{"id":1000,"date":"2006-03-14T10:02:45","date_gmt":"2006-03-14T09:02:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.podziemiezbrojne.pl\/2006\/03\/14\/uprowadzenie-rodziny-boleslawa-bieruta-przez-oddzialy-8222jastrzebia8221-i-8222boruty8221\/"},"modified":"2006-03-14T10:02:45","modified_gmt":"2006-03-14T09:02:45","slug":"uprowadzenie-rodziny-boleslawa-bieruta-przez-oddzialy-8222jastrzebia8221-i-8222boruty8221","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wcagowy.pl\/?p=1000","title":{"rendered":"Uprowadzenie rodziny Boles\u0142awa Bieruta przez oddzia\u0142y „Jastrz\u0119bia” i „Boruty”"},"content":{"rendered":"

17 lipca 1946
\nroku w zasadzk\u0119 urz\u0105dzon\u0105 pod Che\u0142mem przez oddzia\u0142y antykomunistycznej
\nkonspiracji Leona Taraszkiewicza (Jastrz\u0119bia) oraz Stefana Brzuszka
\n(Boruty) wpad\u0142a siostra \u00f3wczesnego prezydenta Boles\u0142awa Bieruta. Ten
\nma\u0142o znany, a niew\u0105tpliwie ciekawy epizod przypadkowego pojmania
\nrodziny Bieruta m\u00f3wi wiele o rzeczywistych zachowaniach
\nantykomunistycznego podziemia na Che\u0142mszczy\u017anie i w kraju.<\/span><\/p>\n

17 lipca 1946 r. z Che\u0142ma do Lublina przyjecha\u0142a siostra \u00f3wczesnego
\nprezydenta Boles\u0142awa Bieruta – Julia Malewska wraz z m\u0119\u017cem Boles\u0142awem.
\nPo kr\u00f3tkim pobycie, w czasie kt\u00f3rego odwiedzili znajomych i zrobili
\nzakupy na targu, udali si\u0119 nast\u0119pnego dnia w drog\u0119 powrotn\u0105. W tym
\nczasie operuj\u0105ce na Che\u0142mszczy\u017anie po\u0142\u0105czone oddzia\u0142y
\nantykomunistycznej konspiracji Leona Taraszkiewicza (Jastrz\u0119bia) oraz
\nStefana Brzuszka (Boruty) w sile kilkudziesi\u0119ciu ludzi (wed\u0142ug danych
\nUB – 54) urz\u0105dzi\u0142y zasadzk\u0119 18 km od Che\u0142ma. Zatrzymywa\u0142y samochody
\nudaj\u0105c wojskow\u0105 grup\u0119 kontroln\u0105 i to na tyle skutecznie, \u017ce wed\u0142ug
\nspecjalnego raportu szefa Wojew\u00f3dzkiego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa
\nPublicznego w Lublinie Franciszka Pi\u0105tkowskiego „z id\u0105cej kolumny
\nsamochod\u00f3w sowieckich \u017caden oficer nie domy\u015bli\u0142 si\u0119, \u017ce to s\u0105 bandyci”.
\nO ca\u0142ej akcji aparat bezpiecze\u0144stwa dowiedzia\u0142 si\u0119 przypadkiem – jeden
\nz funkcjonariuszy UB by\u0142 \u015bwiadkiem rozmowy skontrolowanego kierowcy.
\nPoinformowany o wszystkim szef WUBP w Lublinie nakaza\u0142 wys\u0142anie grupy
\noperacyjnej w celu sprawdzenia, kto przeprowadza kontrol\u0119 (wojsko czy
\n„bandyci”). Pos\u0142ano 25-osobow\u0105 grup\u0119 funkcjonariuszy UB i MO, na czele
\nkt\u00f3rej stan\u0105\u0142 szef PUBP w Che\u0142mie Boles\u0142aw Rycerz. Od okolicznych
\ngospodarzy dowiedzieli si\u0119 oni, \u017ce zatrzymano rodzin\u0119 Malewskich oraz
\nzarekwirowano jeszcze trzy inne samochody. Po kr\u00f3tkim po\u015bcigu oddzia\u0142
\nRycerza w obawie przed zasadzk\u0105 zawr\u00f3ci\u0142 do Che\u0142ma. <\/p>\n

Grzecznie prosimy<\/span>
\n
\nPodczas legitymowania przez „wojskow\u0105 grup\u0119 kontroln\u0105” Julia Malewska
\npoinformowa\u0142a, \u017ce jest siostr\u0105 Bieruta. Przynios\u0142o to oczywi\u015bcie efekt
\nzgo\u0142a inny od oczekiwanego – partyzanci postanowili zabra\u0107 ze sob\u0105
\nprezydenck\u0105 rodzin\u0119. W pierwszych godzinach, wed\u0142ug p\u00f3\u017aniejszych
\nrelacji porwanych, obchodzono si\u0119 z nimi „do\u015b\u0107 ostro”. Za to ju\u017c
\nnast\u0119pnego dnia zacz\u0119to traktowa\u0107 „bardzo grzecznie”. W „go\u015bcinie” u
\npartyzant\u00f3w nie zabawili d\u0142ugo. Mogli porusza\u0107 si\u0119 swobodnie po ca\u0142ym
\nobej\u015bciu, a nawet udawa\u0107 si\u0119 na brzeg lasu. Nieustannie towarzyszy\u0142a im
\njaka\u015b dziewczyna uzbrojona w pistolet TT. Do posi\u0142k\u00f3w zasiadali razem.
\nPartyzanci z obstawy zachowywali si\u0119 wobec je\u0144c\u00f3w z grzecznym
\ndystansem, ale dla przekory wymusili na nich, \u017ce rano przed \u015bniadaniem
\nmusieli od\u015bpiewa\u0107 „Kiedy ranne wstaj\u0105 zorze”, natomiast przed kolacj\u0105 –
\n„Wszystkie nasze dzienne sprawy”. Ju\u017c 21 lipca o \u015bwicie oddano
\nprezydenckiej rodzinie samoch\u00f3d, odprowadzono do szosy Che\u0142m–Lublin i
\nwypuszczono. Przed zwolnieniem Julii Malewskiej wr\u0119czono jej list do
\nbrata (Boles\u0142awa Bieruta – przyp. red.), kt\u00f3ry zawiera\u0142 pro\u015bb\u0119\/\u017c\u0105danie
\nuwolnienia „aresztowanych rodzin \u015bciganych politycznie”. Podobno
\nzobowi\u0105za\u0142a si\u0119 ona w imieniu zatrzymanych, \u017ce „do\u0142o\u017c\u0105 wszelkich stara\u0144
\nze swej strony”, aby do tego doprowadzi\u0107. Charakterystyczne by\u0142o
\nzachowanie Julii Malewskiej po uwolnieniu. Kategorycznie odrzuci\u0142a
\npropozycj\u0119 z\u0142o\u017cenia zezna\u0144 przed funkcjonariuszami UB twierdz\u0105c, \u017ce
\n„opowie wszystko Prezydentowi”. Nie znamy przebiegu tej rozmowy. Wiemy
\njednak, \u017ce – o ile oczywi\u015bcie dosz\u0142a do skutku – nie przynios\u0142a \u017cadnych
\nefekt\u00f3w dla rodzin „bandyt\u00f3w”.<\/p>\n

Wielka ob\u0142awa<\/span>
\n
Powiadomiony nast\u0119pnego dnia rano o porwaniu szef WUBP w Lublinie
\npo konsultacji z dow\u00f3dc\u0105 okr\u0119gu i szefem sztabu Wojsk Bezpiecze\u0144stwa
\nWewn\u0119trznego opracowa\u0142 plan operacji przeciwko partyzantom. Dzi\u0119ki
\nagenturze uzyskano informacj\u0119, \u017ce nocowali oni w miejscowo\u015bci
\n\u015awierszcz\u00f3w. Postanowiono rozdzieli\u0107 si\u0142y ob\u0142awy. Pierwsz\u0105 grup\u0119
\n(szko\u0142\u0119 WUBP i 25 funkcjonariuszy MO) wys\u0142ano do Macoszyna, gdy\u017c
\nle\u015bnicz\u00f3wka tam po\u0142o\u017cona s\u0142u\u017cy\u0142a za miejsce postoju dla oddzia\u0142u
\nBoruty; grup\u0119 150 \u017co\u0142nierzy WP do \u015awierszczowa w celu przeszukania
\nlasu, w kt\u00f3rym nocowali partyzanci; grup\u0119 \u017co\u0142nierzy WBW do Rog\u00f3\u017ana, a
\nostatni\u0105, z\u0142o\u017con\u0105 z funkcjonariuszy UB i 49 Pu\u0142ku Piechoty WP, do
\nSosnowicy. Grupy te mia\u0142y si\u0119 nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0107 i okr\u0105\u017cy\u0107 okolice
\nWereszczyna, gdzie na miejscowych b\u0142otach mia\u0142 kryj\u00f3wki oddzia\u0142 Boruty.
\nW wyniku rewizji gaj\u00f3wki w Macoszynie odnaleziono pistolet KBK typu
\nMauser, dubelt\u00f3wk\u0119 i luf\u0119 do RKM. Zatrzymano gajowego i czterech innych
\n„podejrzanych osobnik\u00f3w”. We wsi Ha\u0144sk zosta\u0142a zatrzymana \u0142\u0105czniczka
\nJastrz\u0119bia, kt\u00f3ra „da\u0142a dalsze kontakty na wie\u015b Dubeczno, Stary Majdan
\ni Bartoszycha”, gdzie zatrzymano dalsze trzy osoby. W nocy z 21 na 22
\nlipca przeprowadzono akcj\u0119 we wsi Krasne, w wyniku kt\u00f3rej „zatrzymano
\nplac\u00f3wk\u0119 Jastrz\u0119bia pod dow\u00f3dztwem niejakiego Wodnickiego Czes\u0142awa”. W
\nczasie \u015bledztwa zezna\u0142 on, \u017ce oddzia\u0142 wraz z zatrzymanymi siedmioma
\nosobami znajduje si\u0119 w kolonii Krasne, a porwani s\u0105 przetrzymywani w
\npiwnicy mieszkania komendanta plac\u00f3wki W\u0142adys\u0142awa Borysika (Krwawego).
\nPonadto „wskaza\u0142 miejsce magazynu broni i wyda\u0142 do 100 ludzi z plac\u00f3wek
\ni band”. Nie jest jednak do ko\u0144ca pewne, czy to jego zeznania
\ndoprowadzi\u0142y ob\u0142aw\u0119 do miejsca, gdzie by\u0142a przetrzymywana prezydencka
\nrodzina. Wed\u0142ug innego raportu UB informacj\u0119, \u017ce porwani cz\u0142onkowie
\nprezydenckiej rodziny przetrzymywani s\u0105 w miejscowo\u015bci Krasne, uzyskano
\ndzi\u0119ki doniesieniom agenturalnym. Jeszcze inn\u0105 wersj\u0119 podaje w swoich
\nzapiskach z 1950 r. brat Jastrz\u0119bia Edward Taraszkiewicz (\u017belazny):
\n„Przyczyn\u0105 zdrady mia\u0142 by\u0107 jeden z tych ludzi aresztowanych w
\nprzeddzie\u0144 wypadku na zabawie w pobliskiej wsi U\u015bcim\u00f3w Nowy”.
\n
Nie wiadomo, kt\u00f3ra z tych wersji jest prawdziwa. W ka\u017cdym razie 22
\nlipca w godzinach popo\u0142udniowych przeprowadzono operacj\u0119 w kolonii
\nKrasne. W czasie walki zgin\u0119\u0142o dw\u00f3ch partyzant\u00f3w – Mieczys\u0142aw Sawicki
\n(Kruk) oraz Tadeusz Gar\u0142och (Zimny). Wed\u0142ug relacji zatrzymanego
\nw\u00f3wczas innego \u017co\u0142nierza tego oddzia\u0142u W\u0142adys\u0142awa Kobyla\u0144skiego (Je\u017ca)
\n(w materia\u0142ach UB przypisywany jest mu pseudonim Jerzyk) ci\u0119\u017cko ranny
\nSawicki przed \u015bmierci\u0105 zosta\u0142 poddany przes\u0142uchaniu, a nast\u0119pnie dobity
\nstrza\u0142ami w ty\u0142 g\u0142owy. \u0141\u0105cznie z Kobyla\u0144skim zatrzymano pi\u0119tna\u015bcie
\nos\u00f3b, w tym W\u0142adys\u0142awa Borysika wraz z rodzin\u0105. Kobyla\u0144ski zezna\u0142, \u017ce
\nrodzina Bieruta rzeczywi\u015bcie by\u0142a przetrzymywana w domu Borysika, ale
\n\u017ce zosta\u0142a zwolniona w nocy z 20 na 21 lipca. Ponadto uzyskano od niego
\ndane o liczebno\u015bci oddzia\u0142u Jastrz\u0119bia (18 os\u00f3b) i Boruty (22 osoby), a
\ntak\u017ce informacj\u0119, \u017ce oddzia\u0142 uda\u0142 si\u0119 w kierunku wsi Krzcze\u0144. W wyniku
\noperacji w tej miejscowo\u015bci zabito cz\u0142onka oddzia\u0142u Uskoka –
\nMazowieckiego (Murzyna). Og\u00f3\u0142em, jak wynika z raportu specjalnego szefa
\nPUBP we W\u0142odawie Miko\u0142aja Oleksy, w czasie ob\u0142awy (w dniach 21–23
\nlipca) „zosta\u0142o zabitych bandyt\u00f3w z broni\u0105 w r\u0119ku 4-ry osoby,
\nzatrzymanych faktycznych bandyt\u00f3w 16-tu, wszystkich zatrzymanych 49
\nos\u00f3b”.
\n
\nPo uwolnieniu prezydenckiej rodziny szef WUBP w Lublinie Franciszek Pi\u0105tkowski w
\n
swym raporcie specjalnym wyrazi\u0142 obaw\u0119, i\u017c „rodzina Prezydenta
\nznalaz\u0142a si\u0119 w otoczeniu wrog\u00f3w”. Do takich wniosk\u00f3w sk\u0142oni\u0142 go po
\npierwsze fakt, \u017ce prezydencka rodzina nie korzysta\u0142a z ochrony organ\u00f3w
\nBezpiecze\u0144stwa. Po drugie – dziwne zachowanie zawiadowcy stacji, kt\u00f3ry
\nrano w dniu uwolnienia porwanych zg\u0142osi\u0142 si\u0119 wraz z synem Malewskiej
\nRomanem do WUBP i zadawa\u0142 „tajemnicze pytania” (wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce
\nprezydencka rodzina nie zostanie zamordowana i pyta\u0142, co ma zrobi\u0107 w
\nprzypadku, gdy „bandyci zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 do niego z jak\u0105\u015b propozycj\u0105”).
\n
Pi\u0105tkowskiemu podejrzane wyda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zachowanie szwagierki
\nWac\u0142awa Malewskiego Berty Sadz. Ot\u00f3\u017c mia\u0142a ona w czasie przes\u0142uchania
\nzachowywa\u0107 si\u0119 „tak, jakby j\u0105 nic nie obchodzi\u0142o porwanie”. Ponadto
\nkilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej zosta\u0142a zatrzymana na podstawie skierowanego
\ndo niej listu przechwyconego przez UB. W li\u015bcie tym „przyw\u00f3dca bandy z
\nPomorza” chwali\u0142 si\u0119 zabijaniem funkcjonariuszy UB i cz\u0142onk\u00f3w Polskiej
\nPartii Robotniczej. Na jej niekorzy\u015b\u0107 przemawia\u0142 r\u00f3wnie\u017c fakt, i\u017c
\n„mia\u0142a ona [w czasie wojny] restauracj\u0119 tylko dla Niemc\u00f3w”. Szefowi
\nWUBP przysz\u0142o nawet na my\u015bl, \u017ce Wac\u0142aw Malewski wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Che\u0142ma
\nm\u00f3g\u0142 zabra\u0107 ze sob\u0105 „wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 z\u0142ota i kosztowno\u015bci” i zadawa\u0142
\nsobie pytanie, czy „\u015brodowisko, w jakim si\u0119 znajduje nie zapragn\u0119\u0142o go
\n[z\u0142ota] posi\u0105\u015b\u0107”.
\n
W innym pi\u015bmie, skierowanym do ministra bezpiecze\u0144stwa
\npublicznego, szef PUBP w Lublinie pozwoli\u0142 sobie nawet na „zwr\u00f3cenie
\nuwagi na ludzi, kt\u00f3rzy kr\u0119c\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 krewnych ob. Prezydenta, gdy\u017c
\n\u0142atwowierno\u015b\u0107 ob. Prezydenta mo\u017ce przynie\u015b\u0107 szkod\u0119”. Nic dziwnego, \u017ce
\njego prze\u0142o\u017ceni nie wiedzieli, co z takim raportem zrobi\u0107!
\n
Tymczasem wszystko wskazuje, \u017ce nikt nie urz\u0105dzi\u0142 zasadzki na
\nprezydenck\u0105 rodzin\u0119, lecz na samochody UB, kt\u00f3rymi byli przewo\u017ceni
\naresztowani w Siedliszczu ludzie podziemia.<\/p>\n

Prezydencie, uwolnij <\/span>
\n
17 sierpnia 1946 r. zosta\u0142 zlikwidowany oddzia\u0142 Boruty. Na pocz\u0105tku
\nnast\u0119pnego roku zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny w niewyja\u015bnionych do dzi\u015b
\nokoliczno\u015bciach Leon Taraszkiewicz (Jastrz\u0105b). Zmar\u0142 w trakcie
\ntransportu do lekarza. Nie prze\u017cy\u0142 go drugi z dow\u00f3dc\u00f3w oddzia\u0142u, kt\u00f3ry
\nporwa\u0142 prezydenck\u0105 rodzin\u0119 – Stefan Brzuszek (Boruta). W czasie
\nlikwidacji swego oddzia\u0142u, otoczonego przez grup\u0119 operacyjn\u0105 UB-KBW we
\nwsi Kulik, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo. Przy jego zw\u0142okach odnaleziono
\no\u015bwiadczenie podpisane przez porwanych (niestety, nie zachowa\u0142o si\u0119
\nnajprawdopodobniej w aktach b. Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego)
\noraz pismo skierowane przez „grup\u0119 partyzanck\u0105” do Bieruta
\nOto ono:<\/span><\/span>
\n
\n„Zatrzyman\u0105
\nrodzin\u0119 Pa\u0144sk\u0105 wypuszczamy na wolno\u015b\u0107 ca\u0142ych i zdrowych. Gdyby\u015bmy
\nchcieli zastosowa\u0107 wobec rodziny Pana metody jakie stosuje Urz\u0105d
\nBezp[iecze\u0144stwa] Publ[icznego] wobec rodzin aresztowanych politycznie
\nPolak\u00f3w – winni\u015bmy rodzin\u0119 Pa\u0144sk\u0105 zmasakrowa\u0107, powybija\u0107 z\u0119by, wy\u0142ama\u0107
\nr\u0119ce. Nie zrobimy tego, nam obce s\u0105 bestialstwo i rozpasanie, nie
\nzatracili\u015bmy etyki chrze\u015bcija\u0144skiej, walczymy tylko z tymi, kt\u00f3rzy maj\u0105
\numazane r\u0119ce w niewinnej krwi bratniej. My nie chcemy przelewu krwi
\nbratniej, a do tego rozpaczliwego kroku pcha Urz\u0105d Bezp[iecze\u0144stwa]
\nPubl[icznego]. Wypuszczamy Pa\u0144sk\u0105 rodzin\u0119 na wolno\u015b\u0107 – nie \u017c\u0105daj\u0105c za
\nto nic – uwa\u017camy jednak, \u017ce podobnie post\u0105pi Pan Panie Prezydencie i
\nka\u017ce Pan zwolni\u0107 aresztowane rodziny \u015bciganych politycznie”.<\/span>
\n
\n<\/span>
\n
\nKontrastuje ono ze stwierdzeniem syna Boles\u0142awa Bieruta Jana
\nChyli\u0144skiego, kt\u00f3ry w biografii swego ojca pisa\u0142 o „dzia\u0142alno\u015bci
\nterrorystycznej zbrojnego podziemia”, morduj\u0105cego bezlito\u015bnie swych
\nprzeciwnik\u00f3w politycznych „nawet za sam udzia\u0142 w zabawach \u015bwi\u0105tecznych
\n– bo by\u0142y to \u015bwi\u0119ta nie uznawane przez opozycj\u0119”. Chyli\u0144ski pisze, \u017ce
\n„spora cz\u0119\u015b\u0107 dokonanych zab\u00f3jstw posiada\u0142a znamiona okrucie\u0144stwa,
\nniekiedy wr\u0119cz szokuj\u0105cego. Musia\u0142y by\u0107 dzie\u0142em ludzi przesi\u0105kni\u0119tych
\n\u015blep\u0105 nienawi\u015bci\u0105, a czasem nawet po prostu psychopat\u00f3w”.
\n
\nAle nawet w\u0142os z g\u0142owy nie spad\u0142 jego ciotce i jej rodzinie.<\/p>\n

Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w tygodniku Polityka, nr 33\/2003 (2414)
\n<\/span>
\n<\/span><\/span><\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1000"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1000"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1000\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1000"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1000"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wcagowy.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1000"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}