Dalsza część uroczystości odbędzie się pod pomnikiem AK-WiN przy ulicy Warszawskiej: będzie to apel pamięci, wystąpienia okolicznościowe i złożenie wieńców. (Dla delegacji i chętnych o godz. 9.30 wyjazd autokarem z parkingu przy kościele do Piotrówka i Zalesia, aby złożyć wieńce).
Organizatorzy: poseł Jarosław Żaczek, Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło w Rykach, Prawicowy Ruch Samorządowy w Rykach oraz Koło Historyczne im. Armii Krajowej przy I LO w Rykach.
Więcej na temat mjr. Mariana Bernaciaka "Orlika" czytaj:
Konferencja Naukowa "Silni jak Stal! NSZ!"
Naukowe Koło Historyków Uniwersytetu Gdańskiego pragnie zaprosić Państwa na konferencję naukową pt. "Silni jak Stal! NSZ!", która odbędzie się 27 maja o godzinie 17.00 w auli Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego (sala 1.46). Tematem sympozjum będą "Żołnierze Wyklęci" Narodowych Sił Zbrojnych. W spotkaniu wezmą udział wybitni znawcy przedmiotu – prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski oraz prof. dr hab. Piotr Niwiński.
Wykład o NSZ w Szczecinie
Kibice w hołdzie "Żołnierzom Wyklętym"
Podczas sobotniego (7 maja 2011) meczu Śląska Wrocław z Polonią Bytom kibice uczcili pamięć "Żołnierzy Wyklętych", włączając się tym samym w poparcie Apelu 9 maja, którego istotą jest wezwanie:


Kibice przygotowali również wielki, biało-czerwony transparent z napisem "Świat świętował – Polacy ginęli, 8 V 1945 r.". Na trybunach pojawił się też ogromny Orzeł Biały na tle biało-czerwonych barw.


VII Rajd Górski im. kpt. Henryka Flame "Bartka"
- OPERACJA "LAWINA" – UB-ecka zbrodnia bez precedensu – część 1
- OPERACJA "LAWINA" – UB-ecka zbrodnia bez precedensu – część 2
- Anglojęzyczna wersja tekstu OPERACJA "LAWINA" (na stronie www.doomedsoldiers.com): Operation
"Avalanche", The UB Murder Without A Precedence. Annihilation of the
NZS Armed Underground Units under command of Captain Henryk Flame
"Bartek" - 60 Rocznica śmierci kpt. "Bartka"
- WARTO PRZECZYTAĆ… (10) – Tomasz Greniuch, Król Podbeskidzia. Biografia kpt. Henryka Flame "Bartka"
- Wspomnienia kpt. Antoniego Bieguna "Sztubaka"
- Wywiad z autorem książki "Król Podbeskidzia" – część 1
- Wywiad z autorem książki "Król Podbeskidzia" – część 2
Linki zewnętrzne:
Wykład o majorze "Orliku"
Konferencja poświęcona Januszowi Kurtyce
Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Aula Wincentego Danka, ul. Podchorążych 2
- prof. Zdzisław Noga (dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Pedagogicznego);
- dr hab., prof. UJ Stanisław A. Sroka (dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego);
- Waldemar Bukowski (kierownik Pracowni Słownika Historyczno-Geografi cznego Małopolski Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk).
- Waldemar Bukowski – Janusz Kurtyka – badacz dziejów Polski średniowiecznej i wczesnonowożytnej;
- dr Franciszek Sikora – Udział Janusza Kurtyki w pracach nad "Słownikiem historyczno-geograficznym woj. krakowskiego w średniowieczu" i jego studia nad dziejami osadnictwa;
- dr hab., prof. UMK Jan Wroniszewski – Genealogia i biografi styka w badaniach Janusza Kurtyki;
- prof. Tomasz Jurek – Historia społeczna w badaniach Janusza Kurtyki;
- dr hab., prof. UŚ Jerzy Sperka – „Theatrum politicum” jako przedmiot badań Janusza Kurtyki;
- Dyskusja.
- dr hab., prof. UR Zdzisław Budzyński – Podole w dorobku i projektach badawczych Janusza Kurtyki;
- dr Witalij Michałowski – Badania Janusza Kurtyki nad Podolem na tle nowszej historiografi i ukraińskiej;
- Mariusz Machynia, dr Marian Wolski – Projekt badawczy „Zapomniane pomniki cywilizacji europejskiej.
- Zespół ksiąg ziemskich i grodzkich w zasobie Centralnego Państwowego Historycznego Archiwum w Kijowie”. Dotychczasowy dorobek zespołu i perspektywa prac;
- Maciej Wilamowski – O warsztacie badawczym Janusza Kurtyki;
- Dyskusja i podsumowanie obrad.
- Maciej Wilamowski – Prezentacja zbioru prac Janusza Kurtyki: „Podole w czasach jagiellońskich 1394–1572”, Kraków 2011, Societas Vistulana.
(organizowana przez Koło Naukowe Historyków Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego i Studenckie Koło Naukowe Historyków Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie). Aula im. ks. Józefa Tischnera, Instytut Historii UJ, ul. Gołębia 13
- Marek Mroczek – Szachy w średniowieczu. Kultura, nauka i życie codzienne;
- Diana Griszan – Działalność Józefy Petriczek w krakowskim okręgu WiN;
- Piotr Magiera – Powojenna działalność 5. Brygady Wileńskiej – heroiczna walka czy przejaw brawury?;
- Krzysztof Kloc – Marksistowskie interpretacje czyli II Rzeczpospolita oczami Polski Ludowej;
- Dominika Jasiak – Procesy karne uczestników protestów społecznych w Marcu 1968 r. w Krakowie;
- Kamil Ruszała – Nielegalna budowa kościołów na terenie diecezji przemyskiej w okresie PRL, przykład Glinika Polskiego w świetle niepublikowanych materiałów;
- Joanna Mrugała – Czwarty kumpel – krótka opowieść o Staszku Pietraszce
kościół św. Marka, ul. św. Marka 10
8.30 MSZA ŚWIĘTA W INTENCJI ŚP. JANUSZA KURTYKI
Auditorium Maximum UJ, ul. Krupnicza 35
- dr hab., prof. UJ Stanisław Sroka (dyrektor Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego);
- Zuzanna Kurtyka;
- dr Franciszek Gryciuk (p.o. prezes Instytutu Pamięci Narodowej);
- dr Marek Lasota (dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie).
- dr Janusz Pezda – Janusz Kurtyka – działacz Koła Naukowego Historyków Studentów UJ i Niezależnego Zrzeszenia Studentów UJ;
- Kazimierz Krajewski – Janusz Kurtyka – strażnik pamięci „Żołnierzy Wyklętych”;
- dr Filip Musiał – Janusz Kurtyka – redaktor „Zeszytów Historycznych WiN-u” i prezes Stowarzyszenia Społeczno-Kombatanckiego Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość;
- prof. Jan Draus – Janusz Kurtyka – wykładowca i dydaktyk.
- prof. Ryszard Terlecki – Janusz Kurtyka – dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie;
- Mateusz Szpytma – Janusz Kurtyka – prezes Instytutu Pamięci Narodowej;
- prof. Jurij Szapował, dr Serhij Kokin – Rola Janusza Kurtyki w intensyfi kacji współpracy IPN ze Służbą Bezpieczeństwa Ukrainy i innymi instytucjami ukraińskimi;
- dr Maciej Korkuć – Janusz Kurtyka – Historia najnowsza a polityka pamięci;
- dr Barbara Fedyszak-Radziejowska – Analiza jakościowa zawartości prasy dotyczącej Janusza Kurtyki;
- Wojciech Frazik – Prezentacja książki Janusza Kurtyki: „Z dziejów agonii i podboju. Prace zebrane z zakresu najnowszej historii Polski”, Kraków 2011, Oddział IPN w Krakowie – Arcana.
- Projekcja filmu w reżyserii Aliny Czerniakowskiej – Trwajcie. IPN 2005 – 2010. Janusz Kurtyka
Żołnierze Wyklęci w "Rzeczpospolitej"
Informacja za "Rzeczpospolitą":
Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" był w tym roku po raz pierwszy – z inicjatywy śp. prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego – oficjalnie obchodzony w Polsce.
Wiedza o tych bohaterskich żołnierzach, do końca wiernych Rzeczypospolitej, jest jednak nadal zbyt mała, a nazbyt wypaczona i zresztą wypaczana nadal.
Dziś niejako zapowiedź owego ośmiotomowego wydawnictwa. Historycy Instytutu Pamięci Narodowej – Kazimierz Krajewski, Tomasz Łabuszewski i Jan Żaryn – dokonują w dzisiejszym dodatku rzetelnego i sugestywnego przybliżenia dziejów, celów i metod walki oraz wybitnych postaci podziemia niepodległościowego. Ukazujemy kilka ich akcji na specjalne zamówienie ilustrowanych przez Marka Szyszkę.
Reprodukujemy także niektóre z setek zdjęć przygotowanych już do druku oraz jedną ze stron nowego komiksu Krzysztofa Wyrzykowskiego i Sławomira Zajączkowskiego o działaniach "Żelaznego" od "Łupaszki", który będzie publikowany w całości od nr. 1 do 8 cyklu "Żołnierze Wyklęci 1943 – 1963".
30 marca 2011 r. – bogaty ciąg dalszy…
- Janusz Kurtyka – Niezłomni do końca [wypowiedź śp. prezesa IPN rok przed obchodami Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych].
- Walka "Kotwicza" – Ze środka oddziałów, z traw leśnych, paproci, podnosi się bezręka postać w polówce i pada spokojna komenda: ognia – skokami naprzód… >
- Śmierć "Smiersza" – Na moje "ruki w wierch! – my polskije partizany!" – rzucił kieliszek na ziemię i porwał za leżącą przed nim PPSz… >
- Rozbicie więzienia – Wypuszczono wszystkich więźniów politycznych. Rozstrzelano trzech strażników, którzy wsławili się szczególnym okrucieństwem… >
Źródło: "Rzeczpospolita">
Strona główna>
62 rocznica śmierci mjr. "Zapory"
Zbigniew Herbert


Mjr cc Hieronim Dekutowski "Zapora"
62
lata temu komunistyczni oprawcy zamordowali w więzieniu
MBP na warszawskim Mokotowie mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. "Zapora" – cichociemnego, legendarnego dowódcę oddziałów partyzanckich Armii Krajowej, a
później Zrzeszenia WiN na Lubelszczyźnie.
Skazany na karę śmierci przez
WSG w Warszawie, został zamordowany wraz z grupą sześciu swoich oficerów 7 marca 1949 r. Z rąk UB-eckich morderców zginęli:
- Mjr Hieronim Dekutowski "Zapora"
(ur. 1918) – cichociemny, komendant oddziałów leśnych Inspektoratu
DSZ-WiN Lublin, a następnie dowódca zgrupowania partyzanckiego
liczącego w szczytowym okresie ponad 300 ludzi; - Kpt. Stanisław Łukasik "Ryś" (ur. 1918) – dowódca oddziału w zgrupowaniu "Zapory";
- Ppor. Roman Groński "Żbik" (ur. 1926) – dowódca oddziału żandarmerii zgrupowania;
- Por. Jerzy Miatkowski "Zawada" (ur. 1923) – żołnierz zgrupowania, a następnie adiutant "Zapory";
- Por. Tadeusz Pelak "Junak" (ur. 1922) – żołnierz "Zapory", członek siatki terenowej WiN;
- Por. Edmund Tudruj "Mundek" (ur. 1923) – żołnierz oddziału "Rysia" w 1944 r. wywieziony do ZSRR, od 1946 r. ponownie w jego oddziale;
- Por. Arkadiusz Wasilewski "Biały" (ur. 1925) – żołnierz zgrupowania, adiutant "Zapory".

Zgrupowanie mjr. "Zapory", lato 1946 r.
Podczas
niejawnej rozprawy 3 listopada 1948 r. w Wojskowym Sądzie Rejonowym w
Warszawie, zasiadło ich siedmiu, oraz ich polityczny przełożony
Władysław Siła-Nowicki. Oskarżeni dla ich poniżenia przebrani byli w
mundury Wehrmachtu. W ostatnim słowie mjr "Zapora" nie prosił o
najniższy wymiar kary, ale z godnością oświadczył, że decyzję pozostawia
sądowi. 15 listopada 1948 r. skład orzekający pod przewodnictwem
sędziego Józefa Badeckiego, który wcześniej skazał na śmierć m.in. rtm.
Witolda Pileckiego, skazał go na 7-krotną karę śmierci, pozostali
otrzymali podobne wyroki. Prośby o łaskę napisane do Prezydenta
Bolesława Bieruta przez matkę i najstarszą siostrę Zofię Śliwę (czyniła
też próby wydostania brata drogą dyplomatyczną poprzez Prezydenta
Republiki Francuskiej; od końca lat 20. mieszkała we Francji i była
odznaczona Legią Honorową za udział we francuskim ruchu oporu) zostały
jednak odrzucone. "Zapora" wraz z podwładnymi trafił do celi dla
"kaesowców", gdzie siedziało wówczas ponad 100 osób. Na przełomie
stycznia i lutego 1949 r. podjęli oni próbę ucieczki – postanowili
wywiercić dziurę w suficie i przez strych dostać się na dach
jednopiętrowych zabudowań gospodarczych, a stamtąd zjechać na
powiązanych prześcieradłach i zeskoczyć na chodnik przy ulicy
Rakowieckiej. Kiedy do zrealizowania planu zostało ledwie kilkanaście
dni, jeden z więźniów kryminalnych uznał, że akcja jest zbyt ryzykowna i
wsypał uciekinierów, licząc na złagodzenie wyroku. Hieronim Dekutowski i
Władysław Siła-Nowicki trafili na kilka dni do karceru, gdzie siedzieli
nago, skuci w kajdany.

Żołnierze
ze zgrupowania mjr "Zapory". Od lewej stoją: NN, Stanisław Łukasik
"Ryś", Aleksander Sochalski "Duch", Hieronim Dekutowski "Zapora",
Zbigniew Sochacki "Zbyszek", Jerzy Korcz "Bohun".
Wyroki śmierci na mjr. Hieronima Dekutowskiego "Zaporę" i sześciu żołnierzy z jego zgrupowania zapadły w listopadzie 1948 r. Wykonano je 7 marca 1949 r. w piwnicy mokotowskiego więzienia. Według protokołów wykonania wyroku, egzekucję zaczęto o godz. 19.00 od mjr. "Zapory". Po nim kolejno w odstępach 5-minutowych od strzałów w tył głowy ginęli: Stanisław Łukasik "Ryś", Roman Groński "Żbik", Edmund Tudruj "Mundek", Tadeusz Pelak "Junak", Arkadiusz Wasilewski "Biały", Jerzy Miatkowski "Zawada".
"Zapora" był tak znienawidzony przez komunistów, że – jak głosi jedna z wersji jego śmierci – oprawcy powiesili go w worku pod sufitem, podziurawili kulami i z satysfakcją patrzyli na kapiącą krew. Czy tak było? Nie wiadomo. Natomiast faktem jest, że komendant lubelskiego zgrupowania WiN szedł na śmierć zmasakrowany, z powybijanymi zębami, połamanymi rękami, zerwanymi paznokciami i siwymi włosami – choć miał zaledwie 31 lat. Dziesięć z nich poświęcił walce o niepodległą Polskę. Do dziś nie są znane miejsca pochówku "Zapory" i jego ludzi… CZYTAJ WIĘCEJ>
23 maja 1994 roku Sąd Wojewódzki w Warszawie zrehabilitował mjr cc. Hieronima Dekutowskiego "Zaporę", uznając, że wraz ze swoimi podkomendnymi prowadził działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Odznaczenia mjr. "Zapory": w roku 1946 Medalem Wojska (czterokrotnie), w 1988 r. odznaką pułkową 8 pp. Legionów, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Za Wolność i Niepodległość, Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, w 1989 r. Krzyżem Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość", a w 1990 r. Krzyżem Armii Krajowej.
W roku 1996 Rada Miasta Tarnobrzega nadała Hieronimowi Dekutowskiemu "Order Sigillum Civis Virtuti", czyniąc go tym samym Pierwszym Kawalerem tego odznaczenia.
15 listopada 2007 roku Prezydent RP Lech Kaczyński, za zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polski, odznaczył Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski mjr Hieronima Dekutowskiego,
a jego sześciu podkomendnych :
kpt. Stanisława Łukasika – Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski,
poruczników: Romana Grońskiego i Edmunda Tudruja – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski,
poruczników: Jerzego Miatkowskiego, Tadeusza Pelaka i Arkadiusza Wasilewskiego – Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Podczas tej uroczystości, za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, odznaczony został również pośmiertnie inny zasłużony żołnierz Zgrupowania mjr. "Zapory", ostatni dowódca oddziałów partyzanckich Okręgu Lubelskiego WiN:
Kapitan Zdzisław Broński "Uskok" – Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Od lewej: mjr Hieronim Dekutowski "Zapora" i kpt. Zdzisław Broński "Uskok".
GLORIA VICTIS !!!

Odsłonięty 26 października 2003 r. w Lublinie na Placu Zamkowym, z inicjatywy Fundacji "Pamiętamy", pomnik pamięci żołnierzy AK-WiN ze Zgrupowania mjr. "Zapory".

Zobacz pełną listę nazwisk osób upamiętnionych na pomniku "Zaporczyków" w Lublinie>
DE PRESS – "Myśmy Rebelianci " – piosenki Żołnierzy Wyklętych.
Więcej na temat majora "Zapory" czytaj tutaj:
- "Zapora" w sieci agentów – część 1>
- "Zapora" w sieci agentów – część 2>
- Mjr Hieronim Dekutowski "Zapora" (1918 – 1949) – część 1>
- Mjr Hieronim Dekutowski "Zapora" (1918 – 1949) – część 2>
- Prezydent RP odznaczył "Zaporę" i jego podkomendnych>
- 59 rocznica śmierci mjr. "Zapory">
- 60 rocznica śmierci mjr. cc Hieronima Dekutowskiego ps. "Zapora">
Linki zewnętrzne:






