{"id":1002,"date":"2006-03-09T14:44:41","date_gmt":"2006-03-09T13:44:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/09\/mjr-hieronim-dekutowski-zapora-1918-1949-czesc-2\/"},"modified":"2006-03-09T14:44:41","modified_gmt":"2006-03-09T13:44:41","slug":"mjr-hieronim-dekutowski-zapora-1918-1949-czesc-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1002","title":{"rendered":"Mjr Hieronim Dekutowski "Zapora" (1918 – 1949) – cz\u0119\u015b\u0107 2"},"content":{"rendered":"

\"\"
<\/span><\/span><\/p>\n

Lato 1946, \u017co\u0142nierze z oddzia\u0142u mjr. "Zapory", stoj\u0105 od lewej:<\/font><\/p>\n

– Zbigniew Sochacki "Zbyszek", pierwszy adiutant
\n "Zapory". 3 lipca 1946 ranny w walce z grup\u0105 operacyjn\u0105 UB, zastrzeli\u0142 si\u0119; plut. Kazimierz Stefa\u0144czyk "Sok\u00f3\u0142";mjr Hieronim Dekutowski "Zapora";
\npor. Kazimierz Paw\u0142owski "Nerw", Aresztowany 1 lipca 1948, skazany na kar\u0119 \u015bmierci, zamordowany 10
\nlutego 1949;por. Szczepan \u017belazny "\u017baba", d-ca plutonu w zgrupowaniu mjr. "Zapory".<\/font><\/p>\n

<\/p>\n

<\/span>HELIKOPTEREM Z WARSZAWY<\/span><\/p>\n

Po kolejnej amnestii z lutego 1947 r., razem z W\u0142adys\u0142awem
\nSi\u0142a-Nowickim „Stefanem” (inspektorem WiN na Lubelszczy\u017anie) Dekutowski
\npodj\u0105\u0142 rozmowy z przedstawicielami Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa
\nPublicznego (m. in. z p\u0142k J\u00f3zefem Czaplickim, dyr. Departamentu III MBP
\n– ds. walki z bandytyzmem, czyli niepodleg\u0142o\u015bciowym podziemiem; ze
\nwzgl\u0119du na swoj\u0105 nienawi\u015b\u0107 do AK-owc\u00f3w nazywanym "Akowerem" i p\u0142k.
\nJanem Tatajem, szefem WUBP w Lublinie) o warunkach ujawnienia si\u0119
\nlubelskiej partyzantki niepodleg\u0142o\u015bciowej.
\n
W\u0142adys\u0142aw Minkiewicz w ksi\u0105\u017cce "Mokot\u00f3w, Wronki, Rawicz.
\nWspomnienia 1939-1954" pisze: "W rezultacie w lasach na Lubelszczy\u017anie
\nodby\u0142a si\u0119 konferencja, na kt\u00f3r\u0105 przylecieli helikopterem z Warszawy
\nwiceminister bezpieki Romkowski [Roman Romkowski – Natan
\nGrunsapau-Kikiel – red.], oraz dyrektor Departamentu Politycznego MBP,
\nLuna Bristigerowa". Porozumienia nie zawarto, gdy\u017c bezpieka nie
\nzgodzi\u0142a si\u0119, aby aresztowani wcze\u015bniej WiN-owcy odzyskali wolno\u015b\u0107.
\n
Si\u0142a-Nowicki: "Kiedy\u015b w trakcie tych rozm\u00f3w, po podpisaniu pewnych
\npunkt\u00f3w porozumienia, grupa ludzi od »Zapory« i obstawa dygnitarzy MBP
\nzdrowo wsp\u00f3lnie popi\u0142a, zawsze jednak na zasadach r\u00f3wno\u015bci, tak aby
\n\u017cadna ze stron nie pozostawa\u0142a bezbronna [obie strony by\u0142y uzbrojone i
\nw r\u00f3wnej liczbie ludzi – red.]. Potem wszyscy wsiedli do trzytonowej
\nci\u0119\u017car\u00f3wki »Dodge« ze sprz\u0119tu ameryka\u0144skiego, dostarczonego armii
\nradzieckiej. Samoch\u00f3d prowadzi\u0142 »Zapora«. Wyszkolony w prowadzeniu
\nsamochod\u00f3w w warunkach terenowych, na znanej sobie gruntowej drodze
\npojecha\u0142 z szalon\u0105 szybko\u015bci\u0105, jakby szukaj\u0105c \u015bmierci. Na jednym z
\nzakr\u0119t\u00f3w w\u00f3z zarzuci\u0142, uderzy\u0142 w drzewo i rozbi\u0142 si\u0119 na kup\u0119 szmelcu. O
\ndziwo – nikomu z jad\u0105cych nic si\u0119 nie sta\u0142o!".<\/p>\n

KAPU\u015a "OPAL"<\/span><\/p>\n

W wyniku nieudanych rozm\u00f3w „Zapora”, razem z dow\u00f3dcami pododdzia\u0142\u00f3w
\nswojego zgrupowania, podj\u0105\u0142 kolejn\u0105 pr\u00f3b\u0119 przedostania si\u0119 na Zach\u00f3d.
\n12 wrze\u015bnia 1947 r. wyda\u0142 sw\u00f3j ostatni rozkaz, przekazuj\u0105c dow\u00f3dztwo
\nkpt. Zdzis\u0142awowi Bro\u0144skiemu "Uskokowi". W prywatnym li\u015bcie do "Uskoka"
\nnapisa\u0142: "Ja dzi\u015b wyje\u017cd\u017cam na angielsk\u0105 stron\u0119 – jestem um\u00f3wiony z
\nch\u0142opakami co do kontakt\u00f3w, jak b\u0119d\u0119 po tamtej stronie. Stary –
\nnajwa\u017cniejsze nie daj si\u0119 nikomu wykiwa\u0107 i buja\u0107, jak tam wyjad\u0119,
\nza\u0142atwi\u0119 nasze sprawy pierwszorz\u0119dnie – kontakt b\u0119dziemy mie\u0107 i tak.
\nCzo\u0142em – Hieronim" (W 1949 r. "Uskok" zdetonowa\u0142 pod sob\u0105 granat, nie
\nchc\u0105c wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce UB podczas ob\u0142awy.)
\n
Ludzie "Zapory", docieraj\u0105c kolejno (w po\u0142owie wrze\u015bnia 1947 r.)
\nna punkt przerzutowy w Nysie na Opolszczy\u017anie trafiali bezpo\u015brednio w
\nr\u0119ce katowickiego UB. Dekutowski wpad\u0142 16 wrze\u015bnia. Dzi\u015b ju\u017c wiadomo, \u017ce jednym z agent\u00f3w, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 do aresztowania "Zapory" i jego ludzi by\u0142 jego zast\u0119pca Stanis\u0142aw Wnuk "Opal".
Podst\u0119pnie schwytanych przewieziono na Rakowieck\u0105 i poddano
\nbrutalnemu \u015bledztwu. Przes\u0142uchiwali: Jerzy K\u0119dziora i znany sadysta
\nEugeniusz Chimczak (sporz\u0105dzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c akt oskar\u017cenia). Tak by\u0142o przez
\nponad rok.<\/p>\n

\nW NIEMIECKICH MUNDURACH<\/span><\/p>\n

Stefan Korbo\u0144ski: O tym, \u017ce "bandyta Zapora" to Hieronim Dekutowski
\n"opinia publiczna" dowiedzia\u0142a si\u0119 dopiero po rozpocz\u0119ciu procesu.
\n
3 listopada 1948 r. w Wojskowym S\u0105dzie Rejonowym w Warszawie,
\npr\u00f3cz Dekutowskiego, na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli jego podkomendni:
\nkpt. Stanis\u0142aw \u0141ukasik, ps. Ry\u015b, por. Jerzy Miatkowski, ps. Zawada –
\nadiutant, por. Roman Gro\u0144ski, ps. \u017bbik, por. Edmund Tudruj, ps. Mundek,
\npor. Tadeusz Pelak, ps. Junak, por. Arkadiusz Wasilewski, ps. Bia\u0142y i
\nich polityczny prze\u0142o\u017cony W\u0142adys\u0142aw Si\u0142a-Nowicki. Oskar\u017ca\u0142: Tadeusz
\nMalik. S\u0105dzili: Kazimierz Obiada i Wac\u0142aw Matusiewicz (\u0142awnicy) i J\u00f3zef
\nBadecki (przewodnicz\u0105cy; s\u0105dzi\u0142 te\u017c rotmistrza Witolda Pileckiego i
\nwielu innych patriot\u00f3w).
\n
W\u0142adys\u0142aw Si\u0142a-Nowicki: "Pani Stillerowa [obro\u0144ca Nowickiego –
\nred.] poinformowa\u0142a mnie, \u017ce przewodnicz\u0105cy sk\u0142adu J\u00f3zef Badecki znany
\njest z bardzo uprzejmego prowadzenia rozpraw i bardzo surowych wyrok\u00f3w.
\nIstotnie, s\u0119dzia Badecki, zimny morderca by\u0142 ca\u0142y czas bardzo grzeczny.
\nOd pocz\u0105tku zreszt\u0105 wszyscy byli\u015bmy dla niego morituri…".
\n
Nowicki pisze, \u017ce na rozpraw\u0119 ubrano ich w mundury Wehrmachtu:
\n"Ten mundur ha\u0144bi\u0142 kat\u00f3w, nie ofiary. I niesko\u0144czenie wa\u017cniejszym od
\nnaszego ubrania by\u0142o to, co przed s\u0105dem krzywoprzysi\u0119\u017cnym m\u00f3wili\u015bmy
\npodczas procesu".
\n
W s\u0105dzie wszyscy zachowali si\u0119 godnie, nie kajali si\u0119, nie
\nprzyznawali si\u0119 do absurdalnych zarzut\u00f3w. "Zapora" wzi\u0105\u0142 na siebie ca\u0142\u0105
\nodpowiedzialno\u015b\u0107.
\n
15 listopada 1948 r. "s\u0105d" skaza\u0142 "Zaporczyk\u00f3w" na kilkakrotne
\nkary \u015bmierci. Po rozprawie przewieziono ich ponownie na Rakowieck\u0105,
\nr\u00f3wnie\u017c w niemieckich mundurach i pod silnym konwojem. Dekutowski zn\u00f3w
\nzosta\u0142 poddany brutalnemu \u015bledztwu, ale podobnie jak wcze\u015bniej nikogo
\nnie wyda\u0142.
\n
W\u0142adys\u0142aw Minkiewicz: "Wo\u017cono ich potem z workami na g\u0142owach, \u017ceby
\nich nikt nie rozpozna\u0142 (z obawy przed ewentualnym odbiciem) jako
\n\u015bwiadk\u00f3w na rozmaite procesy podleg\u0142ych im cz\u0142onk\u00f3w WiN-u".<\/p>\n


\n\"\"
<\/span><\/span>Mjr cc Hieronim Dekutowski "Zapora", "Odra"<\/span>

<\/font>
\nZESKOCZY\u0106 NA CHODNIK<\/span><\/p>\n

"Ognisko zam\u0119tu i po\u017cogi"
\n
\nUzasadnienie wyroku WSR w Warszawie z 15 listopada 1948 r.:
\n
"O\u015brodki dyspozycyjne reakcji polskiej w postaci tzw. emigracyjnego
\nrz\u0105du londy\u0144skiego, czy te\u017c korpusu Andersa, b\u0119d\u0105ce zreszt\u0105 powi\u0105zane z
\nagenturami imperialistycznych k\u00f3\u0142 kapitalistycznych, wykorzysta\u0142y dla
\nswych cel\u00f3w specjalne warunki topograficzne woj. lubelskiego, oraz
\npewn\u0105 ilo\u015b\u0107 zba\u0142amuconych cz\u0142onk\u00f3w by\u0142ych »AK« z czas\u00f3w okupacji
\nniemieckiej. (…) O\u015brodki dyspozycyjne znalaz\u0142y odpowiednich
\nzwolennik\u00f3w swej ideologii na przyw\u00f3dc\u00f3w. Do nich zaliczaj\u0105 si\u0119
\noskar\u017ceni. Oskar\u017cony Nowicki reprezentuje raczej [sic! – red.] czynnik
\ninspiracyjny, jak sam nazywa polityczny. (…) Inni oskar\u017ceni z
\nHieronimem Dekutowskim ps. »Zapora« na czele, s\u0105 czynnikiem w\u0142a\u015bciwie
\n[sic! – TMP] wykonawczym, o du\u017cym zakresie dzia\u0142ania. Tworz\u0105 oni
\no\u015brodek dzia\u0142alno\u015bci band terrorystyczno-rabunkowych i dywersyjnych
\npe\u0142ni\u0105c tam funkcje przewa\u017cnie dow\u00f3dc\u00f3w band. Bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 i
\nokrucie\u0144stwo oskar\u017conych zosta\u0142o wyzyskane przez ich wy\u017csze
\nkierownictwo do tworzenia na terenie woj. lubelskiego w okresie od
\nlipca 1944 r. a\u017c do mniej wi\u0119cej [sic! – TMP] po\u0142owy roku 1947 ognisko
\nzam\u0119tu i po\u017cogi, kt\u00f3re du\u017cym wysi\u0142kiem w\u0142adz i spo\u0142ecze\u0144stwa musia\u0142o
\nby\u0107 unicestwione".
\n"Zapora", razem z podw\u0142adnymi trafi\u0142 do celi dla "kaesowc\u00f3w", gdzie
\nsiedzia\u0142o w\u00f3wczas ponad sto os\u00f3b. Podj\u0119li pr\u00f3b\u0119 ucieczki – postanowili
\nwywierci\u0107 dziur\u0119 w suficie i przez strych dosta\u0107 si\u0119 na dach
\njednopi\u0119trowych zabudowa\u0144 gospodarczych, a stamt\u0105d zjecha\u0107 na
\npowi\u0105zanych prze\u015bcierad\u0142ach i zeskoczy\u0107 na chodnik ulicy Rakowieckiej.
\n
Minkiewicz: "Na noc rozk\u0142ada\u0142o si\u0119 na betonowej pod\u0142odze sienniki
\ni ustawia\u0142o si\u0119 wszystkie \u0142awki pod \u015bcian\u0105, a ze sto\u0142k\u00f3w robiono w
\nklozecie piramid\u0119, si\u0119gaj\u0105c\u0105 a\u017c do sufitu. Po tej piramidzie J\u00f3zio
\nG\u00f3rski [wi\u0119zie\u0144 kryminalny – red.] wchodzi\u0142 co noc z wyostrzon\u0105 o beton
\n\u0142y\u017ck\u0105 i mozolnie wierci\u0142 ni\u0105 dziur\u0119 w suficie, starannie zbieraj\u0105c gruz
\ndo typowego wi\u0119ziennego worka, zwanego u nas »samar\u0105«. Potem ten gruz
\nwrzuca\u0142 do klozetu i spuszcza\u0142 wod\u0119, \u017ceby nie pozostawia\u0107 \u017cadnych
\n\u015blad\u00f3w. A jak ustrzec si\u0119 przed kapusiami? W tym celu wszyscy
\nwtajemniczeni mieli kolejno nocne dy\u017cury i w jaki\u015b przemy\u015blny spos\u00f3b
\ndawali zna\u0107 G\u00f3rskiemu, je\u015bli ktokolwiek z niewtajemniczonych budzi\u0142 si\u0119
\ni szed\u0142 do klozetu. G\u00f3rski przerywa\u0142 w\u00f3wczas na chwil\u0119 prac\u0119 i siedzia\u0142
\nsobie cichutko na szczycie swojej piramidy. (…) Po kilku tygodniach
\ndziura by\u0142a na tyle szeroka, \u017ce G\u00f3rski wszed\u0142 przez ni\u0105 na strych i
\nodby\u0142 tras\u0119 a\u017c do okienka nad niskimi budynkami gospodarczymi. W
\nzasadzie mo\u017cna ju\u017c by\u0142o podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 ucieczki, postanowiono jednak
\nzaczeka\u0107 na czas, kiedy nadejd\u0105 noce bezksi\u0119\u017cycowe, co dawa\u0142oby wi\u0119ksz\u0105
\ngwarancj\u0119 unikni\u0119cia po\u015bcigu przez cz\u0119sto kr\u0105\u017c\u0105ce po Rakowieckiej
\npatrole KBW".
\n
Kiedy do zrealizowania planu zosta\u0142o ledwie kilkana\u015bcie dni, jeden
\nz wi\u0119\u017ani\u00f3w kryminalnych uzna\u0142, \u017ce akcja jest zbyt ryzykowna i wsypa\u0142
\nuciekinier\u00f3w, licz\u0105c na z\u0142agodzenie wyroku. Dekutowski i Si\u0142a-Nowicki
\ntrafili na kilka dni do karcu, gdzie siedzieli nago, skuci w kajdany.
\n
Nowickiemu pomog\u0142y rodzinne koneksje – by\u0142 siostrze\u0144cem
\nDzier\u017cy\u0144skiego. Aldona Dzier\u017cy\u0144ska-Koja\u0142\u0142owicz, rodzona siostra tw\u00f3rcy
\nCzeki napisa\u0142a do Bieruta: "Kocham go jak w\u0142asnego syna, a wi\u0119c przez
\npami\u0119\u0107 niezapomnianego brata mego Feliksa Dzier\u017cy\u0144skiego, b\u0142agam
\nObywatela Prezydenta o \u0142ask\u0119 darowania \u017cycia W\u0142adys\u0142awowi Nowickiemu".
\n
Inaczej by\u0142o z Dekutowskim. Na nic zda\u0142y si\u0119 pro\u015bby o \u0142ask\u0119 jego
\nrodziny, w tym najstarszej siostry Zofii \u015aliwy, czynione drog\u0105
\ndyplomatyczn\u0105 przez Prezydenta Republiki Francuskiej (od ko\u0144ca lat 20.
\nmieszka\u0142a we Francji, odznaczona Legi\u0105 Honorow\u0105 za udzia\u0142 we francuskim
\nruchu oporu).<\/p>\n

CZERWONE TECZKI<\/span><\/p>\n

Irena Si\u0142a-Nowicka, \u017cona W\u0142adys\u0142awa pisze o swojej wizycie w biurze
\nprzepustek na ul. Suchej w Warszawie: "By\u0142 ranek. Pu\u0142kownika, kt\u00f3ry
\npodpisywa\u0142 zgody na widzenie nie by\u0142o. Siadam wi\u0119c i czekam na niego, a
\ntymczasem sekretarki, m\u0142ode dziewczyny krz\u0105ta\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d akt. Czerwone
\nteczki – kara \u015bmierci, zielone – wszystko inne. Bior\u0105 te czerwone
\nteczki i jedna z nich czyta nazwisko: Dekutowski Hieronim. Jakie
\n\u015bmieszne imi\u0119 – m\u00f3wi. A mnie serce zamar\u0142o – wiem, co znaczy czerwona
\nteczka! A wi\u0119c pisz\u0105 na maszynie jakie\u015b dane o tych skazanych, ale nic
\npoza tym nie wiem – ani kiedy, ani gdzie te wyroki maj\u0105 by\u0107 wykonane".
\nNowicka posz\u0142a nast\u0119pnie do aresztu na Rakowieckiej: "Wchodz\u0119 ze
\nstra\u017cnikiem w bram\u0119, potem korytarzem. Obok przechodz\u0105 ludzie, nios\u0105cy
\nna noszach cz\u0142owieka. Nie wiem, czy by\u0142 \u017cywy, czy umar\u0142y, ale zrobi\u0142o
\nto na mnie okropne wra\u017cenie. (…) Po jakim\u015b czasie s\u0142yszymy stukot
\ndrewniak\u00f3w – prowadz\u0105 wi\u0119\u017ani\u00f3w. Widz\u0119 W\u0142adka. Pyta od razu: co z moimi?
\nOdpowiadam – nie wiem, zrobi\u0142y\u015bmy wszystko, co by\u0142o mo\u017cna. Przecie\u017c mu
\nnie powiem o tych teczkach na Smolnej. (…) Jak si\u0119 okaza\u0142o tego
\nw\u0142a\u015bnie dnia, 7-go marca 1949 roku rozstrzelano na Mokotowie siedmiu
\nwspania\u0142ych ludzi, towarzyszy broni W\u0142adka. A on s\u0142ysza\u0142 te strza\u0142y,
\n\u017cegna\u0142 si\u0119 z przyjaci\u00f3\u0142mi…".<\/p>\n

MY NIGDY NIE PODDAMY SI\u0118!<\/span><\/p>\n

Egzekucj\u0119 zarz\u0105dzi\u0142 prezes Najwy\u017cszego S\u0105du Wojskowego W\u0142adys\u0142aw Garnowski.
\n
Ewa Kurek w ksi\u0105\u017cce "Zaporczycy" pisze o ostatnich chwilach
\nDekutowskiego: "Mia\u0142 trzydzie\u015bci lat, pi\u0119\u0107 miesi\u0119cy i 11 dni. Wygl\u0105da\u0142
\njak starzec. Siwe w\u0142osy, wybite z\u0119by, po\u0142amane r\u0119ce, nos i \u017cebra.
\nZerwane paznokcie. – My nigdy nie poddamy si\u0119! – krzykn\u0105\u0142, przekazuj\u0105c
\nprzez wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w swe ostatnie pos\u0142anie. Wed\u0142ug dokument\u00f3w, wyrok
\nwykonano przez rozstrzelanie [o godz. 19.00 – TMP]. Mokotowska legenda
\ng\u0142osi jednak, \u017ce ubowscy kaci zapakowali majora »Zapor\u0119« do worka,
\nworek powiesili pod sufitem i strzelali, syc\u0105c sw\u0105 nienawi\u015b\u0107 widokiem
\np\u0142yn\u0105cej spod sufitu niepokornej krwi. Potem, w pi\u0119ciominutowych
\nodst\u0119pach, mordowali jego \u017co\u0142nierzy: »Rysia«, »\u017bbika«, »Mundka«,
\n»Bia\u0142ego«, »Junaka« i »Zawad\u0119«".
\n
<\/span>GLORIA VICTIS !!!<\/span>

\nTadeusz M. P\u0142u\u017ca\u0144ski<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Angloj\u0119zyczna wersja tekstu znajduje si\u0119 na stronie The Doomed Soldiers. Polish Underground Soldiers 1944-1963 – The Untold Story<\/a><\/span>
<\/span><\/div>\n