\u00f3tka relacja aresztowanego w\u00f3wczas Lucjana Czocha\u0144skiego, kt\u00f3ry asystowa\u0142 przy zakopywaniu zw\u0142ok. Represje i prze\u015bladowania nie omin\u0119\u0142y jego rodziny. Ojciec Konstanty w maju 1947 roku zosta\u0142 aresztowany i skatowany przez UB-owkich zbir\u00f3w w \u0141apach. W obawie przed represjami rodzina musia\u0142a ukrywa\u0107 si\u0119 i wyjecha\u0107 a\u017c na Mazury do miejscowo\u015bci Korsze. Wiosn\u0105 1948 roku Matk\u0119 Tadeusza, Jadwig\u0119 Narkiewicz zatrzyma\u0142o UB w celu zmuszenia jej do zdradzenia nazwisk gospodarzy, kt\u00f3rzy pomagali Jej rodzinie. Dzielna kobieta nie wyda\u0142a nikogo\u2026 Szykany dotyka\u0142y cz\u0142onk\u00f3w rodziny jeszcze wiele lat p\u00f3\u017aniej. Siostra Tadeusza, pani Wies\u0142awa \u0141api\u0144ska zapami\u0119ta\u0142a jak w po\u0142owie lat 50. uzasadniono odmow\u0119 przyznania jej nagrody w urz\u0119dzie, w kt\u00f3rym by\u0142a zatrudniona: \u201eSiostrze bandyty si\u0119 nie nale\u017cy!\u201d. Po Tadeuszu nie zosta\u0142o zbyt wiele materialnych pami\u0105tek. Ot, kilka zdj\u0119\u0107 i kr\u00f3tki list napisany r\u00f3\u017cow\u0105 kredk\u0105 przez wiele lat przechowywany w tajnej skrytce przez Rodzic\u00f3w. Nie ma tego zbyt wiele ale pozosta\u0142a pami\u0119\u0107\u2026 O cz\u0142owieku, kt\u00f3ry pomimo m\u0142odego wieku posiada\u0142\u00a0 mocny, wewn\u0119trzny rys niez\u0142omno\u015bci. Do samego ko\u0144ca. \u00a0<\/strong><\/strong><\/p>\n Artyku\u0142 pierwotnie ukaza\u0142 si\u0119 na stronie internetowejWiosn\u0105 1947 roku kontynuuj\u0105cy walk\u0119 odtworzyli zdemobilizowane wcze\u015bniej oddzia\u0142y partyzanckie pod dow\u00f3dztwem \u201eCiemnego\u201d, \u201eZbycha\u201d \u2013 Henryka Jastrz\u0119bskiego i plut. \u201eRoli\u201d \u2013 Henryka Gawkowskiego. W maju ze zgrupowania tych trzech oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0142a I Brygada Podlaska NZW (60-70 \u017co\u0142nierzy), kt\u00f3rej \u017cywot nie by\u0142 zbyt d\u0142ugi, bo jedynie do sierpnia 1947 roku. Pod nazw\u0105 Brygady oddzia\u0142y te wyst\u0119powa\u0142y raczej na koncentracjach; na og\u00f3\u0142 dzia\u0142a\u0142y odr\u0119bnie.
\n![\"\"](\"resources\/Zebrowski_8.jpg\")
\nPpor. Henryk Jastrz\u0119bski „Zbych”, „Bohun”, dow\u00f3dca oddzia\u0142u partyzanckiego PAS NZW operuj\u0105cego na terenie powiat\u00f3w <\/span><\/span>\u0141om\u017ca, Ostr\u00f3w Mazowiecka i Ostro\u0142\u0119ka.<\/span><\/span>
\n![\"\"](\"resources\/Zebrowski_12.jpg\")
\nPpor. Henryk Jastrz\u0119bski <\/span><\/span> „Zbych”, <\/span><\/span>„Bohun” (z prawej)\u00a0 przyjmuje raport.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n
\n![\"\"](\"resources\/PBNZWe.jpg\")
\nRok 1947. \u017bo\u0142nierze PAS Okr\u0119gu NZW Bia\u0142ystok, prawdopodobnie I Brygada NZW. Przed frontem oddzia\u0142u meldunek sk\u0142ada por. Henryk Jastrz\u0119bski „Zbych\u201d, raport przyjmuje por. Tadeusz Narkiewicz „Ciemny\u201d<\/strong>. Fotografia wykonana przez Kazimierza Zakrzewskiego 1 lub 2 maja 1947 roku w Zar\u0119bach – \u015awi\u0119chach, obecnie powiat Zambr\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n
\nPisz\u0119 do Was te kilka s\u0142\u00f3w w \u0142\u00f3\u017cku jestem tam gdzie wiecie, jest mi dobrze i zosta\u0142em teraz ranny dosta\u0142em siedem kul ko\u0142o biodra nie ma nic powa\u017cnego nie martwcie si\u0119 to wszystko dla kochanej Ojczyzny.
\n<\/em><\/p>\nWasz Tadeusz<\/em><\/div>\n<\/blockquote>\n![\"\"](\"resources\/PBNZWf.jpg\")
\nList ppor. Tadeusza Narkiewicza „Ciemnego” do rodzic\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n
\n<\/em><\/p>\n(„Wyci\u0105g z agencyjnego doniesienia”, IPN Bi 012\/1223\/II\/4060).<\/span><\/div>\n<\/blockquote>\n\n
![\"\"](\"resources\/PBNZWb.jpg\")
\nI Brygada Podlaska NZW, oddzia\u0142 PAS wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Okr\u0119gu Bia\u0142ystok NZW. od lewej: ppor. Tadeusz Narkiewicz „Ciemny”<\/strong>, NN „\u015amia\u0142y”, ppor. Jan Skowro\u0144ski „Cygan”, sier\u017c. Boles\u0142aw Olsi\u0144ski „Paj\u0105k”, „Szczerba”, st. sier\u017c.\/ppor.\/por. Henryk Jastrz\u0119bski „Zbych”, maj 1947 r. Zar\u0119by-\u015awi\u0119chy, gm. Czy\u017cew, pow. Wysokie Mazowieckie.<\/em><\/span><\/p>\n
\n![\"\"](\"resources\/PBNZWc.jpg\")
\nI Podlaska Brygada NZW w \u015brodku w berecie ppor. T. Narkiewicz „Ciemny”<\/strong>. Stoj\u0105 od lewej: „Wolny”, „Kalina”, „Krakus”, „Madej”, „Ciemny”, „Cygan”, „Piorun”, „S\u0119k”, „Grypek”, kl\u0119cz\u0105 schowani: od lewej „Smal”, od prawej „Hardy”, le\u017c\u0105 „Zbych”, „Szczerba”, „\u015amia\u0142y”.<\/em><\/span><\/p>\n\n
![\"\"](\"resources\/PBNZWa.jpg\")
\nRok 1947. \u017bo\u0142nierze PAS Okr\u0119gu Bia\u0142ystok NZW z oddzia\u0142\u00f3w por. „Ciemnego” i por. „Zbycha”. Stoj\u0105 od lewej: „Wrzos”, „Sok\u00f3\u0142”, „\u015amia\u0142y”,”Grom”, „Hardy”, „Smal”.<\/em><\/span><\/p>\n![\"\"](\"resources\/czochanie1.jpg\")
\nKrzy\u017c pami\u0105tkowy na czocha\u0144skich \u0142\u0105kach w miejscu \u015bmierci ppor. Tadeusza Narkiewicza „Ciemnego” 6 wrze\u015bnia 1947 roku. <\/em><\/span>
\n![\"\"](\"resources\/czochanie1a.jpg\")
<\/p>\n
\n![\"\"](\"resources\/czochanie2.jpg\")
\nCzochanie-G\u00f3ra, 4 wrze\u015bnia 2016 roku. Miejsce \u015bmierci ppor. Tadeusza Narkiewicza „Ciemnego” po uroczysto\u015bciach<\/a> w 69. rocznic\u0119 Jego \u015bmierci.<\/em><\/span><\/p>\nRobert Radzik<\/strong><\/span><\/em>
\n<\/strong><\/div>\nRobert Radzik<\/strong>, ur. w 1969 r.
\nAbsolwent Wydzia\u0142u Dziennikarstwa i Nauk Politycznych UW.
\nTematyk\u0105 podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego zajmuje si\u0119 od pocz\u0105tku lat 90.
\nOd kilku lat swoje badania koncentruje na dziejach podziemia NSZ\/NZW
\nna p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu (Okr\u0119g XVI NZW) i Bia\u0142ostocczy\u017anie (Okr\u0119g XV).
\nCz\u0142onek redakcji Kwartalnika \u201eWykl\u0119ci\u201d<\/a><\/strong>.<\/span><\/span><\/p>\n
\nMuzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych w Ostro\u0142\u0119ce<\/a>*<\/span><\/strong><\/p>\n* <\/span><\/strong>Dzi\u0119kuj\u0119 autorowi – p. Robertowi Radzikowi oraz p. Jackowi <\/span><\/span>Karczewskiemu – dyrektorowi Muzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych w Ostro\u0142\u0119ce za zgod\u0119 na publikacj\u0119 artyku\u0142u.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\nPodporucznik „Ciemny” – cz\u0119\u015b\u0107 1\/2><\/span><\/a>
\nStrona g\u0142\u00f3wna><\/span><\/a><\/strong><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1642,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions\/1642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}