W poniedziałek, 22 marca o godz. 20.45 TVP Polonia w ramach cyklu "Z archiwum IPN" wyemituje film III Wileńska Brygada NZW.

Jest to filmowy dokument o działalności III Wileńskiej Brygady NZW istniejącej w latach 1945–1946 r., największego oddziału partyzanckiego NZW [Narodowe
Zjednoczenie Wojskowe] na Białostocczyźnie, którego dowódcą był kpt. Romuald Rajs „Bury”. Brygada powstała po rozwiązaniu V Wileńskiej Brygady AK mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" w której kpt. Rajs był dowódcą II szwadronu. Po tym fakcie "Bury" nawiązał kontakt z Okręgiem Białystok NZW i został mianowany szefem PAS. Kadrę brygady tworzyli w większości żołnierze pochodzący z Wileńszczyzny. Brygada prowadziła znaczną aktywność bojową. Na swoim koncie, poza akcjami na posterunki MO, miała kilka potyczek z grupami operacyjnymi. Poważnym ciosem dla brygady było starcie z wojskami KBW w dniu 30 kwietnia 1946 r. W wyniku walk poległo 25 jej żołnierzy, a 12 dostało się do niewoli. Ostatecznie we wrześniu 1946 r. brygada została zdemobilizowana. Dopiero w końcu 1948 r. UB zatrzymało dowódcę – Romualda Rajsa i jego zastępcę por. Kazimierza Chmielowskiego "Rekina". Proces przed WSR w Białymstoku zakończył się ostatecznie wymierzeniem kary śmierci. Cień na działalność brygady rzuca fakt, że pośród wielu akcji wymierzonych w aparat terroru oddział w lutym 1946 r. przeprowadził pacyfikację wsi białoruskich.

Jako komentatorzy występują historycy: dr Sławomir Poleszak (IPN O/Lublin) oraz Piotr Łapiński (IPN O/Białystok).
Scenariusz filmu: Tadeusz Doroszuk i Adam Sikorski.
Reżyseria: Adam Sikorski.
Rok produkcji: 2010.
Czas: 27.51 min.

Zobacz więcej:

• Jerzy Kułak, Rozstrzelany Oddział. Monografia 3 Wileńskiej Brygady NZW – Białostocczyzna 1945-1946>
• Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski, "Łupaszka", "Młot", "Huzar".  Działalność 5 i 6 Brygady Wileńskiej AK (1944-1952)>
  

Strona główna> 

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński, korzystając ze swego konstytucyjnego uprawnienia do inicjatywy ustawodawczej, złożył na ręce Marszałka Sejmu projekt ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych", jako święta państwowego, które będzie obchodzone w dniu 1 marca każdego roku.

Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" ma być wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa, niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycji niepodległościowych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny. Święto to ma zarazem służyć upowszechnianiu, w szczególności wśród młodzieży, wiedzy o bohaterach, którzy nie pogodzili się z komunistycznym zniewoleniem Polski i z bronią w ręku walczyli o suwerenną i niepodległą Rzeczpospolitą. Ten Dzień, to także wyraz czci dla licznych społeczności lokalnych, których patriotyzm i stała gotowość ofiar na rzecz idei niepodległościowej pozwoliły na kontynuację oporu przez długie lata.

Projekt ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" nie zawiera propozycji zmian w ustawie z dnia z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Oznacza to, że inicjatywa Prezydenta nie prowadzi do ustanowienia nowego dnia wolnego od pracy.

Powojenne Polskie Powstanie Antykomunistyczne było pierwszym odruchem samoobrony społeczeństwa polskiego przeciwko sowieckiej agresji i narzuconym siłą władzom komunistycznym. Było też przykładem najliczniejszej konspiracji zbrojnej w skali europejskiej, obejmującym teren całej Polski, w tym także utracone na rzecz Związku Sowieckiego – Kresy Wschodnie II RP.
Rozwiązanie Polskich Sił Zbrojnych w Kraju, dokonane na mocy rozkazu dowódcy AK gen. Leopolda Okulickiego "Niedźwiadka" z 19 stycznia 1945 r. oraz zakończenie II wojny światowej, nie oznaczały dla żołnierzy AK i innych organizacji niepodległościowych końca walki o wolność Polski. Dla większości z nich oznaczały czas represji, dla społeczeństwa polskiego natomiast czas nowej okupacji sowieckiej i rządów reżimu komunistycznego. Pomimo braku jednolitego dowództwa oraz świadomego samoograniczania działań wyłącznie do wymiaru samoobrony, działania zbrojne będące wynikiem licznych, samorzutnych inicjatyw lokalnych bardzo szybko objęły cały kraj. Działające wówczas liczne oddziały partyzanckie, dowodzone w większości przez żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego, dawały schronienie ściganym przez komunistyczny aparat represji byłym żołnierzom AK i innych organizacji niepodległościowych. Dawały otuchę społeczeństwu, zaspokajając jego elementarną potrzebę sprawiedliwości.
Pomimo niekorzystnej dla Polski sytuacji geopolitycznej – nie dającej nadziei na możliwość zmiany reżimu komunistycznego w Kraju, "Żołnierze Wyklęci" pozostali wierni w służbie niepodległemu Państwu Polskiemu, dając świadectwo nieugiętej postawy i krwi w setkach bitew i kazamatach katowni komunistycznego aparatu bezpieczeństwa.
Będąc głównym przeciwnikiem reżimu komunistycznego przez pierwszych kilka lat "Żołnierze Wyklęci" odegrali niezwykle istotną rolę w przesunięciu kolejnych sekwencji utrwalania systemu komunistycznego, pozostając dla wielu środowisk opozycji demokratycznej wzorem postawy obywatelskiej.

Zobacz także:

• Ordery dla Żołnierzy Wyklętych straconych 1 marca 1951 r.>
  

Źródło: PREZYDENT.PL>
Strona główna>

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Lublinie Delegatura w Radomiu oraz Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Skaryszewie zapraszają na konferencje popularnonaukową:

która odbędzie się w Skaryszewie w dniu 14 marca 2010 r. (niedziela), o godz. 15.00 w sali widowiskowej MGOK w Skaryszewie, ul. Słowackiego 5.

PROGRAM:

godz. 15.00 – referaty:

• dr Ryszard Śmietanka – Kruszelnicki: "Nie chcemy czerwonego niewolnictwa…". Ppor. Tadeusz Zieliński "Igła" i jego podkomendni w walce z komunistycznym zniewoleniem.
• Marcin Sołtysiak: Z Batalionów Chłopskich pod rozkazy "Zagończyka". O życiu i śmierci por. Jana Rogozińskiego "Ostrego" słów kilka.
• Krzysztof Busse: Od nienawiści do uwielbienia – Aleksander Młyński "Drągal" w książce Stefana Skwarka i wspomnieniach Marii Dżbik.

godz. 16.30

• projekcja filmu dokumentalnego z cyklu Z archiwum IPN pt.: "Zagończyk" (zrealizowanego przez TVP Lublin i OBEP IPN Lublin)

godz. 17.00

• dyskusja

Strona główna>

61
lat temu komunistyczni oprawcy zamordowali w więzieniu
MBP na warszawskim Mokotowie majora Hieronima Dekutowskiego "Zaporę"
– cichociemnego, legendarnego dowódcę oddziałów partyzanckich Armii Krajowej, a
później Zrzeszenia WiN na Lubelszczyźnie. Skazany na karę śmierci przez
WSG w Warszawie, został zamordowany wraz z grupą sześciu swoich oficerów 7 marca 1949 r. Z rąk UB-eckich morderców zginęli:

• Mjr Hieronim Dekutowski "Zapora"
  (ur. 1918) – cichociemny, komendant oddziałów leśnych Inspektoratu
  DSZ-WiN Lublin, a następnie dowódca zgrupowania partyzanckiego
  liczącego w szczytowym okresie ponad 300 ludzi;
• Kpt. Stanisław Łukasik "Ryś" (ur. 1918) – dowódca oddziału w zgrupowaniu "Zapory";
• Ppor. Roman Groński "Żbik" (ur. 1926) – dowódca oddziału żandarmerii zgrupowania;
• Por. Jerzy Miatkowski "Zawada" (ur. 1923) – żołnierz zgrupowania, a następnie adiutant "Zapory";
• Por. Tadeusz Pelak "Junak" (ur. 1922) – żołnierz "Zapory", członek siatki terenowej WiN;
• Por. Edmund Tudruj "Mundek" (ur. 1923) – żołnierz oddziału "Rysia" w 1944 r. wywieziony do ZSRR, od 1946 r. ponownie w jego oddziale;
• Por. Arkadiusz Wasilewski "Biały" (ur. 1925) – żołnierz zgrupowania, adiutant "Zapory".

Podczas niejawnej rozprawy 3 listopada 1948 r. w Wojskowym Sądzie Rejonowym w Warszawie, zasiadło ich siedmiu, oraz ich polityczny przełożony Władysław Siła-Nowicki. Oskarżeni dla ich poniżenia przebrani byli w mundury Wehrmachtu. W ostatnim słowie mjr "Zapora" nie prosił o najniższy wymiar kary, ale z godnością oświadczył, że decyzję pozostawia sądowi. 15 listopada 1948 r. skład orzekający pod przewodnictwem sędziego Józefa Badeckiego, który wcześniej skazał na śmierć m.in. rtm. Witolda Pileckiego, skazał go na 7-krotną karę śmierci, pozostali otrzymali podobne wyroki. Prośby o łaskę napisane do Prezydenta Bolesława Bieruta przez matkę i najstarszą siostrę Zofię Śliwę (czyniła też próby wydostania brata drogą dyplomatyczną poprzez Prezydenta Republiki Francuskiej; od końca lat 20. mieszkała we Francji i była odznaczona Legią Honorową za udział we francuskim ruchu oporu) zostały jednak odrzucone. "Zapora" wraz z podwładnymi trafił do celi dla "kaesowców", gdzie siedziało wówczas ponad 100 osób. Na przełomie stycznia i lutego 1949 r. podjęli oni próbę ucieczki – postanowili wywiercić dziurę w suficie i przez strych dostać się na dach jednopiętrowych zabudowań gospodarczych, a stamtąd zjechać na powiązanych prześcieradłach i zeskoczyć na chodnik przy ulicy Rakowieckiej. Kiedy do zrealizowania planu zostało ledwie kilkanaście dni, jeden z więźniów kryminalnych uznał, że akcja jest zbyt ryzykowna i wsypał uciekinierów, licząc na złagodzenie wyroku. Hieronim Dekutowski i Władysław Siła-Nowicki trafili na kilka dni do karceru, gdzie siedzieli nago, skuci w kajdany. 7 marca 1949 r. wykonano na nim karę śmierci; stracono też 6 jego podkomendnych. W chwili śmierci, pomimo tego, że miał tylko 30 lat, wyglądał jak starzec z siwymi włosami, wybitymi zębami, połamanymi rękami, nosem i żebrami oraz zerwanymi paznokciami. Do dziś nie są znane miejsca pochówku "Zapory" i jego ludzi…

GLORIA VICTIS !!!

Więcej na temat majora "Zapory" czytaj tutaj:

W najnowszym numerze [Nr 9 (866) z 3.03.2010 r.] "Gazety Polskiej" ukazał się  12-stronicowy dodatek specjalny poświęcony Żołnierzom Wyklętym. Jest to kolejne, po dołączonej do sobotniej "Rzeczpospolitej" obszernej wkładce "Wierni Wyklęci", wydawnictwo z okazji przypadającego 1 marca Dnia Żołnierzy Polskiego Podziemia Niepodległościowego.

Program:

• Powitanie zaproszonych gości;
• Wystąpienie Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego;
• Prelekcja Waldemara Brendy: Konspiracja niepodległościowa na Warmii i Mazurach w latach 1945-1956;
• Prelekcja Patryka Kozłowskiego: Żołnierze Wyklęci – mjr Zygmunt Szendzielarz "Łupaszko", ppor. Zacheusz Nowowiejski "Jeż";
• Prezentacja karty pocztowej wydanej przez Pocztę Polską w 100 rocznicę urodzin mjr "Łupaszki";
• Otwarcie wystawy przez Starostę Nidzickiego.

Wystawa poświęcona bohaterskim żołnierzom z lat 1944 – 1956 dostępna będzie dla zwiedzających:

• na zamku w Nidzicy, w dniach: 11.03.2010 r. – 21.03.2010 r.
• w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Nidzicy, ul. Jagiełły 1 w dniach: 22.03.2010 r. – 09.04.2010 r.

[kliknij w obrazek aby powiększyć]

Dla Polski data zakończenia II wojny światowej nie była dniem odzyskania wolności. Wkroczenie na tereny naszego państwa Armii Czerwonej i prowadzone przez komunistów działania zmierzające do całkowitego wciągnięcia Rzeczypospolitej w strefę wpływów sowieckiego imperium zmusiły wielu Polaków do podjęcia zbrojnej walki przeciwko nowemu wrogowi.
Mimo świadomości potęgi wroga na ten zgoła desperacki krok decydowały się tysiące młodych ludzi. Zdając sobie sprawę z nieuchronności przegranej w nierównej walce z sowieckim okupantem szli "do lasu" w imię honoru i zasad. Zostawali tam, bo wierzyli w to, czego nauczono ich w domach, szkołach i harcerstwie. Brali na serio wszystkie te wartości, których nauczyli się od kolegów w konspiracji. Byli rówieśnikami dzisiejszych licealistów, studentów i bywalców dyskotek – zwykłymi ludźmi, którzy w imię niepodległości Ojczyzny gotowi byli ponieść największe ofiary.
Wynik tego starcia był łatwy do przewidzenia, choć ostatni żołnierz zbrojnego podziemia antykomunistycznego zginął w obławie UB pod miejscowością Piaski (Lubelszczyzna) dopiero w 1963 r. Jego towarzyszy broni śmierć na polu walki, tortury lub wywózka do łagrów spotkały wcześniej. Nie one jednak okazały się najgorsze. Za sprawą wysługujących się moskiewskim mocodawcom intelektualistów – poetów, pisarzy, plastyków, historyków, filmowców – komunistycznym władzom udało się dokonać czegoś znacznie gorszego niż fizyczna eksterminacja tych, którzy ośmielili się negować nową rzeczywistość. To właśnie dzięki ich wieloletnim staraniom, gorliwemu opluwaniu pojęć takich jak honor i wierność zasadom, nieustannemu zohydzaniu w oczach społeczeństwa heroizmu ostatnich obrońców niepodległej Rzeczypospolitej do dzisiaj dla wielu Polaków tamta młodzież to wciąż "bandy" i "reakcyjne podziemie".
W ten oto sposób ci, którzy za wolność swojej Ojczyzny zapłacili najwyższą możliwą cenę stali się "Żołnierzami Wyklętymi”" Warto  spojrzeć tym szlachetnym ludziom w oczy. I warto pomyśleć czy potrafilibyśmy dzisiaj być wolni, gdyby nie ich ofiara?

"Żołnierze Wyklęci" tematem sesji historycznej w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim

• 10:00-10.10 Otwarcie Sesji
• 10.10-10.30 prof. Dr hab. Jan Żaryn – „Geografia politycznego i zbrojnego podziemia”,
• 10.30-10.50 dr hab. Mieczysław Ryba – „Profil ideowy narodowych oddziałów leśnych”,
• 10.50–11.10 dr Marcin Zaborski – „Działalność Narodowych Sił Zbrojnych na Lubelszczyźnie”,
• 11.10–11.30 dr Marcin Paluch – „Kapelani NSZ na Lubelszczyźnie”,
• 11.30–11.50 mgr Tomasz Greniach – „Zgrupowanie kpt Henryka Flame »Bartka«",
• 11.50–12.10 dr Bohdan Szucki „Artur” – „W starciu z bezdusznym totalitaryzmem komunistycznym”,
• 
  
• 12.10-12.30 Dyskusja
• 12.30–13.30 Przerwa
• 13.30–13.50 dr Ewa Kurek – cc. mjr Hieronim Dekutowski »Zapora«”,
• 13.50 – 14.10 mjr Marian Pawełczak „Morwa” – „Ja, żołnierz wyklęty”,
• 14.10–14.30 Adam Broński – „Ostatni dowódca WiN na Lubelszczyźnie”,
• 14.30–14.50 mgr Adam Gładysz – „»Przywrócić pamięć« – zagadnienia związane z rekonstrukcją wyglądu i walk polskich oddziałów partyzanckich”,
• 14.50-15.10 Dyskusja i podsumowanie sesji.

Strona główna>