Dawid Golik
Z wiarą w zwycięstwo… Oddział partyzancki „Wiarusy” 1947–1949.
Kraków 2010, 120 s., cena 83,85 zł.
Bogato ilustrowany album przedstawia historię oddziału partyzanckiego "Wiarusy", po 1947 r. najsilniejszej i najbardziej aktywnej grupy zbrojnego podziemia w ówczesnym województwie krakowskim. W jego szeregach walczyło na przestrzeni trzech kolejnych lat kilkudziesięciu żołnierzy, związanych w czasie okupacji niemieckiej zarówno z AK, jak i z konspiracją ludową – w większości dawnych partyzantów Zgrupowania „Błyskawica”, dowodzonego przez Józefa Kurasia „Ognia”. Pomimo zakrojonych na szeroką skalę obław i akcji pacyfikacyjnych oddział ten przetrwał aż do lipca 1949 r.
W książce zaprezentowano w większości niepublikowane dotąd fotografie przedstawiające kolejne etapy funkcjonowania oddziału – od „Plutonu Śmierci” Henryka Głowińskiego „Groźnego” i Antoniego Wąsowicza „Rocha” w ramach Zgrupowania „Błyskawica”, poprzez 3. kompanię AK „Wiarusy” Józefa Świdra „Mściciela” i Tadeusza Dymla „Srebrnego”, aż po historię oddziałów „Zorza” Kajetana Samborskiego „Teściowej” oraz „Znicz” Stanisława Ludzi „Harnasia”.
Na wykonywanych przez samych partyzantów lub ich współpracowników fotografiach widnieją obrazy z życia obozowego, przeplatane pozowanymi zdjęciami z walki oraz portretami poszczególnych żołnierzy z bronią i w mundurach. Poprzez liczne fotografie przedstawiono sylwetki dowódców i ich żołnierzy, a całość uzupełniają reprodukcje dokumentów z zarekwirowanego przez bezpiekę archiwum „Wiarusów” – notatki, wzory pieczątek, pokwitowania rekwizycji.
Wiele zdjęć oraz dokumentów przedstawia proces rozpracowywania oddziału, kolejnych aresztowań i kombinacji operacyjnych. Obok fotografii zabitych partyzantów widnieją zdjęcia triumfalnego pochodu funkcjonariuszy UB, prowadzących ujętych latem 1949 r. żołnierzy oddziału.
Według szacunków bezpieki działający głównie w powiatach nowotarskim i limanowskim oddział „Wiarusy” przeprowadził w latach 1947–1949 ponad dwieście akcji, podczas których zginęło 48 osób (w tym 30 funkcjonariuszy MO, UB i KBW). Większość partyzantów oddziału zastrzelono w walce lub aresztowano i następnie skazano na śmierć. W latach 50. komunistyczne więzienia opuścili tylko nieliczni.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej>
Druga konspiracja na nowym pograniczu w latach 1945–1956. Szkice do dziejów podziemia antykomunistycznego na Śląsku i terenach ościennych.
red. Ksawery Jasiak
Opole 2010, 229 s., cena 25,00 zł.
Niniejsze opracowanie obejmuje większość materiałów przedstawionych podczas konferencji naukowej zorganizowanej w połowie czerwca 2009 r. przez Delegaturę IPN w Opolu.
Zakres chronologiczny tematyki dotyczy okresu 1945–1956, zaczynając od momentu rozwiązania struktur AK 19 I 1945 r., wkroczenia Sowietów na tzw. Ziemie Zachodnie oraz przybycia z Kresów Wschodnich nowych sił antykomunistycznych. Ujęto również lata przełomowe dla polskiej konspiracji, czyli okres amnestii z 1947 r. oraz późniejsze tuż po przemianach październikowych w 1956 r. – jako symboliczne „wyjście z lasu” ukrywających się żołnierzy podziemia.
Używając w tytule określenia Śląsk i tereny ościenne, mamy na myśli region obejmujący dwa graniczące ze sobą obszary historyczne: Górny Śląsk w dorzeczu górnej Odry i początkowego biegu Wisły oraz Dolny Śląsk w południowo-zachodniej Polsce nad środkową Odrą (byłe województwa z okresu bezpośrednio powojennego: śląsko-dąbrowskie i wrocławskie) oraz jego pogranicze z woj. łódzkim i poznańskim.
Założeniem opracowania jest ukazanie nieznanych aspektów działalności podziemia antykomunistycznego w tym specyficznym regionie. Jest to również próba przedstawienia różnych form, metod i mechanizmów jego zwalczania przez komunistyczny aparat represji; ogromnej skali działań operacyjnych podejmowanych zarówno przez sowieckie, jak polskie siły bezpieczeństwa. Książka prezentuje zatem szeroki wachlarz tych działań wobec polskiego podziemia zbrojnego. Z konspiratorami antykomunistycznego podziemia rozprawiano się w tym specyficznym regionie szczególnie bezwzględnie, głównie przy użyciu sił NKWD, KBW, UB i MO. Dla dopełnienia tegoż obrazu ujawniono skrywane dotychczas informacje dotyczące infiltracji agenturalnej społeczeństwa o zróżnicowanej strukturze etnicznej i narodowej (Ślązacy o różnej orientacji narodowej oraz ludność napływowa z woj. łódzkiego, kieleckiego i Kresów Wschodnich – ekspatrianci), w tym ich struktur konspiracyjnych.
Najważniejszym jednak celem jest nade wszystko przywrócenie pamięci „żołnierzom wyklętym”, właściwych wymiarów owych dramatis personae oraz ujęcie i usystematyzowanie tego tematu w oparciu o najnowsze badania historyków z zakresu literatury polskiej konspiracji powojennej na Śląsku.
Rozdział 1
Adam Dziuba – Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” na Górnym Śląsku w walce propagandowej z reżimem komunistycznym.
Rozdział 2
Tomasz Balbus – „Oko w oko z bandytą”. Zwalczanie oddziału „Otta” (pow. Kępno) jako przykład walki polskich formacji kolaboracyjnych z Polską Podziemną (styczeń – luty 1946).
Rozdział 3
Ksawery Jasiak – Działalność wywiadowcza Konspiracyjnego Wojska Polskiego na pograniczu Śląska i woj
. łódzkiego na przykładzie pchor. Romualda Wrońskiego „Świetlika”.
Rozdział 4
Dariusz Węgrzyn – Powojenne dzieje rodziny Chlondów. Śląska baza przetrwania.
Rozdział 5
Rafał Sierchuła – Stefan Celichowski – historia oficera Brygady Świętokrzyskiej.
Rozdział 6
Tomasz Gałwiaczek – „Armia Krajowa Mariana Papierowskiego”. Z badań nad historią podziemia niepodległościowego na Dolnym Śląsku w latach 1945–1956.
Rozdział 7
Ksawery Jasiak, Zbigniew Bereszyński – Rozpracowanie i likwidacja tarnopolskich struktur WiN na Śląsku przez aparat bezpieczeństwa.
Rozdział 8
Marek Jedynak – Kryptonim „Jedność” – rozpracowanie środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” – „Nurt” na Dolnym Śląsku ( 1957–1959).
Rozdział 9
Krzysztof Szwagrzyk – Stosowanie kary śmierci wobec członków antykomunistycznego podziemia na Dolnym i Górnym Śląsku 1945–1955.
Rozdział 10
Sławomir Maślikowski – Częstochowa – ostatnia wojenna stolica. Związki Warszawy z Częstochową po Powstaniu Warszawskim.
WARTO PRZECZYTAĆ… (36)
Mariusz Bechta
Jata ’44. Obozy szkoleniowe NSZ i AK w lasach łukowskich w czasie II wojny światowej.
Biała Podlaska 2011, Agencja Wydawniczo-Reklamowa "ARTE", 130 s.
w cenie 46,50 zł.
Album "Jata ’44" autorstwa Mariusza Bechty jest fascynującym świadectwem, wciąż słabo nagłośnionego, fenomenu z dziejów Polskiego Państwa Podziemnego na Podlasiu z czasów II wojny światowej. Przywraca on pamięć o imponującym wysiłku organizacyjnym i wojskowym konspiratorów Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych z terenu powiatów siedleckiego i łukowskiego. Utworzenie zimą i wiosną 1944 r. dwóch obozów szkoleniowych w ostępach rezerwatu Jata koło Łukowa zwieńczyło twardy opór ludności polskiej przeciw Niemcom, tuż przed "wyzwoleńczym" marszem Armii Czerwonej niosącym Polsce nową okupację.
To zbiór unikalnych zdjęć, które przetrwały, na przekór wysiłkom komunistycznej policji politycznej w Polsce "ludowej", w zbiorach prywatnych lub były niedostępne w archiwach Urzędu Bezpieczeństwa. To cząstka tożsamości historycznej Podlasia, która napawa nas dumą z myśli i czynów naszych przodków.
MARIUSZ BECHTA, ur. 1972, Podlasiak z polsko-rzymską duszą. Historyk od wielu lat odkurzający zapomniane półki ze zwojami manuskryptów w archiwach i zbiorach prywatnych. Autor kilku książek poświęconych dziejom najnowszym Polski. Ostatnio wydał: "… między Bolszewią a Niemcami. Konspiracja polityczna i wojskowa Polskiego Obozu Narodowego na Podlasiu w latach 1939-1952" (Warszawa 2008). Redaktor naczelny "Templum Novum" – periodyku broniącego Tradycji w czasach rozpadu historycznej wspólnoty Polaków.
WARTO PRZECZYTAĆ… (35)
Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski, Piotr Niwiński
Brygady "Łupaszki". 5 i 6 Wileńska Brygada AK w fotografii 1943–1952.
Instytut Pamięci Narodowej, Oficyna Wydawnicza RYTM,
Warszawa 2010, 464 s. (seria "Dopalanie Kresów")
Album Brygady "Łupaszki" to historia dziewięcioletnich zmagań oddziałów dowodzonych przez mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszkę", walczących z Niemcami, Litwinami, Sowietami i ich komunistycznymi zausznikami na polach Wileńszczyzny, Białostocczyzny, Podlasia, Kaszub, Warmii i Mazur. To prawdziwa epopeja dwóch najbardziej zasłużonych oddziałów polskiego powojennego podziemia niepodległościowego – 5 i 6 Brygady Wileńskiej AK. Oddziałów, które, wbrew przeciwnościom losu i kalkulacjom politycznym, przez wiele lat konsekwentnie prowadziły pod komendą mjr. "Łupaszki" otwartą walkę z wrogami Państwa Polskiego, dając świadectwo głębokiego patriotyzmu i przywiązania do tradycji niepodległościowej. To wreszcie historia wyjątkowej zbiorowości ludzi, w większości bardzo młodych, pochodzących z Wileńszczyzny i Podlasia, związanych wspólnotą ideową i prawdziwym braterstwem broni. Ludzi, którzy za wierność Ojczyźnie gotowi byli zapłacić cenę najwyższą. Album ten jest wyrazem hołdu za ich ofiarę.
Anna Chmielewska, Jolanta Drozdowska, Justyna Gogolewska
W godzinie próby. Żołnierze podziemia niepodległościowego w Białostockiem po 1944 roku i ich losy.
Instytut Pamięci Narodowej, Białystok 2010, 304 s.
Album jest poświęcony żołnierzom podziemia niepodległościowego w Białostockiem po 1944 r. Ta bogato ilustrowana publikacja, zawierająca ponad 500 zdjęć i dokumentów, została przygotowana przede wszystkim w oparciu o materiały archiwalne z zasobu Oddziałowego Biura Udostępniania i Archiwizacji Dokumentów w Białymstoku.
W pierwszej części zamieszczono materiały archiwalne dotyczące żołnierzy walczących w strukturach dwóch głównych konspiracyjnych nurtów, tj. Okręgu AK-WiN Białystok oraz Okręgu NZW Białystok. Czytelnik znajdzie tu fotografie kadry dowódczej Okręgów, oddziałów, szeregowych żołnierzy oddziałów partyzanckich, a także dokumenty wytworzone przez podziemie, np. rozkazy organizacyjne, dzienniki korespondencyjne, wnioski awansowe, wzory pieczęci, przykładową prasę konspiracyjną. Dokumenty te ukazują zakres działalności i stopień zorganizowania białostockich struktur podziemnych oraz uświadamiają legalność konspiracji zbrojnej jako struktury Polskiego Państwa Podziemnego.
W części drugiej zaprezentowane zostały biografie piętnastu wybranych żołnierzy podziemia niepodległościowego. Ukazują one różnorodność losów i postaw ludzi, którzy w 1944 r. podjęli decyzję o trwaniu w oporze wobec systemu komunistycznego oraz skutki tej deklaracji. Na podstawie raportów funkcjonariuszy UBP/SB oraz dokumentów podziemia można zaobserwować dramatyzm wyborów politycznych, ideowych i moralnych żołnierzy konspiracji zbrojnej. Lektura dokumentów dostarcza wiedzy o tym, jaką cenę płaciło się za wierność ideałom, za sprzeciw wobec nowych, narzuconych władz, za walkę o suwerenność. W tej części można znaleźć biogramy żołnierzy, którzy za działalność niepodległościową zostali skazani na karę śmierci czy wieloletnie więzienie, a po wyjściu na wolność byli nieustannie inwigilowani, nieraz pozbawiani pracy, szantażowani. Przedstawiono tu również osoby, które dokonały swoistej przemiany wartości i otwarcie przeszły na stronę dotychczasowego wroga.
Prezentowany materiał historyczny odzwierciedla okrucieństwo komunistycznego systemu, stosowane przez organy bezpieczeństwa metody, kombinacje operacyjne, inwigilację, rozpracowywanie oddziałów od środka i ich likwidację, zmuszanie do współpracy.
Dystrybucja: Oddział IPN w Białymstoku
Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956. Słownik biograficzny, t. IV.
Instytut Pamięci Narodowej, Kraków–Warszawa–Wrocław 2010, 936 s.
W serii "Słowniki" publikowane są opracowania o charakterze encyklopedycznym i biograficznym, poświęcone najnowszej historii Polski. Mają na celu przedstawienie żołnierzy i działaczy Polskiego Państwa Podziemnego, uczestników konspiracji, opozycji i oporu społecznego z lat 1939–1989.
Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956. Słownik biograficzny jest zapisem życiorysów ludzi, którzy nie pogodzili się z powojenną rzeczywistością i w najtrudniejszych czasach prowadzili walkę o niepodległą Polskę. Pozwala zrozumieć ich motywacje i drogi życiowe, a także formy i skalę oporu przeciw komunistycznej władzy w latach czterdziestych i pięćdziesiątych. Autorami biogramów zamieszczonych w prezentowanej publikacji są znawcy powojennej historii Polski, którym udało się dotrzeć do skrywanych w okresie PRL dokumentów i świadectw.
W przygotowaniu kolejny tom.
Publikacje wydane przez Instytut Pamięci Narodowej można kupić:
- w księgarni internetowej www.ipn.poczytaj.pl
- w Centrali IPN
ul. Towarowa 28, 00-839 Warszawa
pon.–pt. 8.15–16.15
tel. (0-22) 581-88-72
- w Centrum Edukacyjnym IPN
ul. Marszałkowska 21/25, Warszawa
pon.–pt. 11.00–18.00
sob. 9.00–14.00
tel. (0-22) 576-30-06
Od dnia 15 lutego 2011 publikacje będzie można także kupić:
Bolesław Dereń
Józef Kuraś "Ogień". Partyzant Podhala.
Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Warszawa 2007, 340 s.
Józef Kuraś "Ogień" – autentyczna postać, barwna i nietuzinkowa. Góral z krwi i kości. W czasie wojny bohater okupowanej Polski.
Józef Kuraś "Ogień" (1915-1947) ukazywany był powszechnie jako przywódca organizacji przestępczej lub po prostu zwykłej bandy. Przypisywano mu przy tym najniegodziwsze, wręcz okrutne czyny. Kim był Józef Kuraś, o co i z kim walczył? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdą czytelnicy w tej książce. Jest ona owocem żmudnych poszukiwań, a potem wczytania się w niedostępne dotychczas materiały źródłowe urzędów bezpieczeństwa publicznego.
Książka do nabycia:
Danuta Suchorowska
Rozbić więzienie UB! Akcje zbrojne AK i WiN 1945-1946.
Wydawnictwo LTW, 2010, 244 s.
Wznowiona po latach książka Danuty Suchorowskiej Rozbić więzienie UB! przedstawia akcje zbrojne AK i WiN mające na celu uwolnienie więźniów politycznych przebywających w zakładach karnych w Kielcach, Radomiu i Krakowie w latach 1945-1946. Ryszard Terlecki pisał, że jest to "rodzaj filmu dokumentalnego, którego bohaterowie zmuszani są do odtwarzania szczegółów o których znaczeniu oni sami nie byli przekonani. Opisy zyskują przez swoją wielostronność, gdy o odbiciu więzienia opowiadają zarówno członkowie atakującego oddziału jak i czekający na uwolnienie więźniowie".
Książka do nabycia:
WARTO PRZECZYTAĆ… (34)
Dawid Golik
Obszar opanowany przez "leśnych". Działania partyzanckie oraz represje aparatu bezpieczeństwa na terenie Ochotnicy w latach 1945–1956.
Kraków 2010, 255 s.
Książka powstała w wyniku kilkuletnich badań nad wprowadzaniem tzw. władzy ludowej w południowych powiatach obecnego województwa małopolskiego. Podczas przeprowadzonych kwerend archiwalnych oraz rozmów z uczestnikami tamtych wydarzeń okazało się, że jednym z miejsc, w których działalność podziemia niepodległościowego była szczególnie zauważalna, jest położna w Gorcach wieś Ochotnica. Miejscowość ta miała bardzo intensywne kontakty z Armią Krajową, co pozwoliło zarysować pewną ciągłość w relacjach jej mieszkańców z partyzantami – zarówno podczas okupacji niemieckiej, jak i po jej zakończeniu.
W książce szczegółowo opisano związane z Ochotnicą oddziały partyzanckie, m.in. IV batalion 1. pułku strzelców podhalańskich AK, Zgrupowanie Partyzanckie "Błyskawica" Józefa Kurasia "Ognia" oraz grupę "Wiarusy". Osobny rozdział poświęcono działaniom operacyjnym UB na omawianym terenie.
Książka do nabycia w wydawnictwie AKADE:
AKADE s.c.
ul. Kordiana 58/22
30-653 Kraków
e-mail: [email protected]
+48 602 749 181
WARTO PRZECZYTAĆ… (33)
Paweł Fornal
Konspiracja akowska i poakowska w powiecie brzozowskim (1939–1949). Geneza, struktura, działalność i likwidacja.
Rzeszów 2010, 768 s., cena 32,00 zł.
W pracy przedstawiono strukturę i działalność najważniejszych organizacji niepodległościowych i oddziałów zbrojnych, jak też ich rozpracowanie oraz likwidację przez wojewódzki i powiatowy aparat bezpieczeństwa. Opisane zostały również najważniejsze procesy karne brzozowskich konspiratorów przed wojskowymi sądami rejonowymi w Rzeszowie i Krakowie. Uzupełnieniem są aneksy zawierające m.in. obszerne biogramy uczestników miejscowej konspiracji.
Instytutu Pamięci Narodowej>
WARTO PRZECZYTAĆ… (32)
Historia i pamięć. Księga dedykowana Januszowi Kurtyce.
Najnowszy numer "Zeszytów Historycznych WiN-u", który ukaże się niebawem, jest hołdem środowiska historyków dla Janusza Kurtyki. Przez 16 lat – jako redaktor naczelny pisma – kształtował jego profil i charakter. Dostrzegał ogromną rolę badań naukowych, które miały pomóc w przywróceniu pamięci historycznej. Rzetelne i wnikliwe, zgodne z rygorami metodologii, nie ulegające modom i naciskom poprawności politycznej, miały przybliżać do Prawdy. Ich wyniki miały służyć wychowaniu świadomego Polaka i obywatela.
W tomie znalazły się artykuły, biogramy, edycje źródłowe, wspomnienia, recenzje oraz zestawienia bibliograficzne opracowane przez 51 historyków z całej Polski. Teksty dotyczą dziejów oporu wobec obu okupantów, walki o niepodległość w latach Polski "ludowej" oraz historii komunistycznego aparatu represji. Zgodnie z formułą pisma najwięcej miejsca zajmują materiały poświęcone konspiracji i działaniom bezpieki z lat 1944/45–1956.
"Zeszyty Historyczne WiN-u" można nabyć w księgarni internetowej: www.zhwin.pl (zamówienia proszę składać na adres: [email protected])
Ze wstępu do Zeszytów Historycznych WiN-u
Janusz Kurtyka pojmował życie jako Służbę Tej Co Nie Zginęła. Wierność przodkom, którzy oddali dla Niej życie, traktował jako bezdyskusyjny obowiązek. Czuł się ich dłużnikiem. Dlatego odkąd wszedł w dorosłe życie, walczył o pamięć o tych, którzy byli spychani w mroki niepamięci, a powinni być drogowskazami dla narodu. W grudniu 1980 r. zorganizował wyjazd krakowskich historyków-studentów na odsłonięcie pomnika Poległych Stoczniowców w Gdańsku, jesienią następnego roku wszedł w skład solidarnościowego komitetu organizacyjnego obchodów Święta Niepodległości w Krakowie. To był początek konsekwentnej drogi, na której etapami były między innymi napisana przez Niego pierwsza krajowa biografia generała Leopolda Okulickiego, kierowanie redakcją „Zeszytów Historycznych WiN-u”, współtworzenie Instytutu Pamięci Narodowej.
Cele, które z taką determinacją – przy niezwykle skromnych środkach materialnych – realizował jako redaktor naczelny „Zeszytów”, mógł po objęciu w 2000 r. funkcji dyrektora Oddziału IPN w Krakowie, a po pięciu latach Prezesa IPN, postawić przed silną państwową instytucją. Na jej funkcjonowanie wywarł przemożny wpływ. W Instytucie będącym urzędem państwowym, pod jego kierownictwem nie było miejsca na urzędowanie, był etos służby Państwu Polskiemu. Tego Janusz Kurtyka wymagał od siebie i dlatego mógł wymagać tej służby od podwładnych. Widział ogromną rolę badań naukowych, które miały pomóc w przywróceniu pamięci historycznej. Rzetelne i wnikliwe, zgodne z rygorami metodologii, nie ulegające modom i naciskom poprawności politycznej, miały przybliżać do Prawdy. Ich wyniki miały służyć wychowaniu świadomego Polaka i obywatela.
Janusz Kurtyka wyraźnie widział ciągłość narodowego losu – podejmując wyzwania współczesności, nie tracił z oczu ideałów tych, dzięki którym Polska istnieje dziś na mapie Europy. Uważał, że współczesne pokolenie musi się twórczo odnieść do działań i dziedzictwa poprzedników – jest im to winne, w przeciwnym wypadku ich wysiłki i ofiary byłyby daremne.
Za jedną z kluczowych dla losów państwa i tożsamości narodowej kwestii uważał problematykę Zbrodni Katyńskiej. Tej sprawie poświęcił znaczną część swojej aktywności na przełomie 2009 i 2010 r. W jednym z ostatnich tekstów pisał: Pamięć o niej obecnie służy budowaniu społecznego przekonania, iż służba Ojczyźnie ma niekiedy swoją wielką cenę, zaś obowiązkiem państwa jest pamiętać o tych, którzy w imię tej służby oddali życie. Nie mogło Go zabraknąć wśród tych, których Prezydent RP zaprosił jako przedstawicieli narodu i państwa na obchody 70 rocznicy wymordowania przez Sowietów polskiej elity…
W zeszłym roku wespół z Januszem Kurtyką redakcja podjęła decyzję o poszerzeniu spectrum tematów obecnych na łamach naszego pisma. Dziś podtrzymujemy w całej rozciągłości deklaracje zawarte we wstępie do numeru 31. „Zeszytów”. Pragniemy, aby nasz periodyk był nadal miejscem, gdzie sąsiadują ze sobą teksty doświadczonych badaczy i debiutujących adeptów historii. Liczymy, że na jego łamach znajdą miejsce autorzy, którym na sercu leżą sprawy wolności badań naukowych i rzetelnego uprawiania krytyki historycznej. Na problemy te zwracał wielokrotnie uwagę Janusz Kurtyka. Podejmując wysiłek wydawania „Zeszytów” bez Niego, będziemy dążyli do realizacji bliskich Mu cnót naukowych.
W dzisiejszej dobie mamy do czynienia z niespotykanym wcześniej zerwaniem ciągłości kulturowej i cywilizacyjnej. Na wielką skalę dokonuje się redefiniowanie podstawowych pojęć, które jakże często jest definiowaniem ich na opak. Aby przypomnieć, jak nasi Dziadowie i Ojcowie rozumieli najważniejsze idee, w imię których walczyli i niejednokrotnie oddawali życie, wprowadziliśmy nowy dział „Publicystyka Polski Niezawisłej”. Zamierzamy zamieszczać w nim – opatrując tylko niezbędnym komentarzem – teksty prasowe czy druki ulotne z czasów zmagań o wolność. Janusz Kurtyka żył tamtymi ideami, były one dla Niego naturalnym środowiskiem, ale zdawał sobie sprawę, że kolejne pokolenia – pozbawione tych korzeni, mają coraz większą trudność w zrozumieniu przeszłości.
Serdeczne podziękowania kierujemy do osób, które pomogły nam w przygotowaniu części tego numeru poświęconej śp. prof. Januszowi Kurtyce. Dziękujemy Jego żonie Zuzannie, mamie – Stanisławie i bratu – Andrzejowi. Wyrazy wdzięczności kierujemy także do osób, które udostępniły nam swoje zbiory fotograficzne: Sławomira Cieślikowskiego, Teodora Gąsiorowskiego, Sławomira Kaspera, Wojciecha Kowalczyka, Janusza Pezdy, Mateusza Szpytmy, a w szczególności Piotra Życieńskiego.
WARTO PRZECZYTAĆ… (31)
Brygada Świętokrzyska NSZ. W marszu i boju
Wyd. "Glaukopis", Warszawa 2010, s. 128.
Ukazał się właśnie reprint kultowej książki wydanej pierwotnie w 1948 r. pt. "W marszu i boju". Niniejsza edycja albumu jest wspólną inicjatywą Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych oraz pisma społeczno – historycznego "Glaukopis".
"W marszu i boju" to literacki reportaż z walk i codziennego życia żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych. Była to jedna z największych formacji partyzanckich na ziemiach polskich w 1944 r. W czasie trwających blisko pół roku działań na Ziemi Kieleckiej Brygada zlikwidowała kilkuset Niemców i Sowietów oraz członków podziemia komunistycznego, stanowiących awangardę nowej, sowieckiej okupacji. Był to również jedyny oddział polskiego podziemia niepodległościowego, który dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności i umiejętnej dyplomacji dowódców, zdołał pod koniec wojny wydostać się z kraju i połączyć z wojskami amerykańskimi gen. George’a Pattona. Brygada Świętokrzyska to także jedyna jednostka partyzancka, której udało się zdobyć niemiecki obóz koncentracyjny w Holiszowie (Holysov k. Pilzna) i uwolnić kilkaset więzionych tam kobiet różnych narodowości, w tym wiele Polek i Żydówek.
Niniejsze wydanie jest reprintem unikalnej dziś publikacji, wydanej w 1948 r. nakładem środowiska byłych żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej NSZ. Zawiera wiele nieznanych szerzej zdjęć i relacji. To doskonała lektura i źródło wiedzy o dziejach NSZ; niezwykle staranna szata graficzna pozwala także na zarekomendowanie tego wydawnictwa jako doskonałego prezentu pod choinkę.
"W Marszu i boju", w cenie 30 zł (w tym koszta wysyłki), można kupić w sieci Empik oraz w redakcji pisma "Glaukopis": [email protected]
Więcej na temat Brygady Świętokrzyskiej NSZ czytaj:
- Brygada Świętokrzyska [endecja.pl]>
- Brygada Świętokrzyska NSZ [Dodatek specjalny IPN]>
- brygadaswietokrzyska.pl>
- Historia ONR i NSZ>
- Narodowe Siły Zbrojne>
- Brygada Świętokrzyska [Wikipedia]>
- Bitwa pod Rząbcem 8 września 1944 r. [solidarni.waw.pl]>
- Zdjęcia prezentujące historię Brygady Świętokrzyskiej>
Wszystkim zainteresowanym szerszym zgłębieniem historii walk Narodowych Sił Zbrojnych na Lubelszczyźnie i Kielecczyźnie oraz powstaniem i działalnością Brygady Świętokrzyskiej NSZ szczególnie mocno rekomenduję doskonałą monografię tej formacji a jednocześnie biografię jej szefa sztabu płk. Leonarda Zub-Zdanowicza, autorstwa prof. Marka Jana Chodakiewicza, Narodowe Siły Zbrojne. "Ząb" przeciw dwu wrogom.
Marek Jan Chodakiewicz
Narodowe Siły Zbrojne. "Ząb" przeciw dwu wrogom
Wyd. Fronda, 2005, wydanie II uzupełnione, s. 500.
Na pierwszym planie płk Leonard Zub – Zdanowicz ps. "Ząb", szef sztabu Brygady Świętokrzyskiej NSZ.
SPIS TREŚCI:
Przedmowa, ANDRZEJ CZUMA
Wstęp
Rozdział I. Wychowanie (listopad 1912-wrzesień 1939)
Rozdział II. Pierwszy bój (wrzesień 1939-grudzień 1939)
Rozdział III. Na obczyźnie (styczeń 1940-sierpień 1942)
Rozdział IV. Bezrobotny cichociemny (wrzesień 1942-maj 1943)
Rozdział V. Pseudonim "Ząb" (czerwiec 1943-czerwiec 1944)
Rozdział VI. Brygada Świętokrzyska (lipiec 1944-sierpień 1945)
Zakończenie. Perypetie (1945-1982)
Fotografie
Przypisy
Wykaz ważniejszych skrótów
Skróty tytułów stosowane w przypisach i bibliografii
Przypisy do rozdziału I
Przypisy do rozdziału II
Przypisy do rozdziału III
Przypisy do rozdziału IV
Przypisy do rozdziału V
Przypisy do rozdziału VI
Przypisy do zakończenia
Bibliografia wybrana
I. Archiwa, biblioteki i zbiory prywatne
II. Prasa
III. Opublikowane opracowania
IV. Opublikowane dokumenty i zbiory dokumentów, wspomnienia, wywiady, pisma, listy, relacje, sprawozdania, polemiki, oświadczenia i in.
V. Niepublikowane wspomnienia i opracowania
VI. Rozmowy autora
Indeks nazwisk i pseudonimów (oprac. Anna Chybowska)
Indeks nazw geograficznych (oprac. Anna Chybowska) 
Oficerowie Brygady Świętokrzyskiej NSZ we Vsekarach (Czechy), maj 1945 r. Z prawej płk Antoni Szacki "Bohun", "Dąbrowski", dowódca Brygady, w środku mjr Leonard Zub – Zdanowicz "Ząb", z lewej mjr Stefan Marcinkowski "Poraj", "Poraj Karol", "Wronicz".
Książka do nabycia:
WARTO POSŁUCHAĆ… (30)
pobrania audiobooków traktujących m.in. o Żołnierzach Wyklętych, a
czytanych przez twórców rozgłośni. Poniżej, po kliknięciu na okładkę,
można pobrać rzeczone audiobooki w formacie mp3.
Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski
Kazimierz Kamieński "Huzar"
ostatni podlaski komendant 6 Brygady Wileńskiej AK i jego żołnierze
1939-1952
[wyd. Fundacja "Pamiętamy"]
Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski
Z walk oddziałów kpt. "Młota" 6 Brygady Wileńskiej AK
na Podlasiu
Pamięci partyzantów poległych 17 lutego 1947 r. w Kiełpińcu
[wyd. Fundacja "Pamiętamy"]
Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski
Życie po życiu, czyli zagadka śmierci "Oracza"
[wyd. Fundacja "Pamiętamy"]
Radio rozwija się na bazie różnych środowisk prawicowych. Ambicją twórców jest stworzenie medium niezależnego, obiektywnego w informacjach, ale nie pozbawionego poglądów. Poglądy autorów nie muszą być ze sobą zgodne, grunt by były uczciwe i szczere.
Radio jest niezależne od instytucji i firm, odporne na jakiekolwiek naciski.
Więcej o Radiu dowiesz się tutaj: radiopl.pl/o-radiu>
WARTO PRZECZYTAĆ… (29)
WYZWOLENIE? 1945
Scenariusz: Sławomir Zajączkowski
Rysunki: Krzysztof Wyrzykowski
Wkładka historyczna i konsultacja historyczna
Kazimierz Krajewski, dr Tomasz Łabuszewski
Warszawa 2010, s. 82, cena 35,00 zł.
Nie ulega wątpliwości, że "żołnierzom wyklętym", którzy po 1945 r. nie złożyli broni i kontynuowali bój o niepodległą Rzeczpospolitą, przynależeć powinno właściwe miejsce w polskiej historii i kulturze. Przez 45 lat był to temat tabu.
Władze Polski ludowej starały się pogrzebać pamięć o bojownikach walczących do ostatniego naboju z sowieckim zniewoleniem i komunistyczną władzą. Dziś prawdziwi bohaterowie i pseudonimy "Łupaszki", "Orlika", "Zapory", "Ognia", "Roja", "Warszyca" czy "Ojca Jana" powoli przedostają się do świadomości Polaków. Wciąż jednak wiemy o nich za mało, a ich ofiara bywa nadal kwestionowana. Pokutuje przeświadczenie, że wojna i okupacja zakończyły się w Polsce w maju 1945 r. wraz z "wyzwoleniem" kraju przez Armię Czerwoną i upadkiem Berlina.
Tymczasem nowa okupacja, tym razem sowiecka, trwała dalej. Towarzyszył jej twardy opór społeczeństwa, kilkuset tysięcy konspiratorów, kilkudziesięciu tysięcy "leśnych" żołnierzy.
Komiks "Wyzwolenie? 1945" nie stawia na martyrologię. Pokazuje losy trzech dowódców: Jana Tabortowskiego "Bruzdy", Mariana Bernaciaka "Orlika" oraz Franciszka Przysiężniaka "Ojca Jana", którzy mając za sobą epizody współpracy z "sojusznikiem naszych sojuszników" – zmuszeni zostali represjami do walki z NKWD i komunistyczną polska bezpieką. Pokazuje trzy zwycięskie bitwy stoczone przez żołnierzy Armii Krajowej [AKO] i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego z sowieckim okupantem oraz ich komunistycznymi poplecznikami. Przedstawia wydarzenia historyczne i młodych ludzi biorących w nich udział.
WARTO PRZECZYTAĆ… (28)
Krystian Pielacha
Proces żołnierzy wyklętych w Rykach
(15 I 1947)
Ryki 2010, s. 264; ilustracje i zdjęcia.
Książka opisuje pokazowy proces doraźny jaki miał miejsce w Rykach 15 stycznia 1947 r., wyrokiem którego za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego skazanych zostało na karę śmierci czterech żołnierzy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość ze zgrupowania mjr. Mariana Bernaciaka "Orlika", a trzech kolejnych na karę więzienia. W bardzo szczegółowy sposób przedstawiała losy sądzonych od momentu aresztowania, poprzez śledztwo, proces sądowy, egzekucję, aż po dalsze losy osób skazanych na karę więzienia.
Książkę można nabyć w:
- Księgarnia internetowa Prus24.pl>
- Allegro.pl>
- Miejsko Gminna Biblioteka Publiczna w Rykach>
lub bezpośrednio od autora – kontakt:
- tel. 509-629-213;
- e-mail: [email protected]
Więcej na temat procesu w Rykach czytaj tutaj:
