{"id":1004,"date":"2006-03-08T11:24:06","date_gmt":"2006-03-08T10:24:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/08\/por-leon-taraszkiewicz-jastrzab-i-ppor-cz-w-edward-taraszkiewicz-zelazny-czesc-2\/"},"modified":"2006-03-08T11:24:06","modified_gmt":"2006-03-08T10:24:06","slug":"por-leon-taraszkiewicz-jastrzab-i-ppor-cz-w-edward-taraszkiewicz-zelazny-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1004","title":{"rendered":"por. Leon Taraszkiewicz "Jastrz\u0105b" i ppor. cz.w. Edward Taraszkiewicz "\u017belazny" (cz\u0119\u015b\u0107 2)"},"content":{"rendered":"
<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span>\"\"
<\/span>"Jastrz\u0105b"<\/span><\/span>

\nDruga i ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 biografii Leona Taraszkiewicza – to historia
\n"Jastrz\u0119bia". Od wiosny 1945 r. Taraszkiewicz dowodzi samodzielnie
\nma\u0142ym oddzia\u0142kiem partyzanckim, bierze udzia\u0142 w rozbiciu siedziby MO w
\nWytycznie, a 2 czerwca rozpoczyna s\u0142ynny rajd, podczas kt\u00f3rego
\npowsta\u0144cy rozbijaj\u0105 posterunki w Dubecznie (gdzie przy okazji
\nrozp\u0119dzono gminne ko\u0142o PPR), Sosnowicy i Pieszowoli. Dwa ostatnie
\nposterunki \u017co\u0142nierze "Jastrz\u0119bia" zdobyli, podaj\u0105c si\u0119 za oddzia\u0142
\n\u015bcigaj\u0105cy "bandy". Wed\u0142ug oficjalnych raport\u00f3w, w Pieszowoli partyzanci
\nrozbroili grup\u0119 "ormowc\u00f3w". Jest to interesuj\u0105ce o tyle, i\u017c oficjalnie
\nOchotnicza Rezerwa MO nie zosta\u0142a jeszcze powo\u0142ana. By\u0142o to wi\u0119c ORMO
\nprzed ORMO! Po prostu tego czteroliterowego skr\u00f3tu u\u017cywano ju\u017c
\nwcze\u015bniej, dla okre\u015blenia aktywist\u00f3w PPR zbrojonych i szkolonych do
\nwalki z partyzantk\u0105 AK i ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105. Warto o tym pami\u0119ta\u0107,
\ns\u0142uchaj\u0105c SLD-owskich "uczonych" oskar\u017caj\u0105cych niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105
\npartyzantk\u0119 o mordowanie bezbronnych, "szarych" cz\u0142onk\u00f3w PPR. Nie tylko
\npepeerowcy gorliwie wys\u0142ugiwali si\u0119 nowym okupantom, r\u00f3wnie\u017c sporo
\nm\u0142odzie\u017cy ukrai\u0144skiej widzia\u0142o swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 we wsp\u00f3\u0142pracy z UB i
\nMO, cho\u0107 bardzo cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z "resortem" traktowali jako okazj\u0119
\ndo prze\u015bladowania Polak\u00f3w.
\n
\n\"\"
Oddzia\u0142 Leona Taraszkiewicza "Jastrz\u0119bia" nad zw\u0142okami Stefana Kucharuka "Rysia" – 1946 r.<\/p>\n

<\/span><\/font>Komendantem Sosnowicy, znanym z bestialskiego zn\u0119cania si\u0119 nad
\nschwytanymi partyzantami, by\u0142 Ukrainiec \u0141u\u0107; r\u00f3wnie\u017c jego zast\u0119pca (czy
\nmo\u017ce raczej protegowany ze wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107) Miko\u0142aj Dmitruk
\ncieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105 oprawcy. Latem 1945 "Jastrz\u0105b" urz\u0105dzi\u0142 rajd, podczas
\nkt\u00f3rego odwiedzi\u0142 trzy "czerwone" wsie ukrai\u0144skie: Ho\u0142owno, G\u00f3rki i
\nZienki. W tych wsiach wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn nale\u017ca\u0142a do PPR, a uzbrojona
\nzosta\u0142a jeszcze przez NKWD. Scenariusz pacyfikacji by\u0142 we wszystkich
\nprzypadkach taki sam: wie\u015b otaczano, rygluj\u0105c drogi erkaemami, potem do
\n\u015brodka wpada\u0142o kilku partyzant\u00f3w na koniach, kt\u00f3rych galop wok\u00f3\u0142
\nzabudowa\u0144 terroryzowa\u0142 ludno\u015b\u0107 i zarazem stwarza\u0142 wra\u017cenie wi\u0119kszej
\nliczebno\u015bci oddzia\u0142u. Mieszka\u0144c\u00f3w wyganiano z dom\u00f3w i trzymano pod
\nbroni\u0105 na \u015brodku wsi – w tym czasie partyzanci przeprowadzali rewizje.
\nZnalezion\u0105 bro\u0144 rekwirowano – pozostawiaj\u0105c jednak Ukrai\u0144com kilka
\nkarabin\u00f3w dla obrony przed zwyk\u0142ymi bandziorami. Na ko\u0144cu "Jastrz\u0105b"
\nwyg\u0142asza\u0142 ostrzegawcze przem\u00f3wienie, wspomina\u0142, \u017ce wszyscy razem
\nmieszkaj\u0105 na tej samej ziemi polskiej, ostrzega\u0142, \u017ce komunizm wcze\u015bniej
\nczy p\u00f3\u017aniej upadnie i wtedy wszyscy zdrajcy zostan\u0105 rozliczeni, po czym
\noddzia\u0142 opuszcza\u0142 wie\u015b. Mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy liczyli si\u0119 ju\u017c z utrat\u0105
\n\u017cycia, \u017cegnali partyzant\u00f3w czasem z autentyczn\u0105 serdeczno\u015bci\u0105,
\nobiecuj\u0105c "popraw\u0119", a nawet zaopatruj\u0105c ich w prowiant. Akcje w tych i
\nkilku innych wsiach odnios\u0142y znakomity efekt propagandowy. Gorliwiej od
\nUkrai\u0144c\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowali z komunistami tylko \u017bydzi. "Ku\u017ani\u0105" ubeckich
\nkadr na Lubelszczy\u017anie by\u0142y m.in. Parczew i W\u0142odawa, miasteczka, w
\nkt\u00f3rych \u017bydzi ju\u017c przed wojn\u0105 stanowili ponad po\u0142ow\u0119 mieszka\u0144c\u00f3w. Wielu
\nz nich prze\u017cy\u0142o okupacj\u0119 dzi\u0119ki pomocy Polak\u00f3w b\u0105d\u017a w ZSRR. Przyjmowali
\nobywatelstwo "sowieckie", pracowali przewa\u017cnie w milicji, NKWD i
\nadministracji partyjno-pa\u0144stwowej. Po "wyzwoleniu" w spos\u00f3b niejako
\nnaturalny zostawali pracownikami okupacyjnego aparatu i w\u0142\u0105czali do tej
\npracy rodziny. W miastach takich jak Parczew Polacy byli lud\u017ami drugiej
\nkategorii, go\u0142os\u0142owne oskar\u017cenia o antysemityzm i nacjonalizm
\nwystarcza\u0142y do wyrugowania ich z w\u0142asno\u015bci, a cz\u0119sto do wyw\u00f3zki i
\nfizycznej likwidacji. Atak na siedziby UB\/MO w tych i kilku innych
\nmiejscowo\u015bciach stawa\u0142 si\u0119 z konieczno\u015bci atakiem na budynki, w kt\u00f3rych
\n"pracowali" \u017bydzi – dlatego antypolska propaganda na Zachodzie mog\u0142a
\nprzedstawia\u0107 je jako akty antysemityzmu.<\/p>\n

Zaj\u0119cie Parczewa<\/span>
\n
Atak na posterunek i areszt MUBP w Parczewie<\/a> sko\u0144czy\u0142 si\u0119
\npo\u0142owicznym sukcesem. Oddzia\u0142 "Jastrz\u0119bia" zaj\u0105\u0142 ca\u0142e miasto i… tylko
\np\u00f3\u0142 budynku UB, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na pi\u0119trze, nad aptek\u0105, kt\u00f3rej
\nzniszczenia "Jastrz\u0105b" chcia\u0142 unikn\u0105\u0107. Z g\u00f3ry ostrzeliwa\u0142o si\u0119 kilku
\nubowc\u00f3w, kt\u00f3rymi dowodzi\u0142 niejaki Konasiuk, ubowiec oddelegowany z
\nW\u0142odawy. Ofiary jego przes\u0142ucha\u0144 wy\u0142awiano z pobliskiego stawu ze
\n\u015bladami tortur na ciele i r\u0119kami skr\u0119powanymi kolczastym drutem. Nie
\nm\u00f3g\u0142 mie\u0107 z\u0142udze\u0144, jaki los go spotka, gdy wpadnie w r\u0119ce polskich
\npartyzant\u00f3w. "Jastrz\u0105b" zostawi\u0142 kilku ludzi, by ogniem ryglowali g\u00f3r\u0119
\nposterunku, za\u015b sam z reszt\u0105 oddzia\u0142u uda\u0142 si\u0119 demonstracyjnie do
\nko\u015bcio\u0142a, potem pilnowa\u0142 rekwizycji. Towary zabierano ze sp\u00f3\u0142dzielni
\n"Spo\u0142em", ale tak\u017ce z prywatnych sklepik\u00f3w – wybieraj\u0105c co bardziej
\n"czerwonych" w\u0142a\u015bcicieli. A poniewa\u017c dziwnym trafem wi\u0119kszo\u015b\u0107
\nprywatnych kupc\u00f3w komunistycznego Parczewa pochodzi\u0142a z narodu
\nwybranego – rekwizycje te\u017c mog\u0142y zosta\u0107 uznane za "pogrom". Po
\nza\u0142adowaniu niezb\u0119dnych towar\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie wiktua\u0142\u00f3w, partyzanci opu\u015bcili
\nmiasto. W
\nefekcie akcji w Parczewie zgin\u0119\u0142o pi\u0119ciu milicjant\u00f3w i ubowc\u00f3w –
\nokaza\u0142o si\u0119 potem, \u017ce byli to sami \u017bydzi. Nale\u017cy jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce
\nnie gin\u0119li oni jako przedstawiciele takiego czy innego narodu, lecz
\njako funkcjonariusze okupacyjnego aparatu terroru. <\/span>Konasiuk,
\nkt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 uj\u015b\u0107 ca\u0142o, nie unikn\u0105\u0142 jednak sprawiedliwo\u015bci. Dwa
\nlata p\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dowodzi\u0142 pacyfikacyjn\u0105 ekspedycj\u0105 UB-KBW i pod
\nD\u0119bow\u0105 K\u0142od\u0105 wpadnie w zasadzk\u0119, urz\u0105dzon\u0105 przez drugiego z braci
\nTaraszkiewicz\u00f3w – Edwarda. Zginie od kuli wystrzelonej w walce,
\n\u015bmierci\u0105 \u017co\u0142niersk\u0105, na kt\u00f3r\u0105 nie zas\u0142u\u017cy\u0142.
\n
\n\"\"
\n1946 r. – od lewej: Stefan Kucharuk "Ry\u015b", Piotr Kwiatkowski "D\u0105bek", Leon Taraszkiewicz "Jastrz\u0105b"<\/p>\n

<\/span><\/font>Rok 1946 przyni\u00f3s\u0142 partyzantom "Jastrz\u0119bia" walki z ekspedycjami
\nNKWD i KBW. Du\u017cy rozg\u0142os przynios\u0142o jego \u017co\u0142nierzom zwyci\u0119stwo nad
\ngrup\u0105 NKWD i UB w Gr\u00f3dku – 8 czerwca 1946, jeszcze wi\u0119kszy – wzi\u0119cie do
\nniewoli rodziny Boles\u0142awa Bieruta. Przypadek ten zdarzy\u0142 si\u0119 17 lipca
\n1946 roku. Tego dnia oddzia\u0142 "Jastrz\u0119bia" przygotowywa\u0142 zasadzk\u0119 pod
\nChe\u0142mem na samochody miejscowego UB. By szybko opu\u015bci\u0107 miejsce akcji
\ntrzeba by\u0142o zarekwirowa\u0107 jaki\u015b samoch\u00f3d. Nagle szos\u0105 nadjecha\u0142
\nelegancki, ogromny chevrolet. Po zatrzymaniu okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w
\nlimuzynie jedzie czworo komunist\u00f3w. Zdanie "pan nie wie kto ja jestem"
\nnale\u017ca\u0142o do najcz\u0119\u015bciej powtarzanych. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w chevrolecie
\nsiedzia\u0142a siostra Bieruta – Zofia Malewska z m\u0119\u017cem oraz ich syn z \u017con\u0105.<\/a>
\nA wi\u0119c rodzina Bieruta – superagenta sowieckiego, rodzina, kt\u00f3ra
\nkorzysta\u0142a z wszystkich dobrodziejstw okupacji sowieckiej, kt\u00f3rych
\nsymbolem by\u0142 \u00f3w luksusowy samoch\u00f3d! O mistyfikacji nie mog\u0142o by\u0107 mowy –
\nnast\u0119pnego dnia do W\u0142odawy przyjecha\u0142o ponad 50 aut pe\u0142nych
\nfunkcjonariuszy UB i KBW oraz dwa poci\u0105gi, to znaczy 72 wagony – wojsk
\nKBW. "Jastrz\u0105b" przewi\u00f3z\u0142 rodzin\u0119 Bieruta do wsi Krasne,
\nnieoczekiwanych "go\u015bci" przetrzymywano dwie doby w domu komendanta
\nplac\u00f3wki AK, W\u0142adys\u0142awa Borysika. Malewscy chodzili po obej\u015bciu, a pod
\nlufami pistolet\u00f3w nawet do pobliskiego lasu. Widz\u0105c, \u017ce nic jej nie
\ngrozi, a mo\u017ce chc\u0105c zjedna\u0107 partyzant\u00f3w, siostra Bieruta powtarza\u0142a:
\nM\u00f3j brat by\u0142 taki spokojny, porz\u0105dny cz\u0142owiek przed wojn\u0105. Do ko\u015bcio\u0142a
\nchodzi\u0142 w ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119. Teraz jest z komunistami, ale z przymusu (H.
\nPaj\u0105k: Oni si\u0119 nigdy nie poddali, 1997, s. 108). S\u0142ysz\u0105c tego rodzaju
\ncredo partyzanci "Jastrz\u0119bia" kazali tej "polskiej" i "katolickiej"
\nrodzince \u015bpiewa\u0107 przed \u015bniadaniem "Kiedy ranne wstaj\u0105 zorze" a po
\nkolacji "Wszystkie nasze dzienne sprawy". To by\u0142y jedyne "tortury"
\njakim poddano rodzin\u0119 czerwonego namiestnika. Zasady odpowiedzialno\u015bci
\nzbiorowej partyzanci nie stosowali. Po dw\u00f3ch dniach pociotkowie Bieruta
\nzostali odwiezieni do pobliskiej gaj\u00f3wki, gdzie podstawiono chevroleta.<\/p>\n

Zdobycie W\u0142odawy<\/span><\/a>
\n
Jeszcze w 1946 roku – 22 pa\u017adziernika partyzanci "Jastrz\u0119bia"
\nodnie\u015bli spektakularny sukces: zdobycie W\u0142odawy, zaj\u0119cie posterunku MO,
\nrozbicie Powiatowego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (obecnie Komenda
\nPolicji) i uwolnienie 65 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Potem by\u0142o wiele mniejszych potyczek
\ni pechowe zako\u0144czenie roku. W wigili\u0119 1946 roku UB i KBW urz\u0105dzi\u0142y
\nob\u0142aw\u0119 i – dzi\u0119ki donosowi – odnalaz\u0142y dom, w kt\u00f3rym zasiedli do
\nkolacji partyzanci "Jastrz\u0119bia". UB-owcy zaatakowali, nie spodziewaj\u0105c
\nsi\u0119 oporu, a tym bardziej ognia z broni maszynowej. Oddzia\u0142
\n"Jastrz\u0119bia" straci\u0142 w walce dw\u00f3ch ludzi, a to, \u017ce UB-owcy ponie\u015bli
\nwi\u0119ksze straty (5-7 funkcjonariuszy), by\u0142o niewielk\u0105 pociech\u0105.
\nPartyzanci zaplanowali odwetowe uderzenie na Radzy\u0144. Nad ranem 1
\nstycznia \u017co\u0142nierze "Jastrz\u0119bia" wraz z oddzia\u0142ami obwodu WiN Radzy\u0144
\nPodl. (razem ok. 300 ludzi) weszli do miasteczka. Niestety nie uda\u0142o
\nsi\u0119 zdoby\u0107 siedziby UB\/MO – zawi\u00f3d\u0142 \u0142adunek wybuchowy, kt\u00f3ry mia\u0142
\nutorowa\u0107 drog\u0119 do "ubojni". Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 wymiana ognia, kt\u00f3ra mog\u0142a
\ntrwa\u0107 nazbyt d\u0142ugo – komuni\u015bci zapewne od pocz\u0105tku alarmowali o
\nodsiecz, teren pe\u0142en by\u0142 wojsk NKWD i KBW. "Jastrz\u0105b" nakaza\u0142 odwr\u00f3t.
\nJakby dla zado\u015b\u0107uczynienia do partyzant\u00f3w u\u015bmiechn\u0119\u0142o si\u0119 szcz\u0119\u015bcie.
\nRadzy\u0144skie szefostwo UB wys\u0142a\u0142o grup\u0119 po\u015bcigow\u0105, kt\u00f3ra wpad\u0142a na
\npartyzant\u00f3w w Okalewie. UB-owcy stracili co najmniej 5 zabitych, w tym
\npowiatowego referenta UB Radzy\u0144. Kilku dosta\u0142o si\u0119 do niewoli, Do
\nniewoli dosta\u0142o si\u0119 te\u017c 7 \u017co\u0142nierzy KBW, kt\u00f3rych "Jastrz\u0105b – po
\nrozbrojeniu – uwolni\u0142. Rozstrzelano jedynie dow\u00f3dc\u0119 plutonu, kt\u00f3ry
\nwedle relacji jednego z partyzant\u00f3w – mia\u0142 pe\u0142n\u0105 pier\u015b medali za walk\u0119
\nz bandytami (tam\u017ce, 125 ). Tak wi\u0119c odwet za krwaw\u0105 Wigili\u0119 w ko\u0144cu si\u0119
\nuda\u0142. Nie by\u0142o to ostatnie zwyci\u0119stwo oddzia\u0142u, cho\u0107 ostatnie
\nzwyci\u0119stwo "Jastrz\u0119bia".<\/p>\n

\nPad\u0142 w ataku na Siemie\u0144…<\/span>
\n
3 stycznia 1947 r. Leon Taraszkiewicz dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce w
\nSiemieniu pod Parczewem stacjonuje oddzia\u0142 KBW przys\u0142any do ochrony
\n"wybor\u00f3w". Poniewa\u017c \u017co\u0142nierze z tych jednostek nie wykazywali wielkiego
\nducha bojowego, postanowi\u0142 podej\u015b\u0107 pod budynek i wezwa\u0107 do z\u0142o\u017cenia
\nbroni. Na og\u00f3\u0142 to wystarcza\u0142o, kabewi\u015bci wiedzieli, \u017ce szybkie
\npodniesienie r\u0105k gwarantuje im prze\u017cycie. Tym razem jednak mia\u0142o by\u0107
\ninaczej. Do Siemienia wkroczono o zmierzchu. Gdy partyzanci byli
\nkilkana\u015bcie metr\u00f3w od budynku – nagle rozleg\u0142y si\u0119 strza\u0142y. Nie pad\u0142y
\njednak od strony komunist\u00f3w. Wystrzeli\u0142 kt\u00f3ry\u015b z partyzant\u00f3w, wkr\u00f3tce i
\npozostali – w biegu – zacz\u0119li strzela\u0107 do okien. Zaskoczeni kabewi\u015bci
\nna odg\u0142os pierwszych strza\u0142\u00f3w podnie\u015bli r\u0119ce, nie wzi\u0119li nawet broni ze
\nstojak\u00f3w. Partyzanci zaj\u0119li budynek i dopiero wtedy zorientowano si\u0119,
\n\u017ce nie ma w\u015br\u00f3d nich "Jastrz\u0119bia". Wniesiono go po chwili. Pad\u0142 na
\nsamym pocz\u0105tku ataku.. Pocz\u0105tkowo my\u015blano, \u017ce od strza\u0142u z okna. Nikt
\nnie wiedzia\u0142, \u017ce opatruj\u0105cemu go koledze, "Wackowi" Mielniczukowi,
\n"Jastrz\u0105b" zd\u0105\u017cy\u0142 szepn\u0105\u0107 To mi zrobi\u0142 "Bolek", potem straci\u0142
\nprzytomno\u015b\u0107. Chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej do zdobytego budynku wszed\u0142 "\u017belazny",
\nkt\u00f3ry nie wiedz\u0105c jaki by\u0142 przebieg wydarze\u0144, na kr\u00f3tko przej\u0105\u0142
\ndow\u00f3dztwo. Potem jednak przekaza\u0142 je "Bolkowi" (nazwisko do dzi\u015b nie
\njest pewne) uchodz\u0105cemu za zast\u0119pc\u0119 i przyjaciela "Jastrz\u0119bia".
\nPartyzanci zabrali troch\u0119 zdobycznej broni i amunicji, rannego
\n"Jastrz\u0119bia" po\u0142o\u017cono na furmank\u0119 i oddalono si\u0119 w stron\u0119 las\u00f3w
\nw\u0142odawskich. Mniej wi\u0119cej po godzinie "Jastrz\u0105b" skona\u0142. Mia\u0142 22 lata.
\nZosta\u0142 w tajemnicy pochowany na cmentarzu w Siemieniu i do 1992 r.
\njedyn\u0105 informacj\u0105 na jego grobie by\u0142 lakoniczny napis "Leon". Stopie\u0144
\nwojskowy nie jest pewny. Po prostu by\u0142 komendantem zgrupowania
\npartyzanckiego WiN obwodu w\u0142odawskiego.<\/p>\n

"JASTRZ\u0104B" i "\u017bELAZNY" – Partyzanccy Bracia – cz\u0119\u015b\u0107\u00a0 3><\/a>
Strona g\u0142\u00f3wna><\/a><\/font>
\n<\/span><\/div>\n